NỘI DUNG CHỦ đề TÌNH yêu NAM nữ TRONG TRUYỀN kì mạn lục và TIỄN ĐĂNG tân THOẠI QUA cái NHÌN đối SÁNH

NỘI DUNG CHỦ ĐỀ TÌNH YÊU NAM NỮTRONG TRUYỀN KÌ MẠN LỤC VÀ TIỄN ĐĂNG TÂN THOẠI QUA CÁI NHÌN ĐỐI SÁNH - Khảo sát, thống kê truyện viết về tình yêu nam nữ trong hai tập truyện Qua quá trình

NỘI DUNG CHỦ ĐỀ TÌNH YÊU NAM NỮ

TRONG TRUYỀN KÌ MẠN LỤC VÀ TIỄN ĐĂNG TÂN THOẠI QUA CÁI NHÌN ĐỐI SÁNH

- Khảo sát, thống kê truyện viết về tình yêu nam

nữ trong hai tập truyện

Qua quá trình tìm hiểu, chúng tôi đã thống kê được sốlượng các truyện viết về chủ đề tình yêu nam nữ tronghai tập truyện theo bảng sau:

Truyền kì mạn lục (7/20) Tiễn đăng tân thoại (7/20)

Truyện cây gạo

Truyện nghiệp oan Đào thị

Truyện nàng Túy Tiêu

Truyện kì ngộ ở trại Tây

7 Truyện Từ Thức lấy vợ

tiên

Vị Đường kì ngộ ký

7 Lục y nhân truyện

Theo bảng trên, số truyện viết về chủ đề tình yêu nam

nữ trong Truyền kì mạn lục và Tiễn đăng tân thoại là

7/20, chiếm 35 % Cả hai đều chiếm 1/3 số tác phẩm.Như vậy, tình yêu nam nữ là chủ đề được cả hai tácgiả rất quan tâm

Bảng thống kê trên đây được chúng tôi sử dụng làm

cơ sở dữ liệu cho phần so sánh phía sau

- Biểu hiện của chủ đề tình yêu nam nữ

- Biểu hiện trong Tiễn đăng tân thoại

Trong Tiễn đăng tân thoại có bảy truyện có chủ đề tình yêu nam nữ Đó là các truyện "Kim phượng thoa

ký", "Mẫu đơn đăng ký", "Thúy Thúy truyện", Đằng Mục túy du tụ cảnh viên ký", "Vị Đường kì ngộ ký", "Lục y nhân truyện" và "Liên Phương lâu ký".

Những câu chuyện viết về chủ đề tình yêu nam nữ của

Cù Hựu vô cùng đa dạng Trong tập truyện của mình,

ông viết về mối tình đầy say đắm của những đôi nam

nữ tài sắc Họ là những chàng trai cô gái trẻ tuổi, đangtràn đầy sức sống và khát vọng yêu thương Họ muốnyêu và được yêu Trong bảy truyện viết về chủ đề tìnhyêu nam nữ có ba truyện kể về tình yêu giữa ngườivới người, bốn truyện miêu tả mối tình giữa người vớihồn ma

Ba câu chuyện kể về tình yêu giữa người với người :

Liên Phương lâu ký :

Một người nhà giàu họ Tiết có hai cô con gái tên LanAnh và Huệ Anh Cả hai cô đều thông minh, xinh đẹp,giỏi thơ phú Chàng Trịnh sinh là con trai một ngườibạn buôn bán thân thiết với ông Tiết Chàng là người

ôn hòa, có khí chất Một hôm chàng tắm dưới thuyền,hai nàng nhòm qua khe cửa rồi ném hai cành lêxuống Tối đó, hai nàng thả dây xuống kéo chàng lên.Hai bên gặp nhau vui mừng rồi cùng ân ái Từ đó họthường gặp gỡ rồi cùng nhau xướng họa thơ từ Hainàng bày tỏ mong ước được nâng khăn sửa túi chochàng Trịnh sinh cũng bằng lòng nhưng còn e ngại.Một hôm, Tiết ông lên thăm con, bắt được bài thơ của

Trịnh sinh liền vội vàng viết thư cho Trịnh ông ngỏ ý.Trịnh ông thấy môn đăng hộ đối nên cũng bằng lòng

và cho phép Trịnh sinh ở rể

Vị Đường kì ngộ ký :

Chàng Vương sinh người Kim Lăng là con nhà thưhương Chàng hai mươi tuổi, chưa vợ, mặt đẹp, dángthanh tú Một lần đi thu tô về qua Vị Đường, chàngvào một quán rượu ven đường Tại đây, chàng gặp vàthầm thương cô con gái chủ quán Hai người cùng cócảm tình với nhau nhưng không ai dám ngỏ lời.Chàng ra về trong nuối tiếc Từ đó, đêm nào chàngcũng nằm mơ tới phòng cô gái trò chuyện và ân ái.Một năm sau, chàng lại đi qua quán Ông chủ quánđược con gái cho biết hôm nay chàng sẽ tới nên rachào và ngỏ ý gả con gái cho chàng Chàng vào phòng

cô gái thấy cảnh trí giống y hệt trong giấc mơ khiến aicũng cho là kì lạ Hai người kết hôn và sống hạnhphúc tới già

Thúy Thúy truyện :

Nàng Lưu Thúy Thúy và chàng Kim Định quen vàyêu nhau tại trường học Hai người quyết lấy nhau

nhưng vì gia đình không môn đăng hộ đối nên bị cha

mẹ Thúy Thúy ngăn cản Nàng thà chết không chịulấy người khác nên cha mẹ phải đồng ý Một năm sauquê nàng có loạn binh đao Nàng bị bộ tướng củaTrương Sĩ Thành là Lý tướng quân bắt Kim Định lặnlội đi tìm vợ Tới phủ tướng quân, hai người nhậnnhau là anh em Tuy sống chung một nhà nhưng haingười không được gặp nhau Họ người phải trao đổithư qua áo và hẹn nhau bằng cái chết Kim Định quađời, Thúy Thúy cũng chết theo Hai người được Lýtướng quân chôn cạnh nhau Oan hồn hai người cònhiện về báo tin và gặp lại người thân

Không phải chỉ viết về tình yêu giữa người với người,

Cù Hựu còn viết về mối tình của người với hồn ma.Trong tập truyện, Cù Tông Cát đã dành 20 % sốlượng truyện để nói về tình yêu nam nữ giữa nhữngchàng trai là người và cô gái là ma Bốn câu chuyện

kể về mối tình giữa người và hồn ma :

Đằng Mục túy du tụ cảnh viên ký (Đằng Mục rượu say

chơi vườn tụ cảnh) :

Đằng Mục là một chàng trai trẻ tuổi, tài năng và ưacảnh đẹp Một lần đi thi, chàng tới vườn Tụ Cảnh ởLâm An Tại đây, chàng gặp nàng Phương Hoa và thị

nữ Biết họ là hồn ma cung nhân của triều đại trướcnhưng Đằng Mục cũng không sợ Chàng cùng PhươngHoa xướng họa thơ từ và ân ái Sau đó, Phương Hoatheo chàng về quê sống cùng như vợ chồng Ba nămsau, nhân dịp chàng đi thi, hai người quay lại vườn TụCảnh Tại đây, Phương Hoa chia tay chàng vì đã hếtduyên nợ Đằng Mục đau khổ làm văn tế nàng rồi bỏthi, vào núi ở ẩn và suốt đời không lấy vợ nữa

Lục y nhân truyện (Cô gái áo xanh) :

Chàng Triệu Nguyên là một thư sinh, cha mẹ mấtsớm, chưa có vợ con Nhân một lần đến Tiền Đường

du học, chàng trọ gần dinh cơ cũ của một vị quan triềutrước là Giả Thu Hác Tại đây chàng gặp và yêu một

cô gái trẻ tuổi thường mặc áo xanh Được biết nàng làmột hồn ma nhưng vì có duyên với chàng nên đếngặp Hai người thường cùng chơi cờ và nói chuyện vềkiếp trước khi còn trong phủ họ Giả Ba năm sau côgái từ biệt vì đã hết duyên Triệu Nguyên chôn cất tử

tế nhưng không thấy xác mà chỉ còn y phục Cảm tấmchân tình của cô gái, Triệu Nguyên vào chùa đi tu

Kim phượng thoa ký (Chiếc thoa vàng hình chim

phượng) :

Chàng Thôi sinh và nàng Ngô Hưng Nương được haibên cha mẹ hứa hôn từ nhỏ Nhà họ Thôi đưa cho giađình nhà gái một chiếc thoa vàng hình chim phượng

để làm tín vật đính ước Sau đó, họ bặt tin nhau HưngNương vì nhớ nhung nên lâm bệnh mà qua đời Khinàng mất, mẹ nàng đã cài chiếc thoa vàng lên búi tóccho con gái mà chôn Một thời gian sau, Thôi sinhquay lại tìm Buổi tối khi đi lễ thanh minh trở về, emgái Hưng Nương là Khánh Nương cố tình làm rơichiếc thoa vàng trước mặt Thôi sinh và ép chàng phảichung chăn gối Qua lại được hơn một tháng, haingười cùng nhau bỏ trốn Gần một năm sau, họ bànnhau trở về nhận lỗi Về tới Ngô gia, Thôi sinh hay tinKhánh Nương ốm liệt giường cả năm nay Lúc nàychàng mới biết người đầu ấp tay gối với chàng bấy lâuchính là hồn ma nàng Hưng Nương Nàng tuy đã chếtnhưng vì mối duyên với Thôi sinh chưa dứt nên còn

lưu luyến Nàng xin cha mẹ nối duyên cho em gái vớichàng Thôi rồi vĩnh biệt.

Mẫu đơn đăng ký (Chiếc đèn mẫu đơn) :

Nhân ngày hội đèn đêm rằm tháng giêng, Kiều sinhgặp và say mê một cô gái trẻ trung xinh đẹp đi cùngmột con hầu cầm cây đèn lồng hình hai bông mẫuđơn Cô gái cũng đáp lại tình cảm Kiều sinh đưa côgái về nhà cùng ân ái Hai người qua lại chừng nửatháng thì bị hàng xóm sinh nghi và cảnh báo Chàng

đi tìm tung tích và phát hiện nàng là một hồn ma, thithể đang được quàn tại chùa Chàng sợ hãi bỏ chạy vàtìm pháp sư xin bùa Tuy nhiên vì quên lời dặn, chàng

vô tình đi qua chùa và bị nàng kéo vào quan tài cùngchết Sau khi chết, hồn ma hai người cùng nhau tácquái khiến dân chúng vô cùng sợ hãi Cuối cùng hồnhai người bị đạo nhân Thiết Quan trừng trị

Trung Hoa là một đất nước mang nặng tư tưởng trọngnam khinh nữ ảnh hưởng từ tư tưởng Nho giáo Trong

xã hội, người đàn ông được hưởng mọi đặc quyền cònphụ nữ thì không Họ bị tước đi mọi quyền lợi Nữnhân phải tuân theo "tam tòng" - tại gia tòng phụ, xuất

giá tòng phu, phu tử tòng tử (ở nhà theo cha, lấychồng theo chồng, chồng chết theo con trai) Quy định

"tam tòng" ấy như một cái gông sắt kìm kẹp ngườiphụ nữ bắt họ phải phụ thuộc hoàn toàn vào ngườiđàn ông Người phụ nữ phải chịu rất nhiều thiệt thòibởi các quy định : không được đi học, không đượctiếp xúc với đàn ông Đàn ông có thể đa thê nhưngphụ nữ chỉ được phép lấy một chồng và phải thủ tiếtvới chồng Trong hôn nhân thì người phụ nữ không cóquyền tự do yêu đương mà bị ép duyên "cha mẹ đặtđâu con ngồi đó" Và rất nhiều những quy định ngặtnghèo khác trói buộc người phụ nữ Vì thế, việc ngườiphụ nữ dám chủ động bày tỏ tình yêu là điều khôngtưởng Tuy nhiên, điều tưởng chừng như không thể ấylại xuất hiện trong tác phẩm của nhà nho Cù Hựu.Ông đã viết về những câu chuyện tình yêu mà trong

đó các nhân vật nữ đều là những người chủ động.Những cô gái dù là người hay hồn ma thì họ đều chủđộng bày tỏ tình cảm và kiên quyết giữ gìn tình cảmcũng như mong muốn được ở bên người mình yêu

Hai nàng Liên Anh và Huệ Anh trong "Liên Phương

lâu ký" khi thấy chàng Trịnh tắm trên thuyền đã chủ

động ném cành lê xuống để gây sự chú ý với chàng.Rồi buổi tối hôm đó, hai nàng cũng chủ động thả dâyxuống để kéo chàng lên lầu cùng nhau tình tự Nếuxét theo đúng lễ giáo phong kiến, hành động này củahai nàng sẽ bị lên án, bị xem là dâm loạn Nhưng nếutrên phương diện tình cảm, đây có thể coi là hànhđộng táo bạo, chủ động trong tình yêu Họ khao khátđược yêu và dám hành động vì tình yêu của mình Họ

cũng biết hành động của mình là sai nhưng "hoa xuân

trăng thua thì, để phí hoài thật đáng thương tâm" hai

nàng cũng rất dũng cảm, dám đấu tranh và hi sinh vì

tình yêu "Nếu mai sau cơ sự vỡ lở, bề trên khiển trách,

mẹ cha nghe lời thiếp van xin thì chúng em xin suốt đời hầu hạ ở nhà chàng Nhược bằng không được như mong muốn thì sẽ tìm chúng em dưới suối vàng ".

Trước sự phản đối của song thân, nàng Thúy Thúy

trong "Thúy Thúy truyện" cũng dũng cảm đứng lên bảo vệ tình yêu của mình "nàng khóc lóc, bỏ cả ăn

uống" "Nếu gả, ắt phải là chàng Kim Định nhà ở phía Tây Con đã hẹn ước rồi, cha mẹ không chấp thuận

thì chỉ có chết, con thề không vào nhà người khác".

Nàng đã cãi lời cha mẹ, dám tự ý ước hẹn hôn nhân.Đây là điều trái ngược với quy củ lễ giáo phong kiếnnhưng lại thuận theo quy luật của tình yêu ThúyThúy cũng là một cô gái can đảm, dám đứng lên đểbảo vệ tình yêu của mình Nàng Hưng Nương trong

"Kim Phượng thoa ký" dù đã chết nhưng vì đã hứa

hôn với Thôi sinh nên nàng đã chủ động tiếp tục mốinhân duyên của mình Hồn nàng nhập vào hình hài

em gái cố tình làm rơi chiếc thoa vàng trước mặt Thôisinh Buổi tối nàng còn ép chàng cùng chung chăngối, rồi cùng chàng tiếp mối duyên gần một năm nữa

Nàng Vệ Phương Hoa trong "Đằng Mục túy du Tụ

Cảnh viên ký" chủ động chờ đợi Đằng Mục "thiếp vốn biết chàng ở đây nên đến tìm đấy thôi" Cô gái áo

xanh trong "Lục y nhân truyện" cũng là người chủ động tìm đến tình yêu "chiều tối, chàng thường dạo

quanh ngoài cửa, thấy một cô gái từ phía đông đến Hôm sau ra cửa, lại gặp, như thế đến mấy bận ".

Nàng Lệ Khanh trong "Mẫu đơn đăng ký" cũng là

người chủ động giữ tình yêu của mình Khi Kiều sinh

biết nàng là hồn ma, chàng chạy chốn nhưng bị nàng

giữ lại "Nàng nắm lấy tay Kiều sinh cùng đến trước

quan tài Quan tài tự mở nắp, cô gái kéo chàng cùng vào, nắp liền đậy ngay lại Thế là Kiều sinh chết trong quan tài".

Dù là nam hay nữ thì họ đều là người thủy chung sonsắt, nặng tình nghĩa, một lòng vì người mình yêu

Nàng Vệ Phương Hoa "Đằng Mục túy du Tụ Cảnh

viên ký" một lòng yêu Đằng Mục "nếu được nâng khăn sửa túi thì dù chết cũng không nát" nhưng vì

"nếu còn trì hoãn ắt là không hay, chẳng những tổn

hại cho em mà còn bất lợi cho chàng" Chàng Đằng

Mục cũng là người đàn ông nặng tình Khi nàng chia

biệt, chàng "khóc rống lên", hôm sau chàng còn làm

bài văn điếu nàng với lời lẽ vô cùng tha thiết và cảmđộng Sau đó, vì đau đớn và thất vọng, Đằng Mục bỏvào núi, suốt đời không lấy ai để đền đáp tấm chân

tình của nàng Chàng Triệu Nguyên "Lục y nhân

truyện" cũng vì tấm chân tình với người yêu mà xuất

gia làm sư Thôi sinh "Kim phượng thoa ký" khi nghe

tin hôn thê đã mất,chàng vô cùng đau buồn và thương

xót Nàng Hưng Nương trước khi hóa còn xin cha mẹcho em gái Khánh Nương nối duyên bầu bạn cùngThôi sinh Chàng Kim Định và nàng Thúy Thúy

"Thúy Thúy truyện" khi sống bị chia cắt thì họ nguyện

lấy cái chết để được ở bên nhau Hai nàng Liên Anh

và Huệ Anh "Liên Phương lâu ký" cũng nguyện xin chết

nếu không được ở bên người yêu

Những chàng trai cô gái khao khát một tình yêu trọnvẹn, hạnh phúc lứa đôi viên mãn, ước mơ một mái ấmgia đình Đó là mong ước giản dị, đời thường của biếtbao người nhất là người phụ nữ Những cô gái chủđộng trong tình yêu cũng chính là chủ động lựa chọnbạn đời, lựa chọn hạnh phúc cho chính mình Họ aoước có được quyền tự do trong tình yêu, hôn nhân Họmong muốn được tự do bày tỏ cảm xúc cá nhân củamình Tuy nhiên, điều này trong xã hội phong kiếnTrung Hoa là không thể Trong xã hội đầy rẫy bấtcông ấy, người phụ nữ chỉ còn cách âm thầm chịuđựng.Với cuộc sống từng trải và tấm lòng nhân đạocao cả, Cù Hựu thấu hiểu, cảm thông và chia sẻ với

họ Ông cho họ hiện thân trong tác phẩm của mình

Trong đó, họ được tự do bày tỏ cảm xúc, tự do giảiphóng bản năng con người Tuy nhiên văn học là tấmgương phản ánh cuộc sống Cuộc sống như thế nào thìvăn học phản ánh như vậy Một xã hội đầy rẫy bấtcông và định kiến bóp nghẹt quyền sống của conngười thì sẽ không cho phép một tác phẩm có nhữngmối tình trai gái nồng nàn, tự do Quả đúng như vậy.Những mối tình ấy dù có đẹp đẽ, mãnh liệt, sâu đậmđến đâu thì cũng đều phải kết thúc trong bi kịch.Những mối tình ấy dài nhất cũng chỉ được ba năm rồicũng phải chia lìa Hạnh phúc mà họ được tận hưởng

ấy chỉ là thoáng qua rồi vụt tắt vì thực tại không chophép Cù Hựu có tấm lòng nhưng bất lực

Tóm lại, trong Tiễn đăng tân thoại, tác giả Cù Hựu đã

viết nên những câu chuyện tình yêu vô cùng đa dạng

và cảm động Những đôi trai gái ấy, dù là người hayhồn ma thì họ cũng có những tình cảm vô cùng mãnhliệt Họ khao khát yêu và được yêu Khi yêu, họ làmtất cả vì người mình yêu Có thể nói, trong những câuchuyện tình yêu ấy, nhân vật nam thì chung tìnhnhưng các nhân vật nữ thường chủ động hơn nam

nhân Dù là người hay hồn ma, các nhân vật nữ luônchủ động, dũng cảm, dám đấu tranh cho tình yêu,hạnh phúc của mình và sẵn sàng làm mọi điều vìngười yêu Họ chủ động trong tình yêu chính là chủđộng mang lại hạnh phúc cho mình Sống trong một

xã hội phong kiến đầy rẫy những luật lệ hà khắc,người phụ nữ không có một chút quyền lợi nào Họ bịphụ thuộc vào người đàn ông một cách tuyệt đối Họkhông có quyền quyết định cuộc sống của mình Họkhông có quyền được tự do yêu đương Thấu hiểuđược điều đó, Cù Hựu đã viết nên những câu chuyệntình yêu đẹp mà nhân vật chính là những chàng trai côgái tuổi trẻ, đang căng tràn sức sống Họ dám vượt lênhoàn cảnh để dành lấy tình yêu và hạnh phúc chomình Những câu chuyện ấy dù kết thúc có hậu haykhông thì cũng mang lại cho người đọc những cảmxúc bất ngờ và đầy cảm phục Thông qua những câuchuyện tình đầy lãng mạn mang màu sắc quái dị, CùHựu muốn phản ánh chế độ hôn nhân bất hợp lí trong

xã hội cũng như hiện thực xã hội đầy đen tối cuốitriều Nguyên đang trên đà suy vong Đồng thời qua

những bi kịch tình yêu ấy, tác giả thể hiện niềm biphẫn trước thời cuộc rối ren loạn lạc.

2.2.2 Biểu hiện trong Truyền kì mạn lục

Truyền kì mạn lục là sáng tác duy nhất còn lưu truyền

lại tới ngày nay của tác giả Nguyễn Dữ Ngay từ khimới ra đời, tác phẩm đã được tiếp nhận nồng nhiệt vàđánh giá rất cao Tác phẩm gồm 20 truyện ngắn viết

về những câu chuyện với nhiều chủ đề khác nhautrong đó có bảy truyện viết về chủ đề tình yêu đó là:

"Truyện cây gạo","Truyện nghiệp oan nàng Đào thị",

"Truyện nàng Túy Tiêu","Truyện Lệ Nương","Truyện yêu quái xương Giang", "Truyện kì ngộ ở trại Tây" và

"Truyện Từ Thức lấy vợ tiên" Trong bảy truyện này có

ba truyện viết về mối tình giữa người với người

("Truyện nghiệp oan nàng Đào thị","Truyện nàng Túy

Tiêu","Truyện Lệ Nương"), ba truyện viết về tình yêu của

người với hồn ma ("Truyện cây gạo","Truyện yêu quái

xương Giang" và "Truyện kì ngộ ở trại Tây") và một

truyện viết về mối tình của người và tiên ("Truyện Từ

Thức lấy vợ tiên") Cuối mỗi câu chuyện, Nguyễn Dữ

đều có những lời bình thể hiện quan điểm cá nhân củamình.

Ba truyện viết về mối tình giữa người với người :

Truyện nghiệp oan của Đào thị :

Nàng Đào thị, tiểu tự Hàn Than là một danh kỹ đất TừSơn Nàng là người thông minh và xinh đẹp Vì nàngqua lại với quan Hành khiển họ Ngụy nên bị phu nhânghen sai người đánh đập Nàng thuê thích khách trảthù nhưng bị phát hiện Nàng sợ phải bỏ trốn đến xin

tu ở chùa Phật Tích Tại đây, nàng cậy mình có tài,ngạo mạn khinh người nên bị một cậu học trò làm thơchâm chọc Xấu hổ, nàng bỏ đến xin tu ở chùa Lệ Kỳ.Đến đây, nàng cùng sư bác Vô Kỷ tư thông Haingười ngày đêm xướng họa thơ từ chểnh mảng kinhPhật Sau đó, cả hai đều chết và đầu thai vào làm contrai nhà họ Ngụy để Hàn Than trả mối thù ngày trước.Chuyện bại lộ, hồn hai người bị sư cụ Pháp Vân sailính âm ty trừng trị

Truyện nàng Túy Tiêu :

Chàng Dư Nhuận Chi nhân dịp tới yết kiến quan Trấnsoái Lạng Giang được tặng nàng Túy Tiêu Nàng là

con hát xinh đẹp và tài năng Hai người rất yêuthương nhau Nhân gặp khoa thi, Nhuận Chi và TúyTiêu cùng lên kinh thành Trong ngày đi lễ Phật đầunăm, nàng bị quan Trụ quốc họ Thân bắt Nhuận Chi

bỏ thi, làm đơn kiện khắp nơi nhưng vì họ Thân có uythế lớn nên không nơi nào dám nhận Sau chàng đếnThân phủ ở để gặp Túy Tiêu nhưng không được Chánnản, Nhuận Chi xin rời phủ Trên đường về, chànggặp người lão bộc cũ Nhờ người này giúp, Túy Tiêu

và Dư Nhuận Chi đã được đoàn tụ Hai người cùngnhau bỏ trốn Về sau, Thân trụ quốc bị trị tội, Dư sinhđưa vợ về kinh rồi thi đậu tiến sĩ Vợ chồng ăn ở vớinhau đến già

Truyện Lệ Nương :

Lệ Nương và Phật sinh từ nhỏ lớn lên bên nhau lạiđược cha mẹ hứa hôn từ nhỏ nên vô cùng thân thiết.Bỗng xảy ra họa Trần Khát Chân, vì là họ ngoại thânthích nên Lệ Nương bị bắt vào cung Sau đó, quângiặc xâm lược, Lệ Nương bị tướng giặc bắt Phật sinh

đi khắp nơi tìm Lệ Nương Nghe tin nàng tự tận trêncửa ải, Phật sinh đau đớn hỏi thăm mộ chí rồi cải

táng cho nàng Hồn Lệ Nương hiện lên gặp chàng rồi

từ biệt Phật Sinh trở về quê, từ đó không lấy ai nữa

Ba truyện viết về mối tình giữa người và hồn ma :

Truyện cây gạo (Mộc miên thụ truyện) :

Trình Trung Ngộ là thương nhân người Bắc Hà,thường xuôi thuyền vào Nam buôn bán Trên đường

đi buôn từ cầu Liễu Khê tới chợ Nam Xang, chàngthường gặp một cô gái xinh đẹp đi cùng một con hầu.Mấy lần muốn tìm hiểu nhưng không được Một lần,Trung Ngộ đánh bạo kiếm lời khêu gợi được cô gáikín đáo hẹn đêm gặp ở cầu Liễu Khê Đêm ấy haingười gặp gỡ, cùng nhau trò chuyện rồi dắt nhauxuống thuyền ân ái Đi lại với nhau hơn một tháng thìbạn buôn dưới thuyền biết và khuyên chàng nên tìm

rõ gốc tích của nàng Trung Ngộ đi tìm và phát hiệnnàng là hồn ma Chàng sợ hãi bỏ chạy, bị nàng giữ lạinhưng vùng thoát ra được Từ đó, chàng sinh ra ốmnặng, mê sảng và thường đòi theo nàng Một hôm,mọi người phát hiện Trung Ngộ ôm quan tài NhịKhanh mà chết Cả hai làm ma tác quái rồi nương hồnvào cây gạo trăm năm bên sông làm yêu Hồn hai

người bị một đạo nhân sai âm binh bắt trói rồi trừngphạt

Truyện yêu quái ở Xương Giang :

Thị Nghi là con gái của một người đi buôn Vì cha mẹnghèo khó nên bị bán vào nhà họ Phạm Nàng tưthông với họ Phạm nên bị vợ hắn kiếm cớ đánh chết.Hồn nàng biến thành yêu rồi tác quái khiến dân tìnhkhổ sở Họ liền đào mả nàng vứt xương xuống sông.Một đêm, có viên quan họ Hoàng đi qua bến sông, cóngười con gái nhờ Hoàng vớt xương dưới sông đem

về mai táng Sau đó, nàng ăn ở với Hoàng như vợchồng Sau một tháng, Hoàng bị bệnh điên cuồng,được một đạo nhân dùng kế cứu chữa Nàng hiệnnguyên hình là một đống xương trắng Nàng xuống

âm phủ kiện Hoàng Hoàng làm tờ cung khai trình rõ

sự tình Nàng bị bắt giam vào ngục còn Hoàng bịgiảm thọ

Truyện kì ngộ ở trại Tây :

Hà Nhân là một người học trò, quê ở Thiên Trườnglên kinh sư trọ học Hàng ngày trên đường đi học quatrại Tây, chàng gặp hai cô gái tên Liễu Nhu Nương và

Đào Hồng Nương Chàng thường cùng hai nàng ân ái

và xướng họa thơ từ Sinh tuy mượn tiếng du họcnhưng bút nghiên chí nản, son phấn tình nồng Đếnmùa đông, hai nàng xin vĩnh biệt Lúc này sinh mớibiết bấy lâu nay chỉ mê mải đánh bạn với hồn hoa Truyện viết về mối tình giữa người và tiên :

Truyện Từ Thức lấy vợ tiên :

Từ Thức người Hóa Châu, làm quan huyện Tiên Du

đời nhà Trần Nhân một hôm đi xem hội, chàng cởi áocừu cứu giúp một cô gái ở chùa Sau vì bất mãn, TừThức treo ấn từ quan đi du ngoạn khắp nơi Một hômtình cờ chàng lạc vào động tiên trên núi Phù Lai Tạiđây, chàng gặp và kết hôn với cô gái hôm trước chàngcứu Cô chính là nàng tiên Giáng Hương, con gái của

bà chúa động tiên Hai người sống với nhau hạnhphúc trong tiên giới Một năm sau, Từ Thức nhớ quêmuốn về thăm Giáng Tiên ngăn cản không được đànhbịn rịn từ biệt Từ Thức trở về thấy nhân gian khôngcòn như trước Hỏi ra mới biết chàng đã xa nhà gầntrăm năm Chàng muốn quay lại cõi tiên nhưng khôngđược nữa Từ đó, chàng bỏ vào núi không về nữa

Nguyễn Dữ là một nhà nho chân chính nhưng ông đãdám vượt qua những quy định cũng như những địnhkiến khắc nghiệt của Nho gia để viết nên những mẫuhình phụ nữ lí tưởng dám vượt qua lễ giáo phong kiến

để tìm đến tình yêu tự do Ông trực tiếp miêu tảnhững cuộc tình giữa nho sinh với ma nữ vừa chânthực vừa hư ảo Trong xã hội phong kiến, là một nhosinh chân chính thì phải biết thực hiện chí làm trai "tuthân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ" Những nho sinh

ấy phải ngày ngày đọc sách, trau dồi kiến thức vớimong muốn thi đỗ làm quan, lập nên công danh,phụng sự nước nhà Thế nhưng, những nho sinh trongnhững câu chuyện viết về chủ đề tình yêu của Nguyễn

Dữ không làm được điều đó Từ Thức trong "Từ Thức

lấy vợ tiên" vốn là một tri huyện, vị quan phụ mẫu của

một vùng nhưng lại treo ấn từ quan đi ngao du sơn

thủy Chàng Phật sinh trong "Truyện Lệ Nương" và

Dư Nhuận Chi trong "Truyện nàng Túy Tiêu" vì đi tìm

người yêu mà khiến sự nghiệp đèn sách dang dở

Chàng Hà Nhân trong "Truyện kì ngộ ở trại Tây" vì

"son phấn tình nồng" mà "bút nghiên chí nản" Viên

quan họ Hoàng trong "Truyện yêu quái Xương Giang"

vì nữ sắc mà suýt mất mạng Sự suy giảm, biến chấtcủa những nho sĩ ấy cho thấy một thời kì xã hộikhủng hoảng, phong hóa suy đồi Xã hội rối ren loạnlạc, vua quan ăn chơi xa đọa không còn chú trọng locho dân cho nước Đạo đức suy vi khiến những nhànho chân chính chán nản trước thời cuộc Kỉ cương xãhội rối loạn dẫn đến tầng lớp nho sĩ hư hỏng, biếnchất, chỉ mải mê vui thú hoan lạc mà bỏ bê đèn sách.Không phải ngẫu nhiên mà Nguyễn Dữ lại chọn nho

sĩ là những nhân vật chính trong những câu chuyệntình yêu Trong bảy câu chuyện tình, có tới năm câuchuyện có nhân vật chàng trai đang yêu là nho sinh

hoặc quan lại Đó là Từ Thức "Từ Thức lấy vợ tiên", viên quan họ Hoàng "Truyện yêu quái Xương Giang",

Dư Nhuận Chi "Truyện nàng Túy Tiêu", Phật sinh

"Truyện Lệ Nương" và Hà Nhân "Truyện kì ngộ ở trại

Tây" Điều này cho thấy Nguyễn Dữ muốn phản ánh

thực trạng xã hội đương thời đang khủng hoảng trầmtrọng Kỉ cương, đạo đức Nho gia suy đồi Tầng lớpđược coi là trụ cột của nước nhà ấy không còn giữ

đúng chuẩn mực, trách nhiệm nữa Họ đã bị dao động.Mặt khác, tác giả cũng muốn chỉ ra rằng những nho sĩ

ấy cũng là con người Họ đã bị trói buộc bởi sự đạomạo, nghiêm túc, bởi những khuôn phép khô cứngcủa Nho gia quá lâu nên giờ đây họ cũng muốn đượcgiải phóng bản năng của mình Họ cũng muốn đượclàm theo ý muốn cá nhân Trong xã hội phong kiếncoi trọng cộng đồng xem nhẹ cá nhân, thân nam nhi

là phải coi công danh sự nghiệp hàng đầu Cả một đờiphấn đấu vì sự nghiệp công danh ấy, họ hầu nhưkhông được bộc lộ cảm xúc riêng tư cá nhân Họ sống

vì trách nhiệm, nghĩa vụ với đất nước, cộng đồng.Thấu hiểu điều đó nên Nguyễn Dữ đã đưa họ vàonhững câu chuyện tình yêu đầy lãng mạn Tại đây, lớpmặt nạ đạo mạo của những đấng, bậc quân tử nơi cửaKhổng sân Trình được trút bỏ, để lộ ra bản chất thựccủa những con người với những bản năng tình cảm vàtình dục Tuy nhiên, trong xã hội vẫn mang nặng tưtưởng phong kiến đề cao Nho gia ấy, Nguyễn Dữ chỉdám cho họ sống trong thế giới kì ảo của thể loạitruyện truyền kì mà thôi

Trong Truyền kì mạn lục, Nguyễn Dữ đã xây dựng

nên hình ảnh những cô gái trẻ chủ động trong tình

yêu Nàng Nhị Khanh "Truyện cây gạo" chủ động tạo

cơ hội cho Trình Trung Ngộ khi kín đáo hẹn chànggặp trên cầu Hàn Than chủ động quyến rũ Vô Kỷ

"Mỗi lúc ở nhà dưới đi lên, mặc áo lụa, mang quần

là, điểm môi son, tô má phấn" Hai nàng Đào, Liễu

"Truyện kì ngộ ở trại Tây" chủ động làm quen với Hà Nhân "Ngày ngày đi qua, sinh thường thấy hai cô gái

đứng ở bên trong bức tường đổ nhí nhoẻn cười đùa, hoặc hái những quả ngon, bẻ bông hoa đẹp mà ném cho sinh" Hồn nàng Thị Nghi "Truyện yêu quái Xương Giang" hiện hình thành cô gái đẹp ngồi bên bờ

sông khóc lóc trong đêm khuya thanh vắng đã gợi lênlòng thương cảm của viên quan họ Hoàng Nhữngngười phụ nữ bằng cử chỉ, hành động đã chủ độngtiếp cận và bày tỏ tình cảm của mình với người yêu.Đây là biểu hiện mong muốn có được sự tự do, chủđộng trong tình yêu, hôn nhân của những người phụ

nữ Họ mong muốn được trực tiếp chủ động bày tỏtình cảm của mình với người yêu Đây là một khát

vọng chính đáng của con người mà Nguyễn Dữ muốnmang lại cho những người phụ nữ.

Những nhân vật nữ trong Truyền kì mạn lục xinh đẹp, tài năng nhưng có số phận bất hạnh Đào thị "Truyện

nghiệp oan nàng Đào thị" là một người phụ nữ trẻ đẹp

có tài năng Nàng trẻ trung, nhan sắc lộng lẫy Khôngnhững vậy, nàng còn là người thông tuệ hơn ngườibình thường Khi còn ở trong cung hầu vua, nhà vua

ngâm thơ "các quan chưa ai nối được vần, nàng Đào

liền ứng khẩu được ngay" Khi tới chùa Phật Tích

nàng thuộc kinh kệ rất nhanh "chỉ mấy tháng đã làu

thông lắm" Nàng thông minh xinh đẹp nhưng số phận

là một chuỗi dài bi kịch Chỉ vì thông minh xinh đẹp

mà bị người ta ghen ghét, đánh đập và bị dồn ép phảinương nhờ cửa Phật Vì khao khát yêu thương màphải chết Vì mong muốn trả thù người hại mình mà

bị tan xác Nàng Nhị Khanh "Truyện cây gạo" trẻ tuổi,

là một giai nhân tuyệt sắc có tài đàn hồ cầm Nàngcũng là "hồng nhan bạc phận" Trẻ tuổi đã bị chồngruồng bỏ, khi được Trình Trung Ngộ đem lòng ái mộthì bị coi là yêu quỷ Cuối cùng linh hồn bị giam đày

vĩnh viễn trong ngục Cửu U Nàng Lệ Nương "Truyện

Lệ Nương" từ nhỏ đã thông minh, lớn lên được học thi

thư lễ nghĩa Cuộc sống êm đềm bỗng dưng sóng gió.Chỉ vì là họ ngoại của phản tặc mà bị bắt sung cung,phải cắt đứt duyên tình với hôn phu Cuối cùng, nàng

bị giặc bắt rồi gửi xác nơi biên ải lạnh lẽo Giáng

Hương "Truyện Từ Thức lấy vợ tiên" tuy là một tiên

nữ xinh đẹp nhưng lòng chưa dứt bụi trần Vì vướngvào chữ tình nên nàng cũng phải chịu đau khổ đắngcay Những người phụ nữ trong tác phẩm của Nguyễn

Dữ dù xinh đẹp tài năng đến mấy thì số phận của họđều kết thúc trong bi kịch

Nguyễn Dữ đã xây dựng nên những nhân vật ma nữđặc biệt Họ vừa phóng túng vừa nổi loạn Nàng ĐàoHàn Than bị vợ quan Hành khiển bắt rồi đánh một trậnđòn đau vì ghen Nàng dám thuê thích khách ám hại bà

ta để trả thù Đây có thể coi là hành động nổi loạnmạnh mẽ của một người phụ nữ tầng lớp dưới thấphèn, là sự phản kháng của người dân thấp cổ bé họnglúc bấy giờ Nàng đã vào cửa Phật tuy chỉ là sự chạytrốn nhưng nàng cũng chú tâm tu hành, kinh sử làu

thông Tuy đã bén mùi thiền nhưng lòng trần chưa dứt,nàng tư thông với sư bác Vô Kỷ Đây là một mối tìnhvượt qua lễ giáo phong kiến, là một đòn đả kích mạnh

mẽ vào xã hội đầy định kiến lúc bấy giờ Qua đây tácgiả cũng cho thấy tình trạng rối ren, khủng hoảng của

xã hội đương thời Đạo Phật suy đồi, sư sãi tha hóa,biến chất Nhưng cao hơn cả, cái mà tác giả muốn thểhiện là lòng khao khát mãnh liệt muốn vươn lên tìmđược niềm vui, hạnh phúc trong cuộc sống Khát vọnggiải phóng bản năng của con người Sư Vô Kỷ và Hàn

Than "hai người đã yêu nhau, mà đắm say sưa, chẳng

khác nào con bướm gặp xuân, trận mưa cửu hạn, chẳng còn để ý gì tới kinh kệ nữa" Bản năng tình cảm

của con người mong muốn được giải phóng Nàng bịvùi dập nhưng vẫn cố vươn lên mạnh mẽ nhưng càngvươn lên bao nhiêu thì lại càng bị vùi dập bấy nhiêu.Đau khổ, nàng từ cõi chết trở về báo thù nhưng lại chịu

bi kịch đau đớn, nghiệt ngã hơn

Nàng Nhị Khanh ngay trong lần đầu gặp Trình Trung

Ngộ đã bày tỏ khát vọng một cách trực tiếp "Nghĩ đời

người ta thật chẳng khác nào giấc chêm bao Chi

bằng trời để sống ngày nào, nên tìm lấy những thú vui Kẻo một sớm chết đi, sẽ thành người của suối vàng, dù có muốn tìm cuộc hoan lạc ái ân, cũng không thể được nữa" Đây là một tư tưởng vô cùng

mới mẻ có phần phóng khoáng hiện đại hoàn toànkhông phù hợp với quan niệm nhận thức đạo đứcđương thời Nàng cũng bày tỏ khát vọng giải phóng

bản năng "ngày tháng quạnh hiu, không người chăm

sóc Dám mong quân tử quạt hơi dương vào hang tối, thả khí nóng tới mầm khô, khiến cho tía rụng hồng rơi, được trộm bén xuân quang đôi chút, đời sống của thiếp như thế sẽ không phải phàn nàn gì nữa" Một

người phụ nữ mạnh mẽ và bạo dạn Đương nhiên,những gì không phù hợp với xã hội đương thời và đingược với lễ giáo sẽ bị tiêu diệt Nàng phản khángbằng cách để thân thể lõa lồ ngày trước cửa chùagiống như một sự phản đối quyết liệt, thách thức thầnquyền, cường quyền cũng như những luật lệ hà khắccủa xã hội Quan điểm Nho giáo luôn cấm kị vớinhững gì liên quan đến nhục cảm và bản năng tínhdục Và kết cục của những người phụ nữ có tính cách