Khảo sát các cách biểu đạt từ gao của tiếng hán hiện đại trong tiếng việt

: cây trồng làm cảnh, chiểm làm của riêng, lấy công làm lãi đổ cây, làm khó dễ như không quen biết, ngoảnh mặt làm ngơ ỉặýC: Bài vè này sau đó lan truyền cả thành phố.. Bài vè đỏ như sau

LÊ THỊ THU HOÀI

Giáo viên hưóìig dẫn: TS NGUYỄN THỊ THƯ HÀ

ĐAI HỌC QUÕC GIA HÀ NÔI TRUNG TẨM THÒNG ĨIN THƯ VIỆN

( M M CũũSỀỈ

2 0 1 0 11 M T M r t

i i i

t r a

j g - * « m f m ì ã £ X ì ậ i - * 3 —iỊH tt* 0 £ 3 ii& f ô M

1.1 ^ í i m i í i i í M Ẩ “ f à ” .

1 2 ^ ỉ i ® ^ Ẩ Ì n J M « t ì f t

1.2.1 £XiiĩJfHj£jỉC

1.2.2 ì í i l Ằ ^ ì & M

1.2.3 .

1.2.4 % x n x m m m &

1.3 m m m *ft “ ” - i e j t i

1.3.1 “W ’

1.3.2 “ t o ” .

1.3.3 “ t ò ” .

1.4 / J v ^

» : a * r - ì i g £ j S É m ì § m m & i t t í ỉ i Ẻ ^ : i £ i f i !

2.1 m m ® “W ’ tõ ỉề m ® " là m ”

2.1.1 ữ i ^ i g “ m ” ‘ỹ & m ® “ làm” m n x ^ m

2.1.2m m ' f ê “ « ” “ làm” w » E i f ỉ a ^ «

2.1.3 í i r a i s “ t à ” J3 ttT ire “ làm” m m m m m

2 A A m m & “ w “ làm” w H ì ặ i # » Ã £ & f t -

2.2.1 ỈXÌS “ M ” ÍKl “ Ị ẫ & - $ í r ’ “ t ì m ” “ k i ế m” , “ l ấ y ” - I I + ^ Ì Ì S i i :

2.2.2, u m * m ” * B X Í & j t Ê Ì Í f ® J t t à * l i Ẻ « ^

0 * ,.iii I 4

4

6

6

7

„ 8

10

1 1 11 15 17 19

20 20

20

28 34 36 39

39 40

2.2.3 ỈM m “ íổ ” H& m '\ấWBẲ. 43

2.3 'M ả ' 45

m = m - 47

3.1 .47

3.2 * m i » £ ^ > J Ỳ X ì & £ £ ì K Ỉ W “ * Ì « Ỗ 48

3.2.1 ì M g x m 48

3.2.2 m m m 48

3.2.3 ìM M U Ỳ k 48

3.2.4 48

3.2.5 w s ỉ ẳ X £ * M / r 50

3.2.6 ítóiH h% ÍAI ỷỳ" t /r 61

3.3 ệ k ‘¥ ( f m i ỉ t .62

3.3.1 M m W ) ! ầ ì X 62

3.3.2 .63

3.3.3 X<í^ít:ít<JJỀÌX 64

3.4 / J ' ^ 64

<£% 65

67

m m 69

i)M um ” * â ĩM W iă , M í m ® 4' '‘Y-tttiiKìm)]mI&w : fì'£ -

I-t ií Ể I-t i~ : + ¥ f I-t ì a À & | ã J ì g / s , ầmĩiịr.)&'J'j n i ầ i í ) t n

& i n ầ 'p - ^ f à f f l w t è ĩ $ m M o Itj :j M $ f f l m i a r \ i m m m m , ì i i \ x m % ' i m

t m u m n

* tfà tt'i% ĩầ ỉ& -M -% ỉx m n m m v m r n m > M ì ẩ S ^ i á - Í Í I Í & M t j % t m t k

m m & s ® & í n & & í ỉ i L ì ặ ; r r a ì * m £ i Ẻ * í á - m &

4) m \9 L * ii& M 'ikm 7 ếã , &ử iiề M m a y < “f e ” m

rôỳX-f-« * ẽ m / L $ » ì$ Ạ o

2) ẰỀSCi ÚCJÌJ^-VŨ Công Hoan< “Phế đô”, “ Nôn nóng”, “ Hoài niệm sói”> i¥ Ặ, H1

tÌẾ-Đoàn Giỏi < Đất rừna phương Nam>, Ằ ^ í- H ữ u Mai< ỏ n g cố V ấn> /j\- Liễu Quốc Nhĩ< “ Cỏ xanh bên hồ”, “ Em là cánh hoa rơi”, “ Cánh chim trong giông bão”, “ Bên bờ hiu quạnh”>o

“fâ” » 4'ímỉiì “tô" tfì : k ế ì m m h iềíbỂVi

i»io Fi.1T- “ Í T r t í ĩ - £ f l ' i & ^ í‘i í / ầ !K w n ^ j ữ : ^ ^ ^ f ô ^ ỉ Ị Ế ^ m I h ì ỉ - “ í r

íìii n i ĩ H m í i E m m “ W ’ í t t & ĩ i ì i J-ÍGĨ^/JII 1 - M m m ^ i í ' ử ỉ Ế

lít ^ # S ^ m f À ĩJ Ĩ ^ Ế ^ íH j* ĩíii± ^ 'ê - ‘‘í r - i ^ i m ỏ W & ì ầ f j 7 !:$ táì/í4U-|ỉ

®fỉt!4t j:/mJêM; Ỉ%W: /&m fi±Mi:iíìĩ

«ĩM^ỳXi^in]#L» 3 l£ ft& , j§ĩ&Ép~tỉíf 2 0 0 7 < m “ $ r W ì ậ ỉ Ẳ i Ằ # M - » í

©tôíu 1-> ẲU£: ì ằ ± r M ẳ if E U M ỉẼ ì&

m (13): i&ỉé'ù<pỉj,m:EW]Ả' lẾ&mm.mmmmmỉềr, ~wièìỉ£

-T-m<mttim4ĩmMr& az-ừ mtỂiRỉm )

“Mih” , tmmtkmĩì “M & ” MtLBÉẰ, iũ “iẨ Ạ iỉm ^ w m h ^ ề % ũ

l i ” o “Múi ” m “ỳf ” íẻ ís^ iiu K ĩy iM ^ íỉẽ g í* , m “ỉầ * w < m " m um ”

I $ Í I < J I ^ & m m , í m m o

\ỉXẢM f \ m “W ’ * { n & i - i ì S 4 '- - ^ £ « J i " j , mủíllẾJj? : líulíiá-IỈIÍỈĨÌ&

1 fJ rt\ỉ P3J$ị)jiiíjo $ịM iế, ìn-B' ỷ-%.f N w ỲC ệ-% {\:. I'I (_ift\íÍ1-1111111 ỄlHí/ĩi ìầĩti

D ì i H J' M li'' í ỉ '$■' I£ví' l [' ư' izịỊj 11' \ ị % : làm chén nước cho ấ m b ụ n g , làm m ộ t

giấc đến sáng, làm vài ván cờ

E £ ^ - t*{ £ & ẽKIX M.Ũ [$ lAl \ k í í' yA 'Jì; ( í u í í ) : làm mẹ, phận làm con, bị bắt

cóc làm con tin

F : cây trồng làm cảnh, chiểm làm của riêng, lấy công làm lãi

đổ cây, làm khó dễ

như không quen biết, ngoảnh mặt làm ngơ

ỉặýC: Bài vè này sau đó lan truyền cả thành phố Bài vè đỏ như sau:

Công dân loại một làm đầy tớ

Gác tía lầu son sướng như tiên.

Công dờn loại hai làm quan phe

Đầu cơ buôn lậu có ô che.

Công dán loại ba làm thau khoản

Chơi bời cờ bạc ăn uổng đà cỏ nơi thanh toán.

( W f - Ỉ " l ttìễ

m )

“ làm thầu khoán”

ÌẰ"í*It 1'ííĩX ỷXkỀin V $ c ị\%\k'ií (1 àm b ác s ỹ) > ịnỳkti||Í ( I àm gi ảo vi

ẻn) > Jri iB i5i (I àm x â y dựng) > ||"J ũ iỶ ( l à m thiết k ế ) ^Ệ^Ỉ -0

B m m « f i \ m ĩ

fỷĩj ( 4 7 ) JijiSC: " Khâm s ử hỏi có thê tổ chức triên lảm ngay tại x ú đạo Bình

An không? X ử đạo nằm sát chợ Lởn, thời gian qua lại không cỏ điều tiếng chi Như vậy là

ỷ Đức Khâm s ứ rất muốn làm, nếu tổ chức ớ Sài Gòn khỏ thì tố chức ở đây " Cha Hoàng

Í K n ) •lịiiỉĩ^E iẼ fl: ỊỴ'i, ịũ : làm lễ khánh thành (^ÍT JỊ^fftjfeậL ) , làm ma ( i i £ í j #

*L) , làm giỗ ( i i t í j '- ^ ) o “fíi” ^L/ijứ:Míftlì'JÌ'Ấft í â ù t ^ ũ “fêí/£#òỉHt

I L ” , “ » * L ” > “ Í § ? W ”

c t t & £ |

/&/ ("49 ,) ĩỉji J>C: Phần lởn những người Cân dùng là bọn chiêu hồi Nhirnạ Cán

không cỏ điểu kiện đẻ khai thác tối đa con bài này Mà có thê y còn làm hòng viéc.

M t à ì ề M "làm hỏng v iệ c " Ỳ m m m “ỉ & m m m " ầ ' M M i ' J ỉ f f l w r fỷĩj ( 5 0 ) Mỉ ý ': Khiêm nói:

- Tôi biết rõ mọi việc trên chính trường miền Nam muốn thành dụt dền phai dựa vô Thiên chúa giáo Tôi chủ trương làm cuộc chình lý với ý định tốt, nhưmỉ đà bị ông Khánh làm đô

bê Bây g iờ buộc phủi tiếp iục.

tíậj£: Trang Chi Điệp lại gọi:

- Kinh Ngũ ơi cậu lại đây.

Triệu Kinh Ngũ đi ra bào:

& z « i S f ô “ I ” “ Iàm” [ 3 j # ^ “ t ì ỉ £ > JiH\

m ” A $Ẳ.ÍỊỈI, íũ “ làm mất tài liệu” ) , bão làm đố cây ( n HítliMítàữ1]) ,

ì ặ j t : Mình tại sao làm chính tri ư, nếu định làm chính trị, thì thằn ọ; này cũng không thèm

ăn cải trò của óng ta Ba mươi nám Hà Đông, ba mươi năm Hà Tâv ông ta làm chủ nhiệm

Hội đồng nhân dân sao không ở vị trí cùa ông la đi?

M (53 ) !ỉ]ÍSC: Thiệu nhìn xéo anh rồi nói tiếp:

- Ông Kỳ ph ả i ở lợi đó, nắm mấy cải máy bay đê hù (ioụ chính phũ và các tướng! Khi cỏ

dịp ông lại làm đảo chỉnh Tôi ớn ổng vì cái tính khi thất thường và hav làm âu.

A & ÍẺÍ#i:!j ỳữ: tìm người yêu), ỉiậ—Ố‘ ki ếm một chiếc ti vi)

M (54) MM0JT 'fâMMU$Ề±ỉXỉẨiỉJ$m'c ( M&M a/iti-MMÍậir

Ạ-)) , m iíM F )

i ắ Ỷ ĩ i ì ẫ ^ M ^ , ỉ i a ì s ^ * , “ M ” " í í m ÍÌU ÍÍÍT ^ í M ù ‘jo Ĩ'J M i^ÌJÌ6/ỉầPÍỹ' in “ Tôi đã kiếm được một chiếc vé xem bóng đá tối chủ nhật”

0 Ỉ ( 5 5 ) líỉlẨ : Tôi đã mav cho anh Hai vài bô quần áo và kiếm âirơc môt chiếc mỏ-bi-lét đê anh Hai dùng tạm Mong anh Hai khỏnạ từ chổi.

iặJC : Hoàng Đức Phúc hói:

Anh dọc bài trên báo Cuôi Tuân hôm nay rồi ch ử, đó lù có ké đang âm nnru chinh íđ-

fỷìj ( 5 7 ) bíĩSC: Những ngày sau, Lâm Văn Phút, Phạm Ngọc Thao Phạm Xuân Chiếu tới tấp chạy tới nhà thờ Bình An Những câu chuyện xoay quanh âm mím gai Khánh

mà Trần Thiện Khiêm đã nói.

Ô f f i ) o

c 'ẾIỈẴ jFứ\J ệị í'j} ) , bị bắt cóc làm con tin ( Ì Ế )

i Ằ ^ ^ i Ì í ẩ ĩ í ỹ ì n ilỉíĩỴKậí: làm hiệu trưỏng ( ^ fêỉl< :) làm thầy giáo

Ịji|ỉ) , làm học sinh , làm bác s ĩ(^ ^ :> ^ )

« * i " j i m i : £ i i i ì { ì > SR8-, m w g % f r m m i í £ o làm mẹ c im m ) g

MíBịTl^ •/% '4^'tà: phậnlàm con ( ^ ì í ằ ' j ặ f ô “) ic#JIĨ!:>£{Ẹ:* 'Ị/ỈM* .

c cây t r ồ n g làm cảnh ( ) , chiếm làm của riêng ( [*& Xl

í I LÌÍI\I /jsW ) , lấy công làm lài ( ti X ỳ j í l l ) o

( 3 ễ f £ ) : làm ra vè thông thạo(ííf< í li In MííMĨ- /•), làm như không quen biết f ) , ngoánh mặt làm ngơ ( H

( ) , gộp hai mã cân làm một ( Ỉ C M ^ Í Ì Ĩ Ễ t^ - íư ' i i l A ) , chia làm nhiều

đạt (t;M /U 9J) - © M , Sềmìẽ “làm” íittẰỒỈ5êHỊjí&í4 )isJ^jfhi.'ì &>j;JíH

‘ ( w m -II • Bd) u9nq ộp °M° ! ọq 1ỘUI UIDỊ „ ‘ ( ặịa$— 3d) „UK» ỉpq UIỌI „ ‘ (>f/ Ỷk

20 Làm ơn : “ Làm ơn ” i 'j: f\i í] i i& ìn

“ Làin ơn mắc oán ” “ f í ‘ù A' ữ

W ’ 0

21 Làm phép

22 Làm phúc ^fĩMũ í ĩ' # 'A T jlt i»j í í 't' Ị& ìn 1

“ Làm phúc phải tội ” iílíỉ “ Làm

ơn mắc oản ” M â m IM*.

Làm dâu trăm họ: |&ÌẼf ttÍB Ĩ^J& f+& f¥ỂfàÀ )J!ỉfrfc/0'[f|]'J°

Làm mưa làm gió: K -Rf1;ỳ&> tk ni íỉ^

05 Làm nên l í t ì ỉ u y<f- “ Làm nên” lii

w 't'/íc in ' “ không thầy đố mày làm

nên”(5 fcffiT 'rô tt), ,ẽ;ẲỊJ&$ f i

‘f-' k m ì ủ ti-:, ểsiiim!ii|íỂM‘f-'}Ỷ.

í P Ề i í i o iH0fcfêE UW ’ n£férní&mỉ%m, mvx “ ín” M Pi/ỉ-m t tỉitìis

m ( 5 8 ) : " & , " m ừ iỆ T M i& tt: " £ M f f i f u 7 \

M ( 6 4 ) : -Mày đã đi làm lần nào chưa? {fc ỉ-íí-iđ tii { ị ’•

- Đã ngót một tháng ớ nhà phổ B rồi không ở được phái xin ra Chu ác quá.

- Làm sao? teứ s T ?

(Vũ Trọng Phụng< Cơm thầv cơm c ỏ >)

M ( 6 5 ) : - Chết chứa! Làm sao thế ạ? P n tầ ! ẾLẩ f •

(Vù Trọng Phụng< Cơm thầy cơm cô>)

I&bn “Chi đang làm gì đấy?” í t A 1® ? ) N “ làm gì mà bây giờ mới tới” ( fc»yA

M ( í ~ A ' Ệ: ? ) % “ làm như thế không được” ( 3P t í f ô \ J ') -§ sỆ o

0ể (67) : “—A-i-tr-PMH, mmWI£ỂỊlS&

# ỉ: ® , M ă Ề t r m t i ũ Á i i m t t - : Ẩ , M 'i ị / w # </'/"/

M t è f â & ì ể o " ( % & & « m k ì $ m » )

0ỊỊ ( 6 8 ) : “m d g s g ị& m r T tm tn ty m iiì, & M & & f â M W W ỉ ĩ P

Một cây làm chăng nên non ílliẠ^/iỉc+Ạ

Thấy người sang bắt quàng làm

Vị lãnh đạo ấy liền bảo " khách sạn cao cấp của các anh làm ăn kiều gì vây ”, rồi sai thu

ký riêng cùa ông về nhà ông lấy rượu

m (70): "MềềmxmrmTMmBMií ã: “ m & x m r m , m.Ảỉm%tâỲ.ã*íM, B ỉc & m m M ! myùE, mãMỀẽ M íítẤ ##•/ ”

c m v m ặ « m m m » )

Diệm bong cất ngang:

- Giờ lại muốn dựng lẻn hai viện, đưa người về dựng thêm đối lập dế tiêu diệt chế độ à? Loại Phan Quang Đán, Phơn Khắc Sứii thì làm nên trò trổng g i

m a m rm m m m -B im , ím t£ ỉể P % M i, tPMMJ2Miẳ£ r-Mứ”

Taỵlor sừng sốt nhìn Kỳ, rồi lờ đi, lặp lại:

Bảy giờ quý vị đã làm nát bét hết cả rồi Tôi không thể nào yếm trợ quý vị mãi được, nếu các vị cứ làm ăn kiểu này!

\m , “ tâmtì” , “ m m i” , *m%” > “ m u ” > “ Wă” > “ M

Giảm đốc Hoàng liền quát con:

- Đi đi xéo ra đằng kia, trong lớp không châm chú nghe thầv giáo giàng, về nhà lụi làm bồ

lan lôn nổt.

m (74): “£zmmmo MEimMo MMEMMiti:

T , - x m m i t ì ằ V M M M ầ Ẽ M T ’ ữEỊpĩìỉỀPEio " ( W ¥ W m m )

Trang Chi Điệp lại gọi;

- Kinh Ngũ ơi cậu lại đây.

Triệu Kinh Ngũ đi ra bảo:

-Hôm nay không nói chuyện này nữa suối từ sáng đến tối, việc này cùng lảm em đau đấu

để hôm khác hãy nói nhé.

X'Â-mtâứừ.% #!Ả'ùMm~&jL*cT! ” ( W n i& m )

Ra ngoài đường Trang Chi Điệp lắc đầu bào:

- Thời gian này không hiêu sao ra ngoài đường toàn gặp tai nạn là tai nạn khiến lon í! người chán nàn vô CÙIĨÍỈ.

u i M í - m m i ù “W ’ t ì “ í t i ằ m ” ^

“khiến” mttmìằM* & m m “ M” ĩ- “ÍE” ?-'»!' « 1 UW'

0i/ (76 ) : “Rồi thấy anh Sáu tuyên truyền mồ hôi mo kê nhe nhụi, tay xách một bao cà rồnẹ công văn giấy tờ, khom người bước qua mái giọt, vào đặt phịch cùi bao lên bàn.

“~ Ù J L , m w i m x ỉ ữ Ầ r m m , - m - m & Ầ ' Q M iỀ M m m , »

" ( M m «tâ7)wm )

M ( 7 7 ) : “Bộ lão già này nói bậy à? Hừ, chú làm tuyên truyền chú hà

chảng biết "Quốc gia hưng vong, thất phu hữu trách" sao? Nước nhà còn mất, dện một thằng mẹ rượt (đồ bỏ đi) như lão đây cũng còn có trách nhiệm mà.

g - m Ả h t i v m m i t t i ỉ o •’ (ỉMimìặ m m i ® » )

"Cha Nhuận hấp tấp tìm Hai Long:

- Tỏng thống nghi có những phần từ Đại Việt và cầ n Lao đang âm mưu làm đao chinh Tổng thong dã trao cho Nẹuyễn Khắc Bình, phụ trách phù đặc uỳ Trung ương rình báo lùm việc này "

{ỷìj (82): “MẼ.&T, ị ừ m m n J \ m m i k S ầ n m

"A Lan đã nín nhịn, về nhà càng nghĩ càng tức, đã kề lại với chị gái Chị gái cũng giận d ữ muốn chết, lại chửi em gái thiết kế cúi cóc khỏ g ì, lớn ngần này mù không biết g iữ gìn. "

H ìặ rô jliỀ ffiiẽ Ó W fê m ;m = * M tỉft - ĩầ “ làm + * m Ị r iu

“ làm thiết kế”, “ làm tuyên truyền”, “ làm đấu tranh”, “ làm đào chính” ; /íi “ Mi”

R ^ ẳ v ậ ÌẠj'A’in\ “tuyên truyền”, “ thiết kế”, “ xây dựng”, “ đấu tranh” PỀ

công việc Tôi đà may cho anh Hai vài bộ quần ảo và kiếm cĩươc môt chiếc mò-bi-lẽt dê anh Hui dùng tụm Mong anh Hai khỏnọ, từ chối "

tiim )

Hai Long hỏi:

- Anh định làm cách nào đê kiếm ra những của độc này?

"Hai Long đã hỏi Thiện về kế hoạch bình định Thiệu nói M ỹ chi mới làm xong

dự thào, và chưa chuyến cho minh Anh trao nhiệm vụ cho Trọng tim kiếm han dư thao ớ toà đại sứ Mỹ "

& ì ầ f n m T “ W s m ầiiírtìm” , “kiếm” , “ lấy”jẨ^4/j

01(91): “'Í-Hìĩiiã: mítàM M ếM ? vm iừ iấim m n

M í m ặ ẩ ĩ ã t â ă r x ìâ o ” ( f p m m m )

“Ngưu Nguyệt Thanh nói:

- Anh vẫn cử muốn anh ấy bắt cá hai tay ư? vố n g công anh đã góp V ’ thiu thoi này cho anh ấy!

Mạnh Vãn Phòng tắc nghẹn, không biết nói thể nào nữa

m (92): “m ì ẵ - m - ỉ * * M m m & Ạ $ m w / us

tệ, fWỂằẳấ&! ” ( M í m m m / i m )

c ẩ n thở dài, rồi tuôn ra một hơi:

- Bảy chừ ông Nhu mới kêu tình hình nghiêm trọng, tui e muộn Tôi biết thãnọ, Mỳ từ lâu Quản xào quyệt! Chó mả ỉ Gian hùng! Phán hạn! Trước mặt ùng hộ, sau lưng phun ban

M (93) : “ìằH, MíẩMỉềJđMỀểfỀ^JỈS-JLìJẾ: 'ũ ỈỂđiỈL' ÌẲÍQẢĨÁ

m * m m )

“Nhu tiếp lời Diệm:

Bán thân tôi cũng thừ thăm dò thái độ của người Pháp xem sao Nẻu không té nhi, họ

tưởng mình ở thế yếu sẽ bắt bi mình Còn người MỸ, nếu thay mình yếu sẽ chăng tha mình

đâu! "

m (94) : “lk % * ỈW £ g ử i£ ffiã X ỷ X ÌM 'ù , m ĩ -.Miứ: Uf l ỉ g / u’:&

‘ẫ Thiệu vừa phán ứng vừa lo Y nói với Hai Long: " Anh theo dõi Mỹ thật sát

khône khéo mình lại bị Mv đập chết chở không phủi clĩét vì tay Cộng sàn ỉ ”

09(95): “m.JẽmmrrJẫũ: “ %BfìMỉỆMxffií%íí]{ộẦẺĩ%Ẽ

n tm m

“De Nittis nói:

- Tôi đã truyền đạt khuvến cáo cùa giáo hoàng Paul Vỉ cho hàng giám mục Việt Num, là

giáo hội Việt Nam không được dính líu vào vụ tranh chấp giữa ỏng Diệm vù Phật giáo, vì

nếu không có vụ Phật giáo thì Mỹ vẫn còn nhiều biện pháp khác đê loui trừ ỏng Diệm và

ông Nhu.

m ( 9 6 ) : “ W T : - - M M ì ĩ ĩ , i k m n r í K n : “ I’V

HỉỂỀẾM/LtẢ, mmý]MMW ềồ(]o ” c m v im m * m m )

“ Nguyền Khánh lại bắt đầu hoạt bát và tự tin:

- Chúng tôi dư sức ha bê tất cà cùng một lúc dưới hình thức một cuộc phàn đào chánh, và

sẽ tiến hành rắt êm à, không gây đố máu, không cỏ cà tiếng sủng.

m m % &- ” (ếiimìặ m

Xf#L$} )