Nghiên cứu các từ ngữ chỉ động vật long, lân, quy, phụng và ý nghĩa văn hóa của chúng trong tiếng hán (đối chiếu với từ ngữ tương ứng trong tiếng việt)

Tuệ Chân tổng hợp và biên soạn 2008, “Biểu tượng may mắn trong phong thủy” , N XB Mỹ Thuật.. Nguyễn Hữu Cầu 2004, “Nghiên cứu đối chiếu ngữ nghĩa của từ ngữ đất nước học chứa tên gọi độn

m t 1

m - M : 5

1 1 ® M ĩ h ® n ì ấ & R i c i k ^ x t t ì ^ m R 5

1 1 1 Í 4 3® 5

1 1 2 £ í Ế l t 6

1 2 m m ĩ ộ m w \ % % k ì ầ 8

1 2 1 ặ j t J ì 3 ì £ W ; Ẽ X 8

1 2 2 z ft $ |ịạ ] ì£ â < ]^ ế 9

1 2 3 Ỹ£fêậjtjiệ]ìãố<jm x m t â 11

1 3 12

1 3 1 m ã ^ t i ì ạ i ì ã ố ^ ^ 12

1 3 2 u m ^ m m ỉ ẽ x ^ 13

1 3 3 m ầ ĩ ỳ m w i m x 5 & x t t ỉ n & f Ế 15

1 3 4 16

'\ 'i ầ 17

ỈXÌS/P “í t , iặ> J*1” .18

2 1 « ® M m , m R ” .18

2 1 1 •ấ^ n z m 18

2 1 2 “ m ” z m 19

2 1 3 Z M 20

2 1 4 “ M ” Z M 21

2 2 « Ị J* U & T & 3& W ìệ|ìS É ẳfê# â 2 2 2 2 1 “ 1Z" 2 2 2 2 2 “ * r W ì ạ | i ã ỉ Ễ f ê # â 26

2 2 3 “ % ” 27

2 2 4 “ R ” 2 8

2 3 m * 30

2 3 1 “ r 30

2 3 2 “ « r .34

2 3 3 “ -ỀÉL” .34

2 3 4 “ J * r .34

2 4 m , A " .36

2 4 1 36

2 4 2 “ « r W K :|B jf e 0 39

2 4 3 ỂK)£|b] & 0 42

2 4 4 “ J * r W K Í ậ ] Ế 0 46

2 5 m> 3 u i* l” .49

2 5 1 ặ Ị j i » i ạ ì S ^ Í Ế R : W ^ .49

2 5 2 50

2 6 & — Í Ề Ì I i * r 51

2 6 1 u ~ 51

2 6 2 “ * r 55

2 6 3 íẫ ìã “ ■%” 56

2 6 4 & - í ễ ì £ “ M ” M X V C ^ X r t l t 57

' h í ẳ 59

U n # : .61

3 1 61

3 2 63

3 2 1 63

3 2 2 68

3 3 Ị& ¥ Ịầ \X 70

Ạ i ă 7 0 7 2 K i : “ TÈ” f è ì ẽ - 5 í Ễ ì § * t ì ặ 74

PÍJ£2: ÍÍB£% ÍỄÌẽ*m 76

P í ^ 3 : “ % ” & ) » « $ « , # m ^ í ề ì ã * m 76

P í ^ 4 : “ J*r Í Í B ã % á ẩ f é * m 77

M : 5 : f ặ ] # M 78

##£|ÌỉK 80

14 Đào Duy Anh (2006), “Việt Nam vãn hóa sử cương” , N XB Vãn Hóa Thông Tin.

15 Tuệ Chân tổng hợp và biên soạn (2008), “Biểu tượng may mắn trong phong thủy” ,

N XB Mỹ Thuật

16 Nguyễn Hữu Cầu (2004), “Nghiên cứu đối chiếu ngữ nghĩa của từ ngữ đất nước học chứa tên gọi động vật, thực vật trong hai ngôn ngữ Hán và Việt với việc dạy tiếng Hán cho sinh viên chuyên ngữ Việt Nam” , Thông Tin Khoa Học, số 1, 3/2004, Trường ĐH Ngoại Ngữ - ĐHQG Hà Nội

17 Đinh Gia Khánh chủ biên (1997), “Điển cô' văn học” , N XB Khoa Học Xã Hội

18 Hữu Ngọc (2008), “Lãng du trong văn hóa Việt Nam” , NXB Thanh Niên

19 Phan Ngọc (2002), “Bản sắc văn hóa Việt Nam” , N XB Văn Học

20 Nam Việt - Khánh Linh , “ Biểu tượng rồng, văn hóa và những câu chuyện”,

N XB Hà Nội

í * # I , % , J*r f ^ i ^ ìS t f i iứ ô m j ii E U ! Ễ : f c f l: ^ - iÊ f f i ỉ& f ô f f i * ĩ r t &

& ; i W £ l * o S i i k , W * « $ i t t f ó f « l J ^ t t f f i ỉ f c & W & ; * : t ó £ Ỉ Ị ]

1 1 2

# i£ , í Ề f f i M * * B g t t ì R ỉ Ị | ì S M : * : t t £ i 6 W S ; 3 m !|#»JJi£lfc¥

$B#, jS È *jg £ W ìW *{fc B F tt£ ÌW S ífr i ằ # » a # ¥ * £ t t # W f ô B t i ỉ í ì £ í R ®

Q ìỳL ịkM V C) > fà ỉỉẳ $ i (Đỗ Đình Tống) [$ «Văn hoá trong sừ dụng ngoại ngữ)> (

t PỈỆ;E$I (Trần Ngọc Chuỳ) fr\J ((Bước đầu tìm hiểu đặc trưng văn hoá của chữ Hán v à vấn đề học chữ Hán ờ Viột Nam hiện nay»

- Ý ÌT tlil (Nguyễn Quang Hiệu - Đỗ Quang Sơn) Hi iS o sánh một vài đặc trưng văn hoá trong thành ngữ có vếu tô' liên quan đến động vật giữa tiếng Việt

m m t â ì ễ m m k t o x ị t t x t í i í ầ m

(Huỳnh Công Minh Hùng) «MỐi quan hệ giữa vãn hoá và ngôn ngữ qua hình ảnh trâu - bò trong thành ngữ Việt - Nga - Anh» ( i ĩ t ì á i l

w m W £ W $ ì§ » íT & ih &jgỊaiBS*fê3ig^2Sì&m*i$T§ffiffiỂitóW@JJítt:.

((Nghiên cứu đối chiếu ngữ nghĩa của từ ngữ đất nước học chứa tên gọi động vật, thực vật

trong hai ngôn ngữ Hán và Việt với việc dạy tiếng Hán cho sinh viên chuyên ngữ Việt

T & t r ê & o J * t i 3 i m ứ : n s u lU tK ' ặ t u Iaj, i ầ % , \ m ^ m n »

t u Ẽ M > & & - - « « : $ + - £ ì ằ - * í S [ t t f É # e Ể ẫ « j t j f r / & : £

§ , r & , * « , ẲUfc, IM n t M ỉU ỉ M & iM # ! # * * ^ â ì * ]

@> j ẽ g i ạ j ì £ ^ m iặ ) « > & * ì m 7 j c » m g A ì 3 ì & T f f i í « & À ! ^ t l

u & m m m & n iẾ ií iL % % ì y if à & W ỉk m f iã R ĩk f ê % & f f ĩM f & f à ® ;&> &

m & m m iấ& iị!k7& ỉÊ ĩỉ)jW ữ(j /AitâM&, lỉẲmtẾìkìHX&tìii, ^ rfã 3 iítH -£ Ể K j

m t r n x m a , &%~-wmìTỉhW}, t t M m & M n ữ , ãíTTẾtt, t t & ữ m ư

B^BM, B M & i ã + í í “ H í i Ẽ ỉ í « $ - P i ^ T É T m n ì ầ o

1 2

Ả i n m M K t â

m m ± , ' Ê í n ^ M m ì ẽ ẽ ĩ m X o m u , “ì ậ ” M * u

#M *n, 3^15” 0 “fê” Éft'±ỳg:>m, ^ & 5 È 7 4 > @ £ f f c + iU iỉtỄ 1 iR f ^ E l i

m m , m m % % & ỉ * i ì :ễ ® ^ f c X f à ỉ ề m & & 0 “W ’ > Ệ,ũ " > “m m ” m

iậi@^ffi, ị a ? & m w % f à £ % ị n u i ĩ ” * “m ” m m m ^ m Ả ^

m , & f ò - ĩ ’ % X Ẽ &

1 3 » ® 3 j# ii3 i» w « iiỊfỂ y g

m i m m m , f c ề t í Ị ũ & f t % = f t yễ.x& & ft*V Ế & & ,

15

À ín r È lM ^ ^ u t l ũ ỹ E t r + S S S ^ -«ỊlrĩỊl38&J*i>4gÈ£fcĩỊ|

J Ẽ i s a * W í ! l t ó * B P f c * t t ,0 rỉìl;* W “ » & » & £ , # * * * " ^ l ì í

1 3 3 & i§ M T Ạ lì M jì t ^ J O lf t g : & 1 É

t f i B £ 3 í t t Ì f c ê i í 3 t o ® 1 * & ® £ ® J U : í i i J ! £ 4 f c iạ ]lft $ ‘ỉ t Ế J 2Ố V m &

mứt, -^*ÌSJỈC±WHÍỄSE5C, WfMJO.< &

± f l S f ó ỉ ® * * u * À ; tt # * % ' £ ” U ù»ầfcỉfỀtim iEtírt;ỉm ±m % $Efà*3c& M

&Wj«jg±; “*MH” HsiGiBSiMttâMín; “* & W ’ tfcpftBiifêfliBfóÀ3s

ÌỊ1ỂỄU tâìẩ, 3 í#ì§^o t t a M + a e a i M r t t a t t ĩ & x a t í T T a í r ì i a ^ i ằ

$ ỈÌU SiíỉEacXtóSỉtt, g ỉiS T -È ín a U i& to iiC ttrta

+ a ^ S n 0p t Ì f n A ^ ® Ằ , & S M : i W r t a i # í E

DAI HOC QUỐC: g i a h à NỌI

t r u n g TẮM ĩ HÔNG TIN ĨH Ư VIẸN_

' _ m ^ o m o i—

m £ t e f f it t iịỊj4 & m & m t k , W ! £ ® f c j f t ã *k> J t * a M * P W $ &

êk> m m m ỉ & í ữ í Ế m ì & T í t i o n s t m - m m n m , 'È ii

ì £ ù m i x m ) i ¥ - í Ề ± m ' i i i f r m m ,

P 3 J & E fó % f c 7 £ # f ò S 5 ìĩ&iìíAxm, w w ỉ * j g r t t t , ^mmmn.m^,

2 4 0 ^ 0

M J a 'È M ® f ê W * K £ íi' i n * m , ? L iÊ , « « , $ > 2 4 ( & T ) ^

Ĩ W T E , * s w s i> I J f i W i£ Ê ế ío

^ * f t w w * J M ^ # & f l , s w j * £ 7 É M f t â < j £ r ô i ú i M & • ® $ » ±

ijm M W iL # { riĩ « : “ t t s i , I Í 0 Ì , i t £ ỉ 3 Ẳ , MXB1Ề, Ì Ằ 0 íZo ” «£4S • ?m &» “ ẩ íẼ ^ M , I t n , m « , ỉsm

â M , t t i i , ” « Ẳ f « » t r t ì m - ^ m m m m t í ì ì Á :

“ ì k & n , B * H , i m n , m ẽ l ỉ a , & & & , ” M T M & t h M i - x & i L

« $ & » ( 1999 ụ m , Ĩ Ỗ ỉ & É P ^ t Ì S Í ^ & ^ M ( ( i ĩ ^ ì ặ i ỗ ] * ) ) (2002 ^

m , « & ì M ì ẽ Ì i i l & » ( 2 0 0 2 « ) 0 &3 m ìẫ ìặ ] f t » ( 2 0 0 0

19 t t ắ ỉ È m £ $ lâ fttt* ftS Jft£ * Ì* ị£ J? riỉĩỉB ttj& 3 r

2 0 i t m á ỉ K & & &

2 2 i m m i W & Ẵ b b B Ề Ỉê x lliré

26

-(3 >h) , i«I® > S H ĩ ^ i ã ] ® , í ệ U ĩ ĩ t i Ị I ®( H n ^ b ) .

W0í b t P i ĩ ^ A m ề , ' m ề A - & , W B íf é £ ; £ ì W M > iíỉẾ á Ê íM W & £ 3 H $

tjy±ặJJiL, Ỉ X ì ẫ l ^ % “ A ” ỉ ằ ĩ S P H & i m r ê l ì ạ ỉ t ^ t k & ỉ ẵ , 'È ín

31

-v i t t ũ ỉ ế m ỉ ỉ t i n i t t h , w - ĩ 'ù m ờ )r $ í m K ' / ế , £

IỈẰ&-M

m \ m m w f lM * + f iW f c ê É * @ f t iì£ w Ể ẳ & H P j$ À iftS Ê 'jiế , &

mmẺ ĩ , ||J T c & ^ ế ẫ ) ) m , # í i B M + & & w ì l £ ^ 4 : *

I , A + - # 3 E , “ H A + E Ã a E Ằ t t f l H Ễ * t ó # ĩ ĩ & l f ê W - : - ê r & A & Ỉ Ề ,

# 3 E £ 0 m *lttiẾ & T 'iê ĩ, W i*fêl£^*ệ:tỹiJ, £n “^ # A 8r * í t t “ £

A ” ; W B í « í i t A Ằ J i J , ín “ A M & ” “ ì f £ ” o

“ Ì M " , & I ! t P £ $ u w , * K ; £ j g ifc ft S J T + H

* E + B f i m f e t f t ì f t + í n * ỉ t i » w ; f t W t t t ó i # R * % & # % > * £ M

0 M & & 3 M Í £ i ẳ ỉ ằ H $ â $ t f c ì £ ẽ W : # & ^ A A Í B , £ * Ỉ Ế # 3 * i M

ìầo Xíữ, £ ( M ễ - t n n ũn» , S W M S : ummm^.m, &'&

B» m ° ^ ụ í Ề ^ m m n ^ , ầ £ ffl4 £ ĩij« S 5 W & íf, m% & %

ỉ ế & m m f â w 0 £ $ & + , ;feft “ £ i ” ì ằ $ T O í f t i Ế f è ® £

£ & 4 ; t T , M ^S ỊM +B H , # Ể K ] iấ f t 3 Ẽ £ m £ ±

33

-*'í£TKi&zm<, mm* ĩ £ # Bfcm%VE.x= MEpj£0M**â«j

fô tfc *fô :fc ft# F m ift« P -ĩĩ& y ả É iỉlã ;

£ H , £ 0 & # + f ô # a E * » # À ; t H Í í, +

3 ? W 7 k ;m £ iỉj# ife R ifê w # à a £ & # fô fê$ £ * ± t]i* B iĩỊiw K ^ i Ề K E

»J, ífc> â , i $ riL fi> B m Ả ^m m ^ĩ., %i£jế“ Ẽ ” m m

# z M , “ » ” |g # jỉf c J ^ ữ £ B ;5r& # # ± 0 H k M ề i ầ ) W P

P ậ ^ ^ B tíi “ £ ^ ỳ ỉtỳ ií o m r m ) t : “iầ l^ il] # jẽ + ^ r

% m ” , 0 rig “ f ô iijW £ j* u & # # § * » ”

f t £ “^ # A í r ’ (& #"A W íO t” s “>fe#A »” ) tóKSÀ&SMÍPỹiẺ

£ » s , M M ĩ t £ o & m f r $ m m , & K & & R

m x i n x ® m ù : ụ y ) ì ĩ & z f à m ' ũ M W , í Ề í È # * & j Ị & À í n w i B M * #

( - ) t ^ ío [S ^ m M S ig tS a ^ iiim íM ìÌ, SMÀClrêíìt

l i t i m ã m i ă ĩ s X n m t e í o í ẽ , " B U S iâ ê ? " & ± J E W R j B ơ t í f c » £ * Í X J &

it ì Ẳ , ẩ m s m t t i Ằ , ẩ m £ $ ệ ít i.£ o ití3iỊ# > $ĩ7Gỷb, £ & >

J im > ft-3&, ỉÉ m 4 » $ R T E iiJ o £ 5 Ẽ « f t f ii»ífc: : “ % 7 W h * $ i« H fe & - w i * í i L , Ỉ Ằ W ; f ê » ĩ f ó ”

5 f c K m % s » í M # À g * í W i m & * R i i o f e í f r # í i ỉ « [

À íe % í! ấ f t * & I E * 5 l/ & f t 3 1 & W J & t t Ẳ U : * f è , À O T t t £ ; l ; Ề : ± f ô m â f W

# , W J ã m * â & t t i Ê ê W t 3 É iÊ M íỄ a F « J S í& Ã £ f f e ít ê » J ! £ # , ã m i £ , w

7%ifcWT—fij £^HÌLf&&Àífè*Ì 3IÀiti$iÉ KkSầMmyk, ttA^ỹE®

í t , £ À W ì f £ & J Ỉ ^ 1í # : M ^ , # H * £ W i a i u @ifc, B f ã ] & j Ệ g ỉ ! 3

m t ậ iia ? ,(2.2.3 J * g f l H ) I& R S ũ B Ề L , # Sl3 H K , % » R ^ / £ ì £

J & m & 3 l ì Ẻ 7 | n | # M & : “ ■%, IB&O M ^ % 5 ^ ' È ( i È )

& in i n s 3 c « % £ £ £ , W 'È <*È) > ^ É I " # iấ iẢ ^ m n iW « Ề

^ “Ĩ A B o

i ế m / m ' è M m M ) ầ & i X 4 x x f â , £*ÈỄmj5íPfcÀ

vế-ỉ$ỊfimjỀHZJẽ'

fHj f ô + T * * > l * 7 G f t í i * £ f t K * # Í ^ 5 « # » * Ề Ã ^ M K T i Ề Ị s , & & &

„ ^ ^ T Ê É t i & Ễ í s S Ì È & & & x $ j f c f t " * i i i * ỉ ằ B í ®

51

-&J*L Ĩ M , £I*L íêiãU i;m 'J'J*L RiX^ R & MM> M#> R M

i n i Ị ũ L & m + I & Ĩ B & M , À f ô “ R Ố S ” o X í n » « Ẻ 3 t ^ l i í » i W * R j Ẽ Ằ ¥

‘Trên trời có nắng có mưa

Có rồng lấy nước có chùa nàng tiên” (Ca dao)

(Long toà), / l & i l (Long án), M ẽ a i m ” (Long bào), ề i ặ

ũ “ % W ” (Long thể), f ầ m & * ý k f f i ” (Long nhan), B É & f t j £ Ễ “ % f c ” (Long

“ Một ngày dựa mạn thuyền rồng

Còn hơn muôn kiếp ở trong thuyền chài” (Ca dao)

5 3

-“ Mượn màu một chút làm duyên

Mấy đời gồ mục đóng nên thuyền rồng” (Ca đao)

“ bảngrồng” :

“ Mấy người đô đốc quận công

Mấy người nho sĩ, bảng rồng nay mai?” (Ca dao)

Người khôn ở với nguời ngu bực mình” (Ca dao)

“ Phận gái lấy được chồng khôn

Mấy lời anh nói giấu đầu hở đuôi” (Cao dao)

“Nếu mà long hổ có tay

Thì thầy địa lý có ngày mất răng” (Ca dao)

“Đấc thời đẳc thế thời khôn

Sa cơ rồng cũng như giun khác nào” (Ca dao)

“ Vẽ rồng ai vẽ được vi

Biết người biết mặt biết chi tấm lòng” (Ca dao)

“ 1 t ” ÍO “ s ” ( r Ồ n g - m â y m ^ m ^ ^ í ^ ^ t ó Ĩ B m S t Ì o

“Nhớ chàng như vợ nhớ chồng

Như chim nhớ tổ như rồng nhớ mây” (Ca dao)

“ Yêu nhau gặp hội long vân

Cho quen người lạ, cho gần người ngoan” (Ca dao)

“Hai ta tốt lứa đẹp đôi

Rồng mây cá nước duyên ừời đã se” (Ca dao)

iằ S t t ) “ rồng” T 'Ễ J t ĩE

ỳũx

“Rồng đen lấy nước thì nắng

Rồng trắng lấy nước thì mưa” (Tục ngữ)

“Rồng đen lấy nước được mùa

Rồng trắng lấy nước thời vua đi cày” (Ca dao)

“Thương thay thân phận con rùa

Dưới đình hạc cưỡi, lên chùa đội bia” (Ca dao)

58

-“Trai anh hùng gái thuyền quyên

Phi nguyền sánh phượng đẹp duyên cưỡi rồng”

(Nguyễn Du - Truyện Kiều)

chẳng chịu đứng chen với gà, chim phượng hoàng không màng tới muỗi, v.v

59

-“Trách chàng phụ ngãi tham vàng

Ngô đồng nỡ để phượng hoàng ngẩn ngơ” (Ca dao)

“ Ra về ta dặn lời này

Phượng hoàng chi quyết đỗ cây ngô đồng" (Ca dao)

“Đầu ai gối cánh tay này

Như chim loan phượng đậu cây ngô đồng” (Ca dao)

60

-m -m ă j ế i ĩ f t % ' < ỉ E * % -m ì ® t í ì i ĩ W 3 : i t $ x ụ E > -m ) &a-mp; ì &a-mp; * -m &a-mp; -m T t t ' Ề i ì Ề t o i ĩ

n m ^ i ĩ t í ì m t n x i t o ® ù t T M T i t , m , % R & í m ^ M X i k ^

À » ( ^ )

tfc#lj (% )

À * (^>

i M (%)

À » ( 'N

tk^j (% )

64

fflííK)$Uằ> #Q: I t ^ ỉ Ả ệ-1 (rồng bay phưcmg múa) , [I]fê?PẦỀ (vẽ

& w % : % ® ỉ m (rồng cuộn hổ ngồi) , Q r t t t i b t m Ẵ

iá 29%; % í;:fe Ề l (lông rùa sừng thỏ/hữu danh vô thực) ^^í& ừ bbM 0%o X^ìằỂ'T''

l*M (%)

A « ( ^ )

tfc0IJ(% )

A«[

< + >

t t t t ( % )

%

<54

%

$ JẼ 5 R ỉfc A+ * W t t * t t M S ỉ * ì M < £ + * # , «1 3 u R ) ỹ i J Í ^ ± , g ^ í È í & t t ì ^ n

PHP, bfcPÌHẩỉ&4>*F- ^ t t i í k , M ê H - ^ Ằ 4 f c ử Ằ « J t í t k W R W 2 2% , Ì H J l t ftl^JỈC^XttfcfiaJ«F»JÍK{XJẺ 5%; & Ì ề m % P s M G - W X i t ^ X , < S R W 2 4 % ^ 'i£

S t t

# ( 5 % ) , tkBÉflẵ/> ( 7 % ) , R W m í i H - f e ^ 3 ằ - 3 l Ẩ : ^ ử ^ ^ t k ^ J ^ i ặ

$ J ” IB/S/Ổcin Ễ “ vẽ gà hoá cuốc” x ìặ $ c “ hoạ long thành cẩu”

69

-(2 )

^ v ẳ ^ Ễ t e f õ jiạ ! ìẽ , íĩM ỉt t M íP ộ m iẼ f f l,

m m t ũ : £ ì $ i : ĩ " i # f t t S & - & 3 Ỉ , " m i t ỉ & m ” ì ằ - / & f ê i t t í ỗ ® * g $ / ầ ì M “ vẽ

gà hoá cuốc” , m ^ ' > ¥ ' Ế L f c “ 1 Z ” W f& “ rồng" , “ f à ” iặ /& “ chó” $ Jẽ fiB ìẸ j£ “ vẽ rồng ra chó” , m “ # jf ê r ê4 , Ể L Ỉ T i i ^ r ( * ỉ ® f f l Ể í ì ^ g Ễ ! trâu bò húc nhau ruồi muỗi chết) “ rồng hổ đánh nhau, cá tôm gặp nạn” 0