(111 ) Trong quầng sáng quái đản đó , ông bố đã nhìn thấy một người con gái trắng lôm lốp từ chân tới đầu 。 ( Nguyễn Khắc Trường― Mảnh đất lắm người nhiều ma‖.) (115) Và rồi khi đã rõ tr
Trang 1专业:汉语语言学
专业代号: 60.22.02.04
2014 年于河内
Trang 3阮氏玉兰
2014 年 5 月于河内
Trang 4首先要感谢的是我最尊敬的论文指导老师——阮黄英副教授。老师以严肃的研究态度,严谨的治学精神,精益求精的工作作风,深深地激励和感染了我;以智慧及经验提醒我注意哪些模糊的门道,并指导我看到更为广阔的学术视野空间,使我得以避免可能遇到的歧途,从而自信地、准确地体现自己的观点,自己的新研究。
我也非常感谢杜氏清玄博士,在论文的选题和研究方法及思路方面,我都得到了老师的细心指导,使我们获益非浅。
借此机会,谨向琴秀才副教授、阮文康教授、范玉函副教授、何黎金英博士、阮友求老师、华玉山老师等各位老师在我读研究生的时间及论文开题报告时给予宝贵意见和帮助。
最后,要感谢我的家人,特别是我老公;我的亲朋好友在学习和书写的过程当中已赐予了非常重要的帮助。
由于我能力有限,所以不足之处在所难免,恳请各位老师,各位读者不吝赐教。
2014 年 5 月于河内 阮氏玉兰
Trang 5本文先阐述与课题有关的理论基础及研究背景,再对现代汉语“白”进
词、动词。“白”作为语素时可以跟其他语素构成合成词或固定短语。在合成词和固定短语中,“白”的语义也显得较为丰富。本论文还对现代汉语
Trang 61 选题缘由 1
2 研究目的 1
3 研究任务 1
4 研究方法 1
5 论文结构 2
6 语料来源 2
第一章:绪论 3
1.1 现代汉语词类概说 3
1.1 1 词类概念 3
1.1.2 汉语划分词类的标准及词类系统 3
1.1.2.1 汉语划分词类的标准 3
1.1.2.2.汉语词类系统 4
1.2.兼类词 4
1.3.―对比‖的相关理论 5
1.4.翻译理论概说 6
1.5.文献综述 7
小结 8
第二章:现代汉语―白‖的语法、语义考察——与越南语―trắng‖之对比 10
2.1.现代汉语―白‖的语义、语法特点 10
2.1.1.汉语―白‖的语义特征 10
2.1.1.1.汉语―白‖的义项 10
2.1.1.1.1.汉语 ―白‖的古代义项 10
2.1.1.1.2.汉语―白‖的现代义项 12
2.1.1.2.汉语―白‖ 的本义、基本义与引申义 14
2.1.2.现代汉语―白‖的主要语法特点 16
2.1.2.1.现代汉语形容词“白”的主要语法特点 16
2.1.2.2.现代汉语动词“白”的主要语法特点 17
2.1.2.3.现代汉语副词―白‖ 18
2.2.现代汉语―白‖的构词能力 21
Trang 72.2.4.现代汉语―白‖在固定短语中的出现 28
2.3.现代汉语―白‖与越南语―trắng‖之对比 32
2.3.1.现代汉语―白‖与越南语―trắng‖的词类对比 32
2.3.2.现代汉语―白‖与越南语―trắng‖的词义与语素义对比 34
2.3.2.1.越南语―trắng‖的基本义 35
2.3.2.2.越南语―trắng‖的引申义 35
2.3.2.3.汉语“白”和越南语“trắng”的语义相同点 36
2.3.2.4.汉语“白”和越南语“trắng”的语义相异点 37
2.3.2.4.1.现代汉语“白”有,越南语―trắng‖没有的义项 37
2.3.2.4.2 越南语―trắng‖有,现代汉语“白”没有的义项 40
2.3.3.现代汉语―白‖与越南语―trắng‖的搭配情况对比 42
2.3.3.1.两者与名词性语素搭配及相应的表达 43
2.3.3.2.两者与形容词性语素搭配及相应的表达 44
2.3.3.3.比较结果 45
2.4.汉语―白‖与越南语―trắng‖的文化内涵对比 46
小结 51
第三章:汉语―白‖的汉译越考察 52
3.1.汉越双语 词典里的考察 52
3.2.文学作品的翻译 53
3.3.现代汉语―白‖的越译方法分析及建议 70
3.3.1.现代汉语―白‖与越南语其他相应的表达形式考察 70
3.3.2.现代汉语―白‖与越南语零形式翻译法分析 71
小结 72
结语 74
参考文献 76
Trang 81 选题缘由
每一种语言都有相当一部分颜色词来描写五彩缤纷的大自然以及人由此引发的联想。颜色词在语言中的大量使用,使语言更加生动、形象,更富有感情色彩。不同语言的颜色词,包含的民族文化特色是不同的。颜色词除了表示大自然的五颜六色,不少还具有文化象征功能。
“白”色具有使用时间长、范围广、频率高等诸多特点,因此在颜色词汇系统中占有非常重要的地位,受语言内部和外部多种因素的影响。
描写分析法:描写与分析现代汉语“白”的语义及语法特点。
Trang 9 统计法: 对现代汉语的“白”与越南语相对应的表达方式进行统计及归纳。
对比法:对现代汉语的―白‖与越南语相对应的表达方式进行对比,找出两者的不同。
5 论文结构
除了前言,结语,参考文献以外,本论文共分三章:
第一章:绪论
第二章:现代汉语“白”的语法、语义考察——与越南语“trắng‖之对比
(2)越文:Mạc Ngôn 《Báu vật của đời》( Nguyên tác ― Phong nhũ
phì đồn‖), Dịch giả Trần Đình Hiến, (2001) NXB Văn nghệ TP Hồ Chí Minh,
《Cao Lương Đỏ》、《Cây Tỏi Nổi Giận》、《Tửu Quốc》、《Hồng Thụ Lâm》;Lỗ Tấn 《Xã Hí》,《Thuốc 》、《AQ Chính Truyện》、《Chúc Phúc》、《Nhật Ký Người Điên》、《Trên Lầu Rượu》,《Cây Trường
Minh Đăng》dịch giả Phan Khôi;Hốt Nhiên Chi Gian 《Mờ Ám》
Trang 10意义标准
词的意义有两种,一是词汇意义,二是语法意义或类别意义。词的词汇意义不能反映词的表述功能。
语法功能标准
刘月华在《现代实用汉语语法》认为“我们们划分汉语词类的标准主要是根据词的语法功能”
郭锐也认为可以根据语法功能来划分词类。语法位置对词类有选择限制,语法位置对词类有选择限制,语法位置对词语的选择的标准是词语本身的语法性质。换句话说,由于词语的语法性质不同,因而所能占据的
Trang 11语法位置也不同。由于语法位置对词语有选择限制,因而可根据这种选择限制来划分词类,即根据分布来划分词类。
总之,语法功能能反映词的表述功能,也可观察,具有全面性,可以作为词的划类标准。
我们认为郭锐的观点是较为合适的。因此本文使用郭锐所持的观点。
1.1.2.2.汉语词类系统
众多学者认为根据功能标准,现代汉语的词可以先划分出实词和虚词两大类,然后再划分出小类。实词包括名词、动词、形容词、数词、量词、代词、副词。实词的特点是能充当句法成分,也就是能和别的语言单位(词或短语)构成主谓、述宾、定中、状中、联合等关系。虚词主要包括介词、连词、助词、语气词与叹词。除叹词独立使用外,其他虚词都必须跟实词结合在一起使用。
由 张 志 公 先 生 主 持 制 定 的 《 暂 拟 汉 语 教 学 语 法 系 统 》 (1956)
词、副词 、介词 、 连词、助 词、叹 词 。
郭 锐 《 现 代 汉 语 词 类 研 究 》 (2004 年第三辑 ) 认为汉语词类系统包括名词、动词、形容词、状态词、量词、方位词、时间词、处所词、拟声词、数词、数量词、指示词、区别词、副词、介词、连词、语气词、助词、叹词、代词。
黄 伯 荣 、 廖 序 东 编 《 现 代 汉 语 》 分 为 14 类: 名词、 动词 、形
容 词 、 区 别 词 、 数 词 、 量 词 、 副 词 、 代 词 、 连 词 、 介 词 、 助 词 、 语气词、叹 词、象 声 词。
依本人而言,郭锐的分类法较为仔细的、合适的、清楚的,有利于学习者的认识和掌握。因此,本人在研究的过程中以郭锐分类法的观点为本文的理论基础。
1.2.兼类词
Trang 12对比的应用:语言对比分析应用于教学与翻译工作。通过对比,可以找出两种语言异同现象 的规律性知识,发现母语对目的语的干扰以及学生学习的难点,同时对翻译者更容易、更准确的翻译原文。
对 比 的 一 般 程序 :经常通过 如下六 个 程序:
一 是 : 确 定 对 比 范 围 。 对 比 范 围 包 括 三 个 方 面 的 内 容 : (1 )
对 比 的 语 言 层 面 , (2 ) 对 比 的 语 言 单 位 ( 或 现 象 ) , ( 3 ) 对 比 的语言学内 容。
Trang 13二 是 : 文 献 收 集 与 研 究 。 这 里 包 括 两 部 分 : 一 部 分 是 某 一 具 体
对 比 研 究 范 围 内 已 有 的 对 比 研 究 , 另 一 部 分 是 在 这 个 研 究 范 围 内 对两种语言 分别所 作 的分析研 究。
三 是 : 确 定 理 论 框 架 。 对 比 的 理 论 框 架 是 指 某 一 种 语 言 分 析 研
究 的 理 论 或 模 式 为 基 础 的 对 比 描 述 方 法 。 对 比 研 究 中 , 需 要 确 定 采
用 哪 一 种 语 言 研 究 方 法 , 作 为 对 两 种 语 言 进 行 分 析 的 统 一 分 析 模式。
四 是 : 收 集 语 言 材 料 。 作 为 语 言 分 析 依 据 的 语 言 材 料 有 两 大
类 , 一 类 是 从 语 言 实 际 使 用 中 收 集 来 的 用 法 实 例 资 料 。 另 一 种 是 通
五 是 : 分 析 对 比 。 分 析 对 比 是 指 在 已 有 的 研 究 基 础 上 , 以 某 一确定的对 比框架 对 收集的语 言材料 作 某一方面 的分析 和 对比。
六 是 : 总 结 。 分 析 对 比 之 后 , 我 们 可 以 总 结 这 一 对 比 研 究 的 成果,讨论 其理论 和 实践意义 。
翻 译 过 程 是 语 际 转 换 过 程 , 在 转 换 过 程 中 , 双 语 对 比 在 自 觉 不
自 觉 的 进 行 着 , 在 实 际 的 翻 译 过 程 中 , 要 决 定 两 种 语 言 的 表 达 法 是否有对应 ,从而 可 以找出准 确的表 达 法
Trang 14 完全对应
两 种 语 言 中 的 完 全 对 应 在 语 义 上 的 依 据 是 所 指 的 同 一 , 在 语 法
上 的 依 据 是 句 法 功 能 。 越 南 语 和 汉 语 在 翻 译 的 过 程 中 的 完 全 对 应 在于以下几 点:
不对应
不 对 应 是 语 际 转 换 中 的 冲 突 式 。 在 两 种 语 言 的 转 换 中 , 解 决 不对应想像 可以用 形 译、意译 或其他 手 段。
李明凤的文章《汉语颜色词的文化内涵浅析》(《搞高校讲坛》,
2008 年 1 期)则结合了汉民族的风俗习惯、等级观念和哲学思想分析了汉民族的色彩文化。等等
Trang 15集 和 整 理 , 从 它 们 背 后 所 蕴 含 的 文 化 内 涵 入 手 , 深 入 对 比 分 析 了 两
者 在 褒 贬 义 范 畴 上 的 异 同 , 得 出 了 历 史 地 理 、 文 化 价 值 取 向 等 方 面的深层次 原因, 并 举例说明 了教学 中 部分词语 的翻译 。
Trang 16通过考察“白”研究的情况,我们们发现研究汉语颜色词的论文、文章到目前为止是很多,但将汉语和越南语的颜色词进行对比的论文较为
的对比以及考察它在汉译越中的应用,这是本论文的创新,是前人还没研究的新空间,希望本论文将为对汉语翻译工作,对汉语学习者提供一份有价值的参考材料。
Trang 18家把那个毁坏了,我们看你活得活不得。(曹雪芹《红楼梦》(九十四回))
Trang 212.1.1.2.汉语“白” 的本义、基本义与引申义
本义
“白”在甲骨文中多指祭牲色。关于“白”的本义,学者们见仁见智。许慎《说文解字》:“白,西方色也。阴用事,物色白。”
从日锐顶,像日始出地面,光闪耀如尖锐,天色已白,故曰白也。”
许慎认为白是西方色,物色白,但没有指出“白”是哪种事物的颜色。我们赞同商承祚先生的“日光”说。再如朱骏声在《说文通训定声》:“(白)字从日,上有日未出初生微光。按日未出地平时,先露其光恒白, 指事,训太阳之明也。”所以,我们认为“白”的本义为日光的颜色。
基本义
基本义是词语义项发展的基础,一个词的其他义项是由基本义项发展起来的。
古代汉语中,“白”可以表示所有白色范畴的词。但随着人们的认知能力和生活水平的提高以及科技的不断发展,对于颜色描述的精确度的要求也就日益增高,因此,出现了更多的颜色词汇。出于语言词汇经济性的考虑,人们把与“白”的定义相同或相近的颜色都归入“白”色范畴内,以“雪白”为中心。中国科学院语言研究所词典编辑室编写的《现代
Trang 232.1.2.现代汉语“白”的主要语法特点
“白”的词类有形容词、副词和动词。下面是我们们研究分析逐个的组合能力和句法功能。
2.1.2.1.现代汉语形容词“白”的主要语法特点
形容词“白”的组合能力
词;能重叠表示程度加深;能用肯定否定方式来提问;能受包括程度副词在内的副词的修饰。下面是我们们在一些作品里找出说明的例子:
小 弟 弟 , 娘 给 我 们 们 生 一 个 白 白 胖 胖 的 小 弟 弟 ……‛ ( 莫 言 《 丰 乳 肥臀》)
子是狗奶子。(莫言《丰乳肥臀》)
Trang 24一般副词
Trang 27料库/1994 年报刊精选)
润)白白流入其它经济组织手中(如粮食公公司、棉麻公司等)。(北大语料库/1994 年报刊精选)
Trang 282.2.现代汉语“白”的构词能力
词性语素、动词性语素等组成双音节词的规律及数量作出研究分析
Trang 34清澄 面。(莫言《丰乳肥臀》)
开路先锋显道神一样,不分青红皂白,不管皇亲国戚,一顿胡抡,抡着谁谁倒霉。(莫言《丰乳肥臀》)
Trang 364 白驹过隙 白色 主谓式;作宾语 像小白马在细小的缝隙前跑过一样。
形容时间过得极快
白衫”。意谓他日可以官登一品,但今日则犹着白衫。
Trang 40(100)Hắn lại giơ súng lên, lẩy cò, một tiếng đập nhẹ, một vệt lửa phụt ra đầu nòng át cả màu đỏ của bình minh, sáng trắng khuôn mặt
hắn (Báu vật của đời- Trần Đình Hiến dịch)
说:‚我们善于白 手 夺刀的!(贾平 凹的《废都》)( 表示‚没有、空白‛)
(102 ) Chàng vớ luôn lấy quyển văn , đã toan xé toạc làm đôi :
Thình lình lại nhớ ra rằng : dù không thi nữa , cũng phải đem nộp
quyển trắng thì mới ra được (Ngô Tất Tố ―Lều chõng ‖)
两个意思。下面我们们找出一些说明的例子:
Trang 41(106) 林 仙 儿白 了他一眼,道: ‚ 你看你,吃饭就像个孩子似 的,
这么不小心。‛ (北大语料库)
来是姨妈。她还是照样的,但头发以白了很多(北大语料库/1994 年报刊精选)
(108)Ba mươi phút sau thì Hoàng trắng túi 。(Nguyễn Việt Hà.《Cơ hội
của Chúa 》
(Nguyễn Việt Hà.《Cơ hội của Chúa 》
的表达范围也逐渐从颜色域扩展到了非颜色域。
关 于 “trắng” 的义 项, 我 们 们 根据 黄 批《越南 语词典 》 ( 2013 年岘港出版社)(―Từ điển Tiếng Việt‖ Hoàng Phê, NXB Đà Nẵng,
Trang 42năm 2013 ) 所 提 出 的 , 先 考 察 并 补 充 其 缺 少 的 引 申 义 , 之 后 对 汉 语
“白”和越南语“trắng”的词义的搭配情况进行对比,从此分析两者有无相对应的表达形式。
2.3.2.1.越南语“trắng”的基本义
越南语―trắng‖的基本义为:像灰或棉的颜色(có màu như màu của vôi, của bông ) 《 黄批 ― 越 南 语 词典 ‖2008 年岘 港 出版 社》 。 例如:嫩白(trắng ngần)、白净(trắng muốt)等等。
语 言 代 表 一 个 民 族 的 文 化 特 征 。 因 此 汉 、 越 语 言 之 中 的 词 有 所
―trắng tinh‖……而经考察之后,我们们发现这两者的引申义有的是相同,有的是比有此无的。
[2]一点也不留下或一点也没有(hoàn toàn không có hoặc không còn gì cả)
[3]把事实全都说出来(nói rõ hết sự thật)
[4]音符(nốt la trắng)
里 边 还 缺 少― 指 正 义 ‖ 如 trắng đen ; ― 表 示 纯 洁 、 清 澄 ‖ 如 trong trắng、trinh trắng;―表示绝对‖,如―nói trắng、thắng trắng‖ ;―表示顺利的‖,如―ăn trắng mặc trơn‖和―指目瞪口呆的态度‖如 trắng mắt
名词,没有太多的研究意义所以,在本论文不再提到 。
Trang 44(111 ) Trong quầng sáng quái đản đó , ông bố đã nhìn thấy một người con gái trắng lôm lốp từ chân tới đầu 。 ( Nguyễn Khắc Trường― Mảnh đất lắm người nhiều ma‖.)
(115) Và rồi khi đã rõ trắng đen thì anh sẽ ra đi ! Để mọi người
thấy là anh không mong kiếm chác gì ở đây hết ! (Nguyễn Khắc Trường― Mảnh đất lắm người nhiều ma‖.)
指表示纯洁、清澄
(116)Chị Cả nói - Các người xem, nó đâu còn là cô gái trinh trắng nữa!(大姐
说,‚你们看,她还像个黄花闺女吗?她那两个奶子,被姓蒋的啃得成了糠萝卜。‛(Báu vật của đời_Trần Đình Hiến dịch)
Trang 45大人们看戏兴犹未尽,可小孩都东倒西歪睡了一地。(北大语料库)
汉 语 里 表 示 “ 明 亮 、 发 光 ” 用 “ 白 ” , 而 越 南 语 则 用 “ban ngày”、“phát sáng”、“hửng sáng”等词语。
没有效果、徒然:
Trang 46别理他们。我们巴 巴儿的唱戏摆酒, 为他们呢?他们 白 听 戏,白 吃,已经便宜了,还让他们点戏呢! ‛(北大语料库)
Trang 47(130 ) 在 农 村 , 红 事 白 事 礼 尚 往 来 无 可 厚 非 , 家 里 添 丁 、 孩 子 满
月,算是大喜,亲 朋好友欢聚一堂, 送来最美好的祝福 ,都是人之常情。(opinion.hexun.com)
2.3.2.4.2 越南语“trắng”有,现代汉语“白”没有的义项
根 据 上 面―2.2.2: 表 2 : 越 南 语 ―trắng‖ 的 引 申 义 表 ‖ 所 研 究 的 结
果 , 通 过 阮 越 霞 的 《 上 帝 的 机 会 》 ( Cơ hội của Chúa (3/1989 - 21/2/1997) Nguyễn Việt Hà)、阮凯的《年底遇见》( Gặp gỡ cuối năm (1981) Nguyễn Khải.) 、 宝 宁 的 《 爱 情 的 身 份 》 ( Thân phận của tình yêu) Bảo Ninh)、阮克长的《多人多魔之地》( Mảnh đất lắm người nhiều ma Nguyễn Khắc Trường.)等小说,我们对这两者
表达的义项,是: 表示绝对、表示顺 利、把事实全都说 出来和指目瞪口呆的状态。具体如下:
(131 ) US Open (ngày 2): Chiến thắng trắng dành cho Errani
(http://www.tinthethao.com.vn/news/ ) (US Open (第二天)绝对的赢全都归于 Errani)
(132) Cái nơi ăn trắng mặc trơn ấy con gái đẹp đã thành câu ngạn ngữ : "
Trai tổng Thái , gái tổng Ninh "。(Lê Lựu―Thời xa vắng‖)
(133)Che lấp đã không được thì thà rằng nói trắng như thế còn hơn。( Phan
Khôi Tác phẩm đăng báo 1928 Lại Nguyên Ân sưu tầm, biên soạn Nhà xuất bản Đà Nẵng - 2001.)
chuyện lỗ lãi ( Cơ hội của Chúa (3/1989 - 21/2/1997) Nguyễn Việt
Hà.)
Trang 48(135 ) Cứ kệ nó, bị lừa hết tiền rồi mới trắng mắt ra .( Cơ hội của
Chúa (3/1989 - 21/2/1997) Nguyễn Việt Hà.)
Trang 492.3.3.现代汉语“白”与越南语“trắng”的搭配情况对比
众 所 周 知 ,“ 白 ” 和 ―trắng” 是 汉 、 越 语 的 典 型 形 容 词 , 义 项 丰富,使外语学习者 使用时 容易犯错误 。这两者的搭配情 况更让学习者觉得莫名其妙。
Trang 5014 白手 Tay trắng/tay không
Trang 54随 着 人 们 交 流 日 益 密 切 , 这 种 差 异 给 跨 文 化 交 际 带 来 了 极 大 的不便,但同时,各 民族的思想文化也 在互相影响着。在 这种影响下,他们的词汇也在悄 悄地改变。做为人 们认知世界最直观 、最首要的一个方面,颜色对各 民族的词汇发展的 贡献是很大的。颜 色词不仅仅可以表示物体的颜色 属性,同时可以与 民族文化联系起 来 ,从而衍生出许多文化语义,继而为词汇注入了许多新的元素
( 湖 里 何 比 莲 花 美—— 绿叶 、 白朵 有 插黄 蕊 —— 黄 蕊 、 白朵、
Trang 55汉 语 把 大 夫 和 教 师 这 两 个 职 业 称 为 高 贵 的 职 业 , 一 个 是 教 人的、一个是救人的。汉语里有 “白衣师父(người thầy áo trắng ——指
教 师 ) , 也 有“ 白 衣 天 使 ” 、 “ 白 衣 战 士 ” (Thiên thần áo trắng
Trang 56的 服 装 、“ 白 色 消 费 ” 是 丧 事 花 的 钱 等 等 。 越 南 语 里 也 产 生 了 一 些 词
语 , 描 写“白” 象征死亡、悲哀。如, “Khăn trắng ”, “khăn tang”:白
色 围 巾 , 死 人 家 属 戴 在 头 上 , 表 示 家 里 有 人 去 世 、“màu trắng ch ết chóc‖ 等。
―tay trắng‖的意识是开始时就没有前 ,如 “tay trắng làm nên‖ (白手
起家 ), 而“trắng tay‖的意思是失败之后什么都没有了。如“ sau khi phá sản nó trở nên trắng tay”(破产之后他什么都没有)。
“白” 象征贫寒、卑贱。许慎《说文解字》里,“白”——“西方色
Trang 59第三章:汉语“白”的汉译越考察
为了更深入、更全面地研究现代汉语“白”,我们先在一些汉越词典“白”的解释列出来,之后在已有越译版本的现代中国文学著作里找出汉语“白”的越译方法,最后作了统计并提出相关的意见。
3.1.汉越双语 词典里的考察
Từ điển Hán-Việt, Đổng Trương Quân, Nhà xuất bản Đại học Quốc Gia Hà Nội, 2012: (《汉越词典》,河国家大学出版社,2012 年)
白 1/ trắng 2/ rõ 3/ công toi, vô ích, uổng: 白跑一趟: mất toi công
đi/ đi một chuyến vô ích 4/ không trả tiền: 白吃 ăn không trả tiền 5/ lườm 6/(họ) Bạch
Hán-Việt Tự điển, Thiều Chửu, Nhà xuất bản Văn Hóa Thông Tin, 2004:(韶紬《典字越汉》,文化通讯出版社,2004 年)
白 1/ sắc trắng 2/ sạch: 清白:trong sạch 3/ Sáng: 东方既白: trời đã
rạng đông 4/ minh bạch: 其冤已白 nỗi oan đã rõ 5/ Trình bày, kẻ dưới thưa với người trên gọi là ―bạch‖ Chén rượu:浮一大白 uống cạn một chén lớn 6/ không:
白卷sách không có chữ 7/ 白话 lối nói đơn sơ, mộc mạc
Từ điển Hán-Việt, Trương Văn Giới - Lê Khắc Kiều Lục, Nhà xuất bản Khoa học xã hội, 2011:(张文界、黎克侨陆《汉越词典》社会科学出版
白 1/ trắng 2/ rõ 3/ công toi, vô ích, uổng: 白跑一趟: mất toi công
đi/ đi một chuyến vô ích 4/ không trả tiền: 白吃 ăn không trả tiền 5/ lườm 6/(họ) Bạch
Trang 60Chi đội trưởng Lãnh mặt mũi trắng trẻo,quanh mũi có mười mấy nốt rỗ
đen.(Lê Huy Tiêu dịch)
Thình lình một vai hề mặc áo đỏ bị trói ở cái cột trên sân khấu,để cho một
ông tóc hoa râm đánh bằng roi ngựa,mọi người mới lại hăng hái lên vừa cười
vừa xem.(Phan Khôi dịch)
Trang 61(141) 主人始终穿洋服,硬领始终雪白;主妇是前头的头发始终烫得 蓬
蓬 松 松 像 一 个 麻 雀 窠 , 牙 齿 是 始 终 雪 白 的 露 着 , 但 衣 服 却 是 中 国装,……‛(鲁迅《幸福的家庭》)
Ông chủ luôn luôn mặc đồ Tây,cái cổ cứng luôn luôn trắng nõn, bà chủ thì mái tóc đằng trước luôn luôn uốn bờm xờm như cái tổ chim sẻ,răng luôn trắng và lộ ra,song quần áo lại mặc theo kiểu Trung Quốc (Phan Khôi dịch)
了的大冠子的头。(莫言《丰乳肥臀》)
Nó không giữ nổi cái mào vĩ đại trên đầu, cái mào trước đây màu đỏ tươi,
nay đã xám ngoé(Trần Đình Hiến dịch)
到,孙家房顶的烟囱里,冒着滚滚白烟
Khi đi qua nhà Tôn Đại Cô, mùi thơm điếc mũi khiến chúng thèm rỏ rãi
Chúng trông thấy ống Khói nhà họ Tôn cuồn cuộn khói trắng (Trần Đình
Trang 62(148) 日本兵从马上探下身去,一刀把他的脑袋劈成了两半。白色的脑
浆子溅在了日本兵的裤子上。(莫言《丰乳肥臀》)
Tên lính Nhật cúi xuống bổ một nhát, đầu anh ta bị chém làm hai mảnh
óc phọt ra bắn cả lên quần tên Nhật (Trần Đình Hiến dịch)
灰喜鹊喳喳惊叫着从院子上方飞过去。(莫言《丰乳肥臀》)
Tiếng vó ngựa nặng nề dội tới người trong sân đứng như trời trồng
Những con chim khách đuôi trắng mình xám bay qua sân (Trần Đình
Trang 63Cô nào cũng sống mũi cao, vành tai đầy đặn và trắng Đây cũng là đặc
trưng rõ nét của chị Lỗ - mẹ chúng。(Trần Đình Hiến dịch)
(二)光亮、明亮
明地显示出你的裤头的形状,白天,你在田野里弯腰锄豆时我们就看到了。(莫言《天堂蒜薹之歌》)
Cúi xuống thì cái mông tròn lẳn của cô nàng vổng lên, quần xịp bên trong
hiện rõ mồn một, ban ngày, khi cô cúi xuống xới đậu, mình đã trông thấy。
(Trần Đình Hiến dịch)
雾器咝咝地响着,好像我们的心响。。(莫言《天堂蒜薹之歌》)
Ban ngày, cô xới đất cho đậu, mình phun thuốc trừ sâu cho ngô Trời hạn,
ngô bị sâu đục thân, tiếng máy bơm xịt xịt như tiếng đập của trái tim (Trần Đình Hiến dịch)
脆频繁,蒜薹味在暗中发散,月亮从高树后升起,浅浅的白光照着柏油的道路,他心里充满希望。(莫言《天堂蒜薹之歌》)
Chú Tư im lặng Tiếng cuốc kêu ra rả trong những bụi cây rậm rạp hai bên đường, vó lừa gõ trên đường gấp gáp, ròn rã, mùi tỏi lặng lẽ tỏa ra xung quanh,
mặt trăng nhô lên từ phía sau ngọn cây, ánh trăng nhợn nhạt trên đường nhựa
Anh tràn trề hi vọng (Trần Đình Hiến dịch)
神情。四叔的两扇招风耳朵被白光射透了。(莫言《天堂蒜薹之歌》)
Chú Tư nheo mắt Chú Tư há miệng, nét mặt thất thần, sắc mặt thê thảm
Luồng sáng xuyên thấu vành tai thỏ của chú Tư。(Trần Đình Hiến dịch)
地鳖子车里蹿起来,比屋脊还高,连几里外的野草都照白了。(莫言《天堂蒜薹之歌》)
Họ đi miết, khi nghe thấy một tiếng nổ long trời, cả hai ngoái lại: Một cột
lửa cao hơn tầm nóc nhà bùng lên, soi tỏ xung quanh đến mấy dặm! (Trần
Đình Hiến dịch)
Trang 64Hắn lại giơ súng lên, lẩy cò, một tiếng đập nhẹ, một vệt lửa phụt ra đầu
nòng át cả màu đỏ của bình minh, sáng trắng khuôn mặt hắn (Trần Đình Hiến
Những tia sữa màu trắng xanh vọt thành tiếng trong chiếc chậu tráng
men han gỉ (Trần Đình Hiến dịch)
(三)清楚、明白
(莫言《丰乳肥臀》)
Cô cố phán đoán tình hình, tuy không rõ ràng, nhưng một cảm giác không
an toàn đang len lỏi trong cô (Trần Đình Hiến dịch)
Trang 65Mình là một kẻ có truyền thống ăn thịt người trên bốn nghìn năm,lúc
đầu không biết cứ bây giờ biết rồi thì khó lòng mà nhìn mặt những người chân
chính.。(Phan Khôi dịch)
进,对着河的方向开进。(莫言《红高粱》)
Bây giờ,bố lại lắng nghe nước sông chảy chỉ đường,và hiểu rất nhanh là
đoàn quân đang đi về phía đông nam,hướng về phía dòng sông (Trần Đình Hiến dịch)
明白发生了什么事情。(莫言《天堂蒜薹之歌》)
Cảnh sát lại giục đi mau Chiếc còng nặng trịch trên cổ tay khiến anh chợt
hiểu chuyện gì đã xẩy ra。(Trần Đình Hiến dịch)
Trang 66Bố tôi cũng không biết trên mảnh đất che phủ bởi bóng râm cao lương
này,có tấm thân to lớn,trắng trong như ngọc của bà tôi đã nằm lên đó,tôi cũng biết。(Trần Đình Hiến dịch)
Màu trời đã nhá nhem tối, cả nhà cửa và đường sá đều như dệt ở trong tấm
lưới tuyết dày, trắng nõn mà chờn vờn (Phan Khôi dịch)
Trân Châu bao giờ không muốn mất đi sự trong trắng của mình, cô
muốn gìn giữ cho Đại Đồng (Trần Đình Hiến dịch)
(五)指正义
淆,小人得志,妖术横行——这样的朝廷,不完蛋才是咄咄怪事!(莫言
《檀香刑》)