Những biến đổi về kinh tế và xã hội Việt Nam sau cuộc khai thác thuộc địa lần thứ hai là cơ sở quan trọng làm bùng nổ phong trào dân tộc dân chủ sau Chiến tranh thế giới thứ nhất Chính s
Trang 1MỞ ĐẦU
I Lý do chọn đề tài
Theo dòng chảy của thời gian, tất cả các sự kiện lịch sử không tồn tại riêng lẻ
mà luôn luôn có mối quan hệ gắn bó, mật thiết với nhau Tương tự như vậy, lịch sửcủa bất cứ một dân tộc nào cũng luôn có sự gắn kết với lịch sử khu vực và lịch sửthế giới Trong thế kỷ XX, lịch sử cách mạng Việt Nam nhiều lần ghi dấu mối quan
hệ với các sự kiện lịch sử thế giới Tuy nhiên, giai đoạn từ 1919-1945 là giai đoạnmối quan hệ đó được thể hiện rõ nét nhất, những thắng lợi của cách mạng ViệtNam đều thể hiện rõ việc Đảng ta đã biến những điều kiện khách quan dù thuận lợihay không thuận lợi làm động lực mạnh mẽ cho phong trào đấu tranh ở trong nước
Tìm hiểu “ Mối liên hệ giữa lịch sử Việt Nam và lịch sử thế giới trong giaiđoạn 1919-1945” là tìm hiểu một giai đoạn đầy biến động của lịch sử dân tộc, từkhi Đảng ta chưa ra đời đến lúc đất nước giành được độc lập, nhà nước Việt NamDân chủ Cộng hòa ra đời Trong giai đoạn đó, lịch sử Việt Nam có sự gắn bó chặtchẽ với lịch sử thế giới, cách mạng Việt Nam là một bộ phận khăng khít của cáchmạng thế giới
Đối với các em học sinh trường THPT chuyên nói chung và các em học sinhgiỏi môn Lịch sử nói riêng, việc tìm hiểu các sự kiện với các mối liên hệ của nó cóvai trò hết sức quan trọng Điều đó giúp các em có được hiểu biết sâu sắc và toàndiện về các vấn đề lịch sử, từ đó còn áp dụng vào vấn đề của thực tiễn và đời sống
hiện đại.
II Mục đích của đề tài
Phân tích những ảnh hưởng và tác động của các sự kiện lịch sử thế giới đối với
lịch sử Việt Nam từ năm 1919 đến năm 1945 Giúp học sinh ôn luyện các câu hỏilịch sử thể hiện mối liên hệ giữa lịch sử thế giới và lịch sử Việt Nam 1919-1945
Trang 21.1 Cuộc khai thác thuộc địa lần thứ 2 của thực dân Pháp(1919-1929)
Sau chiến tranh thế giới thứ nhất, Pháp tuy thắng trận, nhưng phải chịu nhiềutổn thất về kinh tế - tài chính Chiến tranh phá huỷ nhiều nhà máy, đường sá, cầucống, làng mạc của Pháp; nhiều ngành sản xuất công nghiệp bị đình trệ; thươngmại giảm sút; nước Pháp trở thành con nợ lớn, nhất là của Mĩ, năm 1920 nợ 300 tỉphơ-răng Chiến tranh tiêu huỷ hàng triệu phơ-răng đầu tư của Pháp ở nước ngoài,điển hình cuộc Cách mạng tháng Mười Nga đã làm mất thị trường đầu tư lớn nhấtcủa Pháp tại châu Âu Các vấn đề lạm phát, tăng giá và đời sống khó khăn của cáctầng lớp lao động đã làm trỗi dậy các phong trào đấu tranh chống chính phủ
Trong hoàn cảnh trên, để nhanh chóng hàn gắn vết thương chiến tranh, khôiphục nền kinh tế, chính phủ Pháp một mặt ra sức khôi phục kinh tế trong nước, mộtmặt tăng cường đầu tư, khai thác thuộc địa, trước hết và chủ yếu tại Đông Dương
và châu Phi
Về thời gian, đợt khai thác thuộc địa lần thứ hai của thực dân Pháp chínhthức được triển khai từ sau Đại chiến thế giới thứ nhất và kéo dài đến trước cuộckhủng hoảng kinh tế thế giới 1929-1933, tức là trong khoảng 10 năm Tốc độ vàquy mô đầu tư của thực dân Pháp trong đợt khai thác thuộc địa lần thứ hai ồ ạt vàrộng hơn nhiều lần so với đợt khai thác lần thứ nhất Số vốn đầu tư tăng nhanh quacác năm; riêng năm 1920 đầu tư đạt 225 tỉ phơ-răng Nếu giai đoạn 1888-1918
Trang 3Pháp mới đầu tư khoảng 1 tỉ phơ-răng vào toàn Đông Dương (chủ yếu ở ViệtNam), thì chỉ trong giai đoạn 1924-1929 số vốn đầu tư đã lên đến 4 tỉ phơ-răng Từ
1931 dù bị ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới, tư bản Pháp vẫn tiếptục đầu tư vốn vào Việt Nam Về lĩnh vực đầu tư trong cuộc khai thác thuộc địa lầnthứ hai cũng khác với cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất Nếu ở cuộc khai thácthuộc địa lần thứ nhất, tư bản Pháp chủ yếu đầu tư vào khai mỏ và giao thông vậntải; thì ở cuộc khai thác thuộc địa lần thứ hai, tư bản Pháp đổ xô vào kinh doanhnông nghiệp, đồng thời tiếp tục đẩy mạnh khai thác khoáng sản
1.2 Những biến đổi về kinh tế và xã hội Việt Nam sau cuộc khai thác thuộc địa lần thứ hai là cơ sở quan trọng làm bùng nổ phong trào dân tộc dân chủ sau Chiến tranh thế giới thứ nhất
Chính sách tăng cường đầu tư khai thác thuộc địa trên đây của thực dân Pháp
đã làm biến đổi mạnh mẽ cơ cấu và trình độ phát triển của các ngành kinh tế ViệtNam sau Chiến tranh thế giới thứ nhất
Đánh giá cuộc khai thác thuộc địa lần thứ hai của thực dân Pháp ở Việt Namkhông chỉ dừng lại ở góc độ tăng cường đầu tư vốn và mở rộng quy mô khai thác,
mà còn phải đánh giá ở góc độ yếu tố kỹ thuật và nhân tố con người Tuy nhiên,cuộc khai thác thuộc địa lần thứ hai của thực dân Pháp chỉ là sự mở rộng, nhân lêncủa tình trạng sản xuất lạc hậu trong các cơ sở kinh tế; số máy móc và tiến bộ kĩthuật được áp dụng cực kỳ hạn chế và ít ỏi trong sản xuất
Do đó, đặc điểm nổi bật của toàn bộ cơ cấu kinh tế Việt Nam thời thuộc địa
là sự phát triển mất cân đối: nền nông nghiệp nặng nề, cổ hủ, bên cạnh nền côngnghiệp mỏng manh, yếu ớt; trong công nghiệp, ngành khai mỏ chiếm phần lớn, cácngành khác như hoá chất, luyện kim, cơ khí, năng lượng… thì hầu như không pháttriển
Trang 4Tính chất mất cân đối, lệch lạc còn thể hiện qua quan hệ giữa các vùng, miềntrong cả nước Miền Bắc và miền Nam, kinh tế còn ít nhiều phát triển; riêng miềnTrung, chỉ trừ một vài chuyển biến có tính chất cục bộ ở Vinh - Bến Thuỷ, QuảngNam - Đà Nẵng…, còn lại các nơi khác hầu như vẫn nguyên trạng trong nghèo nàn,lạc hậu; các khu vực miền núi hầu như không có chuyển biến gì, người dân vẫn chủyếu du canh du cư, sống phụ thuộc chủ yếu vào việc tận dụng các sản vật của thiênnhiên.
Trên cơ sở biến đổi về kinh tế, các thành phần giai cấp xã hội tương ứngcũng dần biến đổi theo Những lực lượng đại diện cho xã hội cũ như địa chủ, nôngdân ngày càng bị phân hoá sâu sắc: địa chủ thì giàu lên nhanh chóng, còn đa sốnông dân thì rơi vào cảnh nghèo đói, bần cùng Đồng thời các lực lượng xã hội mớinhư tư sản, công nhân, tiểu tư sản cũng bắt đầu xuất hiện và từng bước trưởngthành nhanh chóng cùng với sự mở rộng của các thành phần kinh tế mới – tư bảnchủ nghĩa Dân số tăng nhanh, các thị trấn và thị xã được mở rộng nhiều so vớitrước; bộ mặt thành thị và cả một số vùng nông thôn ven thị cũng thay đổi Một số
cơ cấu xã hội mới đang trên đường định hình và phát triển theo hướng tư bản chủnghĩa
Tuy nhiên, quá trình tư bản hoá của Pháp ở Việt Nam còn để lại nhiều hạnchế và những hậu quả nặng nề, mà hạn chế lớn nhất là đã tạo ra một cơ cấu kinh tếquè quặt, mất cân đối và sự chuyển biến quá chậm của nền kinh tế, và do đó dẫn tới
sự phân hoá thiếu triệt để của cơ cấu giai cấp xã hội
Mặc dù vậy, sự ra đời và phát triển của các lực lượng xã hội mới đã tạo ranhững tiền đề vật chất cần thiết cho sự tiếp thu các quan điểm và tư tưởng mới, làm
cơ sở động lực thúc đẩy sự phát triển của phong trào dân tộc, đưa xã hội Việt Namchuyển biến nhanh vào quỹ đạo vận hành của toàn nhân loại
Trang 5Như vậy là, từ những tác động của cuộc Chiến tranh thế giới thứ nhất màthực dân Pháp đã phải đề ra chính sách cai trị mới đối với các thuộc địa của mình,trong đó có Đông Dương Và chính cuộc khai thác thuộc địa lần thứ hai của thựcdân Pháp đã tạo ra những điều kiện cần thiết làm bùng nổ cuộc cách mạng dân tộcdân chủ ở nước ta sau chiến tranh.
Chiến tranh thế giới thứ nhất là nguyên nhân khách quan tác động và làm bùng nổ phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc ở các nước phương Đông và cao trào cách mạng ở các nước phương Tây.
2 Sự phát triển của phong trào công nhân và cộng sản quốc tế trong và sau Chiến tranh thế giới thứ nhất có tác động mạnh mẽ đến cách mạng Việt Nam
2.1 Ảnh hưởng của Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917
Năm 1917, cuộc Cách mạng xã hội chủ nghĩa tháng Mười Nga thắng lợi, đãxoá bỏ ách thống trị của phong kiến và tư sản Nga, thành lập Chính quyền Xô viết,đưa nhân dân lao động lên làm chủ đất nước Cuộc Cách mạng tháng Mười Ngakhông chỉ là cuộc cách mạng vô sản mà còn là cách mạng giải phóng dân tộc.Thắng lợi đó đã mở ra con đường giải phóng cho giai cấp công nhân và các dân tộcthuộc địa Cách mạng tháng Mười Nga làm cho phong trào cách mạng ở phươngTây và phong trào giải phóng dân tộc ở phương Đông có mối quan hệ mật thiết vớinhau vì cùng chung một kẻ thù chung là chủ nghĩa đế quốc Cách mạng thángMười Nga là nguyên nhân khách quan tác động làm bùng nổ phong trào giải phóngdân tộc ở các nước châu Á, châu Phi và khu vực Mỹ Latinh
Cách mạng tháng Mười Nga có ảnh hưởng sâu sắc đến Việt Nam:
- Thắng lợi của Cách mạng tháng Mười Nga đã tác động đến những người yêunước Việt Nam trên con đường tìm chân lí cứu nước, mà trước hết là đối vớiNguyễn Ái Quốc Nhờ ảnh hưởng của Cách mạng tháng Mười mà Nguyễn Ái Quốc
đã tìm đến với chủ nghĩa Mác Lênin và tìm thấy con đường cứu nước đúng đắn –
Trang 6con đường cách mạng vô sản Cách mạng tháng Mười Nga đã mở đường cho việcgiải quyết tình trạng khủng hoảng về đường lối cứu nước và giai cấp lãnh đạo chocách mạng Việt Nam.
- Cách mạng tháng Mười Nga đã tác động sâu sắc đến con đường cách mạngcủa Việt Nam: con đường cách mạng vô sản Con đường đó là con đường Cáchmạng tháng Mười Nga đã đi và đã thành công Mục tiêu của cách mạng là độc lậpdân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, giải phóng dân tộc gắn liền với giải phónggiai cấp Lãnh đạo cách mạng là chính đảng vô sản, đội quân tiên phong của giaicấp vô sản, “Đảng có vững cách mệnh mới thành công” Phương pháp cách mạng
là giành và giữ chính quyền bằng bạo lực cách mạng Lực lượng cách mạng đượcnêu rõ rằng “Cách mệnh Nga dạy chúng ta rằng muốn cách mệnh thành công thìphải lấy công nông làm gốc”
- Dưới tác động của Cách mạng tháng Mười Nga, cuộc đấu tranh của cáchmạng Pháp và phong trào giải phóng dân tộc của các nước thuộc địa của Pháp(trong đó có Việt Nam) có mối liên hệ mật thiết với nhau vì cùng chống kẻ thùchung là đế quốc Pháp
2.2 Sự thành lập Quốc tế Cộng sản
Do sự phát triển của phong trào cách mạng ở các nước tư bản chủ nghĩa, nhiều
tổ chức cộng sản lần lượt thành lập ở các nước châu Âu Trước yêu cầu mới của sựnghiệp cách mạng, tháng 3-1919 Quốc tế Cộng sản được thành lập ở Mátxcơva Tại Đại hội II (1920), Quốc tế Cộng sản thông qua một loạt cương lĩnh và vănkiện quan trọng nhằm xác định đường lối chiến lược và sách lược của phong trào
cách mạng thế giới, trong đó đặc biệt là bản Luận cương về vấn đề dân tộc và vấn
đề thuộc địa của Lênin Bản luận cương này đã được Nguyễn Ái Quốc đọc và
Người đã tìm thấy con đường cứu nước đúng đắn cho dân tộc ta là cách mạng vôsản
Trang 7Tháng 12-1920, Nguyễn Ái Quốc tham gia Đại hội 18 của Đảng Xã hội Pháp
ở Tua, Người đã bỏ phiếu tán thành Quốc tế thứ ba, tham gia sáng lập Đảng Cộngsản Pháp và trở thành người cộng sản Việt Nam đầu tiên Sự kiện này đánh dấubước ngoặt trong tư tưởng chính trị của Nguyễn Ái Quốc, từ lập trường yêu nướcchuyển sang lập trường cộng sản Nó mở ra cho cách mạng giải phóng dân tộc ViệtNam một giai đoạn mới - giai đoạn gắn phong trào cách mạng Việt Nam với phongtrào công nhân quốc tế, đưa nhân dân Việt Nam đi theo con đường Cách mạngtháng Mười
2.3 Phong trào giải phóng dân tộc phát triển mạnh ở châu Á
Dưới ảnh hưởng của Cách mạng tháng Mười Nga, các đảng cộng sản ở cácnước tư bản chủ nghĩa, các nước thuộc địa và nửa thuộc địa lần lượt ra đời Ở châu
Á, Đảng cộng sản Inđônêxia ra đời tháng 5 – 1920, Đảng cộng sản Trung Quốc rađời tháng 7 – 1921 Đặc biệt, Đảng Cộng sản Trung Quốc (7-1921) được thành lập
đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin vào phong tràocách mạng nước ta
Như vậy, các sự kiện trên đã tạo ra những điều kiện thuận lợi cơ bản để truyền
bá sâu rộng chủ nghĩa Mác - Lênin vào nước ta sau Chiến tranh thế giới thứ nhất
Từ đó, hình thành một khuynh hướng cách mạng mới ở Việt Nam – khuynh hướngcách mạng vô sản
3 Cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới 1929 – 1933 và ảnh hưởng của nó đến cách mạng Đông Dương
3.1 Vài nét về cuộc khủng hoảng kinh tế 1929-1933
Năm 1929, cuộc khủng hoảng kinh tế bùng nổ trong thế giới tư bản chủnghĩa và kéo dài đến năm 1933 mới chấm dứt Đây là cuộc khủng hoảng “thừa” dosản xuất ồ ạt, chạy đua theo lợi nhuận trong những năm 1924 - 1929 dẫn đến tìnhtrạng hàng hóa ế thừa trong khi người lao động không có tiền mua Khủng hoảngkinh tế đã tàn phá nặng nề nền kinh tế các nước tư bản chủ nghĩa Mức sản xuất bị
Trang 8đẩy lùi lại hàng chục năm Hàng trăm triệu người (công nhân, nông dân và gia đìnhhọ) rơi vào tình trạng đói khổ.
Một số nước tư bản châu Âu như Anh, Pháp tìm cách thoát ra khỏi khủnghoảng bằng những chính sách cải cách kinh tế - xã hội Trong khi đó, các nướcĐức, Italia (và Nhật Bản ở châu Á) đã phát xít hóa chế độ thống trị và phát độngcuộc chiến tranh để phân chia lại thế giới
Khủng hoảng kinh tế tàn phá nghiêm trọng nước Đức Để đối phó lại khủnghoảng kinh tế và phong trào cách mạng ngày càng dâng cao, giai cấp tư sản cầmquyền quyết định đưa Hít-le - thủ lĩnh Đảng Quốc xã Đức, lên nắm chính quyền,Đảng Cộng sản Đức đã kiên quyết đấu tranh nhưng không ngăn cản được quá trình
ấy Ngày 30 - 1 - 1933, Hít-le lên làm Thủ tướng và ngay sau đó đã biến nước Đứcthành một lò lửa chiến tranh
3.2 Tác động của cuộc khủng hoảng kinh tế 1929-1933 và những chính sách cai trị của thực dân Pháp là nguyên nhân dẫn đến bùng nổ phong trào cách mạng 1930 – 1931với đỉnh cao là Xô Viết Nghệ Tĩnh
Từ năm 1930, do tác động khủng hoảng kinh tế thế giới, kinh tế Việt Nanbước vào thời kỳ suy thoái, bắt đầu từ trong nông nghiệp: lúa gạo bị sụt giá, ruộngđất bỏ hoang: năm 1933 là 500.000 hécta Sản xuất công nghiệp bị suy giảm Trongthương nghiệp, xuất nhập khẩu đình đốn, hàng hóa khan hiếm, giá cả đắt đỏ Cuộckhủng hoảng kinh tế ở Việt Nam rất nặng nề so với các thuộc địa khác của Phápcũng như so với các nước trong khu vực
Hậu quả lớn nhất của cuộc khủng hoảng kinh tế là làm trầm trọng thêm tìnhtrạng đói khổ của các tầng lớp nhân dân lao động Công nhân bị sa thải, đồnglương ít ỏi Nông dân phải chịu thuế cao, vay nợ nặng lãi, nông phẩm làm ra phảibán giá hạ Ruộng đất bị địa chủ thâu tóm, bị bần cùng hóa Tiểu thương, tiểu chủ,
Trang 9các nghề thủ công bị phá sản, bị sa thải, thất nghiệp, tư sản dân tộc gặp khó khăntrong kinh doanh, nhà buôn nhỏ đóng cửa…
Mâu thuẫn xã hội ngày càng sâu sắc, lúc bấy giờ xã hội Việt Nam có haimâu thuẫn cơ bản là mâu thuẫn giữa dân tộc Việt Nam với thực dân Pháp và mâuthuẫn giữa nông dân với địa chủ phong kiến
Phong trào công nhân và phong trào yêu nước phát triển lôi kéo nhiều tầnglớp tham gia Đầu 1930, khởi nghĩa Yên Bái thất bại, Pháp khủng bố dã man nhữngngười yêu nước Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, kịp thời lãnh đạo nhân dân đứnglên chống phong kiến đế quốc
Từ tháng 2 đến tháng 4-1930 nhiều cuộc đấu tranh của công nhân và nôngdân nổ ra Mục tiêu đấu tranh là đòi cải thiện đời sống, công nhân đòi tăng lương,giảm giờ làm; nông dân đòi giảm sưu thuế Phong trào đấu tranh do Đảng lãnh đạo,
có khẩu hiệu chính trị rõ ràng
Nhân ngày Quốc tế lao động 1/5, cả nước bùng nổ nhiều cuộc đấu tranh, đây
là bước ngoặt của phong trào cách mạng Lần đầu tiên công nhân Việt Nam biểutình kỷ niệm ngày Quốc tế lao động, đấu tranh đòi quyền lợi cho nhân dân lao độngtrong nước, thể hiện tình đoàn kết cách mạng với nhân dân lao động thế giới
Từ tháng 6 đến tháng 8/1930, đã diễn ra nhiều cuộc đấu tranh của công nhân
và nông dân trên cả nước Tháng 9/1930 phong trào dâng cao ở Nghệ An và Hà
Tĩnh:
- Nông dân biểu tình có vũ trang tự vệ với hàng nghìn người kéo đến huyện
lị, tỉnh lị đòi giảm thuế ở các huyện Nam Đàn, Thanh Chương, Diễn Châu, AnhSơn (Nghệ An), Kỳ Anh (Hà Tĩnh)…Phong trào được công nhân Vinh - Bến Thủyhưởng ứng Ngày 12/ 9/1930 đã diễn ra cuộc biểu tình của 8000 nông dân HưngNguyên (Nghệ An) với khẩu hiệu: “Đả đảo chủ nghĩa đế quốc !” Đến gần Vinh,con số lên tới 3 vạn người, xếp hàng dài 4 km Pháp đàn áp dã man: cho máy bayném bom làm chết 217 người, bị thương 126 người
Trang 10- Chính quyền thực dân, phong kiến bị tê liệt, tan rã ở nhiều huyện, xã.Nhiều cấp ủy Đảng ở thôn xã lãnh đạo nhân dân tự quản lý đời sống chính trị, kinh
tế, văn hóa xã hội ở địa phương, làm chức năng của chính quyền, gọi là Xô viết.
Phong trào cách mạng 1930 – 1931 với đỉnh cao là Xô Viết Nghệ Tĩnh đãkhẳng định đường lối đúng đắn của Đảng, quyền lãnh đạo của giai cấp công nhânđối với cách mạng các nước Đông Dương Khối liên minh công nông hình thành.Đây là cuộc tập dượt đầu tiên cho Tổng khởi nghĩa tháng Tám sau này Phong trào
đã được đánh giá cao trong phong trào cộng sản và công nhân quốc tế Quốc tếCộng sản công nhận: Đảng Cộng sản Đông Dương là phân bộ độc lập trực thuộcQuốc tế Cộng sản
Phong trào cách mạng 1930 – 1931 với đỉnh cao là Xô Viết Nghệ Tĩnh để lạibài học quý về công tác tư tưởng, xây dựng khối liên minh công nông, mặt trận dântộc thống nhất, tổ chức lãnh đạo quần chúng đấu tranh …
4 Đại hội VII Quốc tế Cộng sản (7-1935) có ảnh hưởng sâu sắc đến cách mạng Đông Dương
4.1 Nghị quyết của Đại hội VII Quốc tế Cộng sản
Những năm 30 của thế kỷ XX, thế lực phát xít cầm quyền ở Đức, I-ta-li-a,Nhật Bản ráo riết chạy đua vũ trang, chuẩn bị chiến tranh thế giới
Tháng 7/1935, Đại hội lần VII - Quốc tế Cộng sản xác định nhiệm vụ chốngchủ nghĩa phát xít, đấu tranh giành dân chủ, bảo vệ hòa bình, thành lập Mặt trậnnhân dân rộng rãi Nghị quyết Đại hội VII Quốc tế Cộng sản đã định hướng chophong trào đấu tranh ở các nước
Đảng Cộng sản Đông Dương do Lê Hồng Phong tham dự, tiếp thu tinh thầnđại hội để có chủ trương đấu tranh phù hợp với tình hình mới
Ngau sau Đại hội VII, phong trào đấu tranh thành lập Mặt trận nhân dânchống phát xít lan rộng ở nhiều nước tư bản châu Âu, đặc biệt là Pháp Tháng
Trang 116/1936, Mặt trận nhân dân lên cầm quyền ở Pháp, thi hành cải cách tiến bộ ở thuộcđịa: Đối với Đông Dương, Pháp cử phái đoàn sang điều tra tình hình, cử Toànquyền mới, nới rộng quyền tự do báo chí … tạo thuận lợi cho cách mạng Việt Nam.
4.2 Phong trào dân chủ 1936 – 1939 phát triển mạnh mẽ dưới sự soi sáng của Đại hội VII Quốc tế cộng sản
* Chủ trương của Đảng trong những năm 1936-1939
Tháng 7/1936 của Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sảnĐông Dương do Lê Hồng Phong chủ trì ở Thượng Hải (Trung Quốc) dựa trênNghị quyết Đại hội VII của Quốc tế cộng sản, đề ra đường lối và phương pháp đấutranh: Nhiệm vụ chiến lược của cách mạng tư sản dân quyền Đông Dương làchống đế quốc và phong kiến Nhiệm vụ trực tiếp, trước mắt là đấu tranh chống chế
độ phản động thuộc địa, chống phát xít, chống nguy cơ chiến tranh, đòi tự do, dânsinh, dân chủ, cơm áo, hòa bình Phương pháp đấu tranh: kết hợp các hình thứccông khai và bí mật, hợp pháp và bất hợp pháp Thành lập Mặt trận thống nhấtnhân dân phản đế Đông Dương Tháng 3/1938, đổi thành Mặt trận thống nhất dânchủ Đông Dương, gọi tắt là Mặt trận dân chủ Đông Dương
* Phong trào dân chủ 1936-1939
Năm 1936, Đảng vận động và tổ chức nhân dân thảo ra bản dân nguyệnvọng gửi tới phái đoàn chính phủ Pháp, tiến tới triệu tập Đông Dương Đại hội (8-1936) Các ủy ban hành động thành lập khắp nơi, phát truyền đơn, ra báo, mít tinh,
thảo luận dân chủ, dân sinh… ) Tháng 9/1936, Pháp giải tán Ủy ban hành động,
cấm hội họp, tịch thu các báo Qua phong trào, đông đảo quần chúng được giácngộ, đoàn kết đấu tranh đòi quyền sống Đảng thu được một số kinh nghiệm vềphát động và lãnh đạo đấu tranh công khai, hợp pháp Năm 1937, lợi dụng sự kiện
đó Gô đa và Toàn quyền mới sang Đông Dương, Đảng tổ chức quần chúng míttinh, biểu dương lực lượng đưa yêu sách về dân sinh, dân chủ
Trang 12Nhiều cuộc mít tinh, biểu tình đòi quyền sống tiếp tục diễn ra, nhân ngàyQuốc tế lao động 1/5/1938, lần đầu tiên nhiều cuộc mít tinh tổ chức công khai ở HàNội, Sài Gòn có đông đảo quần chúng tham gia.
Đảng đưa người của Mặt trận Dân Chủ Đông Dương ra ứng cử vào Viện dân
biểu Bắc kỳ, Trung kỳ, Hội đồng quản hạt Nam kỳ… Cuộc đấu tranh này nhằm
mở rộng lực lượng Mặt trận dân chủ và vạch trần chính sách phản động của thựcdân, tay sai, bênh vực quyền lợi của nhân dân
Từ năm 1937 báo chí công khai của Đảng bằng tiếng Việt: Tin tức, Đời nay,
Phổ Thông, Dân chúng …, bằng tiếng Pháp: Lao động, Tranh đấu….trở thành mũi
xung kích trong cuộc vận động dân chủ, dân sinh Nhiều sách chính trị – lý luậnxuất bản công khai hoặc đưa từ Pháp về Nhiều tác phẩm văn học hiện thực phê
phán ra đời như: Bước đường cùng, Tắt đèn, Số đỏ Thơ cách mạng, kịch Đời cô
Lựu…
Cuối 1937, Đảng phát động phong trào truyền bá chữ Quốc ngữ giúp quầnchúng đọc được sách báo, nâng cao sự hiểu biết về chính trị và cách mạng Cuộcđấu tranh trên lãnh vực báo chí đã thu kết quả to lớn về văn hóa – tư tưởng: đôngđảo các tầng lớp nhân dân được giác ngộ về con đường cách mạng
* Ý nghĩa lịch sử và bài học kinh nghiệm của phong trào dân chủ 1936-1939
Là phong trào quần chúng rộng lớn, có tổ chức, dưới sự lãnh đạo của Đảng.Buộc Pháp phải nhượng bộ một số yêu sách về dân sinh, dân chủ Quần chúngđược giác ngộ về chính trị, trở thành lực lượng chính trị hùng hậu của cách mạng.Cán bộ đựợc tập hợp và trưởng thành Là một cuộc tổng diễn tập, chuẩn bị choTổng khởi nghĩa tháng Tám sau này
Phong trào để lại nhiều bài học quý giá về việc xây dựng Mặt trận dân tộcthống nhất, về tổ chức, lãnh đạo quần chúng đấu tranh công khai, hợp pháp Đấutranh tư tưởng trong nội bộ Đảng và với các đảng phái phản động Đảng thấy được