Chuyên đề ôn thi HS giỏi sử mối liên hệ giữa lịch sử thế giới với lịch sử việt nam từ năm 1919 đến năm 1945 su03

Để đập lạisự lừa dối kiểu dân chủ tư sản đang che giấu việc tuyệt đại đa số nhân dân trên trái đất bịmột thiểu số nhỏ bé những nước tư sản tiên tiến nô dịch về mặt thuộc địa và tài chính

Sở giáo dục và đào tạo hng yên Trờng THPT chuyên

Tổ Sử - ĐịA

CHUYÊN Đề LỰA CHỌN NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP ễN LUYỆN HỌC SINH

GIỎI QUỐC GIA KHI GIẢNG DẠY PHẦN

MỐI LIấN HỆ GIỮA LỊCH SỬ THẾ GIỚI VỚI LỊCH SỬ

VIỆT NAM TỪ NĂM 1919 ĐẾN NĂM 1945

NĂM 2019

1 Lí do chọn chuyên đề 3

2 Mục đích 4

3 Cấu trúc 4

B NỘI DUNG………5

CHƯƠNG I: NỘI DUNG KIẾN THỨC ÔN TẬP LỊCH SỬ THẾ GIỚI VÀ LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ NĂM 1919 ĐẾN NĂM 1945… ………5

1 SỰ RA ĐỜI CỦA QUỐC TẾ CỘNG SẢN VÀ TÁC ĐỘNG CỦA NÓ ĐỐI VỚI SỰ LỰA CHỌN CON ĐƯỜNG CÁCH MẠNG CỦA NGUYỄN ÁI QUỐC VÀ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM………5

2 MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁCH MẠNG VIỆT NAM VÀ CÁCH MẠNG THẾ GIỚI TỪ KHI ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM RA ĐỜI(1930) ĐẾN NĂM 1935 ……….…9

2.1 Hoàn cảnh lịch sử ……….…….……… 9

2.1.1.Tình hình thế giới: ….……… 9

2.1.2 Tình hình trong nước: ……… 11

2.1.3 Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời- cách mạng Việt Nam trở thành một bộ phận khăng khít của cách mạng thế giới……….12

2.1.4.Cách mạng Việt Nam trong những năm khủng hoảng kinh tế thế giới(1929-1933) ……… 19

3 MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁCH MẠNG VIỆT NAM VÀ CÁCH MẠNG THẾ GIỚI TRONG NHỮNG NĂM 1936-1939 ………30

3.1 Hoàn cảnh lịch sử ……… 30

3.1.1 Tình hình thế giới:……… …30

3.1.2 Tình hình trong nước ……….……….30

3.2 Đường lối, sách lược của Đảng từ năm 1936 đến tháng 8 năm 1939……… …… 31

4/ Tình hình thế giới và đường lối của Đảng trong cao trào giải phóng dân tộc từ tháng 9 năm 1939 đến tháng 8 năm 1945……… …41

4.1 Hoàn cảnh lịch sử………41

4.1.1 Hoàn cảnh quốc tế ……… 41

4.1.2 Hoàn cảnh trong nước……… 43

4.2 Sự chuyển hướng chỉ đạo chiến lược của Đảng từ tháng 9 năm 1939 đến tháng 8 năm 1945…… ……….45

4.2.1 Chủ trương của Đảng : ……… 45

4.2.2 Đường lối của Đảng từ tháng 3 năm 1945 đến tháng 8 năm 1945 :……….…….55

CHƯƠNG II MỘT SỐ CÂU HỎI ÔN TẬP CHO HỌC SINH GIỎI VỀ NỘI DUNG MỐI LIÊN HỆ GIỮA LỊCH SỬ THẾ GIỚI VÀ LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ NĂM 1919 ĐẾN NĂM 1945……… 65

1 Một số câu hỏi ôn tập……… 65

2 Hướng dẫn trả lời……… ….67

C KẾT LUẬN 75

TÀI LIỆU THAM KHẢO

CHUYÊN ĐỀ

MỐI LIÊN HỆ GIỮA LỊCH SỬ THẾ GIỚI VÀ LỊCH SỬ VIỆT NAM

Hiểu rõ tầm quan trọng trong mối liên hệ qua lại giữa hai bộ phận lịch sử: thế giới

và dân tộc nên trong sách giáo khoa lịch sử phổ thông các nhà biên soạn đã sắp xếp phầnlịch sử thế giới học trước phần lịch sử việt Nam, nhằm giúp các em có một cách nhìntổng quan trước khi tìm hiểu lịch sử dân tộc Theo tôi, đây là một cách sắp xếp khoa học

và hợp lý có tính định hướng tư duy cho cả giáo viên và học sinh Tuy nhiên, trên thực tế,nhiều học sinh và giáo viên kể cả trong bồi dưỡng HSG vẫn coi lịch sử thế giới và lịch sửViệt Nam là hai bộ phận tách biệt Các em khi học sang phần lịch sử Việt Nam thì quênlịch sử thế giới Vì thế, khi học đến lịch sử Việt Nam, các em không hiểu đầy đủ bản chất

sự kiện…không thấy được sự phát triển của các sự kiện cũng như không tìm thấy đượcnguyên nhân sâu xa tác động từ tình hình thế giới đến Việt Nam Nguyên nhân của tìnhtrạng trên có phần trách nhiệm thuộc về các giáo viên trực tiếp giảng dạy môn lịch sử ởcác trường phổ thông Chính giáo viên đã không khắc sâu cho các em các sự kiện thế giới

có liên quan đến lịch sử dân tộc ….bản thân tôi đã rút ra một số kinh nghiệm trong việcvận dụng kiến thức lịch sử thế giới vào dạy học lịch sử Việt Nam Đó là lí do vì sao tôilại chọn đề tài: …

Để giúp giáo viên giảng dạy và học sinh ôn tập tốt phần này, theo yêu cầu của hội

thảo, tôi đã tập hợp tài liệu để viết chuyên đề: Mối liên hệ giữa lịch sử thế giới và lịch

sử Việt Nam từ năm 1919 đến năm 1945 Mặc dù đã có nhiều cố gắng, song không thể

tránh khỏi những thiếu sót và cần bổ sung thêm Tôi rất mong nhận được những bổ sunggóp ý của các đồng nghiệp để chuyên đề được hoàn thiện hơn Tôi xin chân thành cảmơn!

2 Mục đích

* Về kiến thức:

Chuyên đề tập trung khai thác kiến thức liên quan đến lịch sử thế giới và lịch

sử Việt Nam giai đoạn từ năm 1919 đến năm 1945: Những sự kiện lớn của lịch sửthế giới từ sau CM tháng Mười Nga và chiến tranh thế giới thứ nhất(1917-1918)đến chiến tranh thế giới thứ hai(1939-1945); ảnh hưởng của tình hình thế giới đếnlịch sử và cách mạng Việt Nam; chủ trương , đường lối của Đảng ta trước nhữngthay đổi và tác động của tình hình thế giới Từ đó, giáo viên và học sinh nâng caohiểu biết về nội dung kiến thức này, về mối quan hệ hữu cơ giữa lịch sử thế giới

và lịch sử Việt Nam trong giai đoạn này

* Về kĩ năng và phương pháp:

Đối với học sinh, chuyên đề giúp các em rèn kỹ năng: tư duy logic; xâu chuỗi các sựkiện, các vấn đề lịch sử; thu thập và xử lý thông tin, thuyết trình, phân tích, đánh giá; làmviệc nhóm; hình thành, phát triển các năng lực: tự học, phát hiện và giải quyết vấn đề, giaotiếp, hợp tác và sử dụng ngôn ngữ

Đối với giáo viên, chuyên đề cung cấp nội dung, tư liệu, gợi ý một số phương pháp

và kỹ thuật dạy học nhằm phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh, giúp các em thêmhứng thú và yêu thích môn Lịch sử, đạt thành tích cao trong kỳ thi chọn học sinh giỏi cáccấp

* Về thái độ:

Chuyên đề góp phần giáo dục truyền thống yêu nước…cách nhìn nhận khách quanlịch sử thế giới và dân tộc ; tôn trọng những sự thật lịch sử, có niềm tin vào sự lãnh đạocủa Đảng và nhà nước ta

3 Cấu trúc

Chuyên đề gồm hai phần:

Chương 1: Nội dung kiến thức ôn tập lịch sử thế giới và lịch sử Việt Nam giai

đoạn từ năm 1919 đến năm 1945

Chương 2: Một số kinh nghiệm và câu hỏi về mối liên hệ giữa lịch sử thế giới và

lịch sử Việt Nam từ năm 1919 đến năm 1945

B NỘI DUNG CHƯƠNG I: NỘI DUNG KIẾN THỨC ÔN TẬP LỊCH SỬ THẾ GIỚI VÀ LỊCH

SỬ VIỆT NAM TỪ NĂM 1919 ĐẾN NĂM 1945

1/ SỰ RA ĐỜI CỦA QUỐC TẾ CỘNG SẢN VÀ TÁC ĐỘNG CỦA NÓ ĐỐI VỚI

SỰ LỰA CHỌN CON ĐƯỜNG CÁCH MẠNG CỦA NGUYỄN ÁI QUỐC VÀ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

Trong lúc xã hội Việt Nam đang khủng hoảng bế tắc về đường lối cứu nước thìNguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh xuất hiện Trước cảnh nước mất nhà tan, cũng như baongười Việt Nam yêu nước thời đó, Nguyễn Ái Quốc đã ra đi tìm đường cứu nước Song,không giống với cụ Phan Bội Châu, dù đã “Nam bôn, Bắc tẩu, dấu chân in gần khắp nửachâu Á” mà “tự xét thấy chẳng việc gì nên”, để đến khi sức tàn, lực kiệt vẫn ôm mối hận

mà than rằng “cuộc đời tôi trăm thất bại chẳng một lần thành công” Nguyễn Ái Quốckhông tìm đường cứu nước ở phương Đông lạc hậu, Người quyết định sang Pháp, hướng

về các nước phương Tây để trước hết là tìm hiểu cho rõ những gì đang ẩn giấu đằng sau

khẩu hiệu: “Tự do, Bình đẳng, Bác ái”, xem vì sao các nước phương Tây lại trở nên phú

cường, rồi sau đó sẽ trở về giúp đồng bào

Ngày 5 tháng 6 năm 1911, từ bến cảng Nhà Rồng, người thanh niên yêu nước Việt NamNguyễn Tất Thành đã lên tàu Latusơ Tơrêvin rời Tổ quốc thân yêu, vượt trùng dương đitìm chân lý cách mạng Cuộc hành trình trong 6 năm từ Á sang Âu, Phi, Mỹ rồi lại trở vềchâu Âu năm 1917 giúp Nguyễn Ái Quốc nhận thức và khám phá nhiều điều mới mẻ.Khảo sát các cuộc cách mạng ở Pháp, Anh, Mỹ, Người cho rằng, đó là những cuộc cáchmạng vĩ đại, nhưng chưa đến nơi Nó đã phá tan gông xiềng phong kiến cùng những luật

lệ hà khắc và những ràng buộc vô lý để giải phóng sức lao động của con người Cáchmạng tư sản đã xây dựng lên một chế độ mới tiến bộ hơn xã hội phong kiến Nhưng cáchmạng xong rồi dân chúng vẫn khổ, vẫn bị áp bức, bóc lột và vẫn mưu toan làm cáchmạng Người đi đến kết luận, chúng ta đã đổ xương máu để làm cách mạng, thì nên làmđến nơi, nghĩa là làm sao cho cách mạng rồi thì quyền giao cho dân chúng số nhiều, chớ

để trong tay một bọn ít người Thế mới khỏi hy sinh nhiều lần, thế dân chúng mới đượchạnh phúc

Cách mạng Tháng Mưòi Nga năm 1917 thắng lợi là sự kiện chính trị lớn nhất củathế kỷ XX, mở ra thời đại mới trong lịch sử loài người, thời đại quá độ từ chủ nghĩa tưbản lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới, thời đại thắng lợi của cách mạng

giải phóng dân tộc và cách mạng vô sản Thắng lợi của Cách mạng Tháng Mười đặt ra

sự lựa chọn mới đối với những người cách mạng Việt Nam: Độc lập dân tộc cho một số ít người hay cho đại đa số người? Độc lập dân tộc đi lên chủ nghĩa tư bản hay độc lập dân

tộc đi lên chủ nghĩa xã hội?

Tháng 3 năm 1919, Quốc tế Cộng sản (Quốc tế thứ ba) ra đời, có ảnh hưởng lớnđến phong trào cách mạng thế giới Năm 1920, cuộc đấu tranh giữa hai con đường diễn raquyết liệt trong nhiều đảng công nhân và ngay trong Đảng Xã hội Pháp: tiếp tục theoQuốc tế thứ hai tức là tiếp tục con đường cải lương hay đi theo Quốc tế thứ ba, conđường cách mạng Những cuộc thảo luận sôi nổi trong Đảng Xã hội Pháp về lý luận cáchmạng, về Quốc tế II và Quốc tế III vẫn chưa thể giúp Nguyễn Ái Quốc lựa chọn được họcthuyết mà mình cần tiếp nhận Cho đến cuối tháng tháng 7 năm 1920, lần đầu tiên,

Nguyễn Ái Quốc đọc bản Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và

vấn đề thuộc địa của V.I Lênin để trình bày tại Đại hội II Quốc tế Cộng sản, Người mới

tìm thấy ở đó cái cẩm nang giải phóng dân tộc Việt Nam Văn kiện trình bày rõ hướng đi

và biện pháp lãnh đạo của Đảng Cộng sản đưa sự nghiệp đấu tranh của các dân tộc thuộcđịa đi đến thắng lợi hoàn toàn Lênin bóc trần thái độ lừa dối của chế độ dân chủ tư sảnđối với những người bị bóc lột khi tuyên bố quyền bình đẳng nói chung, trong đó baogồm cả quyền bình đẳng dân tộc Do vậy, một trong những nhiệm vụ của Đảng cộng sản

là phải phân biệt rõ những dân tộc bị áp bức, phụ thuộc không được hưởng quyền bình

đẳng, với những dân tộc đi áp bức, bóc lột được hưởng đầy đủ mọi quyền lợi Để đập lại

sự lừa dối kiểu dân chủ tư sản đang che giấu việc tuyệt đại đa số nhân dân trên trái đất bịmột thiểu số nhỏ bé những nước tư sản tiên tiến nô dịch về mặt thuộc địa và tài chính.Trên thực tế, phong trào đấu tranh của giai cấp vô sản các nước tiên tiến và quần chúnglao động các nước thuộc địa và phụ thuộc sau chiến tranh thế giới thứ nhất đang làm tan

rã ảo tưởng dân tộc tiểu tư sản về khả năng chung sống hoà bình và bình đẳng giữa cácdân tộc dưới chế độ tư bản chủ nghĩa

Xuất phát từ những luận điểm trên, Lênin cho rằng: “Điều quan trọng nhất trong chínhsách của Quốc tế Cộng sản về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa là phải làm cho vô sản

và quần chúng lao động của tất cả các dân tộc và tất cả các nước gần gũi nhau để tiếnhành cuộc đấu tranh cách mạng chung nhằm lật đổ bọn địa chủ và giai cấp tư sản Bởi vìchỉ có sự gần gũi ấy mới bảo đảm việc chiến thắng chủ nghĩa tư bản, nếu không có chiếnthắng đó thì không thể thủ tiêu được ách áp bức dân tộc và tình trạng bất bình đẳng”[1].Đồng thời, Lênin cũng nêu lên những nhiệm vụ quan trọng của các đảng cộng sản là phảitrực tiếp ủng hộ phong trào cách mạng của các dân tộc thuộc địa: giai cấp công nhân ởnước tư bản đang thống trị dân tộc chậm tiến trước tiên có nhiệm vụ ủng hộ tích cực nhấtphong trào giải phóng các dân tộc ấy; phải đặc biệt ủng hộ phong trào nông dân ở cácnước chậm tiến chống bọn địa chủ, chống chế độ chiếm hữu nhiều ruộng đất, chống chế

độ phong kiến, phải liên minh chặt chẽ nhất giữa tất cả các phong trào giải phóng dân tộcvới nước Nga Xôviết

Những luận điểm cách mạng của Lênin về vấn đề dân tộc và thuộc địa đã giải đáp nhữngvấn đề cơ bản và chỉ dẫn hướng phát triển của sự nghiệp cứu nước, giải phóng dân tộc mà

qua 9 năm tìm kiếm (1911-1920) Người mới bắt gặp Sơ thảo lần thứ nhất những luận

cương về vấn đề dân tộc và vấn đê thuộc địa của Lênin đã giúp cho Nguyễn Ái Quốc

nhận biết một tổ chức chính trị cần tham gia là Quốc tế III do Lênin sáng lập và lãnh đạothực sự giúp đỡ các dân tộc bị áp bức đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc giành độc lập tự

do Từ đó, Người nhận thức được là trong thời đại ngày nay, muốn cứu nước và giảiphóng dân tộc không có con đường nào khác con đường cách mạng vô sản, con đường do

Lênin và Quốc tế Cộng sản vạch ra Sau này nhớ lại thời điểm được đọc bản Sơ thảo lần

thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đê thuộc địa của V.I.Lênin, Người

đã viết: “Luận cương của Lênin làm cho tôi rất cảm động, phấn khởi, sáng tỏ, tin tưởngbiết bao! Tôi vui mừng đến phát khóc lên Ngồi một mình trong buồng mà tôi nói to lênnhư đang nói trước quần chúng đông đảo: “Hỡi đồng bào bị đọa đầy đau khổ! Đây là cáicần thiết cho chúng ta, đây là con đường giải phóng chúng ta!”.”Từ đó, tôi hoàn toàn tintheo Lênin, tin theo Quốc tế ba”

Niềm tin của Nguyễn Ái Quốc ở lý luận của V.I.Lênin về cách mạng giải phóng các dântộc thuộc địa và lập trường đúng đắn của Quốc tế Cộng sản là cơ sở để Người xác địnhthái độ ủng hộ việc gia nhập Quốc tế Cộng sản tại Đại hội Tua (Tours) tháng 12 năm

1920 và đây cũng là sự kiện thành lập Đảng Cộng sản Pháp Chính Người đã nói rõ điều

đó khi trả lời nữ đồng chí Rôsơ câu hỏi vì sao lại bỏ phiếu cho Quốc tế III: “Rất đơn giản.Tôi không hiểu chị nói thế nào là chiến lược chiến thuật vô sản và nhiều điểm khác.Nhưng tôi hiểu rõ một điều Quốc tế III rất chú ý đến vấn đề giải phóng thuộc địa Quốc tếIII nói sẽ giúp đỡ các dân tộc bị áp bức giành lại tự do và độc lập của họ Còn Quốc tế IIkhông hề nhắc tới vận mệnh các thuộc địa vì vậy tôi bỏ phiếu tán thành Quốc tế III Tự

do cho đồng bào tôi, độc lập cho Tổ quốc tôi, đấy là tất cả những điều tôi muốn; đấy là tất

cả những điều tôi hiểu”

Qua 10 năm sống và làm việc ở những nước tư bản phát triển, Nguyễn Ái Quốc khôngchoáng ngợp trước sự giàu có của giai cấp tư sản mà lại nhận thấy chế độ tư bản có nhiềukhuyết tật Người khẳng định dứt khoát chủ nghĩa tư bản không cứu được nước, khôngcứu được dân Thắng lợi của Cách Tháng Mười Nga năm 1917 đã giúp Nguyễn Ái Quốcnhanh chóng nhận ra chân lý thời đại: Chỉ có chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản mớigiải phóng được các dân tộc bị áp bức và những người lao động trên thế giới khỏi ách nôlệ

Sau khi tìm thấy con đường cứu nước đúng đắn cho cách mạng Việt Nam, Nguyễn ÁiQuốc đã tích cực chuẩn bị về tư tưởng, chính trị và tổ chức cho sự ra đời của một chínhđảng vô sản ở Việt Nam Sản phẩm của quá trình chuẩn bị đó chính là sự ra đời của ĐảngCộng sản Việt Nam đầu năm 1930 với Cương lĩnh chính trị đúng đắn, thể hiện sự kết hợp

chặt chẽ độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội, chấm dứt thời kỳ khủng hoảng, bế tắc vềđường lối cứu nước, mở ra thời đại mới cho cách mạng Việt Nam.

Đi theo đường hướng của Lênin, của Quốc tế Cộng sản, từ năm 1930 đến nay, ĐảngCộng sản Việt Nam do Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập và rèn luyện, đã lãnh đạo nhândân Việt Nam tiến hành cuộc đấu tranh cách mạng lâu dài, gian khổ, vượt qua muôn vàn

khó khăn, thử thách và giành được những thắng lợi vĩ đại: Thắng lợi của Cách mạng

Tháng Tám năm 1945, đập tan ách thống trị của thực dân, phong kiến, lập nên nước ViệtNam Dân chủ Cộng hoà, đưa dân tộc ta tiến vào kỷ nguyên độc lập, tự do Thắng lợi củacác cuộc kháng chiến chống xâm lược, mà đỉnh cao là chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủnăm 1954, đại thắng mùa Xuân năm 1975, giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, bảo

vệ Tổ quốc, làm tròn nghĩa vụ quốc tế Thắng lợi của công cuộc đổi mới, tiến hành côngnghiệp hoá, hiện đại hoá và hội nhập quốc tế, tiếp tục đưa đất nước từng bước quá độ lênchủ nghĩa xã hội với nhận thức và tư duy mới đúng đắn, phù hợp thực tiễn Việt Nam

Với những thắng lợi đã giành được trong gần 90 năm qua, Việt Nam từ một xứthuộc địa nửa phong kiến đã trở thành một quốc gia độc lập, tự do, phát triển theo conđường xã hội chủ nghĩa; nhân dân Việt Nam từ thân phận nô lệ đã trở thành người làmchủ đất nước, làm chủ xã hội; đất nước ta đã ra khỏi tình trạng nước nghèo, kém pháttriển, đang đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, có quan hệ quốc tế rộng rãi, có vịthế ngày càng quan trọng trong khu vực và trên thế giới Đồng thời, những thắng lợi vĩđại của cách mạng Việt Nam trong gần 90 năm qua còn góp phần làm phong phú thêmkho tàng lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, của Quốc tế Cộng sản, cổ vũ giai cấp côngnhân và nhân dân lao động trên toàn thế giới đứng lên đấu tranh vì các mục tiêu tiến bộcủa thời đại

2 MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁCH MẠNG VIỆT NAM VÀ CÁCH MẠNG THẾ GIỚI TỪ KHI ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM RA ĐỜI(1930) ĐẾN NĂM 1935 2.1 Hoàn cảnh lịch sử

2.1.1.Tình hình thế giới: Năm 1919, QTCS thành lập, ảnh hưởng mạnh tới phong trào

cộng sản và công nhân quốc tế Đến những năm 20-30 của thế kỷ XX, QTCS trở thànhtrung tâm nghiên cứu lý luận, đường lối, chiến lược và tổ chức chỉ đạo phong trào cộng

sản và công nhân quốc tế Thời gian đầu, QTCS nhanh chóng truyền bá sâu rộng chủnghĩa Mác-Lê nin vào nhiều nước tư bản và thuộc địa; đấu tranh quyết liệt về lý luận và

tổ chức với chủ nghĩa cơ hội hữu khuynh và bệnh “ấu trĩ tả khuynh” Đồng thời, QTCS

đề ra hàng loạt biện pháp nhằm thúc đẩy phong trào công nhân và phong trào giải phóngdân tộc trên thế giới phát triển Nhờ có sự giúp đỡ của QTCS mà hàng loạt các ĐCS ởcác nước đã ra đời như: ĐCS Pháp (1920), ĐCS Trung Quốc (1921), ĐCS Mỹ (1921) Đối với vấn đề dân tộc và thuộc địa, QTCS rất chú trọng và đã xây dựng những báo cáomang tính nền tảng cho đường lối giải phóng dân tộc tại các nước thuộc địa và phụ thuộc.Năm 1935, QTCS đã thành lập một mặt trận quốc tế rộng rãi chống sự bành trướng, xâmlược của chủ nghĩa phát xít Đến năm 1929, kinh tế thế giới lâm vào khủng hoảng nghiêmtrọng, ảnh hưởng sâu sắc đến tình hình kinh tế, xã hội của các nước tư bản chủ nghĩa.Cuộc khủng hoảng diễn ra trên mọi mặt của đời sống xã hội, ở mọi ngành nghề: côngnghiệp, nông nghiệp, thương nghiệp, tài chính, gây ra hậu quả nặng nề không chỉ đối vớikinh tế mà cả chính trị và xã hội ở các nước tư bản chủ nghĩa Mức sản xuất của toàn bộthế giới tư bản chủ nghĩa giảm 42%, trong đó tư liệu sản xuất giảm 53% Tại Mỹ, nơiphồn vinh nhất của thế giới tư bản, sự nghèo đói và nạn thất nghiệp cũng tràn lan khắpnơi Hàng chục triệu công nhân bị thất nghiệp, hàng triệu nông dân bị phá sản, đời sốngngười lao động trở nên cùng cực hơn bao giờ hết Đồng thời, các phong trào đấu tranhcủa quần chúng nhân dân cũng phát triển ngày càng mạnh mẽ Trước sự tàn phá khốc liệtcủa khủng hoảng, đe dọa nghiêm trọng đến nền thống trị của các nước tư bản chủ nghĩa,nhu cầu tìm kiếm lối thoát cho khủng hoảng trở nên vô cùng cấp thiết Các nước thuộcđịa chính là một trong những lối thoát đó Đây là nơi phải chịu gánh nặng lớn nhất khicuộc khủng hoảng diễn ra ở các nước tư bản Những khó khăn về kinh tế, về nhu yếuphẩm, các nguồn thu để khắc phục phần nào khủng hoảng đều đổ lên đầu người dân ở cácnước thuộc địa Điều này khiến đời sống kinh tế ở các nước thuộc địa vốn đã vô cùng khổ

sở càng trở nên bần cùng hơn Người dân các nước thuộc địa ngày càng điêu đứng trướcnhững chính sách thuế má hà khắc Vì vậy, nhân dân nhiều nước thuộc địa đã đứng lênđấu tranh chống lại sự áp bức, bóc lột tàn bạo của các nước tư bản Chính quyền một sốnước tư bản tìm mọi cách tăng cường quản lý kiểu cảnh sát, thiết lập chế độ độc tài, ủng

hộ hoạt động của các tổ chức phát xít và quân phiệt; đồng thời, chuẩn bị tiến hành chiếntranh xâm lược để chia lại thị trường và khu vực ảnh hưởng Điển hình cho xu hướng này

là Đức, Ý và Nhật Bản Phía các nước Mỹ, Anh, Pháp mong muốn thoát khỏi khủnghoảng bằng cải cách kinh tế - xã hội ôn hòa, chủ trương tiếp tục duy trì nền dân chủ đạinghị, tăng cường vai trò của nhà nước.Từ thực tế này, giữa các cường quốc tư bản chủnghĩa vào đầu những năm 30 hình thành hai khối đối lập, một bên là Đức, Ý, Nhật Bản;một bên là Anh, Pháp, Mỹ…

Tại Pháp, cuộc khủng hoảng diễn ra muộn hơn nhưng kéo dài đến tận năm 1936,

có ảnh hưởng rộng và sâu sắc Sản lượng công nghiệp của Pháp giảm 1/3, nông nghiệpgiảm 2/5, ngoại thương giảm 3/5, thu nhập quốc dân giảm 1/3 Với mong muốn thoátkhỏi tình trạng bi thảm của khủng hoảng, chính quyền Pháp chuyển gánh nặng lên nhândân lao động ở chính quốc và các nước thuộc địa (trong đó có Đông Dương) Về chínhtrị, các đảng cánh hữu liên tiếp cầm quyền, dung túng các phần tử phát xít tự do hoànhhành ĐCS Pháp đã kêu gọi nhân dân đấu tranh chống phát xít, chống chiến tranh vàđược sự hưởng ứng của đông đảo quần chúng Tháng 6-1932, E-ri-ốt (Édouard Herriot)lên làm Thủ tướng Pháp Là một người cánh tả có quan điểm ôn hòa, với chủ trươngchống giáo hội và chống quân phiệt, trong suốt nhiệm kỳ của mình, E-ri-ốt tìm kiếm mộtchính sách hòa giải giữa Pháp với các nước Anh, Mỹ, Liên Xô và Đức Chính phủ này kýhiệp ước không xâm phạm với Liên Xô tháng 11-1932 Tuy nhiên, Chính phủ của E-ri-ốtchỉ tồn tại một thời gian ngắn (kết thúc vào 18-12-1932).Nước Pháp lại bước vào thời kỳmất ổn định trong năm 1933-1934 Các chính phủ nối tiếp nhau bị đổ Tình hình nướcPháp như vậy ảnh hưởng mạnh mẽ cả về chính trị, kinh tế, tài chính và những bất ổn cơbản trong xã hội đến các nước thuộc địa, đặc biệt là Đông Dương

2.1.2 Tình hình trong nước: Là một phần chủ yếu của Đông Dương thuộc Pháp, Việt

Nam chịu ảnh hưởng nặng nề Nhân dân Việt Nam từ trước đã phải chịu cảnh “một cổ haitròng”: vừa chịu sự cai trị của chế độ phong kiến, vừa chịu ách bóc lột của thực dân vớinhững chính sách khai thác, bóc lột, thuế má nặng nề Khi Pháp rơi vào khủng hoảng, nềnkinh tế Việt Nam vốn phụ thuộc vào kinh tế nước Pháp, giờ lại gánh thêm hậu quả củakhủng hoảng ở “chính quốc”, càng suy sụp hơn bao giờ hết Chính quyền thực dân ở

Đông Dương thi hành một loạt biện pháp kinh tế-tài chính Chúng rút vốn đầu tư về cácngân hàng Pháp, tăng các thứ thuế đã có và đặt thêm nhiều loại thuế mới Ví dụ như:thuế thân ở Bắc Kỳ và Trung Kỳ tăng 20%, thuế môn bài tăng từ 3 đến 8 lần Các biệnpháp thu tài chính khác ở Đông Dương như mở công trái, lạc quyên, vay dài hạn… cũngđược áp dụng, với mục đích đem về cho ngân sách liên bang một nguồn thu lớn Thựcdân Pháp còn thi hành chính sách hai mặt, vừa đẩy mạnh các biện pháp văn hóa giáo dục,tuyên truyền lôi kéo người bản xứ, tranh thủ các tầng lớp thượng lưu; vừa thi hành chínhsách khủng bố trắng một cách tàn bạo ở cả thành thị và thôn quê, đàn áp các lực lượngyêu nước… Các biện pháp này làm cho khủng hoảng kinh tế ở Đông Dương nặng hơnnhiều nước trong khu vực, như Inđônêxia, Philíppin, Triều Tiên,…, rơi vào nhóm cácthuộc địa bị khủng hoảng nặng nhất của Pháp, chỉ sau Tây Phi Đời sống của đại bộ phậnnhân dân Đông Dương ngày càng điêu đứng Người dân Việt Nam chịu sự áp bức bóclột, không ngừng nuôi ngọn lửa căm hờn, mong muốn đấu tranh giành lại công bằngtrong xã hội Từ đó, các phong trào đấu tranh diễn ra ngày một mãnh liệt, mong muốngiải phóng khỏi ách thống trị của ngoại bang bằng chính sức mạnh của mình Giai đoạnnày, tư tưởng vô sản theo chủ nghĩa Mác-Lê nin dần trở thành tư tưởng chủ đạo, vượt xacác tư tưởng khác mang tính cải lương dựa vào nước ngoài để tìm kiếm độc lập, hoặcmang tính tiêu cực chống phá cách mạng Với sự thành lập ĐCSVN tháng 2-1930, lầnđầu tiên, Việt Nam có một tổ chức Đảng vững vàng về chính trị, đúng đắn về đường lối

để dẫn dắt toàn dân tộc trên con đường tìm kiếm độc lập tự do

2.1.3 Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời- cách mạng Việt Nam trở thành một bộ phận khăng khít của cách mạng thế giới

Năm 1920, với việc được tiếp cận bản Sơ thảo lần thứ nhất những Luận cương vềcác vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa của Lênin, Nguyễn Ái Quốc đã tìm được đường đi

cho cách mạng Việt Nam, đó là con đường cách mạng vô sản “Đây là cái cần thiết cho

chúng ta, đây là con đường giải phóng chúng ta” Luận cương của Lênin đã chỉ ra con

đường giành độc lập, tự do cho người dân các nước thuộc địa Từ đó Nguyễn Ái Quốctán thành Quốc tế III, trở thành một trong những người sáng lập ĐCS Pháp và là ngườicộng sản Việt Nam đầu tiên Cũng từ đây, tư tưởng làm cách mạng để thực hiện mục tiêu

giải phóng dân tộc bắt đầu hình thành Lúc này, Nguyễn Ái Quốc xác định: muốn có cuộcsống ấm no, hạnh phúc thực sự thì vấn đề quyết định trước hết là phải giành cho đượcđộc lập, tự do Muốn có độc lập, tự do thì các dân tộc bị áp bức không thể ngồi yên chờ

đợi, càng không thể trông chờ vào sự “ban ơn” của các thế lực đế quốc, thực dân; “Muốn

cứu nước và giải phóng dân tộc không có con đường nào khác con đường cách mạng vô sản” Do đó, từ năm 1921 đến năm 1930, mọi hoạt động quốc tế của Nguyễn Ái Quốc

đều hướng tới mục tiêu này Người hoạt động ở Pháp, dự Đại hội đại biểu toàn quốc lầnthứ II ĐCS Pháp, hoạt động trong Hội Liên hiệp thuộc địa, lên án chủ nghĩa thực dân,xuất bản báo Người cùng khổ… Giữa năm 1923, Người sang Liên Xô hoạt động, học tập

và nghiên cứu về chủ nghĩa Mác-Lênin, tham dự Hội nghị lần thứ nhất Quốc tế Nông dânbàn về liên minh công - nông trên phạm vi toàn thế giới Người theo học lớp ngắn hạn ởTrường Đại học phương Đông Sau khi học xong, Nguyễn Ái Quốc được nhận vào làmcán bộ của Ban phương Đông QTCS theo Quyết định do R.P Pêtơrốp ký ngày 14-4-

1924, việc này ảnh hưởng lớn tới các hoạt động của Đảng sau này Năm 1924, Người dựĐại hội V QTCS Trong đó, Người đặc biệt quan tâm đến vấn đề thuộc địa và thườngxuyên nhấn mạnh với QTCS rằng “Họ còn thiếu tổ chức, thiếu người lãnh đạo QTCScần phải giúp đỡ họ tổ chức lại, cần phải cung cấp cán bộ lãnh đạo cho họ và chỉ cho họcon đường đi tới cách mạng và giải phóng” Các bài báo, bài viết của Người trong giaiđoạn này đều tập trung vào vấn đề dân tộc và thuộc địa, mối quan hệ giữa cách mạng vôsản ở chính quốc và cách mạng thuộc địa Người tận dụng mọi cơ hội để những ngườicộng sản ở phương Tây có thể hiểu rõ hơn về thuộc địa Sau đó, Người dự Đại hội lần thứIII Quốc tế Công hội đỏ (cơ quan đấu tranh để thiết lập sự thống nhất trong phong tràocông đoàn trên cơ sở đấu tranh cách mạng nhằm bảo vệ những yêu sách của giai cấp côngnhân, chống nguy cơ chiến tranh đế quốc và đoàn kết với giai cấp công nhân Nga Xôviết) tại Mátxcơva Cuối năm 1924, Nguyễn Ái Quốc rời Liên Xô sang Trung Quốc, xúctiến chuẩn bị thành lập chính đảng vô sản kiểu mới cho giai cấp công nhân và dân tộcViệt Nam Người đã xác định rõ việc này khi đặt câu hỏi: “Cách mệnh trước hết phải cócái gì?”, “Trước hết phải có Đảng cách mệnh” Và do vậy, Người xúc tiến mọi sự chuẩn

bị để thành lập ĐCSVN Người dựa vào cơ sở là những thanh niên yêu nước Việt Nam

đang hoạt động tại Quảng Châu(Trung Quốc) để triển khai công việc, tiến tới thành lậpmột tổ chức có tính chất quần chúng rộng hơn để tập hợp những thanh niên yêu nước ởtrong và ngoài nước, đó là Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên (năm 1925) Người tổchức huấn luyện chính trị để xây dựng đội ngũ nòng cốt, gửi các thanh niên yêu nước đihọc ở Trường Đại học phương Đông, Trường Quân sự Hoàng Phố… Đồng thời, tăngcường giác ngộ, giáo dục, tuyên truyền cách mạng bằng việc ra báo Thanh niên (6-1925),truyền bá chủ nghĩa Mác-Lênin vào Việt Nam Nhờ sự giúp đỡ tích cực của ĐCS Pháp vàcác đảng anh em khác, dưới sự lãnh đạo của QTCS, nhiều sách báo về Chủ nghĩa Mác-Lênin và các tài liệu tuyên truyền của Nguyễn Ái Quốc được in và truyền bá về ViệtNam, được giai cấp công nhân và nhân dân Việt Nam đón nhận như “người đi đườngđang khát mà có nước uống, đang đói mà có cơm ăn” Từ đó, người Việt Nam biết đếnchủ nghĩa Mác-Lênin, quan điểm về vấn đề dân tộc và thuộc địa của QTCS, tiếp nhậnđược sự chỉ đạo của QTCS đối với cách mạng thuộc địa, bắt đầu có suy nghĩ mới, đi theocon đường mới tiến tới giải phóng dân tộc Một cao trào đấu tranh mạnh mẽ, sôi nổi khắp

cả nước diễn ra, giai cấp công nhân dần trở thành một lực lượng chính trị độc lập Sự pháttriển mạnh mẽ của phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân và các tầng lớp nhân dânđặt ra yêu cầu phải có tổ chức đảng chính trị lãnh đạo Năm 1927, cánh hữu trong Quốcdân Đảng Trung Hoa, đứng đầu là Tưởng Giới Thạch, tiến hành cuộc đảo chính phảncách mạng Do tình hình không thuận lợi cho việc ở lại Trung Quốc, Nguyễn Ái Quốcquay lại Mátxcơva, tiếp tục tìm hiểu, nghiên cứu phong trào cách mạng ở thuộc địa Năm

1928, Người đến Xiêm, hoạt động theo phân công của QTCS, đồng thời nghiên cứu conđường trở về Tổ quốc Trong thời gian ở Xiêm, Người tích cực giúp đỡ, gây dựng phongtrào cách mạng cho quần chúng yêu nước Nhờ đó, những người tiên phong đã nhận thứcđược tình hình và đứng ra thành lập các tổ chức cộng sản đầu tiên ở Xiêm vào nửa cuốinăm 1929, đầu năm 1930 Từ cuối năm 1929, đầu năm 1930, ở Việt Nam lần lượt thànhlập ba tổ chức Đảng: Đông Dương Cộng sản Đảng (17-6-1929), An Nam Cộng sản Đảng(8-1929), Đông Dương Cộng sản Liên đoàn (9-1929) Ba tổ chức song song tồn tại gây ratình trạng chia rẽ, bè phái, cục bộ, khiến quần chúng yêu nước không hiểu đâu là tổ chứcđảng chân chính Trước tình hình đó, ngày 27-10-1929, QTCS gửi những người cộng sản

ở Đông Dương tài liệu về việc thành lập một ĐCS ở Đông Dương, chỉ rõ: “Không có mộtĐCS duy nhất trong lúc phong trào quần chúng công nhân và nông dân ngày càng pháttriển, đó là điều cực kỳ nguy hiểm cho tương lai trước mắt của cuộc cách mạng ở ĐôngDương” QTCS đã ra chỉ thị, nêu rõ: “Nhiệm vụ quan trọng nhất và cấp bách nhất của tất

cả những người cộng sản Đông Dương là thành lập một đảng cách mạng có tính chất giaicấp của giai cấp vô sản, nghĩa là một ĐCS có tính chất quần chúng ở Đông Dương Đảng

đó phải chỉ có một và là tổ chức cộng sản duy nhất ở Đông Dương” Việc hợp nhất phải

“dưới sự lãnh đạo của một đại diện Ban Chấp hành QTCS, cần thành lập ngay một Banhợp nhất” Ngay từ năm 1924, khi về công tác ở Trung Quốc, Nguyễn Ái Quốc đã đượcgiao nhiệm vụ là “phái viên của QTCS có đầy đủ quyền quyết định mọi vấn đề liên quanđến phong trào cách mạng ở Đông Dương” Đây là quyết định quan trọng do chính đồngchí Pêtơrốp - Tổng thư ký Ban Phương Đông ký ngày 14-4-1924 Trong bức thư ngày 13-8-1925, Chủ tịch đoàn Quốc tế Nông dân gửi Nguyễn Ái Quốc, Người được phân côngphụ trách phong trào cách mạng Trung Quốc, Đài Loan, Miến Điện, Xiêm, Philippin,Đông Dương Đây là cơ sở đầu tiên và quan trọng để củng cố và phát triển mối quan hệtích cực giữa cách mạng Việt Nam và cách mạng thế giới sau này Với đầy đủ uy tín vàthẩm quyền, Nguyễn Ái Quốc triệu tập Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản của ViệtNam Mục tiêu chính của việc hợp nhất các tổ chức Đảng ở ba kỳ thành ĐCSVN là làmcho Việt Nam hoàn toàn độc lập, thực hiện giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội, giảiphóng con người và tạo ra những điều kiện phát triển mới vì lợi ích của dân tộc và conngười Việt Nam Hội nghị hợp nhất thành lập ĐCS đã họp từ ngày 6 tháng 1 đến ngày 7tháng 2 năm 1931 ở bán đảo Cửu Long (Hồng Kông), do Nguyễn Ái Quốc chủ trì Thànhphần tham dự Hội nghị gồm: 2 đại biểu Đông Dương Cộng sản Đảng: Trịnh Đình Cửu vàNguyễn Đức Cảnh, 2 đại biểu An Nam Cộng sản Đảng: Nguyễn Thiệu và Châu VănLiêm Đông Dương Cộng sản Liên đoàn đã thành lập, song chưa có liên hệ, nên chưa cửđược đại biểu tới dự (Ngày 24-2- 1930, Đông Dương Cộng sản Liên đoàn chính thức gianhập ĐCSVN) Tại Hội nghị, các đại biểu nhất trí tán thành hợp nhất, thành lập mộtchính đảng duy nhất, lấy tên là ĐCSVN, thông qua các văn kiện quan trọng như: Chánhcương vắn tắt, Sách lược vắn tắt, Chương trình tóm tắt, Điều lệ vắn tắt của Đảng và Điều

lệ vắn tắt của các tổ chức Hội nghị cũng ủy quyền cho các đại biểu thay mặt QTCS trở

về nước tiến hành hợp nhất các tổ chức cộng sản, cử ra Ban Trung ương lâm thời gồm 7

ủy viên Bản Chánh cương vắn tắt và Sách lược vắn tắt được thông qua tại Hội nghị lànhững văn kiện có tính chất cương lĩnh đầu tiên của Đảng, tuy còn “vắn tắt” nhưng đãnêu lên những vấn đề cơ bản về đường lối của cách mạng Việt Nam Đường lối ấy là nétđặc biệt của cách mạng Việt Nam: không chỉ đoàn kết với nhân dân Đông Dương chống

kẻ thù chung mà còn đoàn kết với nhân dân Pháp trong cuộc đấu tranh chống thực dânPháp xâm lược Sự đồng tình và và ủng hộ của nhân dân Pháp và nhân dân tiến bộ trêntoàn thế giới xuất phát từ tính chất chính nghĩa của cách mạng Việt Nam, từ đường lốiliên minh quốc tế đúng đắn của Đảng và Hồ Chí Minh Đây chính là nhân tố dẫn đếnthắng lợi của cách mạng Việt Nam Sau đó, ngày 18-2-1930, Nguyễn Ái Quốc viết báocáo gửi QTCS về những công việc đã làm như: “Công tác ở Lào, Đi về An Nam, TớiTrung Quốc, Công tác của Trung ương mới…”, đồng thời, nêu lên những kiến nghị tớiQTCS Ngày 27-2-1930, Nguyễn Ái Quốc viết thư gửi các tổ chức quốc tế để giới thiệu

về ĐCSVN mới được thành lập và đề nghị thiết lập mối quan hệ, sự giúp đỡ lẫn nhautrong đấu tranh cách mạng Các thư gửi đại diện Tổng Công hội thống nhất Pháp ở Quốc

tế Công hội, gửi Văn phòng đại diện các ĐCS Đức, Pháp, Mỹ, Anh ở QTCS đều đề nghị

sự giúp đỡ, hợp tác Lúc này, Nguyễn Ái Quốc với tư cách là cán bộ của QTCS, Quốc tếNông dân cùng với nhiều bạn bè của Người trong QTCS đã có nhiều hoạt động giúp đỡcho cách mạng Việt Nam… Cùng thời điểm này, mối liên hệ giữa ĐCSVN với Đảng bộcác nước trong khu vực bắt đầu có sự phát triển “Đảng bộ Xingapo đã viết thư nói rằngĐCSVN sẽ ở dưới sự chỉ dẫn của Xingapo” Tuy nhiên, báo cáo của Đảng ngày 18-2-

1930 đề nghị QTCS rằng ĐCSVN sẽ nhận sự chỉ dẫn từ Thượng Hải qua Hồng Kông (đểcho thuận tiện xét cả về hoàn cảnh địa lý cũng như hoàn cảnh chính trị) nhưng vẫn nhấnmạnh sẽ giữ mối quan hệ chặt chẽ với Xingapo và mong được gửi một đồng chí An Namsang làm việc với Xingapo Cuối tháng 3-1930, Nguyễn Ái Quốc rời Hồng Kông đếnĐông Bắc Xiêm, làm nhiệm vụ do QTCS giao phó Tháng 4-1930, Nguyễn Ái Quốc điMalaixia, rồi qua Inđônêxia, Xingapo, với tư cách là đại diện người Việt Nam đến dự Hộinghị dưới sự bảo trợ của đồng chí Bí thư Liên hiệp các nhóm cộng sản ở Inđônêxia Đánh

giá về sự kiện thành lập ĐCSVN, Chủ tịch Hồ Chí Minh sau này đã viết: “Việc thành lậpĐảng là một bước ngoặt lịch sử vô cùng quan trọng trong 36 lịch sử cách mạng ViệtNam Nó chứng tỏ rằng giai cấp vô sản ta đã trưởng thành và đủ sức lãnh đạo cách mạng” Như vậy, qua một quá trình đầy khó khăn, thử thách, cùng với việc thành lập ĐCS,Nguyễn Ái Quốc đã từ một thanh niên yêu nước tiến bộ trở thành một chiến sỹ cáchmạng đấu tranh cho độc lập, tự do của dân tộc, thành người cộng sản kiên trung theo chủnghĩa Mác-Lênin Đồng thời, tư tưởng cách mạng của cả dân tộc Việt Nam được hìnhthành từ “nguồn trong, gốc thẳng”, được tôi luyện qua thực tiễn đấu tranh và đưa đếnthành công lớn là thành lập, rèn luyện được một tổ chức Đảng cách mạng tiên tiến, vìmục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội Từ những hoạt động đầu tiên, Nguyễn ÁiQuốc góp phần quan trọng giúp QTCS và các ĐCS anh em biết đến tình hình ĐôngDương và phong trào cách mạng ở Đông Dương, từ đó, dần có những hành động ủng hộcuộc đấu tranh của nhân dân Đông Dương, giúp đỡ nhân dân Đông Dương vượt qua khókhăn trước sự khủng bố, đàn áp dã man của thực dân Pháp Qua đó, Nguyễn Ái Quốccũng giúp cho ĐCS các nước quan tâm hơn đến vấn đề thuộc địa Hội nghị lần thứ nhấtBan Chấp hành Trung ương Đảng (ngày 14 đến ngày 31-10-1930) Tình hình cách mạng

có những bước phát triển mới, vai trò lãnh đạo của Đảng dần được coi trọng Tháng

4-1930, đồng chí Trần Phú về nước hoạt động sau khi tốt nghiệp Trường Đại học PhươngĐông của QTCS ở Mátxcơva Tháng 7-1930, đồng chí được bổ sung vào Ban Chấp hànhTrung ương lâm thời của Đảng và cùng Ban Thường vụ chuẩn bị cho Hội nghị lần thứnhất của Ban Chấp hành Trung ương Ngày 14 đến 31-10-1930, ĐCSVN tiến hành tổchức Hội nghị lần thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương tại Hồng Kông Hội nghị thôngqua Nghị quyết về tình hình và nhiệm vụ cần kíp của Đảng, dự thảo Luận cương Chínhtrị, Điều lệ các tổ chức quần chúng Theo chỉ thị của QTCS, Hội nghị đổi tên ĐCSVNthành ĐCSĐD, bầu Ban Chấp hành Trung ương chính thức của Đảng Đồng chí Trần Phúđược bầu làm Tổng Bí thư Trong Hội nghị, Dự thảo Luận cương Chính trị được thôngqua đã phân tích sâu sắc tình hình thế giới và trong nước Lúc này, trên thế giới, thời kỳtạm ổn định của chủ nghĩa tư bản đã chấm dứt, chủ nghĩa tư bản đang lâm vào khủnghoảng; phong trào cách mạng vô sản và cách mạng thuộc địa lên đến trình độ cao Phong

trào cách mạng thế giới ảnh hưởng mạnh mẽ đến phong trào cách mạng Đông Dương Vìvậy, “cách mạng Đông Dương và cách mạng thế giới phải có liên lạc chặt chẽ với nhau,giai cấp vô sản Đông Dương phải có quan hệ mật thiết với giai cấp vô sản trên thế giới,nhất là giai cấp vô sản Pháp và phải mật thiết liên lạc với phong trào cách mạng ở cácnước thuộc địa và nửa thuộc địa nhằm mở rộng và tăng cường lực lượng cho cuộc đấutranh cách mạng ở Đông Dương.” Luận cương chỉ rõ tính chất xã hội của ba nước ĐôngDương (Việt Nam, Lào, Campuchia) là “xã hội thuộc địa nửa phong kiến” với nền kinh tếnông nghiệp là chủ yếu Mâu thuẫn giai cấp chủ yếu là giữa “một bên thì thợ thuyền, dâncày và các phần tử lao khổ; một bên thì địa chủ, phong kiến, tư bổn và đế quốc chủnghĩa” Hội nghị xác định nhiệm vụ: Ở giai đoạn đầu, cách mạng “có tánh chất thổ địa vàphản đế” , cụ thể là đánh đổ đế quốc giành độc lập dân tộc và đánh đổ địa chủ đem lạiruộng đất cho dân cày Hai nhiệm vụ chống đế quốc và phong kiến có mối quan hệ khăngkhít với nhau, “có đánh đổ đế quốc chủ nghĩa mới phá được cái giai cấp địa chủ và làmcách mạng thổ địa được thắng lợi; mà có phá tan chế độ phong kiến thì mới đánh đổ được

đế quốc chủ nghĩa.” Giai cấp vô sản được xác định vừa là động lực chính, vừa là giai cấplãnh đạo nhân dân lao động đấu tranh Dân cày là động lực mạnh Luận cương Chính trịkhẳng định: “Điều kiện cốt yếu cho sự thắng lợi của cuộc cách mạng ở Đông Dương làcần phải có một ĐCS có một đường lối chánh trị đúng, có kỷ luật, tập trung, mật thiếtliên lạc với quần chúng, và từng trải đấu tranh mà trưởng thành Đảng là đội tiên phongcủa vô sản giai cấp lấy chủ nghĩa Các Mác và Lênin làm gốc” Tuy nhiên, Hội nghịTrung ương tháng 10-1930 có hạn chế là chưa chỉ ra được mâu thuẫn chủ yếu là mâuthuẫn giữa dân tộc Việt Nam với đế quốc Pháp, nên không đặt nhiệm vụ chống đế quốclên hàng đầu, đánh giá chưa khách quan vai trò và thái độ cách mạng của tiểu tư sản vàmặt yêu nước của tư sản dân tộc cũng như một bộ phận địa chủ nhỏ Điều này xuất phát

từ nguyên nhân chưa nắm vững đặc điểm xã hội Việt Nam, vận dụng máy móc đường lốicủa QTCS vào hoàn cảnh đất nước Những hạn chế này được Đảng từng bước khắc phục,

bổ khuyết trong tiến trình cách mạng So với Chính cương vắn tắt và Sách lược vắn tắt,Luận cương Chính trị có chỗ khác biệt, nhất là trong sách lược tập hợp lực lượng cáchmạng trong nước Song cả văn kiện tháng 2-1930 và tháng 10-1930 đều nhất quán trong

việc xác định những nhân tố chủ yếu hình thành đường lối quốc tế của cách mạng ViệtNam, đặt nó trong chuyển biến lực lượng thế giới, tìm thấy sức mạnh bên ngoài cần thiếtcho công cuộc giải phóng của các dân tộc Đông Dương Trong đó, cách mạng Việt Nam

và Đông Dương được xác định là một bộ phận của cách mạng thế giới, nên mọi “hànhđộng phản đế ở Đông Dương phải có tính chất quốc tế” Bởi vậy, một trong những nhiệm

vụ cốt yếu của cách mạng tư sản dân quyền được xác định trong Luận cương là “ủng hộLiên bang Xôviết; liên kết với vô sản giai cấp toàn thế giới và phong trào cách mạngthuộc địa và bán thuộc địa” “Vô sản Đông Dương phải liên lạc mật thiết với vô sản thếgiới, nhất là vô sản Pháp để làm mặt trận vô sản “mẫu quốc” và thuộc địa cho sức tranhđấu cách mạng được mạnh lên Trong cuộc tranh đấu chống đế quốc, quần chúng cáchmạng ở Đông Dương lại phải liên lạc với quần chúng cách mạng ở các thuộc địa và bánthuộc địa, nhứt là ở Tàu và Ấn Độ, Trong công tác, Đảng phải liên lạc mật thiết vớiĐCS Pháp, Tàu và Ấn Độ.” Như vậy, trong đường lối quốc tế, Đảng luôn coi trọng mởrộng quan hệ giữa cách mạng Việt Nam, cách mạng Đông Dương với các lực lượng cáchmạng bên ngoài

2.1.4.Cách mạng Việt Nam trong những năm khủng hoảng kinh tế thế 1933).

giới(1929-Từ sau khi thành lập và nhất là sau Hội nghị lần thứ nhất Ban Chấp hành Trungương Đảng (10-1930), ĐCSĐD nhanh chóng nắm bắt tình hình thực tiễn và lãnh đạophong trào cách mạng trên phạm vi cả nước Từ tháng 1 đến tháng 4-1930 là bước khởiđầu của phong trào Nhiều cuộc bãi công của công nhân nổ ra liên tiếp ở Nhà máy Ximăng Hải Phòng, hãng dầu Nhà Bè (Sài Gòn), Nhà máy Dệt Nam Định, Nhà máy Diêm

và Nhà máy Cưa 40 Bến Thủy Đến tháng 5-1930, phong trào phát triển thành cao trào.Ngày 1-5- 1930, lần đầu tiên nhân dân ta kỷ niệm ngày Quốc tế Lao động trên diện rộng

từ thành phố đến nông thôn với truyền đơn, cờ đỏ búa liềm, mít tinh, bãi công, biểu tình,tuần hành Trong tháng 5-1930, trên cả nước có 16 cuộc đấu tranh của công nhân, 34cuộc đấu tranh của nông dân, 4 cuộc đấu tranh của học sinh và dân nghèo thành thị Từtháng 6 đến tháng 8-1930, đã nổ ra 121 cuộc đấu tranh, trong đó 22 cuộc của công nhân,

95 cuộc của nông dân Nổi bật nhất là cuộc tổng bãi công của toàn thể công nhân khu

công nghiệp Bến Thủy - Vinh (8-1930), đánh dấu “một thời kỳ mới, thời kỳ đấu tranhkịch liệt” Tháng 9-1930, khi Xô viết nông dân thành lập ở một số xã ở Nghệ An và cuộcđấu tranh của quần chúng đang bị kẻ địch khủng bố tàn bạo, Ban Thường vụ Trung ươngĐảng gửi thông tri cho Xứ ủy Trung Kỳ vạch rõ chủ trương bạo động riêng lẻ trong vàiđịa phương lúc này là quá sớm vì chưa đủ điều kiện Trách nhiệm của Đảng là phải tổchức quần chúng chống khủng bố, giữ vững lực lượng cách mạng, “duy trì kiên cố ảnhhưởng của Đảng, của Xô viết trong quần chúng để đến khi thất bại thì ý nghĩa Xô viết ănsâu vào trong óc quần chúng và lực lượng của Đảng và Nông hội vẫn duy trì” Tuy mớithành lập ở một số xã, thời gian tồn tại ngắn, song chính quyền Xô viết đã tỏ rõ bản chấtcách mạng và tính ưu việt Đảng ra lời kêu gọi, tuyên bố về việc bảo vệ Nghệ An đỏchống khủng bố trắng của thực dân Pháp, dự bị Đảng và quần chúng, chuẩn bị sẵn sàng

để đấu tranh cả về chính trị lâu dài chứ “không chủ trương bạo động địa phương, bạođộng non, sớm” Tuy nhiên, phong trào cách mạng bị thực dân Pháp và tay sai đàn áp,khủng bố hòng dập tắt phong trào và tiêu diệt Đảng Các đảng viên bị bắt, giam tại cácnhà tù Hỏa Lò (Hà Nội), Khám Lớn (Sài Gòn), Côn Đảo… Từ tháng 5 đến tháng 12-

1930, có 649 nông dân bị giết, 83 nhà cách mạng bị tử hình, 237 người bị kết án lao độngkhổ sai chung thân, 306 người bị kết án đi đày suốt đời, 696 người bị kết án tổng cộng3.390 năm tù với 790 năm quản thúc Riêng nhà tù ở Vinh có 1.359 tù chính trị bị giamcầm, tra tấn Sự bắt bớ, truy lùng gắt gao của thực dân Pháp ảnh hưởng nặng đến đội ngũcán bộ các cơ quan lãnh đạo của Đảng ở Trung ương và địa phương Nhiều Ủy viên BanChấp hành Trung ương Đảng, Xứ ủy viên Xứ ủy Bắc Kỳ, Trung Kỳ, Nam Kỳ bị bắt Dùvậy, các đảng viên vẫn kiên cường đấu tranh, kiên trì bảo vệ lập trường, quan điểm cáchmạng của Đảng, tổ chức vượt ngục, những đảng viên không bị bắt thì tìm cách gây dựnglại tổ chức Đảng Một số đảng viên đang hoạt động ở Trung Quốc, Xiêm trở về nước hoạtđộng Ngày 18-11-1930, Ban Thường vụ Trung ương Đảng ra chỉ thị về vấn đề thành lậpHội phản đế đồng minh, nhấn mạnh việc đoàn kết toàn dân thành một lực lượng rộng rãi,lấy công-nông làm hai động lực chính: “ giai cấp vô sản lãnh đạo cuộc cách mạng tưsản dân quyền ở Đông Dương mà không tổ chức được toàn dân lại thành một lực lượngthật đông, thật kín thì cuộc cách mạng cũng khó thành công” Tuy nhiên, Hội phản đế

đồng minh Đông Dương chưa được thành lập trong thực tế Cả năm 1931, thực dân Pháp

và tay sai đẩy mạnh khủng bố trắng, sử dụng những thủ đoạn lừa bịp về chính trị đối vớinhân dân Việt Nam Trước tình hình đó, Nguyễn Ái Quốc đã đề nghị với QTCS, Quốc tếNông dân giúp đỡ phong trào đấu tranh của nhân dân Việt Nam Trong bài viết vềphong trào cách mạng Đông Dương ngày 21-1-1931, Người cho rằng: “Nhiệm vụ cấpthiết của giai cấp vô sản thế giới - đặc biệt là giai cấp vô sản Pháp - là chìa bàn tay hữunghị anh em và giúp đỡ tới Đông Dương, để chứng tỏ tình đoàn kết thực sự và tích cựccủa họ”.Phong trào đấu tranh của quần chúng trên thực tế gặp nhiều khó khăn, địchkhủng bố dữ dội Lúc này, Xứ ủy Trung Kỳ đề ra chủ trương thanh trừ “trí, phú, địa, hào,đào tận gốc trốc tận rễ” ra khỏi Đảng khiến trong quần chúng và một số đảng viên xuấthiện tư tưởng hoang mang Chủ trương thanh Đảng sai lầm và “tả” khuynh này làm choĐảng và phong trào cách mạng thêm khó khăn Tháng 5-1931, Ban Thường vụ Trungương Đảng ra chỉ thị nghiêm khắc phê phán chủ trương sai lầm về thanh Đảng của Xứ ủyTrung Kỳ và vạch ra phương hướng đúng đắn về xây dựng Đảng Giữa năm 1931, phongtrào Xô viết Nghệ-Tĩnh đi vào thoái trào Lực lượng của Đảng bị tổn thất nặng nề Phầnlớn cơ sở Đảng và quần chúng tan vỡ Nhiều cán bộ lãnh đạo và đảng viên ưu tú củaĐảng từ Trung ương đến cơ sở bị bắt Trần Phú bị bắt tại Sài Gòn ngày 18-4-1931 ỞThượng Hải, Hồng Kông (Trung Quốc), các đồng chí Nguyễn Lương Bằng, Hồ TùngMậu cũng lần lượt bị bắt giam Cao trào cách mạng 1930-1931, đỉnh cao là Xô viếtNghệ-Tĩnh, là thử thách đầu tiên và toàn diện của quần chúng công nông dưới sự lãnhđạo của ĐCSĐD, chống lại đế quốc và phong kiến Cao trào đã tỏ rõ tinh thần chiến đấu

hy sinh oanh liệt và năng lực cách mạng sáng tạo của nhân dân lao động Tuy thất bại

nhưng cao trào có ý nghĩa lớn trong lịch sử Đảng và lịch sử dân tộc “Không có những

trận chiến đấu giai cấp rung trời chuyển đất những năm 1930- 1931, trong đó công nông

đã vung ra nghị lực cách mạng phi thường của mình, thì không thể có cao trào những năm 1936-1939.”(Lê Duẩn) Trong năm 1931, Nguyễn Ái Quốc viết thư gửi QTCS, nêu

lên tình hình tổ chức của Đảng: đồng chí Tổng Bí thư bị bắt, sự thiệt hại về nhân sự, tổchức Đảng ở địa phương bị giải tán… và đề nghị “QTCS chỉ thị cho tất cả các tổ chứccách mạng tham gia với khẩu hiệu “Bảo vệ Đông Dương” cùng với những hành động:

“Không can thiệp vào Trung Quốc”, “Không can thiệp vào nước Nga Xôviết” Đặc biệt làĐCS Pháp và các tổ chức cách mạng khác sẽ tǎng cường hơn nữa việc bảo vệ phong tràocách mạng ở Đông Dương” Đến đầu năm 1932, Lê Hồng Phong và một số đồng chínhận chỉ thị của QTCS về việc tổ chức Ban lãnh đạo Trung ương của Đảng Ngày 27-2-

1932, QTCS gửi thư yêu cầu các ĐCS Pháp, ĐCS Trung Quốc và ĐCS Ấn Độ phát độngquần chúng các nước này đấu tranh ủng hộ và cổ vũ công nông Đông Dương, lên án cuộckhủng bố tàn bạo của thực dân Pháp Tháng 6-1932, Ban lãnh đạo Trung ương công bốChương trình hành động của ĐCSĐD , với mong muốn giữ vững sự ổn định và thốngnhất tư tưởng, chính trị và tổ chức trong toàn Đảng, tiếp tục đấu tranh theo hình thứcthích hợp, liên kết những yêu cầu khẩn thiết trước mắt với những nhiệm vụ cơ bản củacuộc cách mạng phản đế và cách mạng ruộng đất để khôi phục lực lượng, tiếp tục đưacách mạng tiến lên Chương trình tiếp tục khẳng định đường lối, nhiệm vụ cơ bản củacách mạng theo Luận cương Chính trị tháng 10-1930, nêu ra 4 yêu cầu: Đòi chính quyềnthực dân thực hiện các quyền tự do dân chủ; Chống chính sách đàn áp cách mạng, thả tùchính trị, thủ tiêu hội đồng đề hình; Bỏ thuế thân, thuế ngụ cư và các thứ thuế khác, miễnthuế cho dân nghèo; Bỏ độc quyền rượu, thuốc phiện, muối và những yêu sách riêng chomỗi tầng lớp nhân dân Đồng thời, nêu lên sự cấp thiết phải củng cố, phát triển Đảng, cácđoàn thể cách mạng của quần chúng, tổ chức mặt trận thống nhất các lực lượng phản đế;kết hợp những khả năng hợp pháp, nửa hợp pháp với hoạt động bí mật Chương trìnhhành động giữ vững và giương cao ngọn cờ cách mạng của Đảng, góp phần khôi phụcnhanh chóng phong trào cách mạng và chuẩn bị cho Đại hội Đảng lần thứ nhất Nhữngyêu cầu trước mắt về chính trị cùng với những biện pháp tổ chức do Đảng vạch ra trongchương trình phù hợp với điều kiện lịch sử lúc bấy giờ Quần chúng công nông cũng sángtạo ra các hình thức tổ chức và đấu tranh thích hợp Các tổ chức như hội cấy, hội cày, hộihiếu, hội đá bóng, hội đọc sách báo được lập ra Phong trào cách mạng của quần chúngdần được nhen nhóm lại Các cuộc đấu tranh của công nhân, nông dân lại bùng nổ Đểđảm bảo vai trò lãnh đạo phong trào cách mạng trong nước, ĐCSĐD tích cực đẩy mạnhphát triển các tổ chức cơ sở đảng, giữ vững tinh thần cách mạng tiến công, kiên trì lãnhđạo quần chúng đấu tranh Bản Chương trình hành động được QTCS thông qua ngày 15-

6-1932, sau đó, QTCS yêu cầu ĐCS Pháp giúp đỡ ĐCSĐD công bố Chương trình hànhđộng đó ngày 17-7-1932, ĐCS Pháp nhiệt liệt chào mừng Chương trình hành động củaĐCSĐD và nêu rõ văn kiện sẽ giữ vai trò quan trọng hàng đầu trong sự phát triển củacách mạng Đông Dương Nó chứng tỏ sự trưởng thành nhanh chóng về chính trị củaĐCSĐD - một Đảng vừa mới ra đời, còn rất non trẻ Nó cũng cho thấy, ĐCSĐD đã vượtqua sự khủng bố tàn bạo của đế quốc Pháp, tồn tại, lớn mạnh Với Chương trình hànhđộng, ĐCSĐD kêu gọi tập hợp hàng triệu người bị áp bức ở Đông Dương đi theo đườnglối cách mạng của mình và đưa họ tới bến bờ tự do, độc lập Nhân dịp bản Chương trìnhhành động của ĐCSĐD ra đời, ĐCS Pháp ra Lời kêu gọi Vì sự nghiệp giải phóng ĐôngDương gửi toàn Đảng và nhân dân lao động Pháp, kêu gọi toàn thể đảng viên và nhân dântiến bộ Pháp chú ý tăng cường liên minh chiến đấu với nhân dân Đông Dương, chống kẻthù chung của giai cấp vô sản và những người tiến bộ Pháp là chủ nghĩa đế quốc Pháp,đang áp bức bóc lột ở các xứ thuộc địa và chính nhân dân Pháp ĐCS Pháp ca ngợi chủnghĩa anh hùng cách mạng của những người cộng sản ở Đông Dương, coi đó là tấmgương cho giai cấp vô sản Pháp noi theo, đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc Pháp ởthuộc địa cũng như chính tại đất nước mình Không chỉ được ĐCS Pháp ủng hộ, cuộc đấutranh khôi phục hệ thống tổ chức của Đảng được QTCS nói chung và các ĐCS khác ủng

hộ, giúp đỡ nhiệt tình ĐCS Liên Xô cũng giúp ĐCSĐD nhiều mặt, tạo điều kiện cho cán

bộ lãnh đạo của Đảng nghiên cứu, học tập những kinh nghiệm của phong trào cách mạngthế giới Bên cạnh đó, QTCS đã góp nhiều ý kiến và tiếp tục đưa những cán bộ ưu túđược bồi dưỡng, đào tạo ở Liên Xô về Việt Nam để tăng cường sức lãnh đạo của Đảng.Một số đảng viên lần lượt trở về gây cơ sở Đảng ở vùng biên giới Việt - Lào Dần dần,nhiều cơ sở của Đảng được phục hồi ở Bắc, Trung, Nam Những việc làm thấm đượmtình quốc tế vô sản của các ĐCS anh em đối với ĐCSĐD đã cổ vũ, động viên nhữngngười cộng sản Việt Nam, có tác dụng trực tiếp đến việc khôi phục phong trào cách mạng

ở nước ta Cũng trong thời gian này, Nguyễn Ái Quốc đang hoạt động ở Hồng Kông thì

bị chính quyền Anh ở Hồng Kông bắt giam trái phép ngày 6-6-1931 Ngay khi biếtNguyễn Ái Quốc bị bắt, QTCS thông qua Quốc tế Cứu tế đỏ đã nhờ luật sư Lô-dơ-bi(Loseby) giúp đỡ Trong thời gian Người bị giam, QTCS lên án mạnh mẽ những hành

động phi pháp, những thủ đoạn đê hèn của đế quốc Anh, Pháp, thông qua Liên đoànchống chủ nghĩa đế quốc ra một bản kêu gọi nhan đề Hãy cứu lấy nhà cách mạng ViệtNam Nguyễn Ái Quốc, phản đối đế quốc Anh, yêu cầu tất cả các tổ chức chống chủ nghĩa

đế quốc trên thế giới phản đối việc giao Nguyễn Ái Quốc cho đế quốc Pháp và đòi trả tự

do cho Người QTCS đã thông qua Quốc tế Cứu tế công nhân của Pháp, liên hệ với các tổchức xã hội của Anh để vận động đưa Nguyễn Ái Quốc thoát khỏi Nhà tù Hồng Kông.ĐCS Pháp cũng tích cực phản đối vụ án này Sau gần 20 tháng giam cầm, đến cuối tháng1- 1933, đế quốc Anh phải trả lại tự do cho Nguyễn Ái Quốc Đó là kết quả của sự đấutranh khôn khéo của Nguyễn Ái Quốc cùng phong trào đấu tranh trong nước và trên thếgiới, đặc biệt là nhờ sự vận động bí mật của QTCS, luật sư Loseby và một số luật sư tiến

bộ khác (luật sư Noel Pritt, luật sư Stafford Cripps,…) Từ lúc Nguyễn Ái Quốc được trả

tự do, đến khi Người bắt được liên lạc với một số đảng anh em và trở về Liên Xô là cảmột quá trình đấu tranh kiên trì, khôn khéo và rất phức tạp của Nguyễn Ái Quốc và các tổchức cách mạng Quá trình này thông qua một hệ thống liên lạc, vận động bí mật, bố trísắp xếp của QTCS Đến năm 1933, các tổ chức Đảng dần được hồi phục và củng cố Với

sự trợ giúp của một số ĐCS anh em, phong trào đấu tranh của nhân dân Việt Nam bắt đầunhận được những đánh giá, ủng hộ tích cực Ngày 9-3-1933, ĐCS Pháp thành lập Ủy banvận động tòa án ân xá tù chính trị Đông Dương Sau đó, Ga-bri-en Pe-ri (Gabriel Péri),nghị sĩ thuộc ĐCS trong Quốc hội Pháp dẫn đầu phái đoàn sang Đông Dương điều tratình hình Phái đoàn đã yêu cầu chính quyền thực dân giải quyết nhiều yêu sách quyềnchính trị và đời sống của các tầng lớp nhân dân Đông Dương Ngày 14-3-1933, trongphiên họp của Hạ nghị viện Pháp tranh luận về luật ân xá, đồng chí Tô-rê (MauriceThorez), Tổng Bí thư ĐCS Pháp, đã lên tiếng ủng hộ cách mạng Đông Dương Đồng chíphản bác luận điệu xuyên tạc của Bộ trưởng Bộ Thuộc địa An-be Sa-rô (Albert Sarraut)

vu cáo tù chính trị Đông Dương là “quân trộm cướp bị kết án hình sự thông thường”,không phải đối tượng của luật ân xá Với những số liệu và chứng cứ cụ thể, đồng chí tốcáo đế quốc Pháp đang dìm nhân dân lao động Đông Dương trong bể máu Đồng chítrình bày nội dung bản Luận cương Chính trị của Đảng và tuyên bố: Chúng tôi tán thànhcương lĩnh của ĐCS Chúng tôi ủng hộ cuộc đấu tranh của những người anh em chúng tôi

ở Đông Dương Chúng tôi ủng hộ cuộc đấu tranh đó với danh nghĩa của tình đoàn kết vôsản quốc tế Chúng tôi ủng hộ cuộc đấu tranh đó vì đó là lợi ích của chính những ngườilao động của nước Pháp, bởi vì theo lời nói bất hủ của Mác, “Một dân tộc đi áp bức mộtdân tộc khác không thể là một dân tộc tự do” Sự ủng hộ của ĐCS Pháp là nguồn cổ vũ tolớn đối với ĐCS và nhân dân Đông Dương, trong cuộc đấu tranh chống kẻ thù chung củagiai cấp vô sản, góp phần thức tỉnh nhân dân tiến bộ Pháp, là đòn mạnh mẽ giáng vàochính sách khủng bố trắng của đế quốc Pháp ở Đông Dương Ngày 15-10-1933, các ĐCSPháp, ĐCS Trung Quốc và ĐCS Nhật Bản gửi chung một bức thư cho ĐCSĐD khẳngđịnh những thành tích của Đảng trong mấy năm qua đã lãnh đạo cuộc đấu tranh anh dũngchống ách áp bức bóc lột của đế quốc và phong kiến Bức thư tố cáo chính sách khủng bốtàn bạo của đế quốc Pháp và bè lũ tay sai đối với cách mạng Đông Dương qua nhữngchứng cứ, số liệu cụ thể, và vạch rõ điều đó chứng tỏ đế quốc Pháp và tay sai đang rấthoảng hốt, lo sợ trước sức mạnh của phong trào cách mạng Trong cuộc đấu tranh chungcủa giai cấp vô sản chống chủ nghĩa đế quốc, ĐCSĐD luôn nhận được sự quan tâm ủng

hộ, giúp đỡ của bạn bè quốc tế Bức thư nêu rõ “Các ĐCS Pháp, Tàu và Nhật Bản gửi lờichào mừng vô sản nồng nhiệt nhất đến những người cộng sản và tất cả những người laođộng Đông Dương Tuy ở các nước khác nhau, nhưng chúng ta đều có một sự nghiệpchung Thưa các đồng chí, chúng tôi ở bên cạnh các đồng chí”.Bức thư nói lên tinh thầnđoàn kết chiến đấu giữa ĐCSĐD với các ĐCS và nhân dân tiến bộ thế giới, là nguồn cổ

vũ ĐCS và nhân dân Đông Dương tiếp tục tiến lên Tháng 3-1934, được sự chỉ đạo củaQTCS, BCH ở ngoài của ĐCSĐD được thành lập, do Lê Hồng Phong đứng đầu, hoạtđộng như một Ban Chấp hành Trung ương lâm thời, tập hợp các cơ sở đảng mới xâydựng lại trong nước thành hệ thống, đào tạo và bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, chuẩn bị triệutập Đại hội Đảng Từ ngày 16 đến ngày 21-6-1934, Hội nghị BCH ở ngoài của ĐCSĐD

và đại diện các tổ chức Đảng ở trong nước được tổ chức, gồm các đồng chí Lê HồngPhong, Hà Huy Tập, Nguyễn Văn Dựt, Nguyễn Văn Tham và Trần Văn Chấn Hội nghịthông qua Nghị quyết chính trị nhận định về tình hình thế giới, tình hình Đông Dương,những vấn đề về tổ chức đảng và nhiệm vụ trước mắt Những vấn đề quan trọng khẳngđịnh việc cơ quan lãnh đạo chính thức được lập lại và chỉ đạo phong trào cách mạng mà

Hội nghị nhất trí thông qua là: Đề nghị QTCS ra Nghị quyết công nhận BCH ở ngoài với quyền hạn và chức năng như Ban Chấp hành Trung ương lâm thời - cơ quan lãnh đạocao nhất của ĐCSĐD - Quyết định sẽ tổ chức Đại hội toàn quốc lần thứ nhất của Đảngvào mùa xuân 1935; các đảng bộ phải tích cực xúc tiến việc chính thức thành lập lại các

-xứ ủy trước khi Đại hội tiến hành - Sau khi thành lập Xứ ủy Trung Kỳ và Lào, cần xoá

bỏ “cơ quan Đông Dương viện trợ bộ” ở Xiêm - Quyết định một số vấn đề về tổ chứccủa Xứ ủy Bắc Kỳ và việc lặp lại các cơ quan lãnh đạo các tỉnh bộ và Hà Nội, Hải Phòng,Hòn Gai Ở thời kỳ này, vai trò của Nguyễn Ái Quốc không được phát huy mạnh mẽ nhưtrước do vấp phải một số nghi vấn trong QTCS cũng như việc Người bị cho là mang nặng

tư tưởng chủ nghĩa dân tộc Thậm chí, ngày 31-3-1935, trong Thư của BCH ở ngoài gửiQTCS, có “đề nghị đồng chí Lin viết một cuốn sách để tự phê bình những khuyết điểm đãqua” Dù vậy, Nguyễn Ái Quốc vẫn đặc biệt quan tâm đến phong trào cách mạng trongnước và quốc tế và luôn mong muốn được hòa mình vào dòng chảy cách mạng Được sựlãnh đạo, chỉ đạo từ QTCS, qua BCH ở ngoài, cùng những nỗ lực của Đảng, đến cuốinăm 1934, đầu năm 1935, hệ thống tổ chức của Đảng dần khôi phục Đầu tiên là các Xứ

ủy trong nước được lập lại Xứ ủy Lào thành lập vào tháng 9-1934 Sau đó, năm 1935,các tổ chức Đảng và phong trào quần chúng được hồi phục Cuối tháng 3-1935, Đại hộiđại biểu lần thứ nhất của ĐCSĐD diễn ra tại Ma Cao, Trung Quốc với 13 đại biểu chínhthức thay mặt cho 500 đảng viên trong nước và các đảng bộ ở nước ngoài Đại hội bầu raBan Chấp hành Trung ương, gồm 13 uỷ viên (9 uỷ viên chính thức và 4 uỷ viên dựkhuyết) Đồng chí Lê Hồng Phong là Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương nhất trí cửđồng chí Nguyễn Ái Quốc là đại biểu của Đảng bên cạnh QTCS Đại hội nhận định tìnhhình trong nước và quốc tế, khẳng định thắng lợi của cuộc đấu tranh để khôi phục phongtrào cách mạng và hệ thống tổ chức Đảng Tuy vậy, lực lượng của Đảng chưa phát triểnmạnh ở các vùng tập trung công nghiệp, hệ thống tổ chức Đảng chưa thật thống nhất, sựliên hệ giữa các cấp bộ của Đảng chưa chặt chẽ Đại hội ra Nghị quyết chính trị vạch rõ

“Thâu phục quảng đại quần chúng là một nhiệm vụ trung tâm, căn bản, cần kíp của Đảngkịp thời” Đại hội đề ra ba nhiệm vụ cụ thể: - Xây dựng và phát triển Đảng gồm: Pháttriển cơ sở Đảng tại các xí nghiệp, nhà máy, hầm mỏ, tại các thành thị ; Kết nạp thêm

đảng viên ưu tú trong hàng ngũ giai cấp công nhân; Đẩy mạnh việc phê và tự phê trongĐảng - Thâu phục quảng đại quần chúng: Phát triển hội phụ nữ, các dân tộc thiểu số ,Thành lập mặt trận dân tộc thống nhất - Đẩy mạnh chống chiến tranh đế quốc Ủng hộLiên Xô, Trung Quốc Đại hội đánh dấu bước phát triển quan trọng của Đảng: phục hồi

hệ thống tổ chức từ Trung ương đến địa phương, các Xứ ủy ba kỳ được lập lại, các tổchức quần chúng của Đảng cũng dần được khôi phục và phát triển Đại hội là mốc đánhdấu sức sống mãnh liệt của ĐCSĐD, vì trước đó, tất cả các tổ chức, đảng phái khác nhưViệt Nam Quang Phục Hội, Việt Nam Quốc dân Đảng… sau khi bị thực dân Pháp đàn ápđều không còn hoạt động hoặc hoạt động rất hạn chế, chỉ còn các cơ sở hoạt động tại hảingoại Về tổ chức của Đảng, BCH ở ngoài liên hệ với những cơ sở và tổ chức trong nước,đưa đảng viên ở nước ngoài về phối hợp hoạt động; tiếp tục củng cố và phát triển những

cơ sở còn lại, xây dựng những cơ sở mới Đại hội quyết định thành lập Ban chống chiếntranh đế quốc do Đảng lãnh đạo, gồm đại biểu nhiều tổ chức cách mạng và cá nhân yêunước, yêu hòa bình và công lý Đại hội đặc biệt chú trọng việc đẩy mạnh chống chiếntranh đế quốc Ủng hộ Liên Xô, Trung Quốc Qua đó cho thấy, Đảng đã ngày một trưởngthành, dù bị tổn thất nhưng nhanh chóng được khôi phục Bản lĩnh chính trị của Đảng,phẩm chất và khí tiết cộng sản, ý chí chiến đấu của cán bộ, đảng viên và tinh thần cáchmạng của quần chúng đã thể hiện sáng ngời trong thử thách quyết liệt này Cũng trongĐại hội đại biểu lần thứ nhất của Đảng, ngày 30-3, ĐCSĐD thừa nhận sự cần thiết củaBCH ở ngoài đối với hoàn cảnh đặc biệt của cách mạng Đông Dương: “đại biểu Đại hộilần thứ nhất của ĐCSĐD công nhận rằng trong hoàn cảnh sinh hoạt bí mật, khó khăn củaĐCSĐD, việc thiết lập ra BCH ở ngoài để chỉ đạo về đường chánh trị chung cho Đảng,

và để thế Ban Trung ương lúc sau này bị bắt hay bị giải tán, là một việc rất cần thiết”.ĐCSĐD cũng đề nghị QTCS lập ra một cơ quan có quyền hạn lớn hơn, đó là Phân bộ củaĐông Phương Bộ của QTCS ở Nam Thái Bình Dương Đây là một mong muốn để có cơcấu tổ chức mới, chỉ đạo ba Đảng ĐCSĐD, Xiêm và Mã Lai Song, QTCS cho rằng: Việcthành lập một Trung tâm thống nhất để lãnh đạo ba Đảng (Đông Dương, Xiêm và MãLai) là quá sớm Ngày 31-3-1935, Ban Chấp hành Trung ương ĐCSĐD gửi thư tới cácĐCS anh em với mong muốn liên hệ chặt chẽ trong phong trào cách mạng thế giới, có

được sự ủng hộ của hai ĐCS Liên Xô và Trung Quốc, chống chiến tranh đế quốc TrongThư gửi Ban Chấp hành Trung ương ĐCS Liên Xô, ĐCSĐD khẳng định thắng lợi củaCách mạng Tháng Mười Nga đã mở ra trang sử mới cho cách mạng vô sản thế giới vàcuộc đấu tranh giải phóng các dân tộc bị áp bức ĐCSĐD bày tỏ quyết tâm đi theo conđường vẻ vang của Liên Xô, lãnh đạo nhân dân Đông Dương đánh đổ đế quốc Pháp vàphong kiến, lập chính quyền Xô viết ĐCSĐD bày tỏ quyết tâm bảo vệ Liên Xô - thànhtrì cách mạng thế giới Trong Thư gửi Ban Chấp hành Trung ương ĐCS Trung Quốc,Đảng nêu rõ cách mạng Trung Quốc và Việt Nam có quan hệ mật thiết với nhau, tuyên

bố ủng hộ cách mạng Trung Quốc, bày tỏ lòng tin tưởng vào sự giúp đỡ của Trung Quốcđối với cách mạng Đông Dương Trong Thư gửi Ban Chấp hành Trung ương ĐCS Pháp,Đảng khẳng định mối liên hệ mật thiết giữa cuộc cách mạng giải phóng Đông Dương vớicách mạng vô sản Pháp ĐCSĐD nêu cao vai trò tích cực của ĐCS Pháp, nhân dân Phápđối với cách mạng Đông Dương như: can thiệp việc thực dân Pháp xử án các chiến sĩĐông Dương, cổ động trên báo chí Pháp, diễn thuyết ủng hộ Đông Dương, đặc biệt lànhững hành động nhân đạo của Cứu tế đỏ, Công hội đỏ đối với các chiến sĩ cách mạngĐông Dương ĐCSĐD hy vọng ĐCS Pháp, nhân dân Pháp giúp đỡ cách mạng ĐôngDương nhiều hơn nữa Thư gửi Ban Chấp hành Trung ương ĐCS Xiêm (Thái Lan),ĐCSĐD khẳng định cuộc cách mạng ở mỗi xứ đều là bộ phận của cách mạng vô sản thếgiới Đông Dương và Thái Lan là hai xứ lân cận, cuộc cách mạng ở xứ này đều có ảnhhưởng tới xứ kia nên sự liên hệ giữa hai Đảng phải mỗi ngày một thêm khăng khít Thưgửi Ban Chấp hành Trung ương ĐCS Ấn Độ: Đảng khẳng định vai trò lãnh đạo duy nhấtcủa ĐCS Ấn Độ trong cuộc cách mạng phản đế và điền địa ở Ấn Độ Cách mạng Ấn Độ

và cách mạng Đông Dương là hai bộ phận của cách mạng toàn thế giới, nên cách mạnghai xứ cần liên hệ chặt chẽ với nhau, cùng đánh đổ chủ nghĩa đế quốc ĐCSĐD bày tỏniềm tin tưởng hai Đảng và nhân dân hai nước sẽ ủng hộ lẫn nhau trong cuộc đấu tranhcách mạng chống chủ nghĩa đế quốc Với mong muốn như vậy, Đại hội đã thiết lậpnhững mối quan hệ mới cho Tháng 7-1935, Đoàn đại biểu ĐCSĐD gồm Lê Hồng Phong,Nguyễn Thị Minh Khai, Tú Hưu (tức Hoàng Văn Nọn) sang tham dự Đại hội lần thứ VIIQTCS ở Mátxcơva Trong thời gian Đại hội chưa họp, Nguyễn Ái Quốc đã giới thiệu hai

đồng chí Minh Khai và Tú Hưu vào học văn hóa và chính trị ở lớp đặc biệt của ViệnNghiên cứu các vấn đề dân tộc và thuộc địa Được QTCS phân công phụ trách nhóm ViệtNam, Người tận tình giúp đỡ, chỉ bảo, truyền đạt những kiến thức lý luận và thực tiễn chocác cán bộ, đảng viên Ngày 25-7-1935, Đại hội lần thứ VII QTCS khai mạc với 513 đạibiểu từ 76 tổ chức đảng và tổ chức cộng sản trên khắp thế giới tham dự Trước đó, ĐảngCộng sản Đông Dương đề nghị đại biểu chính thức Nguyễn Ái Quốc dự Đại hội và là đạidiện của Đảng Cộng sản Đông Dương bên cạnh QTCS nhưng không được chấp nhận.Người chỉ được tham gia với tư cách là đại biểu tư vấn và được cấp thẻ mang số đăng ký

154 Đại hội vạch ra những phương hướng cụ thể liên quan đến cuộc đấu tranh cáchmạng ở Việt Nam trong thời kỳ mới,chủ trương chuyển hướng chỉ đạo chiến lược cáchmạng thế giới, xác định kẻ thù và nhiệm vụ cụ thể trước mắt của cách mạng thế giới làchủ nghĩa phát xít, đề ra nhiệm vụ chủ yếu là chống phát xít và chiến tranh, đòi tự do, dânchủ, hòa bình, cải thiện đời sống Dưới ánh sáng Nghị quyết Đại hội VII QTCS, phongtrào chống phát xít trên thế giới phát triển mạnh mẽ Tại Đại hội, thành tích đấu tranh củagiai cấp công nhân và nông dân lao động Đông Dương được đánh giá cao ĐCSĐD đượccông nhận là đội ngũ kiên cường trong phong trào Cộng sản Quốc tế Tại phiên họp bếmạc, Đại hội chuẩn y Nghị quyết của Hội nghị lần thứ 11, Ban Chấp hành QTCS chínhthức công nhận ĐCSĐD là một phân bộ của QTCS và bầu đồng chí Tổng Bí thư Lê HồngPhong là Ủy viên Ban Chấp hành QTCS Đồng thời, Đại hội VII uỷ quyền cho ĐCS Pháptiếp tục giữ mối liên hệ chặt chẽ với tất cả các ĐCS của các nước thuộc địa Pháp và giúp

đỡ các đảng đó bằng mọi cách Đại hội VII giao cho Ban Chấp uỷ QTCS trách nhiệmgiúp đỡ các ĐCS mới được công nhận củng cố về tư tưởng và tổ chức, phát triển toàndiện, mang tính quần chúng Từ đây, phong trào cộng sản Đông Dương đã có đại biểu ở

cơ quan lãnh đạo của tổ chức QTCS Trong phiên họp tối 16-8, Nguyễn Ái Quốc phátbiểu về cuộc đấu tranh của nhân dân các thuộc địa, trong đó có nhân dân Đông Dươngtrước nguy cơ phát xít đang lên Trên cơ sở nghị quyết của Đại hội QTCS, vận dụng sátvới hình hình cách mạng Đông Dương, ĐCSĐD xác định phương hướng, mục tiêu đấutranh, chủ động chuẩn bị đón một cao trào cách mạng mới

3 MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁCH MẠNG VIỆT NAM VÀ CÁCH MẠNG THẾ GIỚI TRONG NHỮNG NĂM 1936-1939

3.1 Hoàn cảnh lịch sử

3.1.1 Tình hình thế giới: Cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới năm 1929-1933 đã để lại

những hậu quả nghiêm trọng, kinh tế suy thoái dẫn đến mâu thuẫn trong lòng chủ nghĩa

tư bản thêm gay gắt Sự bóc lột nặng nề của chủ nghĩa tư bản khiến phong trào cáchmạng của quần chúng dâng cao Chủ nghĩa phát xít phát triển, ngày càng nhiều nước trởnên phát xít hoá: dùng bạo lực để đàn áp phong trào đấu tranh trong nước và ráo riết chạyđua vũ trang phát động chiến tranh thế giới mới Chủ nghĩa phát xít thắng thế ở Đức, Ý,Nhật, chúng liên kết với nhau lập ra phe “Trục”, tuyên bố chống QTCS và phát độngchiến tranh chia lại thế giới Nguy cơ phát xít và chiến tranh thế giới đe dọa nghiêm trọngnền hòa bình và an ninh quốc tế Đại hội VII QTCS (tháng 7-1935) xác định: Kẻ thùnguy hiểm trước mắt của nhân dân thế giới chưa phải là chủ nghĩa đế quốc nói chung mà

là chủ nghĩa phát xít và nhiệm vụ trước mắt của giai cấp công nhân và nhân dân lao độngthế giới chưa phải là đấu tranh lật đổ chủ nghĩa tư bản, giành chính quyền mà là chốngphát xít và chiến tranh, đòi tự do, dân chủ, hòa bình và cải thiện đời sống Phong trào đấutranh chống chủ nghĩa phát xít ngày càng mạnh mẽ Tháng 4-1936, Mặt trận Bình dânPháp một liên minh chính trị của các lực lượng cánh tả ở Pháp, bao gồm Đảng Xã hội,ĐCS, Chi hội Pháp của Công nhân Lao động Quốc tế (SFIO) và các chính đảng, tổ chứcchính trị khác đã giành thắng lợi trong cuộc bầu cử Quốc hội Chính phủ đầu tiên do lãnhđạo SFIO Lêông Bơlum (Leon Blum) làm Thủ tướng đã có ảnh hưởng tích cực tới phongtrào dân chủ Đông Dương những năm 1936-1939 Các ĐCS Pháp, ĐCS Tây Ban Nha,ĐCS Trung Quốc là nòng cốt trong việc xây dựng mặt trận dân tộc thống nhất, nhằmđoàn kết mọi lực lượng chống chiến tranh, bảo vệ hòa bình, đòi dân chủ, tự do

3.1.2 Tình hình trong nước: Từ năm 1936 đến năm 1939, cách mạng Việt Nam diễn ra

trong bối cảnh có nhiều diễn biến phức tạp Mâu thuẫn giữa chủ nghĩa phát xít với QTCS

và âm mưu phát động chiến tranh nhằm chia lại thế giới xuất hiện, đặt nhân loại đứngtrước thảm họa chiến tranh Điều này gây ảnh hưởng sâu sắc tới đời sống mọi giai cấp,tầng lớp trong xã hội Do hậu quả của khủng hoảng kinh tế mà thế lực cầm quyền phản

động ở Đông Dương ra sức vơ vét, bóc lột Chúng tập trung đầu tư, khai thác thuộc địa để

bù đắp sự thiếu hụt cho kinh tế Pháp Chúng chiếm đoạt ruộng đất, độc canh các loại câytrồng: lúa, cao su, đay, gai, bông …, đẩy mạnh khai mỏ, chế cất rượu; độc quyền bánthuốc phiện, rượu, muối và xuất nhập khẩu, thu lợi nhuận rất cao Công nhân bị thấtnghiệp hàng loạt, nông dân thì không đủ ruộng cày, phải chịu mức địa tô cao và bóc lộtcủa địa chủ, cường hào… Các tầng lớp khác trong xã hội cũng bị chèn ép, chịu thuế khóanặng nề, sinh hoạt đắt đỏ Đời sống của đại đa số nhân dân khó khăn nên hăng hái thamgia đấu tranh đòi tự do, cơm áo dưới sự lãnh đạo của Đảng Trong thời gian này, Chínhphủ Pháp cử phái đoàn sang điều tra tình hình Đông Dương, cử Toàn quyền mới, ân xá tùchính trị, nới rộng quyền tự do báo chí… Một loạt động thái này đã khiến cho cao tràođấu tranh dân chủ bùng lên sôi nổi, tạo điều kiện thuận lợi cho cách mạng Việt Nam

3.2 Đường lối, sách lược của Đảng từ năm 1936 đến tháng 8 năm 1939: Tiếp tục

những nhiệm vụ của Đảng đặt ra, cùng thực tiễn tình hình cách mạng, những năm

1936-1939, dưới ánh sáng của chủ trương chuyển hướng chiến lược do Đại hội lần thứ VIIQTCS đề ra, hai nhiệm vụ chống đế quốc và phong kiến được ĐCSĐD cụ thể hóa bằngnhiệm vụ: chống phát xít, chống phản động thuộc địa, đòi tự do, dân chủ Song song vớiquá trình thực hiện những nhiệm vụ này, Đảng luôn chú trọng đến việc báo cáo, nhận chỉthị từ QTCS cũng như sự giúp đỡ từ các ĐCS, các phong trào tiến bộ của các nước anh

em Ngày 2-7-1936, BCH ở ngoài ĐCSĐD gửi báo cáo tới QTCS về hoạt động của Đảng

từ tháng 5-1935 đến tháng 6-1936 Trong đó, đề cập đến mối quan hệ giữa Ban Chấphành Trung ương và BCH ở ngoài, cho thấy vai trò của BCH ở ngoài cao hơn vai trò củaBan Chấp hành Trung ương Song, sau khi nhận được thư chỉ đạo của QTCS, BCH ởngoài và Ban Chấp hành Trung ương trở thành hai tổ chức ngang quyền Mỗi cơ quan cóđịa bàn hoạt động riêng, một tổ chức ở trong nước, một tổ chức ở ngoài nước Tuy vậy,mối liên lạc giữa Ban Chấp hành Trung ương và BCH ở ngoài rất chặt chẽ Đến thờiđiểm 1-7-1936, BCH ở ngoài đã đề nghị QTCS giúp kinh phí cho việc tổ chức Hội nghịtoàn quốc của Đảng để cử ra một Ban Chấp hành Trung ương đảm nhiệm lãnh đạo hoạtđộng trong nước, để đưa cán bộ về nước và đưa sinh viên đi đào tạo ở nước ngoài (Nga,Trung Quốc) Ngày 26-7-1936, Hội nghị các đồng chí cán bộ chủ chốt BCH ở ngoài và

đại diện Ban chấp hành Trung ương Đảng họp tại Thượng Hải (Trung Quốc) do đồng chí

Lê Hồng Phong, Uỷ viên Ban Chấp hành QTCS chủ trì Tham dự Hội nghị có các đồngchí Hà Huy Tập, Phùng Chí Kiên Hội nghị dựa trên những luận điểm cơ bản của Nghịquyết Đại hội lần thứ VII QTCS, căn cứ vào tình hình cụ thể của cách mạng Việt Nam đểđịnh ra đường lối và phương pháp đấu tranh trong thời kỳ mới Nhiệm vụ chiến lượcđược đặt ra là chống đế quốc và phong kiến, cụ thể là đấu tranh chống chế độ phản độngthuộc địa, chống phát xít và chiến tranh, đòi tự do dân chủ, cơm áo và hoà bình Kẻ thùtrước mắt lúc này là phản động thuộc địa và tay sai của chúng Về tổ chức, Đảng chủtrương thành lập Mặt trận Thống nhất nhân dân phản đế Đông Dương nhằm tập hợp cácđảng phái, giai cấp, đoàn thể chính trị, tín ngưỡng, tôn giáo, dân tộc cùng nhau tranh đấuđòi quyền lợi dân chủ Về phương pháp, Hội nghị quyết định dùng các hình thức tổ chức

và đấu tranh công khai hợp pháp, nửa hợp pháp; tiếp tục duy trì tổ chức và đấu tranhkhông hợp pháp nhằm mở rộng quan hệ của Đảng với quần chúng Về đoàn kết quốc tế,xác định rõ đoàn kết với giai cấp công nhân và ĐCS Pháp, ủng hộ Mặt trận Nhân dânPháp, ủng hộ Chính phủ Mặt trận Nhân dân Pháp để cùng chống kẻ thù chung là phát xít

và phản động thuộc địa ở Đông Dương Hội nghị đánh dấu sự chấm dứt thời kỳ đấu tranhkhôi phục phong trào, đưa cách mạng Đông Dương chuyển lên một cao trào mới Đồngthời, để tăng cường lực lượng cho Đảng, ngày 7-7-1936, BCH ở ngoài ĐCSĐD đã gửithư cho Ủy ban ở Xiêm Một số đảng viên người Việt thuộc Đảng bộ Xiêm bí mật vềnước bắt liên lạc với Trung ương ĐCSĐD Ngày 3-10-1936, ĐCSĐD gửi thư cho Chínhphủ Mặt trận Nhân dân Pháp, kêu gọi chấm dứt chế độ khủng bố, ủng hộ Đông DươngĐại hội, “thực hiện ngay những biện pháp để chấm dứt chế độ khủng bố này và ban bốlệnh ân xá toàn diện và không điều kiện cho tất cả các tù nhân” Bên cạnh việc tố cáochính sách áp bức bóc lột của chính quyền thuộc địa, ĐCSĐD cũng thể hiện rõ quan điểmrằng Đảng không chống tất cả mọi người Pháp mà chỉ đấu tranh chống tay sai phản động.Đảng tuyên bố “sẽ mãi mãi là những người đồng minh tốt của nhân dân dân chủPháp” Đây là lần đầu tiên trong lịch sử phong trào cách mạng, ĐCSĐD “động viênquảng đại quần chúng nhân dân ở xứ này ủng hộ Chính phủ chính quốc thực hiện cươnglĩnh chống phát xít và chống chiến tranh” Đảng cũng kêu gọi Chính phủ Mặt trận Nhân

dân Pháp thi hành những biện pháp đàn áp cần thiết đối với những hội phát xít và tổ chứctương tự ở Đông Dương, ban bố những quyền tự do dân chủ, lệnh ân xá, luật bảo hộ laođộng để động viên quần chúng rộng rãi ở Đông Dương bảo vệ Mặt trận Nhân dân Pháp.Đảng đề nghị Chính phủ Mặt trận Nhân dân Pháp chỉ thị cho chính quyền Pháp ở ĐôngDương cho dân chúng tự do lập những Uỷ ban hành động và họp Đông Dương Đại hội để

họ trình bày những nguyện vọng của mình Đồng thời, đề nghị Chính phủ Pháp choĐCSĐD và các tổ chức cách mạng khác được hoạt động hợp pháp để tổ chức quầnchúng, hướng dẫn quần chúng đấu tranh cho hòa bình, tự do “Những cải cách như vậy

sẽ tạo ra những nhân tố mạnh mẽ có khả năng động viên quần chúng rộng rãi nhất của xứchúng tôi bảo vệ Mặt trận nhân dân Pháp nói chung và chính phủ của các bạn nói riêng”.ĐCSĐD và các tổ chức cách mạng khác ở Đông Dương được hoạt động hợp pháp càngsớm càng tốt; thải hồi bọn thực dân phản động, thay vào đó những nhân vật được lựachọn trong những chiến sĩ nổi tiếng của Mặt trận nhân dân Đảng chủ trương ủng hộ Mặttrận nhân dân Pháp và Chính phủ Bơ-lum, xem họ là người bạn của nhân dân ĐôngDương Ở Đông Dương, cần đoàn kết với các tổ chức của người Pháp: Đảng Xã hội,Đảng Xã hội cấp tiến, Hội nhân quyền, vì ở Pháp, họ là thành phần của Mặt trận nhândân Pháp Đảng kêu gọi kiều dân các nước tham gia Đông Dương Đại hội và Mặt trậnnhân dân Đông Dương, đoàn kết đấu tranh cho tự do, cơm áo và hoà bình, chống chủnghĩa phát xít, chống chiến tranh đế quốc Đảng tuyên bố: “Những thắng lợi tuyển cử này

và việc các bạn lên cầm quyền đã làm nảy nở nhiều mối hy vọng trong các dân tộc ĐôngDương Đây là lần đầu tiên trong lịch sử phong trào cách mạng của chúng tôi mà chúngtôi những người cộng sản Đông Dương, cũng như những người anh em chúng tôi ở Pháp,động viên quảng đại quần chúng nhân dân ở xứ này ủng hộ chính phủ chính quốc thựchiện cương lĩnh chống phát xít và chống chiến tranh” Thời gian này, Đảng tổ chức nhiềuhoạt động thiết thực, như: Tham gia các hoạt động trong phong trào đấu tranh dân chủ từ1936-1938; Phối hợp với Đảng Xã hội Pháp tổ chức các cuộc sinh hoạt quần chúng nhânngày 1-5, tổ chức Hội chợ quyên góp giúp nạn nhân chiến tranh ở Trung Quốc, phối hợpvới tổ chức dân chủ của người Pháp tổ chức các hoạt động quốc tế trên đất ĐôngDương… Tháng 10-1936, Trung ương Đảng được tổ chức lại, đồng chí Hà Huy Tập làm

Tổng Bí thư Trong văn kiện Chung quanh vấn đề chiến sách mới, Ban Chấp hành Trungương đặt ra vấn đề nhận thức lại mối quan hệ giữa hai nhiệm vụ dân tộc và dân chủ, phản

đế và điền địa trong cách mạng Đông Dương: cách mạng giải phóng dân tộc không nhấtthiết phải gắn kết chặt với cuộc cách mạng điền địa Đó là nhận thức mới phù hợp vớitinh thần Cương lĩnh cách mạng đầu tiên của Đảng, bước đầu khắc phục hạn chế củaLuận cương Chính trị tháng 10-1930 Đây là sự chuyển hướng chỉ đạo cách mạng đúngđắn của Đảng được chứng minh bằng sự phát triển mạnh mẽ của phong trào quần chúng

từ giữa năm 1936 Hội nghị lần thứ ba (3-1937), lần thứ tư (9-1937), tiếp đó là Hội nghịlần thứ năm (3- 1938), Ban Chấp hành Trung ương Đảng đi sâu về công tác tổ chức củaĐảng, quyết định chuyển mạnh về phương pháp tổ chức và hoạt động để tập hợp đôngđảo quần chúng trong mặt trận chống phản động thuộc địa, chống phát xít, đòi tự do, cơm

áo, hòa bình.Trước những đòi hỏi hợp lý của nhân dân và từ tình hình thực tế tại ĐôngDương, với mục đích xoa dịu dư luận phản đối của các lực lượng cách mạng trong Mặttrận Nhân dân Pháp, Chính phủ Pháp buộc phải ban hành tại thuộc địa một số quyền tự

do dân chủ hạn chế Ngày 11-10-1936, Toàn quyền Đông Dương ra Nghị định về quyềnlợi của lao động Đông Dương như thời gian lao động 1 ngày không quá 10 giờ (kể từngày 1-11-1936), không quá 9 giờ (kể từ ngày 1-1-1937), không quá 8 giờ (kể từ ngày 1-1-1938), được nghỉ ngày chủ nhật, nghỉ phép hằng năm được hưởng lương (5 ngày từnăm 1937 và 10 ngày từ năm 1938); cấm bắt phụ nữ và trẻ em làm việc ban đêm Ngày30-12-1936, Bộ trưởng Bộ Thuộc địa Pháp ra Nghị định quy định thêm một số chế độ laođộng như: chế độ học nghề, tiền lương tối thiểu, cúp phạt bằng tiền, chế độ nghỉ đẻ ; thihành một phần việc “ân xá” chính trị phạm Năm 1936, có khoảng 1.000 người và đếntháng 10-1937, đã có 1.532 người (phần lớn là các chiến sĩ cộng sản) được ra khỏi nhà tù

đế quốc trở về với phong trào quần chúng Dù đây mới chỉ là những sự nhượng bộ nhỏ,

để đi đến thực tế thi hành còn cần phải có thời gian, trải qua đấu tranh gian khổ, nhưngcũng đã tạo điều kiện mở rộng thế đấu tranh hợp pháp và tạo khí thế cho phong trào đấutranh dân chủ của cách mạng Việt Nam Đến đầu năm 1937, khi Phong trào Đông DươngĐại hội đi đến kết thúc, Quốc hội Pháp cử đại diện là Gôđa (Godart) sang Đông Dương

để thu thập tình hình Phong trào quần chúng biểu tình bùng lên với danh nghĩa đón Gôđa

với số lượng lên đến hàng chục vạn người, trải khắp Bắc - Trung - Nam Đặc biệt, tại HàNội, ngày 31-1, một cuộc biểu tình của khoảng 30.000 quần chúng do những người cộngsản trong nhóm Le Travail (Lao động) tổ chức đã diễn ra Nhân dân mang theo bản “dânnguyện” đòi dân sinh dân chủ, trao cho Gôđa Phong trào đón Gôđa là một phong tràocông khai của quần chúng lao động chống chế độ phản động thuộc địa Cùng năm 1937,nhiều hoạt động của quần chúng và các tổ chức xã hội diễn ra mạnh mẽ nhân dịp Bre-vi-e(Brévié) nhậm chức Toàn quyền Đông Dương từ ngày 14-1-1937 Người dân đòi chínhquyền Pháp ở Đông Dương tiến hành những cải cách cho phù hợp với việc Chính phủMặt trận Nhân dân Pháp lên cầm quyền ở chính quốc Các khẩu hiệu như: “Ủng hộ Mặttrận Nhân dân Pháp”, “Tự do ngôn luận”, “Tự do nghiệp đoàn”, “Đại xá chính trị phạm”,

“Bỏ thuế thân” được giương cao khắp các tỉnh thành Bất chấp sự đàn áp của chínhquyền phản động, phong trào vẫn ngày càng phát triển, một số đảng viên hoạt động côngkhai ở Sài Gòn đã trực tiếp đến gặp Bre-vi-e phản đối hành động tàn bạo của nhà cầmquyền Pháp và đòi thi hành cải cách dân chủ Những cuộc biểu tình này thể hiện ý chíđoàn kết đấu tranh đòi các quyền tự do, dân chủ, cải thiện đời sống của nhân dân ViệtNam và tố cáo chế độ phản động của thực dân Pháp Dưới sự lãnh đạo của Đảng, cácphong trào đấu tranh của công nhân ngày càng mạnh mẽ Trong năm 1937, 77 cuộc đấutranh với hơn 20.000 người thuộc các lĩnh vực công nghiệp, đồn điền, chủ nhỏ Việt Nam

đã diễn ra Từ sự phát triển mạnh mẽ này của phong trào cách mạng trong nước, BanChấp hành Trung ương Đảng triệu tập Hội nghị mở rộng từ ngày 25-8 đến ngày 4-9-

1937, tại xã Tân Thới Nhứt (Gia Định), đồng chí Hà Huy Tập chủ trì, với sự có mặt củacác đồng chí: Lê Hồng Phong, Hạ Bá Cang, Nguyễn Văn Cừ, Nguyễn Chí Diểu, NguyễnThị Minh Khai Sau khi phân tích tình hình thế giới và trong nước, Hội nghị nêu lênnhững thành tích trong công tác Đảng Trong thời gian từ năm 1935 đến tháng 8-1937,Đảng đã khôi phục hệ thống tổ chức ở Trung, Nam, Bắc; trở nên một đoàn thể thống nhất

về tổ chức và phương diện chính trị Tuy ở một vài nơi cơ sở Đảng chưa khôi phục xong,nhưng thế lực của Đảng đã ảnh hưởng rất lớn Con đường chính trị của Đảng là đúng,chính sách lập Mặt trận Thống nhất nhân dân Đông Dương ủng hộ Mặt trận Nhân dânPháp lan rộng trong quần chúng; ảnh hưởng của Đảng phát triển nhanh chóng Đồng thời,

Đảng cũng mắc phải một số khuyết điểm: “tả khuynh”, cô độc, hẹp hòi và hữu khuynh,thỏa hiệp với các phần tử Tờrốtkít Hội nghị xác định các nhiệm vụ cần kíp của Đảngnhư: Về nội bộ, phải mở rộng và củng cố các đảng bộ đã có, khôi phục cơ sở cũ của Đảng

ở Lào, Cao Miên, thống nhất các Đảng bộ ở Trung Kỳ, mật thiết chỉ đạo các Đảng bộngười Trung Quốc; Về đào tạo cán bộ, phải nhanh chóng mở các lớp huấn luyện, đào tạocán bộ; Về tổ chức quần chúng, thủ tiêu lối hoạt động bí mật của các tổ chức quần chúng,

tổ chức các hình thức quần chúng hoàn toàn công khai và bán công khai, tuỳ theo hoàncảnh và trình độ của quần chúng mà tổ chức các Hội ái hữu, tương tế, hợp tác xã Vềtranh đấu chống các xu hướng sai lầm, Hội nghị nêu rõ: Đảng phải luôn luôn đi đúng chủnghĩa Mác-Lênin, theo đúng nguyên tắc của QTCS và phải Bônsêvích hóa; chống “tảkhuynh” cô độc và chống hữu khuynh thỏa hiệp Về Mặt trận Nhân dân thống nhất ĐôngDương, Đảng chủ trương, một mặt ủng hộ Mặt trận Nhân dân Pháp, mặt khác, đấu tranh

để thực hiện Mặt trận Nhân dân thống nhất Đông Dương Về chống phát xít và chống đếquốc chiến tranh: Hội nghị nhận định rằng cuộc vận động đòi các quyền lợi trước mắt củanhân dân Đông Dương phải liên hệ chặt chẽ với phong trào chống phát xít và chống đếquốc chiến tranh trên thế giới Phải cùng những người Pháp cấp tiến tổ chức ra những hộichống phát xít, chống chiến tranh, ủng hộ hoà bình Đến tháng 8-1937, nhân danh Trungương ĐCSĐD, Tổng Bí thư Hà Huy Tập gửi thư công khai cho Mặt trận Nhân dân Pháp,Chính phủ SôtăngBơlum, ông Mute-Bộ trưởng Bộ Thuộc địa và ông Bre-vi-e-Toànquyền Đông Dương Trong thư đã nhắc lại quan điểm của Đảng tiếp tục ủng hộ Mặt trậnNhân dân và Chính phủ của Mặt trận Nhân dân Pháp, yêu cầu chính phủ thực hiệnchương trình của Mặt trận, tiến hành các cải cách dân chủ ở Đông Dương, ban hành cácquyền tự do dân chủ Thư gắn việc chống phát xít với chống phản động thuộc địa, lậpMặt trận dân chủ Đông Dương Những quyền tự do, dân chủ mà ĐCSĐD yêu cầu là: 1

Tự do ngôn luận, xuất bản, tư tưởng; 2 Tự do tổ chức, hội họp, bãi công, thị uy, biểutình; 3 Tự do đi lại trong xứ và ngoài xứ; 4 Tổng ân xá chính trị phạm từ trước tới nay

5 Thải hồi những phần tử quan liêu phản động ra khỏi bộ máy cai trị của chính quyềnthực dân - phong kiến ở Đông Dương 6 Lập Mặt trận Dân chủ ở Đông Dương ĐCSĐDcho rằng điều kiện cần thiết để bảo đảm thi hành các quyền tự do dân chủ là ĐCSĐD và

chính đảng khác có xu hướng dân chủ phải được công khai tồn tại, để bênh vực quyền lợicho nhân dân Phần cuối thư nhấn mạnh: “ĐCSĐD là người trung thành với khoa học chủnghĩa xã hội Chúng tôi không những muốn liên hiệp với nhân dân tiên tiến ở Pháp màcòn muốn liên hiệp với hết thảy các dân tộc trên thế giới chân thật lấy bình đẳng đối đãivới nhân dân Đông Dương” Sau Hội nghị, Ban Chấp hành Trung ương ĐCSĐD gửi báocáo cho Ban Chấp hành QTCS về các vấn đề Đảng, tổ chức quần chúng và các vấn đềkhác Phần cuối báo cáo, Ban Chấp hành Trung ương Đảng yêu cầu QTCS giúp đỡ một

số vấn đề: 1 Yêu cầu QTCS lãnh đạo ĐCSĐD chặt chẽ và trực tiếp hơn 2 Yêu cầuQTCS cấp cho Ban Chấp hành Trung ương ĐCSĐD mỗi tháng 500 đô la Mỹ 3 Yêu cầuQTCS cung cấp những thông tin về ĐCS Pháp, ĐCS Trung Quốc 4 Yêu cầu ĐCS Phápgửi cho ĐCSĐD một số đồng chí để tổ chức Phân bộ của ĐCS Pháp 5 Yêu cầu QTCSgửi 5.000 đôla để xuất bản báo chí và sách hợp pháp 6 ĐCSĐD đề nghị QTCS được tựlựa chọn sinh viên đi học tập ở nước ngoài Đến tháng 10, ĐCSĐD gửi báo cáo tới QTCS

về Mặt trận Nhân dân Phản đế và tình hình Đảng Trong đó đề cập đến đường lối chínhtrị mới của Đảng dựa trên đường lối của QTCS: tập hợp các đảng phái, các giai cấp vàoMặt trận Nhân dân, đấu tranh cho các quyền tự do dân chủ, chống bọn phản động thuộcđịa, ủng hộ Mặt trận Nhân dân Pháp, ủng hộ những cải cách tiến bộ của Chính phủBơlum Đồng thời vẫn giữ sự độc lập về tổ chức của Đảng và quyền tự do phê bình đốivới các bạn đồng minh và đối với Chính phủ của phái tả Pháp Thay đổi phương pháp tổchức quần chúng sang hợp pháp và bán hợp pháp Chính sách này được các tổ chức củaĐảng ủng hộ và áp dụng Sang năm 1938, trước những biến động mới của tình hình thếgiới, nhất là ở Pháp và Đông Dương, Ban Chấp hành Trung ương Đảng họp Hội nghịtoàn thể ngày 29 và 30-3-1938 tại xã Tân Thới Nhứt, Gia Định, với sự tham dự của cácđồng chí Nguyễn Văn Cừ, Lê Hồng Phong, Võ Văn Tần Hội nghị nhận định, từ khi Mặttrận Nhân dân Pháp thắng lợi, ủng hộ phong trào đấu tranh của quần chúng, tình hìnhĐông Dương đã được cải thiện một phần Nhưng những cải cách dân chủ còn hạn chế do

xu hướng phản động ở thuộc địa còn mạnh Hội nghị phân tích rõ tình hình phức tạp củacác đảng phái chính trị ở Đông Dương Tuy nhiên, hoạt động của ĐCSĐD vẫn mạnh mẽ

và đang tập trung được ngày càng nhiều các lực lượng tiến bộ Tại Hội nghị này, Ban

Chấp hành Trung ương có 11 đồng chí (2 đồng chí đang ở nước ngoài) Đồng chí Hà HuyTập thôi giữ chức Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương bầu đồng chí Nguyễn Văn

Cừ làm Tổng Bí thư của Đảng

Cuối năm 1938, khi cuộc chạy đua vũ trang chuẩn bị chiến tranh của chủ nghĩaphát xít càng ráo riết thì các hoạt động đấu tranh dân chủ hòa bình gặp càng nhiều khókhăn Ở Đông Dương, nhà cầm quyền phản động thuộc địa bắt đầu ngăn cản và cấm đoánnhững hoạt động dân chủ công khai của quần chúng Tháng 8-1939, sắc lệnh kiểm duyệtbáo chí được thực hiện Những hoạt động có liên quan đến ĐCSĐD đều bị theo dõi gắtgao Trước tình thế bất lợi, Đảng kịp thời rút vào bí mật trước khi địch ra tay khủng bốtruy lùng Riêng về Nguyễn Ái Quốc, sau Đại hội VII Quốc tế Cộng sản, Người đượcnhận vào công tác tại Viện Nghiên cứu các vấn đề dân tộc và thuộc địa Cuối năm 1936,Người trúng tuyển vào lớp nghiên cứu sinh, ngành lịch sử của Viện Tuy nhiên, khi Chiếntranh thế giới thứ hai ngày một lan rộng, Nguyễn Ái Quốc nóng lòng được trở về nướchoạt động Ngày 6-6- 1938, Người gửi thư cho Quốc tế Cộng sản bày tỏ nguyện vọng vềnước hoạt động (ký tên Lin) Ngày 8-6-1938, Phòng Tổ chức Cán bộ của QTCS gửi côngvăn tới Tổng Bí thư Ban Chấp hành QTCS Đimitơrốp đề nghị giải quyết dứt điểm chođồng chí Lin về nước công tác Được sự phê duyệt của Quốc tế Cộng sản, cuối năm 1938,sau một thời gian nghiên cứu, học tập tại Liên Xô, đồng chí Nguyễn Ái Quốc trở lạiTrung Quốc, hết sức chú ý theo dõi tình hình thế giới và cách mạng trong nước Với tưcách một nhà hoạt động cách mạng Việt Nam, Người viết nhiều bài báo ủng hộ cáchmạng Trung Quốc và có ý kiến sâu sắc đối với phong trào cách mạng Việt Nam, đăngtrên tuần báo Notre Voix Tháng 12-1938, bài báo đầu tiên mang tựa đề “Người Nhật Bảnmuốn khai hoá Trung Quốc như thế nào?” tố cáo tội ác của phát xít Nhật đối với nhândân Trung Quốc Dưới danh nghĩa một nhà báo Trung Quốc, Nguyễn Ái Quốc phân tíchtình hình Trung Quốc, tố cáo tội ác của phát xít Nhật, nêu cao chủ nghĩa anh hùng cáchmạng của nhân dân Trung Quốc đang chiến đấu cho độc lập, tự do Nội dung các bài báogiới thiệu cho những người cộng sản và nhân dân Việt Nam những kinh nghiệm đấutranh của nhân dân Trung Quốc, giúp nhân dân ta nâng cao cảnh giác, đấu tranh chốngchủ nghĩa phát xít, đòi hòa bình, đòi phòng vệ Đông Dương Tháng 2-1939, Nguyễn Ái