Hiệu quả giáo dục chính trị tư tưởng cho cán bộ, chiến sĩ ở bộ an ninh nhân dân lào

Cuốn “Đảng lãnh đạo lực lượng an ninh của lực lượng an ninh Liên Xô, Cu-ba, CHDC Đức, Triều Tiên” khẳng định, một trong những nhiệm vụ hàng đầu của tổ chức Đảng và cơ quan chính trị các

NINH NHÂN DÂN LÀO

LUẬN ÁN TIẾN SĨ CÔNG TÁC TƯ TƯỞNG

HÀ NỘI - 2019

LUẬN ÁN TIẾN SĨ CÔNG TÁC TƯ TƯỞNG

Người hướng dẫn khoa học: 1 PGS.TS HOÀNG QUỐC BẢO

2 TS LƯƠNG NGỌC VĨNH

HÀ NỘI - 2019

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, tư liệu trong luận án đều được khai thác từ các tài liệu có nguồn gốc rõ ràng; những phát hiện, đưa ra trong luận án là kết quả nghiên cứu của tác giả luận án.

Tác giả luận án

Sonthavixay Her

Chương 1: TỔNG QUAN NHỮNG CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU 8

LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI

1.1 Về khái niệm giáo dục chính trị - tư tưởng 81.2 Về khái niệm hiệu quả và tiêu chí đánh giá hiệu quả giáo dục

1.3 Về hiệu quả giáo dục chính trị - tư tưởng cho cán bộ, chiến sĩ lực

1.4 Thành tựu và những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu 26

Chương 2: HIỆU QUẢ GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ - TƯ TƯỞNG CHO

CÁN BỘ, CHIẾN SĨ LỰC LƯỢNG AN NINH NHÂN DÂN LÀO - MỘT 31

SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN

2.1 Giáo dục chính trị - tư tưởng và giáo dục chính trị - tư tưởng cho

cán bộ, chiến sĩ lực lượng an ninh nhân dân Lào 312.2 Hiệu quả giáo dục chính trị - tư tưởng cho cán bộ, chiến sĩ lực

2.3 Sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả giáo dục chính trị - tư tưởng

cho cán bộ, chiến sĩ lực lượng an ninh nhân dân Lào 52

Chương 3: HIỆU QUẢ GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ - TƯ TƯỞNG CHO

NHÂN DÂN LÀO - THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA

3.1 Khái lược về Bộ An ninh và đặc điểm của cán bộ, chiến sĩ đang

công tác tại Bộ An ninh nước cộng hòa dân chủ nhân dân Lào 623.2 Thực trạng hiệu quả giáo dục chính trị - tư tưởng cho cán bộ,

chiến sĩ ở Bộ An ninh Lào từ năm 2012 đến nay 693.3 Những vấn đề đặt ra với việc nâng cao hiệu quả giáo dục chính

trị - tư tưởng cho cán bộ, chiến sĩ ở Bộ An ninh Lào 97

Chương 4: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ

GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ - TƯ TƯỞNG CHO CÁN BỘ, CHIẾN SĨ Ở BỘ 103

AN NINH NHÂN DÂN LÀO

4.1 Quan điểm về nâng cao hiệu quả giáo dục chính trị - tư tưởng

cho cán bộ, chiến sĩ ở Bộ An ninh nhân dân Lào 1034.2 Giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục chính trị - tư tưởng cho

cán bộ, chiến sĩ ở Bộ An ninh nhân dân Lào 113

Biểu đồ 2.1 Trình độ nhận thức của hạ sỹ quan, chiến sỹ về CNMLN, tưtưởng Cay Xỏn Phôm Vy Hẳn 72

Biểu đồ 2.2 Biểu đồ đánh giá nhận thức của cán bộ, sỹ quan và hạ sỹ quan,chiến sỹ về mức độ thiết thực của việc học tập lý luận chính trị 72Biểu đồ 2.3 Mức độ ghi nhớ nội dung học chính trị trong năm 2017 của hạ sỹquan, chiến sỹ 73Biểu đồ 2.4 Biểu đồ thể hiện sự hứng thú của cán bộ, sỹ quan khi học tậpNghị quyết của Đảng 75

Biểu đồ 2.5 Biểu đồ thể hiện mức độ tin tưởng vào tính khả thi của các Nghịquyết của Đảng 75Biểu đồ 2.6 Đánh giá niềm tin của cán bộ, sỹ quan về tương lai phát triển củađất nước 77Biểu đồ 2.7 Thể hiện nhận thức sự cần thiết của cán bộ, sỹ quan về giáo dụcniềm tin, lý tưởng hiện nay 78Biểu đồ 2.8 Thái độ của hạ sỹ quan, chiến sỹ đối với tương lai của đất nướctrước những hiện tượng tiêu cực xã hội 82

BCHTU : Ban Chấp hành Trung ương

CHDCND : Cộng hòa dân chủ nhân dânCNMLN : Chủ nghĩa Mác - LêninCNXH : Chủ nghĩa xã hội

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

GDCT-TT là một hoạt động cơ bản trong công tác tư tưởng của Đảngnhân dân cách mạng Lào Với mục tiêu chính là xây dựng thế giới quan, nhânsinh quan cách mạng và niềm tin cộng sản, GDCT-TT giữ vị trí quan trọnghàng đầu trong công tác tư tưởng của Đảng Đối với lực lượng an ninh,GDCT-TT là nhân tố quyết định bảo đảm cho cán bộ, chiến sĩ luôn trungthành tuyệt đối với Đảng NDCM Lào, với Nhà nước CHDCND Lào và vớinhân dân các bộ tộc Lào, luôn có ý chí cách mạng kiên cường, quyết tâm sắt

đá, có phẩm chất đạo đức trong sáng, có trình độ chuyên môn vững vàng, sẵnsàng nhận và hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được Đảng, Nhà nước vànhân dân giao phó Trong GDCT-TT, hiệu quả là yếu tố cấu thành, là sảnphẩm cuối cùng phản ánh mức độ sự tác động của chủ thể tới đối tượng NếuGDCT-TT không quan tâm tới hiệu quả thì rất dễ nảy sinh “bệnh hình thức”,

và “bệnh thành tích”, ảnh hưởng nghiêm trọng đến niềm tin của cán bộ, đảngviên và nhân dân đối với Đảng, đến sự sống còn của Đảng và chế độ xã hộichủ nghĩa

Qua hơn nửa thế kỷ xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, lực lượng Anninh nhân dân không quản ngại khó khăn, gian khổ, luôn nêu cao tinh thần tậntụy, quên mình, sẵn sàng xả thân vì nước, vì dân, lấy lợi ích của Tổ quốc và nhândân làm mục tiêu, lý tưởng cao nhất để phấn đấu; chiến công nối tiếp chiến côngcủa các thế hệ cán bộ, chiến sĩ an ninh đã bồi đắp nên truyền thống vẻ vang củalực lượng an ninh nhân dân Lào Có được điều đó là nhờ Đảng ủy An ninh nhândân và Bộ An ninh nhân dân luôn nhận thức được tầm quan trọng của GDCT-TTcho cán bộ, chiến sĩ an ninh có ý nghĩa hết sức quan trọng, quyết định nâng caochất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu của lực lượng an ninh Trong nhữngnăm qua, Đảng ủy An ninh Trung ương và Bộ An ninh nhân dân Lào đã có nhiềuchủ trương, biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo và tăng

cường GDCT-TT, nhất là tập trung thực hiện có hiệu quả các mặt công tác trọngtâm, đột phá, qua đó tạo những chuyển biến tích cực trong việc thực hiện nhiệm

vụ chính trị và xây dựng lực lượng an ninh Trật tự, kỷ cương ngày càng đượcsiết chặt, tinh thần trách nhiệm và hiệu quả các mặt công tác được nâng lên Nhờquan tâm đến hiệu quả nên GDCT-TT đã tạo được sự chuyển biến sâu sắc trongnhận thức cũng như việc chấp hành chủ trương, đường lối của Đảng, Nhà nước,chỉ thị, mệnh lệnh, kỷ luật, kỷ cương, thực hiện quy chế, quy trình công tác, tưthế, lễ tiết tác phong, nếp sống văn hóa của cán bộ, chiến sĩ an ninh GDCT-TT

đã góp phần quan trọng thực hiện mục tiêu xây dựng lực lượng an ninh cáchmạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, thực hiện có hiệu quả nhiệm vụbảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội, tạo môi trường hòa bình,

ổn định góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của đất nước

Bộ An ninh nhân dân (sau đây viết gọn là Bộ An ninh) là cơ quan quản

lý nhà nước cấp chiến lược thuộc chính phủ nước CHDCND Lào có chứcnăng, nhiệm vụ chính là quản lý nhà nước về an ninh trật tự, an toàn xã hội;phản gián; điều tra phòng chống tội phạm; phòng cháy chữa cháy và cứu hộ;thi hành án hình sự, thi hành án không phải phạt tù, tạm giữ, tạm giam; bảo

vệ, hỗ trợ tư pháp; quản lý nhà nước các dịch vụ công trong ngành, lĩnh vựcthuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ và là cơ quan quản lý lực lượng anninh nước CHDCND Lào Để hoàn thành sứ mệnh bảo vệ an ninh quốc giatrong các thời kỳ cách mạng, Bộ An ninh phải tiến hành đồng bộ nhiều mặtcông tác, trong đó GDCT-TT cho cán bộ, chiến sĩ cơ quan Bộ luôn giữ một vịtrí hết sức quan trọng GDCT-TT không chỉ làm cho mỗi cán bộ, chiến sĩ cóđộng cơ đúng đắn, tích cực, tự giác trong thực hiện nhiệm vụ mà còn là hoạtđộng bồi dưỡng niềm tin, lòng trung thành với Đảng của người cán bộ, chiến

sĩ an ninh Vì vậy, nâng cao hiệu quả GDCT

-TT cho cán bộ, chiến sĩ Bộ An ninh không chỉ để hoàn thành nhiệm vụ chínhtrị của cơ quan Bộ, mà còn góp phần tăng cường sức mạnh chính trị

của toàn lực lượng an ninh, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trước mắt và lâu dài của cách mạng Lào.

Nhận thức sâu sắc vị trí, vai trò của GDCT-TT, những năm qua, Cơ quan Bộ An ninh luôn chú trọng và tiến hành nhiều biện pháp để nâng cao hiệu quả GDCT -TT cho cán bộ , chiến sĩ Những kết quả đạt được đã góp phần quan trọng giúp Bộ An ninh hoàn thành tốt nhiệm vụ là cơ quan chiến lược của Đảng và Nhà nước trong bảo vệ an ninh quốc gia và xây dựng đơn vịvững mạnh toàn diện Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đạt được, hiệu quả GDCT-TT cho cán bộ, chiến sĩ vẫn chưa tương xứng với mục đích đề ra

và sự đầu tư về công sức, kinh phí, cơ sở vật chất, thời gian của Bộ Trong quá trình thực hiện GDCT-TT ở một số đơn vị còn có tình trạng chạy theo thành tích, “bệnh hình thức”, đối phó, chưa chú trọng đến hiệu quả Nhận thứcchính trị, niềm tin vào mục tiêu, lý tưởng của Đảng, tính tự giác trong hoạt động chính trị của cán bộ, chiến sĩ còn hạn chế Bên cạnh đó, sự nghiệp xây dựng lực lượng an ninh trong thời kỳ cách mạng mới và sự chống phá quyết liệt của các thế lực thù địch đòi hỏi hiệu quả GDCT-TT cho cán bộ, chiến sĩ lực lượng an ninh nói chung, trong cán bộ, chiến sĩ cơ quan Bộ nói riêng phải được nâng lên một tầm cao mới

Nghiên cứu làm sáng tỏ khái niệm, tiêu chí, quan điểm, phương phápđánh giá hiệu quả; thực trạng và các giải pháp nâng cao hiệu quả GDCT-TTcho cán bộ, chiến sĩ cơ quan Bộ An ninh là vấn đề cấp thiết không chỉ có ýnghĩa thiết thực với cơ quan Bộ An ninh mà còn góp phần bổ sung, hoàn thiện

lý luận về hiệu quả GDCT-TT của Đảng NDCM Lào

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và thực tiễncủa vấn đề nghiên cứu, luận án đề xuất quan điểm và một số giải pháp nângcao hiệu quả GDCT-TT cho cán bộ, chiến sĩ cơ quan Bộ An ninh nướcCHDCND Lào trong thời gian tới

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu làm sáng tỏ những vấn đề lý luận cơ bản về hiệu quả GDCT-TT cho cán bộ, chiến sĩ lực lượng an ninh nhân dân

- Đánh giá thực trạng hiệu quả GDCT-TT cho cán bộ, chiến sĩ ở Bộ An ninh những năm gần đây và xác định những vấn đề cần giải quyết

- Đề xuất quan điểm và một số giải pháp nâng cao hiệu quả GDCT-TT cho cán bộ, chiến sĩ ở Bộ An ninh nước CHDCND Lào hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu là hiệu quả GDCT-TT cho cán bộ, chiến sĩ cơ quan Bộ An ninh

-Phạm vi nghiên cứu: GDCT-TT cho cán bộ, chiến sĩ đang công tác tại Cơ quan Bộ An ninh nước CHDCND Lào Thời gian khảo sát từ năm 2012 đến nay.

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sởlýluâṇ

- Luận án dựa trên cơ sở những nguyên lý của CNMLN, tư tưởng CayXỏn Phôm Vi Hẳn; các quan điểm của Đảng NDCM Lào về GDCT-TT nóichung và GDCT-TT cho lực lượng an ninh nói riêng; các nghị quyết, chỉ thịcủa Đảng, luật pháp của Nhà nước CHDCND Lào; tiếp thu, kế thừa có chọnlọc kết quả nghiên cứu từ các công trình khoa học của Nước CHDCND Lào,Việt Nam và các nước có liên quan

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Luâṇ án sử dung ̣ phương pháp luâṇ duy vâṭbiê ̣n chứng vàduy vâṭlicḥ

sử và phương pháp nghiên cứu liên ngành của các khoa học: Chính trị học,

Giáo dục học, Xã hội học, Tâm lý học trong đó các phương pháp của Chínhtrị học là chủ đạo

Các phương pháp cụ thể: lịch sử và lôgíc, phân tích và tổng hợp, sosánh đối chiếu, hệ thống, quy nạp, diễn dịch, thống kê, nghiên cứu tài liệu,quan sát thực tiễn

- Phương pháp lịch sử và logic: Mọi sự vật, hiện tượng đều đặt trongbối cảnh lịch sử cụ thể, gắn với hoàn cảnh chung của đất nước, khu vực vàquốc tế Sử dụng những tư liệu, dữ kiện lịch sử, chọn lọc những trường hợpđiển hình để hệ thống hóa, mô hình hóa sự kiện Đồng thời, các sự vật, hiệntượng phải đặt trong quá trình vận động và phát triển theo quy luật kháchquan, trong mối liên hệ, tác động qua lại với các sự vật, hiện tượng liên quan.Phương pháp lôgic và lịch sử còn được dùng để khái quát hóa các vấn đềnghiên cứu ở nước ngoài và trong nước theo các chủ đề, vấn đề xác định vàtrình bày theo thời gian công bố các công trình nghiên cứu.

- Phương pháp tổng hợp và phân tích: Đây là những phương pháp được

sử dụng để thu thập và đánh giá các nguồn tài liệu, khai thác thông tin từ cácnguồn có sẵn, bao gồm các văn kiện của Đảng và Nhà nước, các báo cáođịnh kỳ và báo cáo chuyên đề của Bộ An ninh, các công trình nghiên cứutrong và ngoài nước liên quan đến đề tài Về hiệu quả GDCT-TT, luận án đã

sử dụng phương pháp phân tích tài liệu thu thập được và phiếu điều tra xã hộihọc trong diện khảo sát Phân tích nội dung được áp dụng cho cả định lượng

và định tính

- Phương pháp so sánh: So sánh, đối chiếu giữa mục đích với kết quả,giữa kết quả với việc huy động nguồn lực huy động cho GDCT-TT, từ đóđánh giá những ưu điểm, hạn chế của từng hình thức, phương pháp GDCT-

TT Đồng thời, tác giả so sánh, nhận xét quan điểm của các tác giả trong nướcvới các tác giả ngoài nước về các vấn đề nghiên cứu

- Phương pháp hệ thống cho phép xem xét nghiên cứu các vấn đề trongtổng thể chung, trong mối liên hệ, tương tác với các sự vật, hiện tượng kháctrong hệ thống Theo đó, với phương pháp này, vấn đề nghiên cứu là hiệu quảGDCT-TT cho cán bộ, chiến sĩ Bộ An ninh cần được đặt trong quan hệ đốichứng với hiệu quả GDCT-TT cho cán bộ, đảng viên nói chung và cho cán

bộ, chiến sĩ lực lượng an ninh nói riêng; trong quan hệ biện chứng với sự tác

động của nhiều yếu tố: yếu tố truyền thống, yếu tố thời đại, yếu tố trong nước,yếu tố quốc tế, các yếu tố khách quan và chủ quan…

- Các phương pháp quy nạp và diễn dịch được dùng để làm rõ các vấn

đề về nội dung, phương pháp, hình thức GDCT-TT

- Phương pháp thống kê dùng để thống kê tài liệu, con số, sự kiện, dữ liệu có được trong quá trình nghiên cứu, thu thập thông tin

Các phương pháp thu thập và xử lý thông tin

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Thu thập, sắp xếp các nguồn tài liệu

trong nước và quốc tế liên quan đến đề tài, từ những quan điểm, lý thuyết đếncác số liệu thống kê, các công trình khoa học, phân tích làm rõ các vấn đề liênquan đến cơ sở lý luận, phương pháp luận và những vấn đề thực tiễn mà đề tàiđặt ra Do số lượng phiếu điều tra ghạn chế, tác giả sử dụng phương pháp truyền thống để xử lý thông tin thu thập được

6 Đóng góp mới về mặt khoa học của Luận án

- Góp phần xây dựng và hoàn thiện khái niệm và bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả GDCT-TT cho cán bộ, chiến sĩ lực lượng an ninh

- Chỉ ra được hạn chế và một số vấn đề đặt ra cần giải quyết trong việcnâng cao hiệu quả GDCT-TT cho cán bộ, chiến sĩ ở Bộ An ninh nướcCHDCND Lào trong tình hình hiện nay

- Đề xuất được quan điểm và các giải pháp dưới góc độ khoa học công tác tư tưởng để nâng cao hiệu quả GDCT-TT

7 Ý nghĩa thực tiễn của Luận án

- Kết quả nghiên cứu góp phần gia tăng tri thức về hiệu quả GDCT-TT nói riêng và hiệu quả công tác tư tưởng nói chung

- Cung cấp luận cứ khoa học cho lãnh đạo, chỉ huy Bộ An ninh đề raquan điểm, biện pháp nâng cao hiệu quả GDCT-TT cho cán bộ, chiến sĩ cơquan Bộ

- Kết quả nghiên cứu có thể sử dụng làm tài liệu nghiệp vụ cho cán bộchính trị Bộ An ninh; làm tài liệu tham khảo trong nghiên cứu, giảng dạy, học

tập chuyên ngành an ninh, chính trị ở các trường an ninh Lào và chuyên ngành công tác tư tưởng ở các học viện, trường đại học Việt Nam.

8 Kết cấu của Luận án

Luận án được cấu trúc gồm: mở đầu, 4 chương, 13 tiết, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục

Chương 1 TỔNG QUAN NHỮNG CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU

LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI

Là một hoạt động quan trọng của công tác tư tưởng, GDCT-TT đượcnhiều nhà khoa học, nhà lãnh đạo, người làm công tác chính trị ở Việt Nam,Lào và các nước nghiên cứu ở các mức độ khác nhau Trên cơ sở khảo cứucác công trình liên quan đến GDCT-TT, có thể khái quát thành các vấn đề cơbản như sau:

1.1 Về khái niệm giáo dục chính trị - tư tưởng

Giáo dục chính trị - tư tưởng là thuật ngữ được nhiều ngành khoa học

sử dụng như: xây dựng Đảng, chính trị học, giáo dục học, tâm lý học quânsự Tuỳ theo tính chất, đặc điểm, mục đích, yêu cầu nghiên cứu mà có cáchtiếp cận khác nhau

Trước khi Liên Xô sụp đổ, có nhiều công trình, tài liệu về công tác tưtưởng của Đảng Cộng sản Liên Xô được được dịch sang tiếng Việt, như:

“Phương pháp luận công tác tư tưởng” của D.A Vôn-cô-gô-nốp [13, tr.190],

“Hình thành niềm tin cho thế hệ trẻ” của V.A.Xu-khôm-lin-xki [62, tr.195],

“Hoạt động tư tưởng của Đảng Cộng sản Liên Xô” của X.I.Xu-rơ-ni-tren-cô [tr.196]… Các công trình này sử dụng thuật ngữ giáo dục chính trị - tư tưởng

để chỉ hoạt động truyền bá nôịdung về chính trị, nhưng chưa luận bàn về khái

niệm Cuốn “Từ điển bách khoa quân sự Xô - Viết” (tiếng Nga) đã đưa ra một định nghĩa: “Giáo dục chính trị - tư tưởng trong các lực lượng vũ trang là hệ

thống các biện pháp nhằm hình thành cho sĩ quan và chiến sĩ có đủ trình độ

tư tưởng và sẵn sàng hoàn thành mọi nhiệm vụ chiến đấu để giành chiến thắng trong chiến tranh” [xem 57, tr.10] Cuốn “Công tác đảng - Chính trịtrong lực lượng vũ trang Xô - Viết” đề cập khá rõ mục đích của GDCT-TT làhình thành giác ngộ chính trị cao và niềm tin cộng sản vững chắc cho quân

nhân Nội dung của nó là “Chủ nghĩa Mác - Lênin, chính sách, nghị quyết của

Đảng Cộng sản Liên Xô, những thành tựu trong xây dựng CNXH, truyền thống cách mạng của Đảng, lực lượng an ninh và nhân dân; tình hữu nghị giữa các dân tộc và các nước XHCN anh em; tình hình thời sự chính trị quốc

tế và hoạt động đối ngoại của Đảng, âm mưu, thủ đoạn của kẻ thù…” [7,

tr.65-66] Cuốn “Đảng lãnh đạo lực lượng an ninh của lực lượng an ninh

Liên Xô, Cu-ba, CHDC Đức, Triều Tiên” khẳng định, một trong những nhiệm

vụ hàng đầu của tổ chức Đảng và cơ quan chính trị các cấp trong lực lượng anninh các nước XHCN đều phải giáo dục CNMLN, đường lối quan điểm của

Đảng, “làm cho các chiến sĩ trong công tác của họ tin tưởng tuyệt đối Đảng,

vào những nghị quyết của Đảng và trên cơ sở của chủ nghĩa Mác - Lênin, giáo dục bản chất cách mạng của người lính xã hội chủ nghĩa, ý thức giai cấp, ý thức dân tộc và tinh thần chiến đấu độc lập” [17, tr.42].

Những năm gần đây, ở Việt Nam đã xuất hiện nhiều công trình về côngtác tư tưởng của Đảng Cộng sản Trung Quốc Theo bản dịch tiếng Việt, các

nhà nghiên cứu Trung Quốc chỉ sử dụng một thuật ngữ duy nhất là công tác

giáo dục chính trị tư tưởng Trong các tác phẩm này, tác giả đã chỉ ra những

đặc trưng cơ bản của GDCT-TT Trong cuốn sách Tu dưỡng đạo đức tư

tưởng (bản dịch tiếng Việt), các nhà khoa học Trung Quốc sử dụng cả 02 cách

trình bày thuật ngữ là: GDCTTT (không có dấu gạch ngang) và giáo dục tưtưởng [18, tr.32], tuy nhiên, thuật ngữ GDCTTT được dùng phổ biến hơn Trong cuốn giáo trình “Công tác tuyên truyền tư tưởng trong thời kỳ mới” của

Cục cán bộ, Ban Tuyên huấn Trung ương, Đảng Cộng sản Trung Quốc, các

tác giả coi giáo dục niềm tin vào lý tưởng là nội dung cốt lõi; giáo dục lý luận

cơ bản, đường lối cơ bản, cương lĩnh cơ bản của Đảng, chủ nghĩa yêu nước, chủ nghĩa tập thể, chủ nghĩa xã hội là n ội dung hàng đầu của công tác chính trị tư tưởng [8, tr.226-270] Trong Tạp chí Cầu thị (Trung Quốc) năm 2009,

tác giả Lý Vĩnh Thắng có bài viết “Giáo dục chính trị tư tưởng là linh hồn

của giáo dục phẩm chất” Bài báo này coi giáo dục chính trị tư tưởng là linh

hồn của giáo dục phẩm chất con người Mục đích của hoạt động này là hình

thành phẩm chất chính trị tư tưởng, yếu tố “về căn bản quyết định lý tưởng,

đức tin, phẩm chất đạo đức và phương thức hành vi của nó” [48, tr.2] Giáo

trình “Công tác chính trị của Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc” dùng

trong các học viện, nhà trường trong thời kỳ mới, của Nxb Đại học Quốcphòng Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc, năm 1986 [41] coi công tác

giáo dục tư tưởng là một hoạt động quan trọng của công tác chính trị trong

quân đội với ba nội dung cơ bản là: giáo dục lý luận chủ nghĩa Mác và “bốn

nguyên tắc” cơ bản; giáo dục những vấn đề cơ bản xây dựng hiện đại hoá

CNXH Trung Quốc và xây dựng hiện đại hoá, chính quy hoá quân đội cáchmạng; giáo dục chính trị tư tưởng thường xuyên Trong đó, nội dung giáo dụcchính trị tư tưởng thường xuyên gồm: giáo dục nhiệm vụ và tình thế, phẩmchất đạo đức, truyền thống, chủ nghĩa yêu nước và chủ nghĩa anh hùng cáchmạng, pháp chế và dân chủ XHCN, kỷ luật tổ chức…

Các nước phương Tây không có thuật ngữ GDCT-TT nhưng trên mạnginternet, có thể tìm thấy các tài liệu đề cập đến hoạt động tuyên truyền chính trị

bằng tiếng Anh, như: “Propaganda” [105], “What are Tool of Propaganda?”

phương Tây sử dụng phổ biến thuật ngữ tuyên truyền (propaganda) hoặc tuyêntruyền chính trị (political propaganda) để chỉ hoạt động truyền bá các nội dungliên quan đến việc giành, giữ chính quyền của các đảng phái chính trị Trong đó,mục đích của tuyên truyền chính trị là nhằm thay đổi quan điểm và hành vi củađối tượng, từ chỗ phản đối, thờ ơ đến việc ủng hộ cương lĩnh, đường lối, chínhsách của đảng tranh cử hoặc đảng cầm quyền

Như vậy, các công trình nghiên cứu ở nước ngoài tuy tên gọi khác nhaunhưng đều khẳng định công tác tư tưởng có một hoạt động hướng vào xâydựng niềm tin, lý tưởng chính trị với nội dung truyền bá chủ yếu là tri thức vềlĩnh vực chính trị theo nghiã rông ̣ nhất của từ này

Các công trình của các tác giả Việt Nam về công tác tư tưởng có sốlượng khá lớn, nội dung đa dạng, hình thức phong phú Mỗi tác giả, mỗi côngtrình, tài liệu, bài viết về công tác tư tưởng tuy có cách tiếp cận, phạm vi, mức

độ, lĩnh vực nghiên cứu khác nhau nhưng ít nhiều đều đề cập đến hoạt độngtruyền bá nội dung chính trị Nhìn chung, các tác giả sử dụng đồng thời các

thuật ngữ nêu trên, trong đó thuật ngữ công tác giáo dục chính trị, tư tưởng có

xu hướng được sử dụng phổ biến hơn Thuật ngữ công tác giáo dục chính trị

chủ yếu được sử dụng trong quân đội Tuy tên gọi khác nhau, nhưng nhìnchung nội hàm của chúng là tương đối giống nhau

Trong các văn kiện của Đảng Cộng sản Việt Nam, tên gọi hoạt động nàycũng có sự khác nhau Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng lần thứ X

và lần thứ XI [15, tr.161] đều dùng thuật ngữ công tác giáo dục chính trị tư

tưởng Văn kiện Hội nghị lần thứ tư của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, khoá

XI sử dụng thuật ngữ công tác giáo dục chính trị, tư tưởng [xem 16, tr.35] nhưngđến Văn kiện Hội nghị lần thứ tư của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, khoá

XII lại sử dụng thuật ngữ công tác giáo dục chính trị tư tưởng.

Trong cuốn “Đổi mới công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho cán bộ,

đảng viên cơ sở”, tác giả Vũ Ngọc Am đưa ra định nghĩa: công tác giáo dục

chính trị tư tưởng là “quá trình tổ chức giáo dục, truyền bá hệ tư tưởng của giai

cấp công nhân đến với quần chúng nhân dân, thực chất là quá trình truyền bá, giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, cương lĩnh, đường lối, quan điểm và những chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước cho cán bộ, đảng viên và nhân dân” [1, tr.22] Theo tác giả, “công tác giáo dục chính trị tư tưởng thuộc hình thái của công tác tuyên truyền, một trong ba hình thái của công tác tư tưởng” [1, tr.22] Mục đích của công tác giáo dục chính trị

tư tưởng là truyền bá, giáo dục CNMLN-TTHCM, đường lối, quan điểm củaĐảng, pháp luật của Nhà nước, làm cho hệ tư tưởng trở thành hệ tư tưởng chiphối, thống trị trong đời sống tinh thần xã hội, giúp cho cán bộ, đảng viên và

nhân dân xây dựng thế giới quan, phương pháp luận đúng đắn, khắc phụcnhững tư tưởng lạc hậu, nâng cao nhận thức chính trị, ngày càng nắm chắc vàbiết vận dụng vào thực tế cuộc sống, thực hiện thắng lợi đường lối, nhiệm vụchính trị; cổ vũ, động viên khơi dậy nhiệt tình cách mạng, tinh thần tự giác vàtính tích cực trong quá trình cải tạo, xây dựng xã hội mới XHCN.

Cuốn giáo trình “Nguyên lý công tác tư tưởng”, tập 1, do tác giả Lương

Khắc Hiếu chủ biên, coi GDCT-TT là một hoạt động của công tác tư tưởng vàchỉ rõ sự khác biệt giữa GDCT-TT với các hoạt động giáo dục tư tưởng khácchính là ở nội dung của nó Tương ứng với lĩnh vực hoạt động thực tiễn nào

có tư tưởng về lĩnh vực ấy, vì vậy nội dung giáo dục tư tưởng rất rộng, baogồm: giáo dục thế giới quan khoa học, GDCT-TT, giáo dục đạo đức, giáo dụckinh tế, giáo dục lao động…Trong đó, GDCT-TT là một nội dung cơ bản vì

chức năng của nó là: “trang bị cho nhân dân lao động một hệ thống những

kiến thức về lĩnh vực chính trị của đời sống xã hội Trên cơ sở đó hình thành

ý thức giác ngộ chính trị, hình thành những quan niệm, quan điểm đúng đắn

về các vấn đề chính trị, mà quan trọng nhất là hiểu rõ và nắm vững đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, trách nhiệm và nghĩa vụ công dân”

[24, tr.183] Mục đích của GDCT-TT là hình thành văn hoá chính trị cho nhân

dân lao động Cấu trúc văn hoá chính trị ở cấp độ cá nhân bao gồm tri thứcchính trị, niềm tin chính trị và tính tích cực chính trị - xã hội Nội dungGDCT-TT bao hàm: hệ thống tri thức chính trị mà cốt lõi là CNMLN-TTHCM, đường lối, chính sách của Đảng; truyền thống chính trị và những giátrị chính trị được đúc kết trong lịch sử; lý tưởng chính trị của giai cấp, dântộc, niềm tin vào sự nghiệp cách mạng do Đảng lãnh đạo; giáo dục bản lĩnh,

sự nhạy bén chính trị và đấu tranh khắc phục sự mơ hồ về chính trị; giáo dụctính tích cực chính trị - xã hội, đấu tranh chống sự thụ động và thói thờ ơchính trị…Kết quả nghiên cứu này đã phân biệt khá rõ mục đích, nội dung củaGDCT-TT với các hoạt động khác của công tác tư tưởng

Cuốn “Từ điển giải thích thuật ngữ quân sự” sử dụng thuật ngữ giáo

dục chính trị - tư tưởng và cho rằng: “giáo dục chính trị - tư tưởng, quá trình tác động liên tục, có cơ sở khoa học, có định hướng vào đối tượng giáo dục nhằm bồi dưỡng cho họ khả năng nhận thức chính trị đúng đắn, thái độ chính trị phù hợp với quan điểm cách mạng, tinh thần kiên định đấu tranh vì chủ nghĩa xã hội” [9, tr.259] GDCT-TT là một nội dung cơ bản trong việc đào

tạo, rèn luyện quân nhân cách mạng, được tiến hành một cách thường xuyên,

có hệ thống đối với mỗi quân nhân trong suốt quá trình tại ngũ, bằng huấnluyện chính trị theo các chương trình phù hợp với từng cấp quân nhân, bằngcông tác tuyên truyền và vận động chính trị và bằng sinh hoạt tập thể tronglực lượng an ninh

Luận án tiến sĩ tâm lý học “Những điều kiện tâm lý sư phạm nâng cao

hiệu quả giáo dục chính trị - tư tưởng cho quân nhân ở đơn vị cơ sở”, tác giả

Cao Xuân Trung quan niệm: chính trị - tư tưởng là hệ thống các quan niệm, quanđiểm, hệ tư tưởng của giai cấp, nhà nước, các lực lượng xã hội về các lĩnh vực

của đời sống xã hội Trên cơ sở đó, tác giả đưa ra khái niệm “giáo dục chính trị

-tư -tưởng cho quân nhân là hoạt động có mục đích, có tổ chức và bằng phương pháp khoa học của người giáo dục tác động vào nhận thức, tình cảm, ý chí của quân nhân nhằm hình thành, phát triển ở họ thế giới quan, lý tưởng, niềm tin, phẩm chất chính trị - tư tưởng đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ cách mạng của Đảng, của lực lượng an ninh trong từng giai đoạn cách mạng” [56, tr.30].

Tác giả Nguyễn Văn Cần trong luận án tiến sĩ Triết học “Nâng cao

chất lượng giáo dục chính trị - tư tưởng trong lực lượng an ninh trước yêu cầu mới của cuộc đấu tranh tư tưởng ở nước ta hiện nay”, đã đưa ra định

nghĩa:

Giáo dục chính trị - tư tưởng trong lực lượng an ninh là quá trình tác động có mục đích, có tổ chức, có hệ thống của Đảng vào ý thức của cán bộ, chiến sĩ để truyền bá những tư tưởng chính trị cơ bản, cốt lõi là chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chính sách của Đảng và pháp

luật của Nhà nước, làm cho chúng thấm sâu, chiếm vị trí thống trị tuyệt đối trong đời sống tinh thần, định hướng suy nghĩ và hành động của cán bộ, chiến sĩ; xây dựng cho họ thế giới quan, phương pháp luận khoa học, bản lĩnh chính trị vững vàng, nhân sinh quan cộng sản chủ nghĩa; bồi dưỡng cho

họ năng lực thực hiện những tư tưởng chính trị của Đảng trong chiến đấu và mọi hoạt động chính trị xã hội khác; tập hợp, đoàn kết, động viên, cổ vũ họ hành động tích cực, sáng tạo vì lý tưởng, mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, góp phần củng cố vững chắc trận địa tư tưởng của Đảng trong lực lượng an ninh [5, tr.11].

Theo tác giả, GDCT-TT trong lực lượng an ninh là hoạt động đấu tranh

tư tưởng của cấp uỷ, chỉ huy các cấp để xác lập vị trí thống trị tuyệt đối củaCNMLN-TTHCM trong đời sống tinh thần của cán bộ, chiến sĩ; bồi dưỡng,rèn luyện cho quân nhân thế giới quan khoa học, bản lĩnh chính trị vững vàng,đạo đức, lối sống cách mạng, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ

Có một cách tiếp cận khác là nghiên cứu công tác tư tưởng dưới góc độthực tiễn, gắn với chức trách, nhiệm vụ của người chính uỷ, chính trị viên

“Giáo trình công tác đảng, công tác chính trị” do TCCT Quân đội nhân dân

Việt Nam xuất bản dùng trong các nhà trường quân đội sử dụng thuật ngữ

công tác giáo dục chính trị để chỉ các hoạt động “truyền bá lý luận Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của nhà nước, nhiệm vụ của lực lượng an ninh, đơn vị và những giá trị chuẩn mực đạo đức cách mạng, những kiến thức văn hoá - xã hội, lịch sử truyền thống của Đảng, của dân tộc, của lực lượng an ninh, của đơn vị” [55,

Mác-tr.314] Công trình này coi giáo dục chính trị, tư tưởng là một hình thức của

công tác giáo dục chính trị, bao gồm các hình thức cụ thể là học tập chính trị,sinh hoạt chính trị tư tưởng và nghiên cứu chuyên đề của sĩ quan

Luận án tiến sĩ chính trị học, chuyên ngành công tác tư tưởng củaLương Ngọc Vĩnh về “Hiệu quả công tác giáo dục chính trị - tư tưởng trong

học viên các học viện quân sự hiện nay” đưa ra khái niệm: “Công tác

GDCT-TT của Đảng Cộng sản Việt Nam là một bộ phận của công tác tư tưởng nhằm

truyền bá CNMLN-TTHCM, đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật Nhà nước, các tri thức và giá trị chính trị của nhân loại, những truyền thống chính trị của giai cấp công nhân và dân tộc, những sự kiện chính trị trong nước và quốc tế…để nâng cao nhận thức chính trị, hình thành niềm tin và cổ vũ tính tích cực chính trị - xã hội của cán bộ, đảng viên và quần chúng trong quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN"

[69] Trong đó, tác giả cũng đi sâu làm rõ các yếu tố cấu thành công tác

GDCT-TT gồm chủ thể, đối tượng, nội dung, phương thức tiến hành

Nước CHDCND Lào hiện nay có rất ít công trình đề cập trực tiếp đến

GDCT-TT, chỉ có một số cuốn sách đề cập đến công tác tư tưởng như: Cay

Xỏn Phôm Vi Hẳn, Toàn tập, tập 3, [91, tr.62] Cuốn sách này tập hợp các bàiviết của chủ tịch Cay Xỏn Phôm Vi Hẳn trong quá trình lãnh đạo cách mạng,trong đó có bài viết về công tác giáo dục tư tưởng trong xây dựng lực lượng

an ninh ở Lào Nội dung bài viết cho rằng, đối với mỗi cán bộ làm công tác anninh trước hết phải có trình độ nhận thức và có khả năng thực hiện nhiệm vụđầy khó khăn, phức tạp, cần đến sự cống hiến, hy sinh Trong đó vấn đề đầutiên là phải có hiểu biết về chính trị, biết vận động quần chúng, đồng thờicũng phải có sự hiểu biết về phương pháp luận và quan trọng là phải biết nắmthông tin tình báo để đáp ứng ngày càng cao yêu cầu của sự nghiệp đổi mới

Cuốn “40 năm trưởng thành và phát triển các lực lượng an ninh” của

Bộ An ninh nhân dân Lào [76, tr.66] Đây là cuốn sách tổng kết khá công phu

về quá trình ra đời, trưởng thành và phát triển lực lượng an ninh nhân dân Làoqua các thời kỳ lịch sử Công trình đã khẳng định nhờ làm tốt giáo dục tưtưởng nên lực lượng an ninh nhân dân Lào đã trở thành một bộ phận của lựclượng vũ trang cách mạng, là lực lượng trung thành của Đảng, của nhân dâncác bộ tộc Lào do Đảng NDCM Lào thành lập, lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp và

toàn diện, là lực lượng xuất thân từ nhân dân, do nhân dân và vì dân Ngoài ra

còn một số cuốn sách khác cũng đề cập đến công tác GDCT-TT như: Những

phương hướng chung và nhiệm vụ chủ yếu của công tác chính trị - tư tưởng trong tình hình mới [73], Nâng cao chất lượng giáo dục chính trị cho cán bộ, đảng viên ở thủ đô Viên chăn [82], Đào tạo và bồi dưỡng lực lượng an ninh ở

Bộ An ninh nhân dân Lào [83]…

Như vậy, GDCT-TT dưới góc độ khoa học công tác tư tưởng và côngtác giáo dục chính trị dưới góc độ là một nhiệm vụ thực tiễn tuy đều là một bộphận của công tác tư tưởng nhưng có sự khác nhau về mục đích, nội dung, vịtrí, mối quan hệ với công tác tư tưởng

1.2 Về khái niệm hiệu quả và tiêu chí đánh giá hiệu quả giáo dục chính trị - tư tưởng

1.2.1 Về khái niệm hiệu quả giáo dục chính trị - tư tưởng

Cuốn “Hoạt động tư tưởng của Đảng Cộng sản Liên Xô” đưa ra khái niệm hiệu quả công tác tư tưởng “…là sự tương quan giữa kết quả tác động

tư tưởng đã đạt được so với những mục tiêu xây dựng giác ngộ cộng sản chủ nghĩa và phẩm hạnh cộng sản chủ nghĩa của con người” [71, tr.299] Như

vậy, hiệu quả công tác tư tưởng là sự tương quan giữa kết quả và mục đích,trong đó mục đích của công tác tư tưởng là nhằm xây dựng phẩm chất chínhtrị và phẩm chất đạo đức cộng sản chủ nghĩa cho nhân dân Hiệu quả của hoạtđộng tư tưởng chịu ảnh hưởng của nhiều điều kiện khách quan và nhân tố chủquan Những điều kiện khách quan là: lối sống XHCN, chế độ dân chủ, môitrường xã hội…Nhân tố chủ quan là: trình độ lãnh đạo của Đảng đối với côngtác tư tưởng; sự thành thạo chuyên môn của cán bộ làm công tác tư tưởng;thường xuyên cải tiến hình thức, phương pháp; đảm bảo sự thống nhất của cácbiện pháp kinh tế - xã hội, tư tưởng, tổ chức và hành chính…

Trong bài viết Đánh giá tính hiệu quả của công tác giáo dục chính trị

tư tưởng (tiếng Trung) của các tác giả Tào Tổ Minh và Trần Đình trên

website Trường Đảng tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc, cho rằng: đánh giá tính hiệu

quả của công tác giáo dục chính trị tư tưởng là “thể hiện ở việc đáp ứng nhu cầu

tương ứng và đạt được mục đích tương ứng của người học, phán đoán kết quả của hoạt động công tác giáo dục chính trị tư tưởng với việc phù hợp mục tiêu dự kiến và khả năng phát huy chức năng của giáo dục” [39, tr.167-168].

Ở Việt Nam, vấn đề hiệu quả được quan tâm cả trong lĩnh vực sản xuấtvật chất và sản xuất tinh thần Trong kinh tế học, hiệu quả là một khái niệm

cơ bản và được phân định khá rõ ràng với khái niệm kết quả và chất lượng.Kết quả là toàn bộ sản phẩm mà quá trình sản xuất tạo ra, bao gồm cả sốlượng và chất lượng, trong đó chất lượng là những tính chất của sản phẩm mà

có thể đem đến sự thoả mãn nhu cầu của người sử dụng

Trong lĩnh vực quân sự, tuy cách diễn đạt khác nhau nhưng các tác giảđều đề cập đến vấn đề chi phí khi nói đến hiệu quả Trong luận án tiến sĩ triết

học “Nâng cao hiệu quả công tác tư tưởng trong lực lượng an ninh nhân dân

Việt Nam hiện nay”, tác giả Trần Ngọc Tuệ quan niệm hiệu quả công tác tư

tưởng là sự so sánh giữa kết quả với mục đích và chi phí nhưng mở rộng hơn

thuật ngữ chi phí, đó là “…việc sử dụng tối ưu mọi khả năng vào thực hiện

mục đích trong những điều kiện nhất định” [60, tr.23] Như vậy, chi phí

không đơn thuần chỉ là tiền bạc mà còn có những yếu tố khác Tương tự các

quan niệm nêu trên, tác giả Cao Xuân Trung cho rằng “hiệu quả giáo dục

chính trị - tư tưởng là mối tương quan giữa kết quả đạt được so với mục đích

đề ra trên cơ sở đầu tư về mọi mặt và ảnh hưởng thực tế của nó” [56, tr.40].

Luận án tiến sĩ của tác giả Lương Ngọc Vĩnh cũng đưa ra khái niệm

hiệu quả công tác GDCT-TT một cách cụ thể hơn, đó là “sự tương quan giữa

kết quả lĩnh hội tri thức chính trị, hình thành niềm tin chính trị và tính tích cực chính trị - xã hội ở đối tượng sau tác động giáo dục của chủ thể với mục đích đã xác định và sử dụng hợp lý các nguồn lực để đạt kết quả đó trong những điều kiện cụ thể”.

Trong công trình này, tác giả thay thế từ chi phí bằng nguồn lực để biểuđạt các chi phí một cách đầy đủ hơn bao gồm cả thời gian, công sức, tiền bạc,

cơ sở vật chất

Cuốn sách “Cơ sở lý luận công tác tư tưởng” của tác giả Lương KhắcHiếu, Nxb Chính trị quốc gia năm 2017 đưa ra một khái niệm mới về hiệu

quả công tác tư tưởng, đó là “sự tương quan giữa kết quả với mục đích đã xác

định và chi phí nguồn lực để đạt kết quả đó trong những điều kiện cụ thể”

[23, tr.290].

Qua các công trình nghiên cứu trên đây có thể thấy, hiệu quả công tác

tư tưởng, GDCT-TT hay công tác GDCT-TT là một vấn đề được đông đảocác nhà khoa học trong và ngoài nước quan tâm Hầu hết các công trình đềucho rằng, hiệu quả là sự tương quan hoặc so sánh giữa kết quả với mục đích

và chi phí Một số công trình đã đề cập đến khái niệm nguồn lực thay vì sửdụng từ chi phí vốn khá nhạy cảm trong lĩnh vực tư tưởng Một số công trìnhchỉ đề cập đến sự so sánh giữa hai yếu tố kết quả và chi phí hoặc giữa kết quả

và mục đích Không chỉ đưa ra khái niệm, các công trình nghiên cứu còn đưa

ra cách phân loại và các yếu tố tác động đến hiệu quả công tác tư tưởng

1.2.2 Về tiêu chí đánh giá hiệu quả giáo dục chính trị - tư tưởng

Trong cuốn “Công tác Đảng-chính trị trong các lực lượng vũ trang

Xô-Viết”, các nhà khoa học Liên Xô cho rằng: “Thước đo kết quả của việc giáo dục chính trị cho quần chúng tất nhiên là những việc cụ thể Tính tư tưởng cộng sản chủ nghĩa - đó là một hợp kim bền vững của kiến thức, niềm tin và hành động thực tiễn” [7, tr.125] Các tác giả trong cuốn “Hoạt động tư tưởng của Đảng Cộng sản Liên Xô” cho rằng có ba nhóm tiêu chuẩn để đánh giá hiệu quả là trình

độ hiểu biết CNMLN, đường lối, chính sách của đảng, pháp luật nhà nước,những thành tựu mới nhất của khoa học kỹ thuật và văn hoá; ý thức giác ngộcộng sản chủ nghĩa, niềm tin cộng sản chủ nghĩa và tính tích cực xã hội, trong đótính tích cực xã hội là tiêu chuẩn quyết định hiệu quả của công tác tư

tưởng [xem 71, tr.305-306] Tuy nhiên, các tác giả cũng chưa xác định rõ đâu

là nhận thức chính trị, đâu là ý thức giác ngộ và niềm tin cộng sản chủ nghĩa

Nhiều nhà nghiên cứu phương Tây cũng quan tâm đến tiêu chí vàphương pháp đánh giá hiệu quả tuyên truyền chính trị Trong đó, tiêu chí đánhgiá chủ yếu dựa vào sự hiểu biết, thái độ và hành vi của đối tượng Trong một

công trình nghiên cứu về lý thuyết tuyên truyền “Propaganda”, tác giả đã chỉ

ra 4 phương pháp (measure the effects of the propaganda) để đo hiệu quảtuyên truyền, bao gồm: nghiên cứu thực nghiệm có kiểm soát (controlledexperiment), phân tích dữ liệu thống kê (content analysis), quan sát thực tiễn(practicipant observers) và phỏng vấn nhóm nhắc lại (panel interview -repeated interview) [xem 105]

Nhiều nhà khoa học Việt Nam đã quan tâm nghiên cứu về tiêu chí đánhgiá hiệu quả công tác tư tưởng theo các góc độ khác nhau nhưng đều đề cập

đến nhận thức và hành động ở đối tượng Trong tuyển tập “Một số vấn đề về

công tác tư tưởng”, tác giả Đào Duy Tùng cho rằng: tiêu chuẩn đánh giá hiệu

quả công tác tư tưởng là ở nhận thức và hành động nhưng không phải mọihành động tích cực của con người đều là kết quả của giáo dục Ở bình diện xãhội đó là kết quả hình thành đường lối chính trị; mức độ quán triệt, truyền báđường lối; mức độ chi phối của hệ tư tưởng, bầu không khí tâm lý xã hội lànhmạnh; kết quả xây dựng con người mới XHCN Trong mỗi nhiệm vụ chính trị

cụ thể, tiêu chuẩn đánh giá hiệu quả là: nhận thức chính trị; nhiệt tình cáchmạng, ý thức trách nhiệm; tri thức chuyên môn; hành động cụ thể và mức độchất lượng hoàn thành nhiệm vụ của mỗi người Ngoài ra, còn có thể đánh giátiêu chuẩn của từng binh chủng trong công tác tư tưởng [xem 61, tr.133-153]

Cuốn “Công tác tư tưởng” của tác giả Đào Duy Quát đưa ra ba tiêu chuẩn

đánh giá hiệu quả gồm: hoàn thành nhiệm vụ chính trị; sự trưởng thành của cán

bộ, đảng viên và nhân dân; các tổ chức trong sạch vững mạnh Ở tầm quốc gia,hiệu quả công tác tư tưởng là chính trị ổn định; kinh tế, xã hội, văn hoá phát

triển, quốc phòng, an ninh tăng cường; uy tín quốc tế nâng cao Ngoài ra cóthể đánh giá hiệu quả công tác tư tưởng theo ba bộ phận cấu thành (hình thái)hoặc theo phương tiện, công cụ của công tác tư tưởng: cơ quan nghiên cứu,các trường chính trị, báo cáo viên, thông tin đại chúng, văn hoá - văn nghệ,điều tra dư luận xã hội…[xem 44, tr.18-25].

Trong cuốn “Nghiệp vụ công tác tuyên giáo” do Ban Tuyên giáo Trung

ương xuất bản năm 2008, các tác giả cho rằng: hiệu quả công tác tư tưởngđược đánh giá thông qua những chuyển biến nhận thức tư tưởng của các giaicấp, tầng lớp và toàn xã hội, thể hiện ở kết quả kinh tế, chính trị, xã hội,phong trào theo các mức độ: lâu dài, trước mắt, trực tiếp [xem 2, tr.15]

Tác giả Vũ Ngọc Am khẳng định đánh giá hiệu quả là một vấn đề rấtkhó, phải cân nhắc, xem xét toàn diện Cần phân biệt kết quả và hiệu quả, mặc

dù hiệu quả của công tác giáo dục chính trị tư tưởng trước hết là kết quả, phảilấy kết quả để tính hiệu quả, nhưng hiệu quả lại không đồng nhất với kết quả.Hiệu quả công tác giáo dục chính trị tư tưởng biểu hiện ở trình độ nhận thức,tính tự giác cách mạng, tinh thần hăng say, tận tụy trong hành động cáchmạng của cán bộ, đảng viên và quần chúng Trong đó, hành động và hành vicủa mỗi người trong thực tế là thước đo, là tiêu chuẩn quyết định tính hiệuquả của công tác giáo dục chính trị tư tưởng Khi đánh giá hiệu quả phải xemxét, căn cứ việc áp dụng đổi mới hình thức và phương pháp thực hiện sao cho

có hiệu quả mà lại giảm chi phí, phải tính toán đến tất cả những chi phí vậtchất một cách tiết kiệm nhất Hiệu quả tỷ lệ nghịch với các chi phí vật chấtcủa hoạt động giáo dục chính trị tư tưởng Nếu kết quả đạt được mà chi phíquá lớn, không thể nói là hiệu quả cao [xem 1, tr.131-140] Theo tác giả TrầnThị Anh Đào [18, tr.39], cơ sở đánh giá hiệu quả là sự thay đổi nhận thức, thái

độ và hành vi của đối tượng sau khi được tác động tư tưởng Tác giả Hà HọcHợi [26, tr.27] cho rằng, hiệu quả công tác tư tưởng được đánh giá bằng cả sự

cố gắng của chủ thể và những chuyển biến về nhận thức, tư tưởng của đối

tượng, thể hiện trong kết quả kinh tế, chính trị, xã hội và các phong trào hànhđộng cách mạng của quần chúng nhân dân Tác giả đưa ra ba tiêu chí đánh giáhiệu quả: mức độ tổng kết thực tiễn, phát triển lý luận; mức độ nâng cao nhậnthức của cán bộ, đảng viên và quần chúng; sự chuyển biến của nhận thứcthành phong trào quần chúng qua mức độ tích cực, tự giác, số lượng ngườitham gia, chất lượng hoàn thành nhiệm vụ.

Các công trình nêu trên đã đưa ra những nhận thức ban đầu về tiêu chíđánh giá hiệu quả công tác tư tưởng Một số tác giả cho rằng, đánh giá hiệuquả bao hàm cả việc đánh giá các yếu tố của công tác tư tưởng như nội dung,phương pháp, hình thức, phương tiện Nhưng điều này mâu thuẫn với mụcđích của công tác tư tưởng, vì mục đích cuối cùng của công tác tư tưởng làlàm thay đổi nhận thức, thái độ và hành vi của đối tượng

Trong cuốn “Nguyên lý công tác tư tưởng” tập 2, do tác giả Lương

Khắc Hiếu chủ biên [25, tr.283-289] đã đưa ra các tiêu chuẩn đánh giá hiệuquả công tác tư tưởng bao gồm hai nhóm: tiêu chuẩn tinh thần và tiêu chuẩnthực tiễn Hai nhóm tiêu chuẩn này được đánh giá ở bình diện toàn xã hội và

ở bình diện cụ thể (một nội dung, một nhiệm vụ, một hình thức, một phươngtiện, một nhóm đối tượng) Ở bình diện xã hội, tiêu chuẩn tinh thần là sự hoànthiện CNMLN-TTHCM, đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách, phápluật Nhà nước; khả năng vận dụng sáng tạo CNMLN-TTHCM và đường lối,chính sách vào thực tiễn cách mạng; mức độ truyền bá, thâm nhập, chiếm lĩnhcủa CNMLN-TTHCM, đường lối, chính sách, pháp luật trong đời sống tinhthần cá nhân và xã hội; trình độ, năng lực, phương pháp tư duy lý luận của cácnhóm đối tượng và của toàn xã hội Tiêu chuẩn thực tiễn bao gồm: tính tíchcực lao động - sản xuất, tính tích cực hoạt động chính trị - xã hội, tham giavào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; quy mô tính chất các phong tràohành động cách mạng của quần chúng Ở bình diện cá nhân, tiêu chuẩn tinhthần là nhận thức và niềm tin, tiêu chuẩn thực tiễn là tính tích cực hành

động của con người Ngoài ra, các nhà khoa học còn chỉ ra 6 đặc điểm củaviệc đánh giá hiệu quả công tác tư tưởng và khẳng định hiệu quả công tác tưtưởng luôn nằm ở đối tượng và chỉ có thể đánh giá ở đối tượng Khi đánh giáhiệu quả công tác tư tưởng cần phải thấu triệt quan điểm toàn diện và quanđiểm lịch sử - cụ thể Để đánh giá hiệu quả cần xác định kết quả của quá trìnhtác động tư tưởng Muốn đánh giá kết quả có thể sử dụng các phương phápđịnh lượng như: phỏng vấn (câu hỏi đóng), bảng hỏi (câu hỏi đóng), điều tra,thống kê và các phương pháp định tính như: phỏng vấn (câu hỏi mở), bảnghỏi (câu hỏi mở), thảo luận nhóm, quan sát, phân tích nội dung.

Trong cuốn “Công tác tư tưởng - văn hoá trong xây dựng quân đội về

chính trị”, của Việt Nam do TCCT xuất bản [54, tr.124], các tác giả cho rằng:

đặc điểm, quy trình tác động và hiệu quả đối với con người của công tác tư tưởng

- văn hoá khác với hoạt động sản xuất vật chất Kết quả cuối cùng của hoạt động

tư tưởng - văn hoá nằm ngay trong con người, không nhìn thấy được, đó lànhững đức tính, phẩm chất tư tưởng - tinh thần - tình cảm - tâm lý Tiêu chuẩnđánh giá hiệu quả bao gồm: số lượng, chất lượng và sức tác động của thông tinđối với đối tượng; sự chuyển hoá thông tin thành tư tưởng, tình cảm, tâm lý đểđịnh hướng cho hành động của mỗi người Cụ thể hơn, tác giả Trần Ngọc Tuệ

lượng an ninh, bao gồm: nhận thức chính trị tư tưởng (tính phương hướng củahành động), hoạt động thực tiễn (kết quả hoàn thành nhiệm vụ, kết quả công tác

tư tưởng) của tổ chức và cá nhân Tác giả Cao Xuân Trung đã đề cập đến vấn đề

chi phí khi đánh giá hiệu quả GDCT-TT cho quân nhân: “Muốn tính hiệu quả

hoạt động giáo dục chính trị - tư tưởng phải lấy kết quả so với mục đích, yêu cầu

đã xác định trên cơ sở chi phí về thời gian, nhân lực, vật lực được tính toán, được kế hoạch hoá một cách tiết kiệm nhất” [56, tr.40].Tuy nhiên, tác giả chưa

bàn đến vấn đề chi phí mà chỉ đề cập đến sự hình thành, phát triển về nhận thức,thái độ, niềm tin và hành vi chính trị của mỗi quân nhân

Tác giả Lương Ngọc Vĩnh và tác giả Lương Khắc Hiếu đã đưa ra cáctiêu chí đánh giá hiệu quả GDCT-TT ở hai nhóm gồm: kết quả GDCT-TT vànguồn lực huy động cho GDCT-TT Trong nhóm kết quả tác giả đánh giá ởkiến thức, thái độ và hành động của đối tượng Trong nhóm nguồn lực, tác giảđánh giá ở việc huy động nhân lực, kinh phí, thời gian, cơ sở vật chất, phươngtiện sử dụng trong GDCT-TT.

1.3 Về hiệu quả giáo dục chính trị - tư tưởng cho cán bộ, chiến sĩ lực lượng an ninh

Tính đến thời điểm nghiên cứu đề tài, có một số công trình đề cập đếnvấn đề này

Đề tài khoa học cấp cơ sở: “Công tác nắm, giải quyết, báo cáo tình

hình tư tưởng cán bộ, chiến sỹ Công an nhân dân - Thực trạng và giải pháp”

của Cục Công tác chính trị, Bộ Công an và đề tài khoa học cấp Bộ: “Giải

pháp nâng cao hiệu quả công tác tư tưởng của lực lượng Công an nhân dân trong tình hình hiện nay” của tác giả Đặng Thái Giáp đã đề cập đến những

biện pháp nâng cao hiệu quả công tác tư tưởng trong lực lượng công an baogồm: nắm chắc diễn biến tình hình tư tưởng của cán bộ, chiến sĩ, nâng caonhận thức trách nhiệm của cấp ủy, người chỉ huy đơn vị, tăng cường đào tạobồi dưỡng cán bộ làm công tác tư tưởng, chăm lo đời sống vật chất tinh thầncho cán bộ, chiến sĩ lực lượng công an

Cuốn “Giáo trình Công tác đảng, công tác chính trị trong Công an

nhân dân”, do tác giả Đinh Ngọc Hoa (chủ biên) năm 2015 đã trình bày

những vấn đề cơ bản về bản chất, nguyên tắc, phương châm và các hoạt động

cơ bản của công tác tư tưởng trong lực lượng công an nhân dân

Một số bài báo như: “Nâng cao hiệu quả công tác chính trị, tư tưởngđối với thanh niên Công an nhân dân trong tình hình mới” của Lê Minh Tuấn,

Lê Đình Hồng, Tạp chí Thanh niên CAND, số 03, 2013; “Công tác giáo dụcchính trị, tư tưởng - Nhiệm vụ quan trọng để xây dựng lực lượng CAND tuyệt

đối trung thành với Đảng, Nhà nước và Nhân dân” của Trần Bá Thiều, Báođiện tử Đảng Cộng sản Việt Nam, ngày 19/8/2015; “Giáo dục chính trị, tưtưởng cho cán bộ, chiến sĩ Công an tỉnh Lạng Sơn” của Dương Quốc Thành,Tạp chí Xây dựng Đảng, 18/8/2015 đều thống nhất đưa ra các giải pháp đểnâng cao chất lượng hiệu quả công tác giáo dục chính trị, tư tưởng trong lựclượng công an nhân dân Các giải pháp đều xoay quanh các vấn đề về chủ thể,đổi mới nội dung, phương thức tiến hành, tăng cường đầu tư cơ sở vật chất,phương tiện hiện đại, xây dựng môi trường văn hóa trong đơn vị

Cuốn “45 năm trưởng thành và phát triển của lực lượng an ninh” của

Bộ An ninh Lào [78, tr.64] Đây là cuốn sách tổng kết khá công phu về quátrình ra đời, trưởng thành và phát triển của lực lượng an ninh Lào qua các thời

kỳ lịch sử Công trình đã khẳng định lực lượng an ninh là một bộ phận của lựclượng vũ trang cách mạng, là lực lượng trung thành của Đảng, của nhân dâncác bộ tộc Lào do Đảng NDCM Lào thành lập, lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp vàtoàn diện, là lực lượng xuất thân từ nhân dân, do dân và vì dân Một trongnhững nguyên nhân làm nên những thành tựu ấy là do Đảng NDCM Lào luônquan tâm tiến hành công tác giáo dục chính trị - tư tưởng và công tác này đãluôn đạt chất lượng, hiệu quả tốt

Cuốn:“Xây dựng tổ chức cơ sở đảng trong sạch vững mạnh gắn với

xây dựng đơn vị cơ sở vững mạnh toàn diện trong lực lượng An ninh Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào hiện nay”, của Khoa Công tác Đảng, công tác

chính trị - Trường Cao đẳng An ninh [93] Ở phần thứ nhất, các tác giả lý giảiviệc kết hợp xây dựng tổ chức cơ sở đảng trong sạch, vững mạnh với xâydựng đơn vị cơ sở vững mạnh toàn diện trong lực lượng an ninh nhân dânhiện nay và một số vấn đề lý luận và thực tiễn Phần thứ hai bàn về những giảipháp cơ bản nhằm tăng cường kết hợp xây dựng tổ chức cơ sở đảng trongsạch, vững mạnh với xây dựng đơn vị cơ sở vững mạnh toàn diện trong lựclượng an ninh CHDCND Lào hiện nay Trong phần này, các tác giả đã nhấn

mạnh đến giải pháp nâng cao hiệu quả GDCT-TT cho cán bộ, chiến sĩ toànlực lượng an ninh nhân dân.

Trên Tạp chí nghiên cứu của Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Lào có các bài viết: “Tăng cường công tác giáo dục chính trị - tư tưởng cho

cán bộ, chiến sĩ ở Bộ an ninh nhân dân Lào” của tác giả Sôm phon Bụt Đi

(2012), [95, tr.73] và bài viết “Một số vấn đề về GDCT-TT cho cán bộ, đảngviên ở Bộ An ninh nhân dân Lào” của tác giả Un Lạ Vông Phạ Chăn (2013),

[102, tr.15] Các công trình nghiên cứu nói trên đã đề xuất nhiều biện phápnâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tư tưởng Nhìn chung, các giải phápđều hướng vào giải quyết các vấn đề thuộc chủ thể, đối tượng, môi trường xãhội khách quan và đổi mới các yếu tố, các bộ phận của GDCT-TT Trong đó,hầu hết các công trình đều đề cập đến việc nâng cao nhận thức, tăng cườngđổi mới sự lãnh đạo, chỉ đạo cấp uỷ, người chỉ huy các cấp đối với GDCT-TT; phát huy sức mạnh tổng hợp của các tổ chức, các lực lượng, mọi lĩnh vực;nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chính trị làm nòng cốt; phát huy tính tíchcực, tự giác học tập và rèn luyện của đối tượng Tiếp đến là các biện pháp: kếthợp giáo dục chính trị với tổ chức phong trào hành động cách mạng, xây dựngđơn vị vững mạnh toàn diện; tiếp tục đổi mới nội dung, hình thức GDCT-TT;xây dựng môi trường văn hoá giáo dục lành mạnh, tốt đẹp; đảm bảo và pháthuy tác dụng của cơ sở vật chất, phương tiện…

Mặc dù nghiên cứu ở các phạm vi, góc độ tiếp cận khác nhau nhưng nhìn chung, các công trình đều thống nhất quan niệm cho rằng, lực lượng an ninh nói chung có những nét đặc thù ảnh hưởng đến hiệu quả công tác tư tưởng Những đăc ̣ điểm đólà: cơ cấu tổ chức mang đặc trưng của lực lượng vũtrang; nhiệm vụ chủ yếu là bảo vệ an ninh quốc gia; có đội ngũ cán bộ, chiến

sĩ với chất lượng chính trị cao; quản lý thời gian chặt chẽ; đối tượng chủ yếu

là sĩ quan và chiến sĩ có trình độ chuyên môn cao, có nhiều đặc trưng tâm lý khác biệt với các cơ quan, đơn vị dân sự

Nhìn chung, các giải pháp đều hướng vào giải quyết các vấn đề thuộc chủ thể, đối tượng, môi trường xã hội khách quan và đổi mới các yếu tố, các

bộ phận của bản thân công tác tư tưởng Trong đó, hầu hết các công trình đều

đề cập đến việc nâng cao nhận thức, tăng cường đổi mới sự lãnh đạo, chỉ đạo cấp uỷ, người chỉ huy các cấp đối với công tác tư tưởng; phát huy sức mạnh tổng hợp của các tổ chức, các lực lượng, mọi lĩnh vực; nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chính trị làm nòng cốt; phát huy tính tích cực, tự giác học tập

và rèn luyện của đối tượng Tiếp đến là các biện pháp: kết hợp giáo dục chính trị với tổ chức phong trào hành động cách mạng, xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện; tiếp tục đổi mới nội dung, hình thức công tác tư tưởng; xây dựng môi trường văn hoá giáo dục lành mạnh, tốt đẹp; đảm bảo và phát huy tác dụng của cơ sở vật chất, phương tiện…

1.4 Thành tựu và những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu

- Công tác tư tưởng có một hoạt động chủ yếu là truyền bá nôịdung vềchính trị với mục đích nâng cao nhận thức, hình thành niềm tin và cổ vũ hànhđộng chính trị tích cực, tự giác của đối tượng Dù tiếp cận với tư cách là một hoạtđộng hay một mặt công tác của Đảng, hoạt động này đều có mục đích là hìnhthành phẩm chất, năng lực chính trị hoặc văn hoá chính trị cho đối tượng Chủthể là Đảng Công ̣ sản, cụ thể là các tổ chức đảng, tổ chức chính trị - xã hội, cán

bộ, đảng viên và những người làm công tác chính trị Đối tượng bao gồm: cán bộ,đảng viên, chiến sĩ, quần chúng nhân dân Nội dung là tri thức về chính

trị mà cốt lõi là hệ tư tưởng , đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách, phápluật của Nhà nước Hoạt động này thực hiện các nguyên tắc, phương châmvàsử dụng các hình thức, phương pháp, phương tiện của công tác tư tưởng.

- Đa số các tác giả đều thừa nhận hiệu quả công tác tư tưởng hoặc

GDCT-TT là sự tương quan giữa kết quả với mục đích và chi phí về nguồn lực

- Chỉ ra được các tiêu chí hoặc tiêu chuẩn đánh giá hiệu quả công tác tưtưởng, như sau:

+ Đối với tập thể là hoàn thành nhiệm vụ chính trị; sự trưởng thành củacán bộ, đảng viên và nhân dân; các tổ chức trong sạch vững mạnh Ở tầmquốc gia là mức độ chi phối, thống trị của hệ tư tưởng XHCN, sự ổn địnhchính trị; kinh tế, xã hội, văn hoá phát triển; quốc phòng, an ninh được tăngcường; uy tín quốc tế nâng cao

+ Đối với bản thân công tác tư tưởng: kết quả công tác lý luận, công táctuyên truyền, công tác cổ động; việc xác định mục đích, yêu cầu giáo dụcchính trị và kết quả đạt được trên thực tế so với mục đích đề ra; kết quả hoànthiện nội dung, vận dụng hình thức, phương pháp công tác tư tưởng

+ Đối với cá nhân: nhận thức, niềm tin, bản lĩnh chính trị, tính tích cực chính trị - xã hội, thái độ, hành vi đạo đức, kết quả hoàn thành nhiệm vụ

- Nêu ra các yêu cầu, đề xuất được nhiều giải pháp nâng cao hiệu quả công tác tư tưởng nói chung và ở các địa phương, cơ quan, đơn vị nói riêng

Mặc dù chưa bàn trực tiếp đến hiệu quả GDCT-TT nhưng kết quảnghiên cứu của các công trình nêu trên là cơ sở lý luận vững chắc để tiếp tục

đi sâu nghiên cứu bản chất, con đường, biện pháp nâng cao hiệu quả

GDCT-TT cho cán bộ, chiến sĩ cơ quan Bộ An ninh nhân dân Lào

1.4.2 Những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu

Do tiếp cận ở các góc độ khác nhau nên kết quả nghiên cứu của các côngtrình, tài liệu nói trên còn một số vấn đề chưa rõ hoặc chưa thống nhất, như sau:

Thứ nhất, về mặt lý luận:

- Mặc dù ở Việt Nam và Lào có khá nhiều công trình nghiên cứu vềGDCT-TT cho các đối tượng nhưng chưa công trình nào nghiên cứu vềGDCT-TT cho cán bộ, chiến sĩ lực lượng an ninh nước CHDCND Lào Vìvậy, rất cần những công trình nghiên cứu làm rõ sự khác biệt giữa GDCT-TT

ở Việt Nam và ở nước CHDCND Lào nói chung và cho cán bộ, chiến sĩ lực lượng an ninh nhân dân Lào nói riêng

- Hiện nay, ở Việt Nam và Lào đều sử dụng nhiều thuật ngữ khác nhau

để chỉ hoạt động giáo dục ý thức, niềm tin chính trị cho cán bộ, đảng viên vànhân dân như: Chính trị tư tưởng; chính trị, tư tưởng; chính trị - tư tưởng Vìvậy rất cần phải phân định rõ sự khác nhau của các khái niệm này và luận giảicách sử dụng thuật ngữ giáo dục chính trị - tư tưởng trong luận án

- Một số công trình ở Việt Nam đã xây dựng được bộ tiêu chí đánh giáhiệu quả GDCT-TT nói chung nhưng việc vận dụng bộ tiêu chí đó cho mộtđối tượng cụ thể là cán bộ, chiến sĩ lực lượng an ninh nhân dân Lào đến nayvẫn chưa được nghiên cứu một cách đầy đủ và sâu sắc Đặc biệt là việc sosánh kết quả và nguồn lực không rõ ràng và chưa thuyết phục

Thứ hai, về mặt thực tiễn: hầu hết các công trình chưa khảo sát thực

trạng hiệu quả GDCT-TT ở một cơ quan cấp chiến lược thuộc lực lượng vũtrang là Bộ An ninh nhân dân Lào Đây là cơ quan chiến lược có vị trí rấtquan trọng và yêu cầu cao về chính trị, nơi tập hợp đông đảo đội ngũ cán bộcao cấp nên chắc chắn hiệu quả GDCT-TT sẽ có sự khác biệt với các cơ quan,đơn vị, địa phương khác

Thứ ba, về các giải pháp nâng cao hiệu quả GDCT-TT: các công trình

đã đưa ra một bộ khung các giải pháp được áp dụng cho nhiều đối tượng khácnhau Do Bộ An ninh có chức năng, nhiệm vụ, tổ chức biên chế mang tính đặcthù đòi hỏi các giải pháp không thể áp dụng máy móc như các đối tượng khác.Đây là vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu, đặc biệt là phải tìm ra những giảipháp có nét đặc thù riêng

Trên cơ sở kế thừa các kết quả đã nghiên cứu, là nghiên cứu sinh Làođang học tập tại Việt Nam, với mục đích đã xác định, tác giả tiếp tục nghiêncứu làm rõ các vấn đề sau:

- Hệ thống hoá, hoàn thiện khái niệm GDCT-TT cho cán bộ, chiến sĩlực lượng an ninh theo góc độ khoa học công tác tư tưởng, nhất là xác định rõcác yếu tố cấu thành hoạt động GDCT-TT làm cơ sở để xây dựng khái niệm,

bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả GDCT-TT

- Cụ thể hoá lý luận chung về hiệu quả GDCT-TT vào một đối tượng

cụ thể là cán bộ, chiến sĩ Bộ An ninh nhân dân Lào

- Khảo sát, tổng kết thực tiễn ở Bộ An ninh để khẳng định, làm sáng tỏ những vấn đề lý luận đã nghiên cứu

- Đề xuất những giải pháp mới, đặc thù dưới góc độ khoa học công tác

tư tưởng để nâng cao hiệu quả GDCT-TT cho cán bộ, chiến sĩ Bộ An ninh

Trong các vấn đề nêu trên, việc đề xuất các giải pháp mới để nâng caohiệu quả GDCT-TT cho cán bộ, chiến sĩ Bộ An ninh có ý nghĩa quan trọngnhất Bởi theo quan điểm của CNMLN, mục đích hành động của con ngườikhông chỉ là nhận thức thế giới mà quan trọng hơn là để cải tạo thế giới

Với việc chỉ ra những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, có thể khẳngđịnh, đề tài luận án đã xác định được một hướng đi riêng, không trùng lặp vớibất cứ công trình nào đã nghiên cứu trước đây

Tiểu kết

Lực lượng an ninh là công cụ sắc bén của Đảng, chính phủ nướcCHDCND Lào trong giữ gìn an ninh, trật tự an toàn xã hội Để hoàn thànhnhiệm vụ của mình, toàn lực lượng phải tiến hành GDCT-TT nhằm xây dựng,bồi dưỡng phẩm chất, năng lực chính trị cho cán bộ, chiến sĩ và phát triển độingũ đảng viên, xây dựng lực lượng an ninh vững mạnh về chính trị

GDCT-TT là một hoạt động quan trọng nhằm trang bị tri thức chính trị,hình thành niềm tin chính trị và cổ vũ tính tích cực chính trị - xã hội của cán

bộ, chiến sĩ GDCT-TT cho cán bộ, chiến sĩ trong lực lượng an ninh có nhữngđặc điểm riêng theo hướng thuận lợi và yêu cầu cao về hiệu quả.

Hiệu quả GDCT-TT là sự tương quan giữa kết quả với nguồn lực Đánhgiá kết quả GDCT-TT dựa vào hai nhóm tiêu chí là nhóm tiêu chí về kết quả

và nhóm tiêu chí về sử dụng nguồn lực

Nâng cao hiệu quả GDCT-TT cho cán bộ, chiến sĩ lực lượng an ninh làmột yêu cầu khách quan và cấp thiết xuất phát từ vai trò chiến lược của lựclượng an ninh, từ vai trò của chính GDCT-TT trong việc hình thành phẩmchất chính trị của cán bộ, chiến sĩ lực lượng an ninh và từ yêu cầu nhiệm vụcách mạng trong thời kỳ mới cũng như những hạn chế, yếu kém trong GDCT-

TT của lực lượng an ninh hiện nay

Chương 2 HIỆU QUẢ GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ - TƯ TƯỞNG CHO CÁN BỘ, CHIẾN SĨ LỰC LƯỢNG AN NINH NHÂN DÂN LÀO - MỘT SỐ VẤN

ĐỀ LÝ LUẬN

2.1 Giáo dục chính trị - tư tưởng và giáo dục chính trị - tư tưởng cho cán bộ, chiến sĩ lực lượng an ninh nhân dân Lào

2.1.1 Giáo dục chính trị - tư tưởng

Theo các nhà khoa học tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Học việnChính trị quốc gia Hồ Chí Minh, công tác tư tưởng có nhiều nội dung giáodục như: giáo dục thế giới quan khoa học, giáo dục lý luận chính trị, giáo dụcchính trị - tư tưởng, giáo dục đạo đức, giáo dục kinh tế, giáo dục pháp luật…Trong đó, giáo dục chính trị - tư tưởng là một nội dung rất quan trọng nhằmhình thành văn hóa chính trị cho đối tượng [24, tr.176] Mặc dù có nhiều ý

kiến khác nhau về việc sử dụng thuật ngữ chính trị - tư tưởng nhưng luận án

kế thừa tên gọi này theo cuốn giáo trình Nguyên lý công tác tư tưởng, tập 1,năm 2008 tại Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội và đang được giảngdạy tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền Theo đó, thuật ngữ này đề cập đếnnội dung và mục đích chính trị của việc giáo dục tư tưởng, có nghĩa là việc tácđộng làm thay đổi tư tưởng của con người rất đa dạng, phong phú nhưng ởđây chỉ đề cập những nội dung, hoạt động nhằm hình thành phẩm chất chínhtrị của con người Vì vậy, nội dung GDCT-TT không chỉ có tư tưởng chính trị

mà còn những tri thức, giá trị chính trị chung của nhân loại, những vấn đềchính trị thực tiễn, kinh nghiệm chính trị…Mặt khác, tuy mục đích củaGDCT-TT trước hết là hướng vào cải tạo ý thức lý luận, nhưng nó không chỉtác động vào hệ tư tưởng mà còn tác động đến cả đời sống tâm lý, tình cảmchính trị của đối tượng GDCT-TT tuy lấy nhiệm vụ giáo dục tư tưởng làchính nhưng không chỉ nhằm hình thành tư tưởng chính trị mà còn đạt tớihành động chính trị tích cực của đối tượng

Như vậy, GDCT-TT khác với giáo dục tư tưởng chính trị ở chỗ mục

đích của giáo dục tư tưởng chính trị là nhằm cải tạo tư tưởng chính trị của đốitượng và do đó nội dung của nó chỉ giới hạn trong việc trang bị tri thức về tưtưởng chính trị không đề cập đến tri thức, tâm lý, kinh nghiệm, thông tin thời

sự chính trị Giáo dục chính trị, tư tưởng truyền bá hai nội dung là chính trị và

tư tưởng tương đối độc lập với nhau Theo cách hiểu thông thường, chính trị

là quan điểm, đường lối của Đảng, tư tưởng là hệ tư

tưởng Trong môṭsốvăn ban , công trinh nghiên cưu , thuật ngữ giáo dục

chính trị tư tưởng cũng đươc ̣ sư dung ̣ nhưng n ội hàm cung tương t ự như

thuâṭngữgiáo dục chính trị, tư tưởng.

Như vậy, GDCT-TT là một hoạt động thuộc công tác tư tưởng củaĐảng nhằm xây dựng nhân cách con người về mặt chính trị và để phân biệtvới các hoạt động giáo dục đạo đức, giáo dục pháp luật, giáo dục kinh tế, giáodục thẩm mỹ Với cách tiếp cận như trên, bản chất của GDCT-TT là quátrình tác động có mục đích, có hệ thống của một đảng, một giai cấp, một tổchức nhằm truyền bá hệ tư tưởng, đường lối chính trị của Đảng vào quầnchúng để nâng cao nhận thức tư tưởng của họ về quan điểm, đường lối chínhtrị, từ đó tập hợp quần chúng tham gia vào quá trình đấu tranh giành, giữ vàthực thi quyền lực chính trị, bảo vệ lợi ích của giai cấp chủ thể giáo dục Dướichủ nghĩa xã hội, GDCT-TT hướng vào xây dựng phẩm chất, năng lực chínhtrị của con người mới XHCN

Theo các công trình nghiên cứu về công tác tư tưởng của Đảng Công ̣sản Việt Nam hi ện nay, GDCT-TT được coi là một nội dung của công tác tưtưởng và thuộc hình thái tuyên truyền [24, tr.56] có chức năng chủ yếu làtrang bị cho cán bộ, đảng viên và quần chúng một hệ thống những kiến thức

về lĩnh vực chính trị của đời sống xã hội Nếu mục đích của công tác tư tưởng

là hình thành ý thức xã hội XHCN thì mục đích của GDCT-TT hướng vào xâydựng hình thái ý thức chính trị XHCN Mục đích cụ thể của GDCT-TT là

hình thành cho đối tượng thế giới quan khoa học, niềm tin vào mục tiêu, lýtưởng, vào sự lãnh đạo của Đảng và sự nghiệp đổi mới; rèn luyện bản lĩnhchính trị vững vàng trong mọi tình huống; thái độ không khoan nhượng đốivới hệ tư tưởng tư sản và những tư tưởng tàn dư của quá khứ, khắc phục thóithụ động và thờ ơ chính trị; thúc đẩy tính tích cực, tự giác của quần chúngtham gia vào các phong trào hành động cách mạng Trong sự nghiệp xây dựngcon người mới, nền văn hoá mới XHCN ở nước ta hiện nay, GDCT-TT là một

hoạt động cơ bản để hình thành văn hoá chính trị cho nhân dân lao động Ở

cấp độ cá nhân, văn hoá chính trị bao gồm các yếu tố cơ bản là: tri thức chínhtrị, niềm tin chính trị và tính tích cực chính trị - xã hội, trong đó hệ tư tưởng làyếu tố cốt lõi [xem 24, tr.170-193]

Từ sự phân tích nêu trên, có thể quan niệm GDCT-TT của Đảng NDCM

Lào là một hoạt động của công tác tư tưởng nhằm truyền bá hệ tư tưởng, đường

lối, quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật Nhà nước, các tri thức, truyền thống chính trị của Đảng và nhân dân các bộ tộc Lào, những sự kiện chính trị trong nước và quốc tế…để hình thành phẩm chất chính trị cho cán bộ, đảng viên

và quần chúng trong quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Mục đích của GDCT-TT là hình thành phẩm chất chính trị cho đốitượng, trong đó cốt lõi là thế giới quan, nhân sinh quan và niềm tin chính trị

Đó là sự tin tưởng có cơ sở khoa học vững chắc vào hệ tư tưởng của Đảng,cương lĩnh, đường lối và sự nghiệp đổi mới đất nước dưới sự lãnh đạo củaĐảng NDCM Lào

Chủ thể GDCT-TT là Đảng NDCM Lào mà tr ực tiếp là cấp uỷ, các cơquan chức năng của các cấp uỷ Đảng, các tổ chức chính trị - xã hội, cán bộ,đảng viên và những người trực tiếp làm công tác tư tưởng Đối tượng củaGDCT-TT là cán bộ, đảng viên, nhân dân các bộ tộc Lào Nói cách khác, toànĐảng làm công tác tư tưởng, trong đó có GDCT-TT và đối tượng tác động làcán bộ, đảng viên trong Đảng và toàn thể nhân dân các bộ tộc Lào

Nội dung giáo dục của GDCT-TT chủ yếu là những tri thức vềchính trịtheo nghĩa rộng nhất của từ này Trong thời kỳ đấu tranh giành chính quyền,nội dung cơ bản của GDCT-TT là hệ tư tưởng của giai cấp công nhân, đườnglối chiến lược, sách lược của Đảng Ngày nay, trong sự nghiệp xây dựngCNXH, với chức năng hình thành văn hoá chính trị cho quần chúng, nội dungcủa GDCT-TT ngoài vấn đề cơ bản, cốt lõi nhất là hệ tư tưởng, đường lối,quan điểm của Đảng, còn là những tri thức về lĩnh vực chính trị như: thân thế,

sự nghiệp của các lãnh tụ cách mạng; truyền thống chính trị, những giá trịchính trị phổ quát của dân tộc và nhân loại; âm mưu thủ đoạn của kẻ thù;những thông tin cập nhật về tình hình chính trị trong nước và quốc tế Là một

bộ phận của công tác tư tưởng, GDCT-TT sử dụng các hình thức, phươngpháp, phương tiện của công tác tư tưởng

Với nghĩa đó, khái niệm GDCT-TT bao hàm cả hoạt động giáo dục lý luận chính trị tập trung theo trường lớp và các hoạt động giáo dục chính trị thường xuyên, ngoại khóa như: sinh hoạt của các tổ chức, thông tin về chính trị trên các phương tiện thông tin đại chúng, phong trào thi đua, các cuộc vận động…

2.1.2 Khái niệm giáo dục chính trị - tư tưởng cho cán bộ, chiến sĩ lực lượng an ninh nhân dân Lào

Lực lượng an ninh nhân dân Lào là một bộ phận của lực lượng vũ trang cóchức năng, nhiệm vụ chính là thu thập thông tin, phân tích, đánh giá, dự báo tìnhhình và đề xuất với Đảng, Nhà nước ban hành, chỉ đạo thực hiện đường lối,chính sách, pháp luật, chiến lược bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, antoàn xã hội, đấu tranh phòng, chống tội phạm; tham gia thẩm định, đánh giá tácđộng về an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội đối với quy hoạch, kế hoạch, dự

án phát triển kinh tế - xã hội; kết hợp chặt chẽ nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia,bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, đấu tranh phòng, chống tội phạm với nhiệm vụxây dựng, phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội; phối hợp có hiệu quả hoạt động anninh với hoạt động quốc phòng và đối ngoại