THU HOẠCH VỀ TÁC PHẨM ĐƯỜNG CÁCH MỆNH HỒ CHÍ MINH

Tác phẩm hàm chứa những tư tưởng lớn của Nguyễn Ái Quốc mà nội dung xuyên suốt là tinh thần độc lập dân tộc gắn với chủ nghĩa xã hội, điều đó được thể hiện qua việc đặt cách mạng Việt Na

MỞ ĐẦU

“Đường cách mệnh” là tác phẩm lý luận chính trị hết sức quan trọng đánh dấu bước phát triển mới về chất trong tư tưởng và hoạt động của lãnh tụ Nguyễn

Ái Quốc, là tập hợp những bài giảng của Người cho các khoá huấn luyện chính trị của Tổng bộ Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên ở Quảng Châu (Trung Quốc) từ năm 1925 đến năm 1927 “Đường cách mệnh” đã được Bộ tuyên truyền của Hội Liên hiệp các dân tộc bị áp bức Á Đông xuất bản tại Quảng Châu và gửi về nước vào đầu năm 1927

Có thể coi “Đường cách mệnh” là sự nối dài của “Bản án chế độ thực dân Pháp” và là một trong những “quả ngọt” đầu tiên trong quá trình hiện thực hóa chủ nghĩa Mác- Lênin vào thực tiễn cách mạng Việt Nam Tác phẩm hàm chứa những

tư tưởng lớn của Nguyễn Ái Quốc mà nội dung xuyên suốt là tinh thần độc lập dân tộc gắn với chủ nghĩa xã hội, điều đó được thể hiện qua việc đặt cách mạng Việt Nam vào quỹ đạo của cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa trên toàn thế giới, việc giải quyết triệt để vấn đề dân tộc, vấn đề giai cấp, xác định đúng đắn con đường giải phóng dân tộc gắn với con đường giải phóng giai cấp công nhân và những người bị

áp bức bóc lột

Thực tế lịch sử đã chứng minh, dưới ngọn cờ độc lập dân tộc gắn với chủ nghĩa xã hội, Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã giải quyết được một loạt các vấn đề cơ bản về sách lược và chiến lược trong cách mạng dân tộc, dân chủ và cách mạng xã hội chủ nghĩa, đã phát huy sức mạnh của toàn dân tộc, kết hợp được sức mạnh của dân tộc với thời đại để viết tiếp nên những trang sử rạng rỡ nhất trong thế kỷ XX Những kết quả đó có ngọn nguồn xa xôi từ những tư tưởng được Nguyễn Ái Quốc trình bày trong tác phẩm “Đường cách mệnh” mà linh hồn của nó

là độc lập dân tộc gắn với chủ nghĩa xã hội

NỘI DUNG

1 Yếu tố hình thành nên tư tưởng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội trong lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc

Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là một quan điểm lớn, xuyên suốt, chi phối nhiều lĩnh vực, nhiều vấn đề khác nhau trong tư tưởng lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc Quan điểm đó được hình thành bằng lý luận, bằng học thuyết, bằng cả kết quả của những hoạt động thực tế, tổng kết thực tiễn, và trên hết là bằng

sự nhậy bén của một tư duy xuất chúng

Khi đã tìm thấy con đường cách mạng và nhận thức được chân lý của thời đại cách mạng nhờ giác ngộ chủ nghĩa Mác-Lê-nin, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã nỗ lực để thực hiện đến cùng lý tưởng và mục tiêu cách mạng: Độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội Tư tưởng này trong tác phẩm “Đường cách mệnh” là sự tiếp nối, phát triển từ những tác phẩm, công trình nghiên cứu trước đó và quá trình hoạt động thực tiễn của người Sự hình thành nên tư tưởng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội trong lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trong giai đoạn này được quy định bởi những yếu tố khách quan và chủ quan

1.1 Yếu tố khách quan

Một là, truyền thống yêu nước và tinh thần đấu tranh quật cường của dân tộc và quê hương

Trong suốt tiến trình lịch sử hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước, dân tộc Việt Nam đã xây đắp nên nhiều truyền thống tốt đẹp Đó là truyền thống kiên cường, bất khuất, cần cù, truyền thống coi trọng đạo lý, yêu chuộng hòa bình, truyền thống đoàn kết gắn bó với cộng đồng, làng nước, truyền thống hiếu học Nguyễn Ái Quốc đã tiếp thụ từ sớm và rất sâu sắc những truyền thống quý báu đó

Do vậy, nguồn gốc đầu tiên của tư tưởng Hồ Chí Minh nói chung và tư tưởng độc lập dân tộc gắn với chủ nghĩa xã hội nói riêng trong giai đoạn trước khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời chính là tinh hoa của nền văn hóa Việt Nam được kết tinh qua hàng nghìn năm lịch sử Một trong những tinh hoa văn hóa của dân tộc ta đó là chủ nghĩa yêu nước, tinh thần đấu tranh quật cường Điều đó được thể hiện rõ nét trong

tiến trình lịch sử Việt Nam “Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước” [5;171] Khi thực dân Pháp xâm lược nước ta, phải mất 30 năm (1858

-1884) chúng mới chiếm được đất nước ta Tuy vậy, nhân dân ta vẫn liên tục đứng lên phản kháng, quyết không cam chịu cuộc đời nô lệ Nguyễn Ái Quốc ra đi tìm đường cứu nước chính là sự tiếp nối lịch sử truyền thống đấu tranh kiên cường đó của dân tộc bàng cách rất riêng của mình

Cùng với truyền thống dân tộc, truyền thống quê hương và gia đình cũng góp phần quan trọng trong việc hình thành nên phẩm chất yêu nước và cách mạng của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc Sinh ra và lớn lên trên mảnh đất Ngệ An giàu truyền thống cách mạng, từ nhỏ, Nguyễn Ái Quốc đã chứng kiến cảnh đất nước lầm than, nhân dân bị áp bức bóc lột dã man, khổ cực từ rất sớm Người đã có những suy

nghĩ, quyết tâm phải đứng lên cứu lấy quê hương và đất nước mình Nguyễn Ái Quốc còn là con của một nhà Nho trong thời kỳ chế độ phong kiến đã suy tàn Người may mắn sớm được cha định hướng về con đường học tập, lối đi đúng đắn ngay từ những bước đầu tiên Vì vậy, Nguyễn Ái Quốc được học tập, tiếp xúc với nền văn hóa dân tộc một cách bài bản, có hệ thống; qua đó tư tưởng yêu nước, thương dân đã được vun đắp và ngày càng bùng cháy mạnh mẽ

Hai là, sự bế tắc về con đường cứu nước ở Việt Nam vào cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX

Trong khi triều đình phong kiến đang từng bước khuất phục trước cuộc xâm lược của thực dân Pháp, thừa nhận nền bảo hộ của chúng trên toàn cõi Việt Nam Cuối thế kỷ XIX, các cuộc khởi nghĩa vũ trang dưới ngọn cờ “Cần Vương” thất bại, hệ tư tưởng phong kiến tỏ ra lỗi thời với trước nhiệm vụ lịch sử Cùng với đó

là các trào lưu cải cách ở Nhật Bản, Trung Quốc tràn vào nước ta làm cho các phong trào yêu nước chuyển dần sang xu hướng dân chủ tư sản Cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, các phong trào yêu nước đã diễn ra sôi nổi với nhiều khuynh hướng khác nhau Tiêu biểu là phong trào yêu nước của các sĩ phu Nho học có tư tưởng tiến bộ, thức thời như Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh Rồi các các phong trào yêu nước theo khuynh hướng dân chủ tư sản với phương pháp bạo động Tuy vậy, tất cả đều thất bại Việt Nam đang trong giai đoạn khủng hoảng về đường lối cứu nước

Ba là, ảnh hưởng của cuộc cách mạng tháng Mười Nga, của Quốc tế Cộng sản III và tư tưởng của Lê-nin.

Trong khi con thuyền Việt Nam còn đang chưa rõ bến bờ đi tới thì lịch sử thế giới trong giai đoạn này có những chuyển biến hết sức sâu sắc Đặc biệt, cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, một cao trào cách mạng thế giới nổ ra với đỉnh cao là Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917 Vạch sáng thời đại này đã “làm thức tỉnh nhân dân châu Á”, mở ra thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới Sau cách mạng tháng Mười, nhiều thuộc địa đã được giải phóng, hình thành nên các quốc gia độc lập và dẫn tới sự ra đời của Liên bang Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xôviết (năm 1922), Quốc tế cộng sản (năm 1919) Trong hành trình cứu nước, Nguyễn Ái Quốc đã chịu ảnh hưởng của cách mạng Tháng Mười, chịu ảnh

hưởng của Quốc tế Cộng sản III và tư tưởng của Lê-nin “Vô sản tất cả các nước và các dân tộc bị áp bức đoàn kết lại” Từ chủ nghĩa yêu nước, Người đã đến với chủ

nghĩa Mác-Lê nin, quyết định lựa chọn con đường giải phóng dân tộc gắn với giải phóng giai cấp công nhân và nhân dân lao động, giải phóng dân tộc gắn với chủ nghĩa xã hội

1.2 Yếu tố chủ quan

Nguyễn Ái Quốc có lòng yêu nước, thương dân sâu sắc Chính điều đó đã thôi thúc người sớm tham gia vào các cuộc đấu tranh, các phong trào yêu nước khi còn đang học tập Cũng chính lòng yêu nước đã thôi thúc người thanh niên mới hơn 21 tuổi sẵn sàng dời Tổ quốc để bước vào một hành trình hết sức nguy hiểm, qua năm châu bốn bể với gần 30 quốc gia, với đủ thứ nghề với mong muốn sau này

“trở về giúp đồng bào chúng ta”

Nguyễn Ái Quốc có phẩm chất của một lãnh tụ thiên tài, có tầm nhìn xa rộng Khi còn rất trẻ, người đã có những quan sát và nhìn nhận hết sức đúng đắn về các phong trào yêu nước do các cụ Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh, Hoàng Hoa Thám lãnh đạo Mặc dù rất kính trọng các cụ nhưng Nguyễn Ái Quốc đã không ủng hộ những con đường cứu nước đó Người chọn hướng đi độc đáo, chưa từng

có tiền lệ trong lịch sử Người không đi về phương Đông mà đi sang phương Tây,

mà đầu tiên là sang nước Pháp - đất nước có tên thực tàn bạo xâm lược nước ta Cách đi của Người cũng hết sức riêng biệt, đó là vừa làm, vừa học, vừa hoạt động thực tiễn, vừa tìm hiểu, nghiên cứu, kiểm nghiệm lý luận Do đó, những kết luận của Người đưa ra hết sức chính xác và sâu sắc

Nguyễn Ái Quốc có một nền tảng văn hóa hết sức vững chắc Với xuất thân

từ một gia đình nhà Nho, Nguyễn Ái Quốc có được vốn văn hóa phương Đông sâu rộng Người cũng được học ở các nhà trường do chế độ thực dân tổ chức Với sự thông minh, sáng tạo của mình, Người đã có được cả vốn văn hóa phương Tây phong phú Đây là cơ sở hết sức thuận lợi để Người dễ dàng tiếp nhận các tư tưởng tiến bộ của thời đại

Như vậy, tư tưởng Nguyễn Ái Quốc về độc lập dân tộc gắn với chủ nghĩa xã hội là sản phẩm tổng hòa của những điều kiện khách quan và chủ quan, của truyền thống văn hóa dân tộc và tinh hoa văn hóa nhân loại Từ thực tiễn dân tộc và thời đại được lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc tổng kết, chuyển hóa sắc sảo, tinh tế với một phương pháp khoa học, biện chứng

2 Mối quan hệ giữa độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội

Độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội là hai nội dung có liên quan chặt chẽ với nhau Thực chất của vấn đề này là giải quyết đúng đắn sáng tạo, phù hợp với

điều kiện lịch sử của thời đại mới về mối quan hệ giữa vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp, giữa con đường giải phóng dân tộc với con đường giải phóng giải cấp công nhân và những người bị áp bức bóc lột.

Tư tưởng độc lập gắn với chủ nghĩa xã hội được thể hiện xuyên suốt tác phẩm “Đường cách mệnh”, trong đó thể hiện rõ nét ở ba vấn đề lớn đó là việc đặt cách mạng giải phóng dân tộc trong quỹ đạo của cuộc cách mạng vô sản, giải phóng dân tộc phải gắn liền với vai trò lãnh đạo của giai cấp công nhân và sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản

Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã phát hiện đúng chỗ bức xúc nhất đối với Việt Nam, Đông Dương và các dân tộc đang bị chủ nghĩa đế quốc thực dân thống trị là phải giải phóng dân tộc, giành lấy độc lập dân tộc Mối quan hệ mật thiết không thể tách rời giữa dân tộc và giai cấp và chỉ có giai cấp công nhân, chỉ có cuộc cách mạng vô sản do giai cấp công nhân tiến hành mới giải quyết được triệt để mục tiêu độc lập dân tộc Cách mạng giải phóng dân tộc triệt để tất yếu phải gắn liền độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội Ở đây, giải phóng dân tộc là tiền đề để phát triển dân tộc và con đường đưa dân tộc tới phát triển chỉ có thể là con đường xã hội chủ nghĩa, tiến tới chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản Đó là con đường đi tới Độc lập - Tự do - Hạnh phúc thực sự cho tất cả mọi người lao động

3 Tư tưởng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội trong tác phẩm

3.1 Giải phóng dân tộc bằng con đường cách mạng vô sản

“Đường cách mệnh” nêu lên một chân lý đó là muốn sống phải làm cách mạng, quyết tâm giành độc lập, tự do cho Tổ quốc Tác giả phân tích nguyên nhân sinh ra dân tộc cách mệnh và giai cấp cách mệnh là mâu thuẫn dân tộc, mâu thuẫn giai cấp Tính chất của dân tộc cách mệnh là dân tộc nô lệ đồng tâm hiệp lực đánh đuổi bọn áp bức, giành độc lập tự do; giai cấp cách mệnh là giai cấp bị áp bức làm cách mệnh để đạp đổ giai cấp đang áp bức mình Ở Việt Nam phải tiến hành cả dân tộc cách mệnh và giai cấp cách mệnh Giải phóng giai cấp phải đi liền với giải phóng dân tộc

Tư tưởng độc lập dân tộc gắn với chủ nghĩa xã hội thể hiện rõ nét trong việc nhấn mạnh việc giải phóng nhân dân phải gắn với việc giải phóng giai cấp vô sản

và nhân nhân lao động Phải kết hợp chủ nghĩa yêu nước với chủ nghĩa xã hội, lợi ích của dân tộc với lợi ích của giai cấp vô sản Nguyễn Ái Quốc đã chia cách mạng thành “hai thứ”, đó là “dân tộc và cách mệnh” và “thế giới cách mệnh” Người chỉ rõ: An Nam đuổi Pháp để giành lấy quyền tự do, bình đẳng cho đất nước là “dân tộc cách mệnh” Và, tất cả dân cày, người thợ trên thế giới liên hợp nhau lại như

anh em một nhà, “để đập đổ tất cả tư bản trong thế giới, làm cho nước nào, dân nào cũng được hạnh phúc, làm cho thiên hạ đại đồng - ấy là thế giới cách mệnh” [4;266] Hai cuộc cách mạng đó có sự khác biệt “vì dân tộc cách mệnh thì chưa phân giai cấp, nghĩa là sĩ, nông, công, thương đều nhất trí chống lại cường quyền Còn thế giới cách mệnh thì vô sản giai cấp đứng đầu đi trước Nhưng hai cách mệnh ấy vẫn có quan hệ với nhau Thí dụ: An Nam dân tộc cách mệnh thành công thì tư bản Pháp yếu, tư bản Pháp yếu thì công nông Pháp làm giai cấp cách mệnh cũng dễ Và nếu công nông Pháp cách mệnh thành công, thì dân tộc An Nam sẽ được tự do” [4;266].

Đặc biệt, Người đã phân tích cách mạng Mỹ (1776), cách mạng Pháp (1789), cách mạng tư sản Nga (1905) - đây đều là những cuộc cách mạng tư sản hết sức điển hình trên thế giới Người phát hiện ra rằng đây đều là những cuộc cách mạng tư sản và là những cuộc cách mạng không triệt để, tức là “chưa phải cách

mệnh đến nơi” Do vậy “Mỹ tuy rằng cách mệnh thành công đã hơn 150 năm nay, nhưng công nông vẫn cứ cực khổ, vẫn cứ lo tính cách mệnh lần thứ hai” [4;270].

Cách mệnh Pháp bản chất cũng như cách mệnh Mỹ, nghĩa là “cách mệnh tư bản, cách mệnh không đến nơi, tiếng là cộng hoà và dân chủ, kỳ thực trong thì nó tước lục)công nông, ngoài thì nó áp bức thuộc địa Cách mệnh đã 4 lần rồi, mà nay công nông Pháp hẵng còn phải mưu cách mệnh lần nữa mới hòng thoát khỏi vòng áp bức”[4;274].

Từ phân tích các cuộc cách mạng tư sản, Nguyễn Ái Quốc phân tích cuộc cách mạng Tháng Mười Nga, cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa đã tạo nên bước

ngoặt của thời đại Người khẳng định: “Trong thế giới bây giờ chỉ có cách mệnh Nga là đã thành công, và thành công đến nơi, nghĩa là dân chúng được hưởng cái hạnh phúc tự do, bình đẳng thật, không phải tự do và bình đẳng giả dối như đế

quốc chủ nghĩa Pháp khoe khoang bên An Nam Cách mệnh Nga đã đuổi được vua, tư bản, địa chủ rồi, lại ra sức cho công, nông các nước và dân bị áp bức các thuộc địa làm cách mệnh để đập đổ tất cả đế quốc chủ nghĩa và tư bản trong thế giới”[4;280].

Muốn dân tộc được độc lập, muốn nhân dân lao động thoát khỏi thân phận người nô lệ, thì phải làm cách mạng một cách triệt để Không thể đi theo con đường cách mạng tư sản, không thể thiết lập mô hình nhà nước cộng hoà tư sản, nơi chính quyền chủ yếu thuộc về giai cấp tư sản Nguyễn Ái Quốc nhấn mạnh:

“Chúng ta đã hy sinh làm cách mệnh, thì nên làm cho đến nơi, nghĩa là làm sao cách mệnh rồi thì quyền giao cho dân chúng số nhiều, chớ để trong tay một bọn ít người Thế mới khỏi hy sinh nhiều lần, thế dân chúng mới được hạnh phúc”[4;270].

Với quan điểm này, Nguyễn Ái Quốc đã đưa dân tộc ta vào đúng dòng chảy của thời đại Đặt cuộc cách mạng giải phóng dân tộc nằm trong phạm trù cách mạng vô sản, gắn độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội Người đã trình bày và giới thiệu những vấn đề cơ bản về con đường cách mệnh: Phải làm dân tộc cách mệnh

và giai cấp cách mệnh, phải đi theo cách mệnh ở Nga, theo chủ nghĩa Mác - Lênin;

đó là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội và chia thành hai giai đoạn trên một nền tảng chung là “dân tộc cách mệnh” và “thế giới cách mệnh”

3.2 Cách mạng giải phóng dân tộc tiến lên chủ nghĩa xã hội là sự nghiệp chung của toàn dân do giai cấp công nhân lãnh đạo

Chủ nghĩa Mác - Lênin khẳng định: Chỉ có cách mạng xã hội chủ nghĩa do giai cấp vô sản lãnh đạo là cuộc cách mạng chân chính mới đủ khả năng giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người, kết hợp đúng đắn lợi ích giai cấp với lợi ích dân tộc và lợi ích của các tầng lớp nhân dân, đem lại cuộc sống ấm

no, hạnh phúc cho nhân dân, đưa nhân dân thực sự trở thành chủ thể của xã hội, làm chủ vận mệnh dân tộc và làm chủ chính bản thân mình, biến hoài bão, ước mơ chính đáng của toàn dân thành hiện thực Giai cấp tư sản dù có suy yếu, mục ruỗng cũng không bao giờ dễ dàng từ bỏ quyền thống trị đối với xã hội Do đó, giai cấp

vô sản phải tổ chức quần chúng để lật đổ quyền thống trị đó, giành chính quyền về tay nhân dân

Quán triệt tinh thần đó, trong tác phẩm, Nguyễn Ái Quốc đã nhận thức rõ mối quan hệ chặt chẽ không thể tách rời giữa dân tộc và giai cấp và chỉ có giai cấp công nhân, chỉ có cuộc cách mạng do giai cấp công nhân tiến hành (cách mạng vô sản) mới giải quyết được triệt để mục tiêu độc lập dân tộc, đưa đất nước tiến lên con đường chủ nghĩa xã hội

Trong suốt lịch sử phong trào dân tộc ở Việt Nam trước khi Nguyễn Ái Quốc tìm ra con đường cứu nước mới, chưa một nhà cách mạng nào thấy được vai trò của giai cấp công nhân và nông dân Cụ Phan Bội Châu cho rằng chỉ có hạng binh lính và hạng giang hồ mới có thể làm được việc lớn đánh giặc Quốc dân Đảng cũng chỉ chú trọng đến binh lính mà không phát hiện ra vai trò cách mạng của công nhân và nông dân như là động lực, đội quân chủ lực của cách mạng

Còn đối với Nguyễn Ái Quốc, sau khi hấp thụ chủ nghĩa Mác-Lênnin, Người đã sớm xác định cuộc cách mạng giải phóng dân tộc của nhân dân ta thuộc phàm trù cuộc cách mạng vô sản gồm ba nội dung gắn bó với nhau là: Dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội dựa trên nền tảng liên minh công nông và tri thức Đối tượng của “dân tộc cách mệnh” là đánh đổ chính quyền thuộc địa của Pháp Chủ thể là toàn dân tộc, lấy quần chúng công nông làm nền tảng, vì công nông là những người bị tư bản áp bức nặng nề nhất và cũng là lực lượng đông đảo nhất: “Là vì công nông là tay không chân rồi, nếu thua chỉ mất một cái kiếp khổ, nếu được thfi được cả thế giới, cho nên họ gan góc” Nguyễn Ái Quốc nhiều lần khẳng định:

“công nông là người chủ cách mệnh”, “công nông là đông nhất cho nên sức mạnh hơn hết”, “công nông là gốc cách mệnh” Người cũng làm rõ vấn đề lực lượng

cách mạng và mối liên minh chiến lược giữa công nhân, nông dân và bầu bạn của

họ trong khi thực hiện nhiệm vụ “dân tộc cách mệnh”, “Đường cách mệnh” đã tập hợp được tất cả những người Việt Nam yêu nước vào cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc bao gồm cả học trò, nhà buôn nhỏ, điền chủ nhỏ

3.3 Đảng cộng sản - nhân tố quyết định thắng lợi của cuộc cách mạng giải phóng dân tộc

Những năm 20 của thế kỷ XX, nước ta có rất nhiều Đảng như Phục Việt, Tân Việt, Thanh Niên, Quốc dân Đảng… chứng tỏ sự bộc phát của chủ nghĩa yêu nước Tuy vậy, các đảng chính trị này đều không gây dựng nên được các phong trào rộng lớn, đều nhanh chóng bị bọn thực dân đàn áp Đó là vì nhân dân ta thiếu

một đảng có tổ chức mạnh: “Dân tự mình không hiểu tình thế trong thế giới, không biết so sánh lực lượng, không đủ mưu trước, khi chưa nên làm thì làm, khi nên lại không làm Cách mạng phải hiểu phong trào thế giới, phải có Đảng bày mưu lược cho dân” [4;268]

Theo Nguyễn Ái Quốc, cách mạng giải phóng dân tộc của nhân dân ta muốn thành công phải có đảng theo chủ nghĩa Mác-Lênin, tức phải có Đảng cộng sản

lãnh đạo: “Trước hết phải có đảng cách mệnh, để trong thì vận động và tổ chức dân chúng, ngoài thì liên lạc với dân tộc bị áp bức và vô sản giai cấp mọi nơi Đảng có vững cách mệnh mới thành công, cũng như người cầm lái có vững thuyền mới chạy Đảng muốn vững thì phải có chủ nghĩa làm cốt, trong đảng ai cũng phải hiểu, ai cũng phải theo chủ nghĩa ấy Đảng mà không có chủ nghĩa cũng như người không có trí khôn, tàu không có bàn chỉ nam [4;268].

Để giành được độc lập cho dân tộc, đưa đất nước theo con đường cách mạng

vô sản, Nguyễn Ái Quốc nhấn mạnh sự cần thiết phải có lý luận cách mạng tiên phong Tầm quan trọng của lý luận đã được Nguyễn Ái Quốc khẳng định ngay từ

trên trang bìa của tác phẩm “Đường cách mệnh” “Không có lý luận cách mạng thì không có cách mạng vận động” Trong nội dung, Nguyễn Ái Quốc khẳng đinh rõ ràng: “Bây giờ học thuyết nhiều, chủ nghĩa nhiều, nhưng chủ nghĩa chân chính nhất, chắc chắn nhất, cách mệnh nhất là chủ nghĩa Lênin” [4;268].

“Muốn cách mệnh thành công thì phải dân chúng (công nông) làm gốc, phải

có Đảng vững bền, phải bền gan, phải hy sinh; phải thống nhất Nói tóm lại là phải theo chủ nghĩa Mã Khắc Tư và Lênin” [4;280].

3.4 Cách mạng Việt Nam là một bộ phận của cuộc cách mạng vô sản quốc tế

Nguyễn Ái Quốc xác định cách cách mạng Việt Nam nằm trong phạm trù cách mạng vô sản, tức là thực hiện giải phóng dân tộc và đưa đất nước đi lên chủ nghĩa xã hội, góp phần cùng cách mạng thế giới đánh đổ chủ nghĩa tư bản, xây dựng chủ nghĩa xã hội Sức mạnh của dân tộc chỉ được phát huy đầy đủ và đi đến thắng lợi khi kết hợp chặt chẽ với lực lượng cua giai cấp công nhân, các dân tộc bị

áp bức và nhân dân tiến bộ trên thế giới tham gia vào cuộc đấu tranh vì hòa bình,

độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội Người chỉ ra: “Chúng ta cách mệnh thì cũng phải liên lạc tất cả những đảng cách mệnh trong thế giới để chống lại tư bản

và đế quốc chủ nghĩa (như Đệ tam quốc tế)”[4;281]

Thông qua việc trình bày cụ thể về lịch sử Đệ nhất Quốc tế, Đệ nhị Quốc tế,

Đệ tam Quốc tế (Quốc tế Cộng sản), phân tích sự giống nhau và khác nhau giữa

Đệ nhất Quốc tế, Đệ nhị Quốc tế với Đệ tam Quốc tế, “Đường Cách mệnh” đã giáo dục cho các chiến sĩ cách mạng Việt Nam về chủ nghĩa quốc tế vô sản và kết luận:

“Xem những việc ấy thì đủ biết rằng An Nam muốn cách mệnh thành công, thì tất phải nhờ Đệ tam Quốc tế”[4;287] Người cũng nhấn mạnh cách mạng Việt Nam

phải liên minh với cách mệnh Pháp và có thể thành công trước cách mệnh Pháp

“An Nam dân tộc cách mệnh thành công thì tư bản Pháp yếu, tư bản Pháp yếu thì công nông Pháp làm giai cấp cách mệnh cũng dễ”[4;266].

Chỉ rõ mối quan hệ mật thiết giữa cách mạng Việt Nam và cách mạng thế giới, vấn đề đoàn kết dân tộc, giai cấp và quốc tế trong cách mạng giải phóng dân tộc ở Việt Nam, Nguyễn Ái Quốc mở rộng tầm tư tưởng của cuộc cách mạng giải phóng dân tộc Việt Nam bằng quan điểm chủ nghĩa yêu nước chân chính không thể tách rời chủ nghĩa quốc tế vô sản Theo Nguyễn Ái Quốc, nhiệm vụ quốc tế quan trọng nhất của các nhà cách mạng Việt Nam, trước hết và vào thời điểm ấy là học hỏi kinh nghiệm của các cuộc cách mạng trên thế giới, đặc biệt là Cách mạng

Tháng Mười Nga, bởi “cách mệnh An Nam cũng là một bộ phận trong cách mệnh thế giới Ai làm cách mệnh trong thế giới đều là đồng chí của dân An Nam cả”[4;301].

4 Giá trị lịch sử và ý nghĩa hiện thực của tư tưởng độc lập dân tộc gắn với chủ nghĩa xã hội trong tác phẩm “Đường cách mệnh”

4.1 Giá trị lịch sử

Trước khi Đảng ta ra đời, ở nước ta đã có nhiều phong trào yêu nước, nhiều cuộc khởi nghĩa nổ ra chống ách nô dịch của chủ nghĩa thực dân, phong kiến Các phong trào, các cuộc khởi nghĩa đều xuất phát từ chủ nghĩa yêu nước chân chính, tinh thần dân tộc, nhưng vì những nguyên nhân chủ quan và khách quan, trong đó, nguyên nhân cơ bản là chưa có một chính đảng của giai cấp tiêu biểu với nền tảng

lý luận tiên tiến và đường lối cách mạng khoa học dẫn dắt nên cuối cùng đều bị thất bại Chỉ đến khi Nguyễn Ái Quốc tìm được con đường cứu nước mới, đó là con đường kết hợp giữa chủ nghĩa Mác - Lênin với chủ nghĩa yêu nước chân chính; con đường giải phóng dân tộc gắn liền với giải phóng giai cấp bằng cuộc cách mạng vô sản do chính đảng của giai cấp công nhân lãnh đạo thì cách mạng

nước ta mới thành công Vì thế, độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội ngay

từ đầu đã trở thành yêu cầu tất yếu khách quan, là sự lựa chọn của lịch sử, của toàn dân tộc

Có thể khái quát giá trị lịch sử của tư tưởng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội trên một số nội dung chủ yếu sau đây:

Một là, tư tưởng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội trong “Đường

cách mệnh” là một bước tiến mới trong lịch sử tư tưởng Việt Nam thời kỳ cận đại

và trong quá trình truyền bá chủ nghĩa Mác- Lênin vào Việt Nam Nó đã phản ánh

rõ những mâu thuẫn trong một xã hội thuộc địa nửa phong kiến và xác định đúng đắn mục tiêu của cách mạng Việt Nam, đó là giải phóng dân tộc gắn liền với giải phóng giai cấp công nông và toàn thể những người lao động chân chính, đưa đất nước tiến lên theo con đường chủ nghĩa xã hội Tư tưởng này là một trong những

“hòn đá tảng” để hình thành nên mục tiêu chiến lược của cách mạng Việt Nam trong suốt tiến trình lịch sử và tiếp tục sẽ là ngọn cờ dẫn dắt cách mạng Việt Nam

đi tới

Hai là, tư tưởng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội trong “Đường

cách mệnh” đã đáp ứng được khát vọng của toàn thể dân tộc Việt Nam, xác định đúng đắn vai trò của giai cấp công nông và các giai tầng khác, tạo nền tảng cho việc xây dựng và phát triển lực lượng cách mạng, đưa cách mạng Việt Nam hòa vào chung vào dòng chảy của cách mạng thế giới

Cùng với “Đường cách mệnh”, tư tưởng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội góp phần tháo gỡ các “nút thắt” về sự khủng hoảng con đường cứu nước của cách mạng Việt Nam, trực tiếp thúc đẩy phong trào công nhân tiến lên mạnh mẽ, nâng giai cấp công nhân Việt Nam từ bước đầu có ý thức giai cấp và tinh thần quốc tế dần trở thành lực lượng xã hội lớn mạnh, độc lập về tư tưởng, chính trị và tổ chức, đồng thời góp phần thức tỉnh nhiều người Việt Nam yêu nước, giúp họ nhận thức đúng những vấn đề của cách mạng, hướng họ đi theo con đường cách mạng triệt để của giai cấp công nhân

Ba là, tư tưởng độc lập dân tộc gắn với chủ nghĩa xã hội trong tác phẩm có

tác dụng lý luận và thực tiễn rất quan trọng, góp phần đặt nền móng cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam, một Đảng của dân tộc với những nét hết sức riêng biệt Nó không chỉ cấu thành từ hai yếu tố là chủ nghĩa Mác- Lênin và phong trào công nhân như các đảng cộng sản khác trên thế giới, mà nó còn có thêm yếu tố thứ ba: Phong trào yêu nước - một “sản phẩm” đặc trưng của truyền thống dân tộc Việt Nam được hun đúc qua hàng nghìn năm lịch sử, và nó trở thành “làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước” mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng

4.2 Ý nghĩa hiện thực

Mặc dù thời gian đã lùi xa gần chín thập kỷ nhưng tư tưởng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội trong tác phẩm “Đường cách mệnh” vẫn còn nguyên giá trị cho đến ngày hôm nay Đó tiếp tục là mục tiêu, lý tưởng của giai cấp công

nhân, dân nhân lao động và toàn thể dân tộc Việt Nam, là ngọn đuốc soi đường cho cách mạng Việt Nam vươn lên với những đỉnh cao mới

Hiện nay, do sự thoái trào của chủ nghĩa xã hội, các thế lực thù địch ra sức chống phá trên tất cả các lĩnh vực Chúng tiếp tục đẩy mạnh âm mưu “diễn biến hòa bình”, bạo lọan lật đổ, sử dụng các chiêu bài “dân chủ”, “nhân quyền”, “dân tộc”, “tôn giáo” hòng làm thay đổi chế độ chính trị ở nước ta Trong một bộ phận nhân dân, trong đó có cả những cán bộ, đảng viên đã một thời không tiếc máu xương cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, nhưng đứng trước những khó khăn trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, những tác động tiêu cực của cơ chế thị trường kết hợp với sự chống phá quyết liệt của kẻ thù đã mất phương hướng chính trị, dao động về lập trường tư tưởng Thậm chí có người phủ nhận những thành quả cách mạng mà nhân dân ta giành được… Trong điều kiện nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần và cơ chế thị trường ở nước ta hiện nay, một số người cho rằng chế độ một đảng lãnh đạo là không phù hợp Từ đó, họ khuyên chúng ta không nên tiếp tục con đường xã hội chủ nghĩa mà nên đi theo chủ nghĩa xã hội dân chủ hay dừng lại ở chế độ dân chủ nhân dân, củng cố chế độ dân chủ nhân dân đến khi nào chuẩn

bị đầy đủ các yếu tố hãy đi lên chủ nghĩa xã hội cũng chưa muộn…

Là những đảng viên, những cán bộ chính trị trong Quân đội nhân dân Việt Nam, chúng ta phải hết sức tỉnh táo trước những luận điệu đó Để không “tự diễn biến” hay hoang mang dao động, dẫn đến “hỗn loạn niềm tin”, thậm chí gián tiếp tiếp tay cho những thế lực phản động, cho kẻ thù, mỗi cán bộ, đảng viên chúng ta cần ra sức học tập, nắm vững những nội dung cơ bản của “Đường cách mệnh” và

tư tưởng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội trong tác phẩm, coi đó là một cuốn sách giáo khoa của những người cộng sản chân chính, những chân lý của thời đại, đồng thời không ngừng học tập, nâng cao trình độ về mọi mặt, kịp thời nắm bắt quan điểm, những chủ trương đường lối của Đảng, nhất là những nội dung

về mục tiêu độc lập dân tộc gắn với chủ nghĩa xã hội trong thời kỳ mới Kiên quyết chống lại hiện tượng “tự diễn biến”, chống lại các quan điểm sai trái thù địch làm phai nhạt lý tưởng cộng sản, làm mất phương hướng mục tiêu cách mạng, thực chất là nhằm xóa bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, xóa bỏ lý tưởng chủ nghĩa xã hội mà dân tộc ta đã và đang theo đuổi

Nhìn lại lịch sử, chúng ta thấy: Trong quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Đảng ta luôn nhận khẳng định độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội là mục tiêu xuyên suốt, luôn gắn chặt với nhau, quan hệ biện chứng và tác động qua lại lẫn nhau Thực tiễn lịch sử cách mạng Việt Nam đã chứng minh, vừa mới ra đời, Đảng

đã lãnh đạo ngay cao trào cách mạng hết sức sâu rộng 1930-1931, lãnh đạo nhân dân ta tiến hành thành công cuộc mạng tháng Tám “long trời nở đất”, khai sinh ra nhà nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa, lãnh đạo nhân dân ta tiến hành cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp thắng lợi Sau khi miền Bắc hoàn toàn giải phóng, Đảng ta giương cao cùng một lúc hai ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, vừa xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, vừa vừa chống Mỹ cứu nước ở miền Nam Sau đại thắng mùa xuân năm 1975, Đảng lãnh đạo nhân dân ta xây dựng chủ nghĩa xã hội trên phạm vi cả nước, tiếp tục gặt hái được những thành tựu to lớn, nhất là trong công cuộc đổi mới Tất cả những sự kiện lịch sử vĩ đại của cách mạng