Bài 30: 1 tiết THỰC HÀNH TỔNG HỢP HAI LỰC ĐỒNG QUY VÀ HAI LỰC SONG SONG CÙNG CHIỀU I.. Mục đích thí nghiệm - Kiểm nghiệm lại quy tắc tổng hợp hai lực đồng quy và quy tắc tổng hợp hai lự
Trang 1Bài 30: ( 1 tiết )
THỰC HÀNH TỔNG HỢP HAI LỰC ĐỒNG QUY VÀ HAI LỰC SONG SONG CÙNG CHIỀU
I Mục đích thí nghiệm
- Kiểm nghiệm lại quy tắc tổng hợp hai lực đồng quy và quy tắc tổng hợp hai lực song song cùng chiều
II Mục tiêu dạy học
1 Về kiến thức
- Phân biệt hai lực đồng quy và hai lực song song cùng chiều
- Phát biểu quy tắc tổng hợp hai lực đồng quy và hai lực song song cùng chiều
- Mô tả cách tiến hành thí nghiệm xác định hợp lực
- Xác định điều kiện cân bằng của một vật dưới tác dụng của các lực đồng quy , hợp lực của hai lực đồng quy và hai lực song song cùng chiều
2 Về kỹ năng
- Kỹ năng sử dụng lực kế
- Quan sát, đọc chính xác các số chỉ dụng cụ đo
- Kỹ năng hoạt động nhóm
- Kỹ năng tính toán, xử lí số liệu
3 Về thái độ
- Chú ý lắng nghe, quan sát
- Nghiêm túc trong quá trình thực hành
- Ghi chép đầy đủ
III Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
1 Chuẩn bị của GV
- Dụng cụ thí nghiệm:
Trang 2* Thí nghiệm 1: tổng hợp hai lực đồng quy.
• Bảng sắt có chân đế ( dùng chung )
• Hai lực kế ống 5N có gắn nam châm vĩnh cửu
• Một thước đo ĐCNN 1mm ( dùng chung )
• Một thước đo góc
• Lò xo ngắn
• Các chân đế nam châm (dùng chung )
• Dây chỉ đầu có móc
• Bút lông ( dùng chung)
* Thí nghiệm 2 : Tổng hợp hai lực song song cùng chiều
• Một thanh thép nhỏ dài 35mm
• Một hộp các quả cân có khối lượng bằng nhau ( 0.5N )
- Phiếu báo cáo thực hành : 40 bản
2 Chuẩn bị của HS
- Thước kẻ, thước đo độ, bút, giấy, máy tính bỏ túi
- Ôn lại quy tắc tổng hợp hai lực
- Ôn lại công thức tính độ lớn hợp lực
Trang 3IV Cách tiến hành thí nghiệm
Thí nghiệm 1 : tổng hợp hai lực đồng quy
- Xê dịch dần hai lực kế 1, 2 và nam châm 3, đồng thời xê dịch thước đo góc trên mặt bảng thép, sao cho:
+ Hai nhánh dây OA và OB trùng với phương của trục mỗi lực kế 1, 2 và hợp với nhau một góc α = 600 – 1200
+ Nhánh dây OC trùng với phương thẳng đứng của đường 0 – 0 trên thước đo góc
+ Giao điểm O của ba nhánh dây treo trùng với tâm O của thước đo góc
- Kéo từ từ hai lực kế 1, 2 dọc theo trục của chúng sao cho góc α không thay đổi và chỉ
số của hai lực kế tương ứng là F1 = 1,5N; F2 = 2N Ghi kết quả đo được vào bảng số liệu
- Giữ cố định nam châm 3 Tháo lực kế 2 ra khỏi bảng thép Chập hai đầu dây AB với nhau, rồi treo chung vào đầu móc của lực kế 1 đang gắn trên bảng thép
- Sau đó xê dịch dần lực kế 1 trên bảng thép đến vị trí thích hợp để các sợi dây treo vào
nó bị căng theo phương trùng với đường thẳng đứng 0 – 0 của thước đo góc, đồng thời giao điểm O của các sợi dây treo lại trùng đúng với tâm của thước đo góc Theo định nghĩa, số chỉ trên lực kế 1 khi đó đúng bẳng độ lớn của hợp lực F tác dụng vào nam châm 3
- Vẽ hình bình hành có hai cạnh biểu diễn độ lớn của hai lực và hợp với nhau một góc α
- Dùng thước milimet đo độ dài đường chéo hình bình hành để tính độ lớn của hợp lực F của hai lực đồng quy và theo quy tắc hình bình hành
Thí nghiệm 2: tổng hợp hai lực song song cùng chiều
- Xác định vị trí A,B trên thước thẳng T
- Dùng thước mảnh D có gắn nam châm để cố định vị trí ban đầu của thanh T
- Tháo các quả nặng ở vị trí A,thanh T dịch chuyển, thêm bớt vào con trượt B sao cho thanh T trở lại vị trí ban đầu
- Ghi lại vị trí A,B và O ( điểm đặt của hợp lực)
- Tiến hành thí nghiệm nhiều lần rồi ghi kết quả vào bảng số liệu
V Tiến trình dạy học
Trang 4Hoạt động của GV Hoạt động của HS hoạt động 1: Nhắc lại kiến thức cần nhớ.
- yêu cầu HS :
• Phát biểu quy tắc hình bình hành
• Viết công thức tính độ lớn hợp lực của
hai lực đồng quy
• Phát biểu quy tắc tổng hợp hai lực song
song cùng chiều
• Viết công thức tính độ lớn hợp lực của
hai lực song song cùng chiều
- Trả lời câu hỏi
hoạt động 2 : Thực hành thí nghiệm 1
Tổng hợp 2 lực đồng quy
- giới thiệu về các dụng cụ thí nghiệm
- chia hai bàn liền kề thành một nhóm
- yêu cầu thảo luận nhóm: đề xuất phương án
thí nghiệm xác định hợp lực của hai lực đồng
quy
- nhận xét các nhóm, đưa ra phương án tối ưu
- phát phiếu báo cáo thực hành
- thực hành thí nghiệm
- nhắc nhở : nhìn chính xác số chỉ lực kế, nên
để nhiều bạn nhìn rồi tính kết quả trung bình
- quan sát, lắng nghe
- thảo luận trong 2 phút, đại diện nhóm lên phát biểu
- thực hành đo hợp lực hai lần, ghi chép kết quả thu được ra giấy ( chưa ghi vào phiếu )
- nghiệm lại quy tắc, công thức
Trang 5Hoạt động 3: Thực hành thí nghiệm 2
Tổng hợp hai lực song song cùng chiều
- giới thiệu về các dụng cụ thí nghiệm
- yêu cầu thảo luận nhóm : đề xuất phương án
thí nghiệm
- nhận xét các nhóm, đưa ra phương án tối ưu
- phát phiếu báo cáo thực hành
- thực hành thí nghiệm
- quan sát, lắng nghe
- thảo luận trong 2 phút, đại diện nhóm lên phát biểu
- thực hành đo hợp lực hai lần, ghi chép kết quả thu được ra giấy ( chưa ghi vào phiếu )
- nghiệm lại quy tắc, công thức
hoạt động 4 : hoàn thành phiếu báo cáo
- hướng dẫn HS hoàn thành phiếu
- yêu cầu HS đưa ra nhận xét
- thu phiếu bài tập
- hoàn thành số liệu
- kiểm nghiệm lại quy tắc hình bình hành và quy tắc hợp lực song song cùng chiều
- giải thích nguyên nhân gây ra sai số trong thực hành
VI Rút kinh nghiệm sau bài giảng
- Về nội dung: ………
- Về phương pháp: ………
- Về phương tiện: ………
- Về học sinh: ………
- Về thời gian: ………