Tiến hành giáo dục dinh dưỡng cho trẻ mầm non góp phần quan trọng trong chiến lược con người, tạo ra một lớp người mới có sự hiểu biết đầy đủ về vấn đề dinh dưỡng, sức khỏe, biết lựa chọ
Trang 1Một số biện pháp giáo dục dinh dưỡng – sức khỏe cho trẻ 4 – 5 tuổi trường mầm
non Hoàng Đan”
BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN
1 Lời giới thiệu
Ở cấp học mầm non, song song với việc giảng dạy cho trẻ, rèn nói, rèn nhận biết chữ, tập nhận thức màu, rèn kỹ năng giao tiếp, kỹ năng ứng xử…thì việc chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ càng phải đặc biệt chú ý
Thực hiện nhiệm vụ của Bộ Giáo dục và Đào tạo, ngành học mầm non đã đưa nội dung giáo dục dinh dưỡng sức khỏe vào chương trình chăm sóc giáo dục trẻ ở trường mầm non Việc đưa các nội dung giáo dục dinh dưỡng sức khỏe vào giảng dạy cho trẻ là một cách rất cần thiết, như vậy sẽ tạo ra sự liên thông về giáo dục dinh dưỡng liên tục từ tuổi mầm non đến tuổi học đường Mặt khác ở lứa tuổi mầm non trẻ rất dễ nhạy cảm và mau chóng tiếp thu những điều được dạy bảo Tiến hành giáo dục dinh dưỡng cho trẻ mầm non góp phần quan trọng trong chiến lược con người, tạo ra một lớp người mới có sự hiểu biết đầy đủ về vấn đề dinh dưỡng, sức khỏe, biết lựa chọn một cách thông minh và tự giác trong cách ăn uống để đảm bảo cho sức khỏe của mình Công tác này cũng được triển khai rộng tới các bậc phụ huynh và các ban ngành liên quan, tuyên truyền cho họ các nội dung về giáo dục dinh dưỡng sức khỏe
Ngày nay cùng với sự phát triển chung của xã hội, mỗi gia đình đều có cuộc sống đầy đủ, sung túc hơn, trình độ dân trí cũng ngày một nâng cao Chính vì vậy việc chăm sóc giáo dục trẻ cũng được gia đình và xã hội đặc biệt quan tâm Vậy quan tâm như thế nào và giáo dục trẻ như thế nào để đạt được mục tiêu giáo dục của bậc học, của xã hội để cơ thể trẻ khỏe mạnh, học tốt phát triển cân đối, hài hòa và có được những thói quen văn minh, lịch sự làm nền tảng cho nhân cách trẻ sau này
Trang 2Là một cô giáo trực tiếp giảng dạy trẻ mầm non tôi nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề giáo dục dinh dưỡng – sức khoẻ cho trẻ mầm non Chính vì vậy tôi
đã chọn đề tài:
“Một số biện pháp giáo dục dinh dưỡng – sức khỏe cho trẻ 4 – 5 tuổi trường mầm non” để có cơ hội tổ chức nhiều hơn các hoạt động giáo dục dinh
dưỡng – sức khoẻ cho trẻ và cũng để nâng cao trình độ chuyên môn của bản thân mình
2 Tên sáng kiến
“Một số biện pháp giáo dục dinh dưỡng – sức khỏe cho trẻ 4 – 5 tuổi trường mầm non”
3 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến
- Lê Thị Huyền
4 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến
- Giáo dục dinh dưỡng – sức khỏe cho trẻ 4 – 5 tuổi.
5 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu: Từ tháng 9/2016 đến tháng 2/2017
6 Mô tả bản chất của sáng kiến
6.1 Về nội dung của sáng kiến
6.1.1 Cơ sở lý luận
Giáo dục dinh dưỡng – sức khỏe là quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch đến tình cảm, lý trí của con người nhằm làm thay đổi nhận thức, thái độ và hành vi để có thể tự giác chăm lo đến vấn đề sức khoẻ của cá nhân, tập thể và cộng đồng
Mục đích của nền giáo dục XHCN Việt Nam là đào tạo ra những con người có kiến thức văn hoá, có sức khoẻ, có kỹ năng nghề nghiệp, lao động tự chủ sáng tạo và
có kỷ luật, giàu lòng nhân ái, yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, có cuộc sống lành mạnh đáp ứng nhu cầu phát triển của đất nước
Trang 3Các cơ sở giáo dục mầm non có nhiệm vụ tạo điều kiện tốt nhất để trẻ phát triển hài hoà thể chất và tinh thần, phối kết hợp giữa gia đình và nhà trường, gia đình
- xã hội để chăm sóc giáo dục trẻ từ 0-6 tuổi phát triển một cách toàn diện, đặt nền tảng đầu tiên cho sự hình thành những phẩm chất con người mới xã hội chủ nghĩa
- Khoẻ mạnh, nhanh nhẹn cơ thể phát triển hài hòa, cân đối
- Giàu lòng yêu thương, biết quan tâm, nhường nhịn giúp đỡ những người gần gũi, thật thà, lễ phép, mạnh dạn, hồn nhiên
- Yêu thích cái đẹp, biết giữ gìn cái đẹp và mong muốn tạo ra những cái đẹp xung quanh
- Thông minh, ham hiểu biết, thích khám phá tìm tòi, có một số kỹ năng sơ đẳng (quan sát, so sánh, phát triển tổng hợp, suy luận) cần thiết để lên lớp lớn và tiếp tục vào trường phổ thông, thích đi học
Như chúng ta đã thấy vấn đề dinh dưỡng chiếm một vị trí rất quan trọng Có ảnh hưởng quyết định đến sự sinh trưởng và phát triển cơ thể trẻ Vì vậy chương trình tích hợp giáo dục nội dung dinh dưỡng – sức khỏe vào giảng dạy cho trẻ mầm non nhằm giúp trẻ hiểu và nhận biết về lợi ích của dinh dưỡng đối với cơ thể con người và tạo ra sự liên thông về giáo dục dinh dưỡng liên tục từ lứa tuổi mẫu giáo đến lứa tuổi học đường, tiến hành giáo dục cho trẻ mẫu giáo sẽ góp phần quan trọng trong chiến lược con người, tạo ra một lớp người mới có sự hiểu biết đầy đủ về vấn đề dinh dưỡng, sức khoẻ Biết lựa chọn một cách thông minh tự giác các cách ăn uống, để đảm bảo sức khoẻ của mình, đẩy lùi bệnh tật, hạ thấp tỷ lệ suy dinh dưỡng ở trẻ em
Nhận thức được tầm quan trọng, lợi ích của vấn đề giáo dục dinh dưỡng – sức khoẻ đối với trẻ mầm non Ngay từ đầu năm học, dưới sự chỉ đạo của các đồng chí
trong Ban Giám Hiệu nhà trường tôi đã chú trọng, tìm hiểu và nghiên cứu “Một số biện pháp giáo dục dinh dưỡng – sức khỏe cho trẻ 4 – 5 tuổi trường mầm non” để qua những nội dung giáo dục đó giúp trẻ có những nhận thức, thái độ, hành
vi đúng trong ăn uống và chăm sóc sức khỏe để trẻ phát triển toàn diện, hài hòa góp phần hình thành nhân cách văn minh ngay từ bậc học mầm non
Trang 46.1.2 Thực trạng của vấn đề nghiên cứu
* Thuận lợi
Ban giám hiệu nhà trường luôn quan tâm chỉ đạo sát sao về chuyên môn, các điều kiện về cơ sở vật chất (gồm đồ dùng, đồ chơi, học liệu, đồ dùng phục vụ bán
trú) đặc biệt là tích hợp nội dung dinh dưỡng – sức khỏe vào chương trình chăm
sóc, giáo dục trẻ
Cô giáo chịu khó tìm hiểu những kiến thức mới, bổ ích, luôn sáng tạo trong
công tác giảng dạy, tích hợp nội dung dinh dưỡng – sức khỏe vào chương trình chăm
sóc, giáo dục trẻ
Trẻ khỏe mạnh, nhanh nhẹn và hoạt bát, thích vận động, thích đi học
Phụ huynh học sinh luôn quan tâm đến công tác chăm sóc – giáo dục và các hoạt động của lớp
* Khó khăn
Đa phần trẻ là con thuần nông, bố mẹ còn thiếu kiến thức, hiểu chưa đầy đủ về vấn đề giáo dục dinh dưỡng – sức khoẻ đối với lứa tuổi mầm non Thậm chí nhiều gia đình bố mẹ đi làm ăn xa để trẻ ở nhà với ông bà không được chăm sóc chu đáo nên
có phần làm ảnh hưởng không nhỏ đến việc chăm sóc giáo dục trẻ
Nhiều cha mẹ thường chú trọng đến việc ăn uống và phòng bệnh mà ít quan tâm đến kỹ năng sống của trẻ như nhận biết những nơi an toàn, không an toàn, những hành động nguy hiểm
Phụ huynh chưa ý thức được tầm quan trọng của vấn đề giáo dục dinh dưỡng -sức khỏe cho trẻ từ khi còn bé là nền tảng để hình thành những thói quen văn minh sau này cho trẻ
Số trẻ nắm bắt kiến thức về dinh dưỡng – sức khỏe còn thấp, trẻ chưa nhận
biết được tầm quan trọng của dinh dưỡng đối với sức khỏe con người
Từ những thực trạng trên, tôi nhận thấy để đạt được mục tiêu giáo dục tôi cần
có kế hoạch và giải pháp cụ thể Trước tiên tôi tiến hành khảo sát học sinh để giáo
Trang 5viên nắm đúng thực chất của học sinh từ đó đưa ra các nội dung giáo dục thích hợp (bảng minh họa kèm theo)
Biết và phân biệt được những loại thực
phẩm thông thường và ích lợi của thực
phẩm đối với sức khoẻ
Biết ăn uống đầy đủ, hợp lý để cơ thể khoẻ
mạnh
Biết cách bảo vệ sức khoẻ cho bản thân, tự
phục vụ, chăm sóc và giữ vệ sinh thân thể
6.2 Về khả năng áp dụng của sáng kiến
Giáo dục dinh dưỡng và sức khoẻ cho trẻ mầm non là hình thành và phát triển
ở trẻ
- Khả năng nhận biết và phân biệt được những loại thực phẩm thông thường và ích lợi của thực phẩm đối với sức khoẻ Có ý thức ăn uống đầy đủ, hợp lý để cơ thể khoẻ mạnh
- Bước đầu biết cách bảo vệ sức khoẻ cho bản thân, chăm sóc vệ sinh thân thể
và các giác quan
- Có một số kỹ năng sống cơ bản, nề nếp, thói quen, hành vi tốt trong ăn uống, chăm sóc bảo vệ sức khoẻ, tự phục vụ và giữ vệ sinh
Trang 6Nhiệm vụ chăm sóc giáo dục trẻ luôn được nhà trường đặt lên hàng đầu Do đó việc giáo dục dinh dưỡng cho trẻ là một vấn đề được nhà trường cũng như bản thân tôi rất quan tâm Được thể hiện trong việc lập kế hoạch năm học, kế hoạch chủ
đề, kế hoạch tháng hay kế hoạch ngày có tích hợp nội dung giáo dục dinh
dưỡng – sức khỏe phù hợp Hiểu được tầm quan trọng của việc giáo dục dinh dưỡng
– sức khoẻ cho trẻ trong trường mầm non, tôi đã chú trọng việc áp dụng một số biện
pháp giáo dục dinh dưỡng – sức khoẻ cho trẻ 4 – 5 tuổi thông qua một số hoạt động.
6.2.1 Biện pháp 1: Tích hợp nội dung giáo dục dinh dưỡng – sức khỏe qua hoạt động học có chủ định.
Thông qua hình thức tiết học củng cố, hệ thống hoá, chính xác hoá những kiến thức về dinh dưỡng – sức khoẻ mà trẻ đã làm quen ở mọi lúc mọi nơi, phát triển trí tuệ cho trẻ Nội dung giáo dục dinh dưỡng – sức khỏe có thể được tích hợp ở các tiết học khác nhau nhưng thể hiện rõ nhất là trong hoạt động “Làm quen với môi trường xung quanh”
a Qua hoạt động “Làm quen với môi trường xung quanh” dạy trẻ biết:
- Tên gọi, đặc điểm cấu tạo của đối tượng, biết được thành phần các chất và giá trị dinh dưỡng của đối tượng đó đối với cơ thể con người
- Trẻ biết được lợi ích của các chất đạm, chất béo, chất bột đường, chất Vitamin và muối khoáng với cơ thể con người
VD: Cô cho trẻ làm quen một số loại rau Sau khi trẻ quan sát, nhận xét về đặc điểm, cách chế biến và biết đâu là rau ăn củ, đâu là rau ăn lá, đâu là rau ăn quả Cô khái quát và tích hợp giáo dục dinh dưỡng: Trong các loại rau, củ, quả có nhiều Vitamin và khoáng chất ăn vào giúp cơ thể chúng ta phát triển khỏe mạnh, tăng sức
đề kháng với bệnh tật Đặc biệt các loại rau, củ, quả có màu đỏ và màu xanh đậm như: Rau ngót, rau dền đỏ, bí đỏ, cà chua, cà rốt…có rất nhiều Vitamin A ăn vào giúp
da dẻ hồng hào, mắt sáng, tóc mượt…và các loại Vitamin này các con phải biết ăn đủ
và ăn theo nhu cầu
VD: Hoạt động học “Làm quen với một số con vật nuôi trong gia đình ”
Trang 7Sau khi cho trẻ quan sát nhận xét về đặc điểm của con bò => Cô khái quát lại
và tích hợp giáo dục dinh dưỡng: Bò là động vật nuôi trong gia đình có 4 chân đẻ con, bò có màu vàng, trên đầu có đôi sừng, có đôi mắt có mõm, đuôi bò dài , bò thường hay ăn cỏ Nuôi bò để kéo xe, lấy thịt, lấy sữa, thịt bò có nhiều chất đạm ăn vào rất tốt cho cơ thể con người, sữa bò có nhiều canxi và các Vitamin Các loại sữa tươi sữa hộp mà ở nhà cũng như đến lớp các con được bố mẹ cô giáo cho uống hàng ngày cũng được pha chế từ sữa bò Vì vậy các con phải uống sữa để giúp cho cơ thể khoẻ mạnh thông minh chóng lớn
Sau khi cho trẻ quan sát và nhận xét về đặc điểm nổi bật của con gà cô tích hợp giáo dục dinh dưỡng: Trong thịt gà, trứng gà có chất đạm, giúp cho cơ thể phát triển cân đối khoẻ mạnh
Khi cho trẻ so sánh sự giống nhau của hai con vật nuôi trong gia đình Ví dụ:
Gà và lợn giống nhau chúng đều là động vật sống trong gia đình, được con người chăm sóc nuôi dưỡng, thịt của chúng đều giàu chất đạm
Thông qua việc giáo dục đó giúp trẻ biết ích lợi của thực phẩm động vật và trẻ có hứng thú về ăn các loại thực phẩm đó
b Qua hoạt động “Làm quen với tác phẩm văn học”.
Thông qua hoạt động “Làm quen với tác phẩm văn học” trẻ được học các bài thơ, câu chuyện, bài vè, câu đố về một số loại rau, củ, quả hay những thói quen văn minh trong đời sống sinh hoạt
VD: Bài thơ: Bắp cải xanh; Hoa kết trái; Vè các loại rau; Vườn cây của ba; Quả; Vè trái cây…
Khi trẻ học bài thơ “Bắp cải xanh” trẻ biết rau bắp cải là rau ăn lá, cung cấp nhiều vitamin và khoáng chất cho cơ thể nên trẻ biết phải thường xuyên ăn rau và ăn
đa dạng nhiều loại rau, củ khác nữa Không những vậy trẻ còn học được bài học yêu quý người trồng rau, bài học cần chăm sóc, tưới nước, bắt sâu… thì mới có những loại rau củ quả ngon cho các con ăn hàng ngày
Trang 8Hay qua những câu truyện: Trái cây trong vườn; Sự tích cây thì là; Gói hạt kì diệu… Đặc biệt còn có những câu chuyện giáo dục kĩ năng sống gần gũi, góp phần hình thành thói quen văn minh, thói quen tự phục vụ cho trẻ như câu chuyện “Vệ sinh buổi sáng” giáo dục trẻ biết đánh răng, rửa mặt vào sáng sớm khi ngủ dậy
c Nội dung giáo dục dinh dưỡng – sức khỏe còn được tích hợp trong hoạt động âm nhạc, hoạt động thể chất, hoạt động tạo hình.
Thông qua những bài hát, những giai điệu gần gũi như bài hát “Rửa mặt như mèo” cô giáo tích hợp nội dung giáo dục thói quen vệ sinh thân thể cho trẻ Qua những giờ thể dục cô giáo giáo dục trẻ siêng năng tập thể dục để cơ thể khỏe mạnh Hay qua hoạt động tạo hình trẻ vẽ, nặn, xé, dán…những loại rau, củ, con vật, thực phẩm… qua đó trẻ được khắc sâu, mở rộng kiến thức
6.2.2 Biện pháp 2: Giáo dục dinh dưỡng – sức khỏe cho trẻ trong các giờ hoạt động khác.
Thông qua các giờ hoạt động giúp trẻ hiểu thêm về vai trò của từng loại lương thực, thực phẩm Trẻ được tiếp xúc trực tiếp với các loại thức ăn giúp trẻ nhận biết nhanh hơn chính xác hơn
Với hình thức tổ chức khác nhau sẽ hỗ trợ cho nhau giúp cho việc giáo dục dinh dưỡng cho trẻ đạt hiệu quả cao cụ thể như:
a Thông qua dạo chơi
Không chỉ được học tập trong lớp trẻ còn được học xen kẽ chơi ngoài trời Một hoạt động tích hợp được nhiều lợi ích với trẻ mầm non trong đó có những lợi ích nhất định
về giáo dục dinh dưỡng – sức khỏe Hàng ngày đi dạo chơi quanh sân trường trẻ được tiếp xúc với không khí trong lành, không gian rộng, thoáng đãng sau những phút học trong lớp Điều này làm cho trẻ cảm thấy thoải mái hơn và trẻ được thư giãn nó có tác dụng tốt để trẻ tiếp thu cái mới, dễ dàng ghi nhớ những cái học được Thông qua một buổi dạo chơi vừa giúp trẻ nhận biết các đặc điểm cơ bản của đối tượng, vừa giúp trẻ hiểu thêm về thành phần dinh dưỡng, lợi ích của của đối tượng với sức khỏe con người
Trang 9VD: Cho trẻ quan sát vườn rau nhà trường.
Sau khi trẻ được quan sát khám phá về các loại rau trong vườn trường Để tích hợp giáo dục dinh dưỡng cho trẻ cô tiếp tục đặt câu hỏi cho trẻ trả lời:
- Những loại rau này dùng để làm gì? (Chế biến các món ăn)
- Muốn có rau xanh để ăn các con phải làm gì? (Chăm bón, bảo vệ)
=> Cô khái quát lại và giáo dục trẻ trong rau có chứa nhiều Vitamin và chất xơ, muối
khoáng cho nên các con cần ăn nhiều rau rất tốt cho cơ thể mình, vậy để có rau ăn các con phải chăm bón, bảo vệ luống rau xanh tốt nhé
b Hoạt động góc
Hoạt động góc ở trường mầm non là hoạt động có ý nghĩa to lớn đối với trẻ Vì hoạt động góc chính là những dạng trò chơi bổ ích, thế giới người lớn được tái hiện trong các trò chơi Từ đó trẻ học được kinh nghiệm của con người qua các vai chơi Nhằm
kích thích, thu hút, lôi cuốn trẻ tham gia giải quyết những nhiệm vụ học tập như khám phá mối liên kết giữa hành vi và sức khoẻ, củng cố sự hiểu biết của trẻ về giáo
dục dinh dưỡng – sức khỏe
Khi trẻ được chơi trò chơi như: Trò chơi "Cửa hàng bách hoá” người bán hàng phải chào khách mua hàng, phải nói được tên hàng và giá trị dinh dưỡng của mặt hàng đó, quảng cáo các mặt hàng Người mua hàng đi mua phải nói được tên mặt hàng, hỏi người bán hàng về các chất dinh dưỡng có trong mặt hàng mình cần mua
Trò chơi “cửa hàng ăn uống” phải biết chế biến ra các món ăn từ các thực phẩm được mua về và nói được các chất dinh dưỡng của nhóm đó khi khách hỏi
Đồng thời với việc trẻ biết về các chất dinh dưỡng trong các món ăn, trẻ còn học được kĩ năng giao tiếp, kĩ năng làm việc nhóm, hình thành thói quen giao tiếp văn minh, lịch sự
Thỉnh thoảng cô giáo cần tạo tình huống trong khi chơi để đạt được mục tiêu giáo dục Ví dụ trò chơi “Mẹ con”, tình huống khi con bị đau bụng thì mẹ đưa con đi khám bác sĩ với lí do con ăn uống chưa hợp vệ sinh Qua tình huống giáo dục trẻ cần
Trang 10ăn chín, uống sôi, ăn đồ ăn đảm bảo vệ sinh Hoặc tình huống con bị đau răng đi khám bác sĩ vì lí do con hay ăn bánh, kẹo ngọt mà chưa đánh răng hàng ngày Qua đó giáo dục trẻ cần vệ sinh răng miệng hằng ngày và hạn chế ăn bánh, kẹo ngọt vào buổi tối…
c Hoạt động chiều
Tổ chức giáo dục dinh dưỡng – sức khỏe cho trẻ vào các hoạt động chiều dưới hình thức ôn luyện các hình thức đã học nhằm giúp trẻ khắc sâu được kiến thức
VD: Khi thực hiện chủ đề “Động vật sống dưới nước” thì vào buổi chiều cô cho trẻ
ôn luyện qua trò chơi “Đố vui” về các loại cá Sau đó cô nói cho trẻ biết có rất nhiều loại cá chúng sống ở khắp nơi như ao, hồ, sông, suối Trong cá chứa rất nhiều chất đạm, canxi là nguồn thực phẩm rất tốt cho cơ thể con người, cá chế biến rất nhiều món ăn, cho trẻ kể các món ăn được chế biến từ cá và giáo dục trẻ cần ăn thức ăn chế biến từ cá
Tổ chức cho trẻ thực hiện “bé tập làm nội trợ” như pha nước chanh, pha nước cam, pha sữa, làm muối lạc…Khi được trực tiếp chế biến trẻ cảm thấy tự tin và khắc sâu giá trị dinh dưỡng của sản phẩm khi trẻ tạo ra
VD: Pha nước chanh không những trẻ biết làm công việc tự phục vụ cho bản thân và người khác mà còn biết được giá trị dinh dưỡng trong ly nước chanh đó là có nhiều Vitamin uống vào giúp cơ thể sảng khoái, da dẻ mịn màng Hoặc cho trẻ pha sữa trẻ biết được trong sữa có nhiều chất đạm, uống vào giúp cơ thể khỏe mạnh, thông minh Hoặc cho trẻ làm muối lạc trẻ sẽ khắc sâu giá trị dinh dưỡng trong muối lạc đó là trong muối lạc giàu chất béo…
Hoạt động chiều là thời gian lí tưởng để thực hành giáo dục các kĩ năng tự phục vụ,
kĩ năng giữ gìn sạch sẽ thân thể và giáo dục an toàn cho trẻ
+ Hướng dẫn trẻ rửa tay đúng cách theo các bước
+ Hướng dẫn trẻ rửa mặt, đánh răng đúng cách
+ Giáo dục trẻ biết mặc quần áo phù hợp với thời tiết