ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN KHOA HÀN QUỐC HỌC *********** ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC NHU CẦU LỰA CHỌN NƠI Ở CỦA SINH VIÊN TẠI KHU ĐÔ
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
KHOA HÀN QUỐC HỌC
***********
ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC NHU CẦU LỰA CHỌN NƠI Ở CỦA SINH VIÊN TẠI KHU
ĐÔ THỊ ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP HỒ CHÍ MINH
Giảng viên hướng dẫn: Châu Văn Ninh
Sinh viên thực hiện:
1 Trần Thị Chúc (1356200006)
2 Nguyễn Trần Long (1356200039)
3 Đàm Thị Xí Muội (1356200045)
4 Phạm Thị Hoàng Oanh (1356200059)
5 Đàm Trúc Quỳnh (1356200063)
6 Huỳnh Nguyễn Thanh Vy (1356200108)
TP HỒ CHÍ MINH - 2015
Trang 2CHƯƠNG I
CƠ SỞ LÝ LUẬN
1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề.
1.1 Lí do chọn đề tài:
Cùng với Hà Nội thì thành phố Hồ Chí Minh là một trong hai trung tâm lớn tập trung nhiều trường đại học với quy mô và số lượng sinh viên lớn nhất cả nước, cung cấp nguồn lao động có tay nghề và chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu của đất nước trong quá trình hội nhập và phát triển Để thực hiện được nhiệm vụ đó ngoài việc phát triển cơ sở hạ tầng, điều kiện khoa học kĩ thuật, nâng cao chất lượng giảng dạy thì vấn đề giải quyết chỗ ở cho sinh viên từ các tỉnh đang theo học ở thành phố Hồ Chí Minh cũng luôn là vấn đề được chú trọng Bởi đối với sinh viên nói riêng, nơi ở không chỉ gắn với các hoạt động sống đơn thuần mà còn là nơi diễn ra quá trình tự học, tự nghiên cứu và rèn luyện nhân cách của sinh viên Theo như báo cáo của các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn thành phố, hiện có khoảng gần 1 triệu sinh viên, chiếm một bộ phận khá lớn trong tổng số dân của thành phố Với số lượng lớn và không ngừng tăng thì vấn đề giải quyết chỗ ở cho tất cả sinh viên từ lâu đã trở thành một bài toán khó đối với các ban cấp lãnh đạo Đặc biệt, đề cập đến vấn đề nơi ở không thể không nói đến khu đô thị Đại học Quốc Gia Thủ Đức - Dĩ An (Bình Dương) là nơi tập trung của 6 trường đại học lớn, Trường Đại học Bách khoa, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Trường Đại học Khoa học Xã hội - Nhân văn, Trường Đại học Quốc tế, Trường Đại học Công nghệ Thông tin, Trường đại học Kinh tế - Luật thu hút một số lượng lớn sinh viên đến học tập và nghiên cứu “Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh (sau đây viết tắt là ĐHQG - Tp.HCM) là một trung tâm bao gồm các trường đại học, các viện nghiên cứu mạnh, các khoa, các trung tâm đào tạo, ứng dụng và chuyển giao
Trang 3công nghệ, các doanh nghiệp khoa học công nghệ và không khép kín từ hoạt động chuyên môn, cơ sở vật chất, đến địa giới.” 1
Trường ĐHQG của thành phố Hồ Chí Minh có hơn 30.000 sinh viên và phần lớn là sinh viên các tỉnh lên thành phố để học tập Chính vì vậy, nơi đây luôn là điểm nóng đối với sinh viên muốn cư trú tại khu đô thị ĐHQG để có thể phù hợp
và tiện lợi nhất cho sinh viên trong quá trình học tập và sinh sống
Hiện nay kí túc xá có 3 khu đó là KTX khu A ở phường Linh Trung, quận Thủ Đức, TP.HCM và KTX khu B ở ấp Tân Lập, xã Đông Hòa, huyện Dĩ An, Bình Dương và một KTX của trường Đại học An Ninh Hai KTX A và B có tổng diện tích trên 50ha, bao gồm 3 khu: khu A 25 tòa nhà 5 tầng, sức chứa 11.000 chỗ, khu
A mở rộng có 6 tòa nhà 12 tầng, sức chứa 10.000 chỗ; khu B có 19 tòa nhà từ 12 –
16 tầng, sức chứa 40.000 chỗ KTX ĐHQG TPHCM là một trong những kí túc xá hiện đại nhất cả nước được báo chí ưu ái cho danh hiệu "nhìn là muốn ở" với mô hình những tòa nhà cao tầng rấtkhang trang và hiện đại như khu chung cư với đầy
đủ tiện nghi như: phòng máy tính, phòng tập gym, phòng tự học, siêu thị mini, bưu điện phục vụ cho những nhu cầu thường ngày của sinh viên cũng như có vô số các câu lạc bộ học thuật và câu lạc bộ khácnhư karate, taekwondo, guitar, câu lạc
bộ phát thanh kí túc xá…phục vụcho nhu cầu giải trí, giao lưu và kết bạn của sinh viên
Thế nhưng ở đây lại tồn tại một thực trạng, đó là có rất nhiều sinh viên lại chọn việc ở trọ bên ngoài thay cho việc sống trong kí túc xá
Theo như thống kê năm 2014 tại khu vực làng đại học thì “Có ít nhất 30 dãy phòng trọ tại quanh khu vực KTX này Số lượng phòng trọ theo đó lên đến hàng trăm phòng lớn nhỏ khác nhau, phù hợp với nhu cầu của rất nhiều sinh viên ở đông người hoặc một mình” 2 Rõ ràng ký túc xá là nơi dành cho sinh viên ĐHQG
1 http://www.vnuhcm.edu.vn
2 Trang muctim.com chuyên đề bài viết “Phòng trọ sinh viên – những lựa chọn khó hiểu”
Trang 4nhưng tại sao lại có một bộ phận sinh viên vẫn chọn ở nhà trọ bên ngoài, dù cho an ninh và cơ sở vật chất không thể đảm bảo bằng ở kí túc xá? Không những thế, ngoài đối tượng là kí túc xá và nhà trọ trong phạm vi khu đô thị ĐHQG chúng tôi mong muốn tìm hiểu thêm các hình thức nơi ở khác cho sinh viên đó là nhà khách ĐHQG và kí túc xá xã hội hóa Nhận ra tầm quan trọng của vấn đề với mục tiêu đưa cho sinh viên cái nhìn tổng quát hơn, nhóm chúng tôi đã quyết định chọn đề
tài: “Nhu cầu lựa chọn nơi ở của sinh viên tại khu đô thị ĐHQG TPHCM”.
1.
2 Giới hạn phạm vi nghiên cứu:
- Đối tượng nghiên cứu: Nơi ở của sinh viên bao gồm nhà trọ, kí túc xá, kí túc xá
xã hội hoá, nhà khách
- Đối tượng khảo sát: Sinh viên tạm trú ở khu đô thị ĐHQG
- Phạm vi nghiên cứu: Khu vực ĐHQG phường Linh Trung, quận Thủ Đức, TPHCM và thị xã Dĩ An, tỉnh Bình Dương
1.3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu:
- Khảo sát thực trạng chỗ ở của sinh viên tạm trú trong phạm vi khu đô thị ĐHQG với các yếu tố như: cơ sở vật chất, an ninh trật tự, giá tiền thuê hàng tháng, giá cả điện nước, điều kiện giao thông đi lại… của nhà trọ, kí túc xá A và B, kí túc
xá xã hội hóa, nhà khách ĐHQG trong phạm vi khu đô thị ĐHQG TP.HCM
- Tìm hiểu nhu cầu của sinh viên trong việc lựa chọn nơi cư trú
- Đưa ra những giải pháp, đề xuất nhằm giúp các sinh viên có cơ sở lựa chọn nơi ở phù hợp với nhu cầu Mặt khác giúp các cấp quản lý có định hướng trong việc cải thiện, nâng cao môi trường sống cho sinh viên trong khu vực
Trang 51 4 Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài
Để đáp ứng nhu cầu về chỗ ở cho sinh viên các tỉnh đang theo học ở các trường ĐHQG nằm trong khu vực khu đô thị làng đại học, rất nhiều công trình đã
và đang được thi công xây dựng Các dãy nhà trọ mọc lên quanh khu vực các trường đại học và đặc biệt là sự đầu tư xây dựng các khu kí túc khang trang, hiện đại, nhằm thỏa mãn nhu cầu của sinh viên
Bài luận án tiến sĩ của Nguyễn Thanh Quang “ Kiểm soát phát triển khu trung tâm tâm thành phố hồ chí minh trong bối cảnh hội nhập” (2013) đã đề ra các phương án Xây dựng mô hình kiểm soát, tổ chức bộ máy và bộ tiêu chí kiểm soát xây dựng phát triển các khu trung tâm đô thị cũng như hoàn thiện một số giải pháp chủ yếu để nâng cao hiệu quả của các hoạt động kiểm soát phát triển trung tâm các
đô thị lớn ở Việt Nam nói chung và của thành phố Hồ Chí Minh nói riêng trong quá trình xây dựng phát triển trung tâm đạt chuẩn quốc tế về chất lượng cuộc sống
và môi trường đô thị trong bối cảnh hội nhập quốc tế Phương án trên có thể phần nào áp dụng được vào quá trình hoàn thiện trong công tác xây dựng khu đô thị ĐHQG nhằm đem đến cho sinh viên một không gian sống thoải mái và điều kiện học tập thuận lợi, từ đó phát huy một cách toàn diện và đầy đủ khả năng của bản thân
Trong “ Dự án nghiên cứu về nhu cầu và sự thỏa mãn của sinh viên đối với vấn đề nhà trọ” cũng đã nêu ra được các mức độ hài lòng của sinh viên Đại học Kinh Tế Đà Nẵng về độ an toàn, giá cả dịch vụ, chi phí sinh hoạt ở nhà trọ Dựa trên các tiêu chí ấy, dự án đã đưa ra được những biến có liên quan thể hiện những
lí do tại sao sinh viên lại chọn ở nhà trọ, đồng thời cũng đưa ra một vài dự đoán về thị trường nhà trọ ở Đà Nẵng trong tương lai Các khảo sát được làm trong dự án
đã thể hiện được mối quan hệ giữa nhu cầu sinh viên với việc lựa chọn nhà trọ làm nơi ở
Trang 6Có khá nhiều trang báo mạng uy tín đã viết về vấn đề chỗ ở của sinh viên trong khu đô thị đại học quốc gia Một bài viết được đăng tải trên báo Người lao động với tựa đề “Vì sao sinh viên đại học quốc gia TP HCM chê KTX mới?”( Theo Hàn Giang – Pháp Luật HCM) đã bàn về một số vấn đề bất cập trong KTX cụ thể là KTX khu B như an ninh, bất tiện trong giờ giấc đi lại, tự do nấu ăn Các bạn sinh viên khi được phỏng vấn cho rằng kí túc xá tuy có khang trang, hiện đại, đáp ứng được nhu cầu của sinh viên, nhưng con đường dẫn vào KTX lại thường xảy ra những vụ cướp giật, trấn lột và chết đuối gây ra tâm lí hoang mang Sinh viên vẫn có nhu cầu ở KTX, nhưng vấn đề an ninh và nhu cầu được tự do trong sinh hoạt ít nhiều cũng đã ảnh hưởng đến quyết định trong việc lựa chọn nơi ở
Còn một bài viết khác “Phòng trọ sinh viên - những lựa chọn khó hiểu” trên trang báo Mực Tím thì nêu lên một số vấn đề về phòng trọ của sinh viên trong khu
đô thị ĐHQG TP HCM như chất lượng phòng trọ, giá cả, trộm cắp… Tuy phòng trọ không thật sự tốt như quảng cáo nhưng nhiều sinh viên vẫn lựa chọn ở đây vì nhà trọ một phần nào đó vẫn thỏa mãn được nhu cầu tự do, ăn uống, đi lại của các sinh viên
Các bài viết đã đưa được các thông tin khái quát nhằm giúp cho sinh viên hiểu được phần nào về những sự lựa chọn nơi ở của mình Tuy nhiên các bài viết thường chỉ sơ lược về một khía cạnh mà chưa đi sâu vào nghiên cứu, khảo sát đến nhiều bạn sinh viên, cũng như chưa làm rõ một cách khách quan sự tác động của nhu cầu đến việc lựa chọn chỗ ở của sinh viên
1.5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn.
- Vận dụng các phương pháp nghiên cứu, các lý thuyết xã hội từ đó đưa ra cái nhìn tổng quan về thực trạng chỗ ở của sinh viên đô thị ĐHQG TPHCM
Trang 7- Từ kết quả nghiên cứu sẽ có thể hiểu được phần nào tâm lí, nhu cầu chỗ ở của sinh viên, từ đó đề ra các phương pháp cụ thể để mang đến nhiều thông tin hơn nữa cho sinh viên về chỗ ở tại khu đôi thị ĐHQG TPHCM
1 6 Phương pháp nghiên cứu.
_ Phương pháp phân tích tài liệu: Dựa trên những tư liệu có sẵn, nhóm sẽ tiến
hành tham khảo, tổng hợp những nghiên cứu đi trước làm tiền đề cơ sở từ đó phân tích sâu hơn về vấn đề Bên cạnh đó, việc sử dụng phương pháp này giúp đề tài có thể so sánh các nguồn thông tin với nhau trên góc nhìn khách quan, phân tích, nhận xét hiện tượng một cách chân thực và sâu sắc nhất Những tài liệu tham khảo chủ yếu sẽ là những quyển sách liên quan đến chuyên ngành tâm lý học và các luận án đi trước đã nghiên cứu về vấn đề nhu cầu của sinh viên đối với vấn đề ở trọ
_ Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: Nhóm tiến hành khảo sát 120 bạn sinh
viên hiện đang cư trú trong khu đô thị ĐHQG TPHCM trên cơ sở chọn mẫu… Phương pháp này sẽ đảm bảo được tính công bằng
_ Phương pháp quan sát: Kết hợp lúc phát bảng hỏi, nhóm cũng sẽ tiến hành
quan sát thêm để góp phần hỗ trợ cũng như làm sáng tỏ thêm những thông tin đã thu thập được
2 Thao tác hóa khái niệm
2.1 Khái niệm nhu cầu
Hiện nay, có rất nhiều khái niệm khác nhau về nhu cầu Theo từ điển tóm
tắt Xã hội học thì “ Nhu cầu là đòi hỏi điều gì đó cần thiết để đảm bảo hoạt động
sống của cơ thể, của nhân cách con người, của nhóm xã hội hoặc toàn xã hội nói chung; là nguồn thôi thúc nội tại của hoạt động” [11, tr.243]
Trang 8Ts Lê Thị Kim Chi, Viện Triết học cũng đã đưa ra khái niệm về nhu cầu: “
Nhu cầu là những trạng thái thiếu hụt và những đòi hỏi cần được đáp ứng của chủ thể ( con người và xã hội ) để tồn tại và phát triển”
Tóm lại, nhu cầu là một hiện tượng tâm lý của con người, là sự mong muốn, là khát khao và đòi hỏi được đáp ứng về vật chất và tinh thần để tồn tại và phát triển của con người Tùy theo đặc điểm tâm sinh lí, sự tác động của hoàn cảnh xung quanh mà con người sẽ có những nhu cầu khác nhau Nhu cầu là một trong những yếu tố quan trọng thúc đẩy con người hoạt động và chi phối mạnh mẽ đến đời sống tâm lý của con người nói chung, hành vi của con người nói riêng
2.2 Các dạng nhu cầu
Nhu cầu của con người rất đa dạng nên có thể chia ra làm rất nhiều loại khác nhau, nhưng cơ bản vẫn được chia làm hai dạng chính đó là nhu cầu vật chất
và nhu cầu tinh thần
Nhu cầu vật chất là các nhu cầu đáp ứng những yêu cầu sinh lý bình thường nhất của cơ thể con người Đó là những nhu cầu về lương thực, nước uống, không khí để thở, bài tiết và bao gồm cả nhu cầu về nơi ở và nơi bảo vệ, giữ cho bản thân được an toàn Có những nhu cầu cơ thể chúng ta có thể cảm nhận trực tiếp hay ý thức như khi đói phải ăn, khi khát phải uống nước Nhưng cũng có những nhu cầu chỉ có cảm nhận được thông qua hoàn cảnh xung quanh, ví dụ như trong môi trường thiếu oxi, chúng ta thường cảm thấy chóng mặt hay mệt mỏi
Trong khi đó nhu cầu về tinh thần sẽ xuất hiện và phát triển phụ thuộc vào nhu cầu vật chất Nhu cầu về tinh thần thường rất đa dạng như nhu cầu học tập,; nhu cầu vui chơi, giải trí; nhu cầu làm chính trị v…v… Giữa nhu cầu vật chất và tinh thần có mối liên hệ rất chặt chẽ và mật thiết với nhau
2.3 Các lý thuyết về nhu cầu
Trang 9Lý thuyết về nhu cầu bắt đầu xuất hiện và phát triển một cách mạnh mẽ bắt đầu từ những năm đầu của thế kỉ XIX, gắn liền với những tên tuổi như Mc Clelland, Douglas Mc Gregor, Abraham Maslow…
Lý thuyết McClelland về nhu cầu
Lý thuyết này tập trung vào 3 nhu cầu: thành công, quyền lực và liên minh
Nhu cầu thành tích: một người có tính cạnh tranh cao, luôn luôn nỗ lực để
hoàn thành mục tiêu của mình và mong muốn nhận được phản hồi về kết quả những gì mình đã làm một cách rõ ràng
Nhu cầu quyền lực: là dạng nhu cầu mong muốn tác động, ảnh hưởng và
kiểm soát con người nếu có lợi cho họ
Nhu cầu liên minh: là mong muốn gần gũi với những người xung quanh,
thay vì cạnh tranh, họ sẽ cố gắng trở thành bạn bè
Lý thuyết Abraham Maslow về nhu cầu
Không giống như những nhà nghiên cứu về tâm lý học khác cùng thời với mình, Abraham Maslow đã xây dựng học thuyết về nhu cầu con người dựa trên những người biết vận dụng tất cả tài năng và khả năng của mình trong cuộc sống
(Bootzin, Loftus).Vì thế có thể nói rằng Abraham Maslow chính là người đầu tiên đưa ra những quan điểm của mình về việc xây dựng nên lý thuyết về nhu cầu, và những nhu cầu ấy sẽ chính là tiền đề cơ sở cho sự phát triển lành mạnh của con người “ Học thuyết hệ thống nhu cầu của Maslow” được thể hiện qua sơ đồ các nấc thang cơ bản Maslow đã chia nhu cầu đó ra thành năm loại và sắp xếp nó theo thứ bậc từ cấp thấp đến cấp cao, gồm có:
Nhu cầu sinh học ( sinh lý )
Nhu cầu an toàn
Trang 10 Nhu cầu xã hội
Nhu cầu được tôn trọng
Nhu cầu thể hiện
Nhu cầu sinh lí sẽ bao gồm các yếu tố về thức ăn, nước uống, nơi ở, áo mặc… tức là những yếu tố cơ bản nhất đáp ứng thỏa mãn nhu cầu sinh lí của cơ thể Khi các nhu cầu sinh lí này được thỏa mãn thì con người sẽ bắt đầu hướng đến
sự an toàn Đây là một trong những nhu cầu cơ bản và mạnh nhất của con người Maslow quan niệm rằng nếu nhu cầu về sinh lý này vẫn chưa được thỏa mãn thì các nhu cầu khác vẫn chưa được thúc đẩy
Bậc tiếp theo trong tháp chính là nhu cầu được an toàn Nhu cầu được an toàn là những nhu cầu tránh đi sự nguy hiểm và đảm bảo an toàn cho bản thân, tức
là bên cạnh việc thỏa mãn nhu cầu sinh lí thì con người cũng sẽ cần đến sự chăm sóc, được bảo vệ khỏi tội phạm và nguy hiểm đến sức khỏe Đó có thể là nhu cầu
an toàn về gia đình, an toàn về sức khỏe v…v… Đây chính là hướng con người sẽ hướng đến sau khi thỏa mãn được nhu cầu sinh lí
Khi nhu cầu an toàn được đáp ứng một cách đầy đủ thì con người sẽ xuất hiện một nhu cầu mới mà theo Maslow chính là nhu cầu xã hội Mỗi một con