IEC giáo trình điện hay cần đọc

Dòng cơ bản dẫn Đối với một phần tử mang điện , là một đại lợng véctơbằng tích số của điện tích nhân với tốc độ trungbình của nó, Ghi chú: Tốc độ trung bình phải đợc xem xét trong một k

Tõ ng÷ kü thuËt ®iÖn Quèc tÕ Ch¬ng 121 §iÖn tõ häc

Từ ngữ kỹ thuật điện quốc tế (IEV)

Chơng 121 Điện từ học

Lời nói đầu 1) Các quyết định và thoả ớc chính thức của IEC về các vấn đề kỹ thuật, đợc soạn thảo bởi các uỷ ban kỹ thuật, trong đó có đại diện của các uỷ ban quốc gia có quan tâm tới các vấn đề trên, thể hiện một sự nhất trí quốc tế cao nhất

Lời tựa

Chơng này là một phần của một loạt các chơng về Thuật ngữ kỹ thuật

điện quốc tế (IEV) về các khái niệm chung về khoa học và kỹ thuật (cấp

1 của cách phân loại mới), và là phần xem xét lại của Nhóm 05: Các

định nghĩa cơ bản công bố năm 1956 tại lần xuất bản thứ hai của IEV Chơng này do Nhóm Công tác 101 của Uỷ ban Kỹ thuật số 1 soạn thảo:

- Các tài liệu 1 (IEV 121) (Văn phòng trung ơng) 1069 và 1 (IEV 121) (Văn phòng trung ơng) 1070 đợc đệ trình để các uỷ ban quốc gia phê chuẩn theo thể lệ 6 tháng, vào tháng 8 năm 1976.

Các tài liệu này đã đợc soạn thảo trên cơ sở các dự thảo trớc đó:

Ai cập Ixraen ý Canađa

Hà lan Nam t

Anh Mỹ Thổ nhĩ kỳ Tây ban nha Thuỵ điển Thuỵ sĩ

từ thuộc một hệ thống với các đơn vị cơ của cùng một

hệ thống đó , trong hệ thống Đơn vị quốc tế (SI), nóbằng à0 = 4π.10-7 H/m

Ghi chú: à0 cũng còn đợc gọi là độ từ thẩm ( permeability ) tuyệt đối của chân không.

121-01-03

Hằng số điện(Hằng số điện môi)

SI, giá trị của c0 gần bằng:

Trung hoà điện

đặc trng cho một vật thể, hoặc một hệ vật chất có

điện tích bằng không

121-01-06 [07] [08]

Mật độ điện tích khối, [bề mặt][đờng]

là một đại lợng vô hớng, bằng giới hạn của thơng số của

điện tích với phần tử thể tích [bề mặt] và [độ dài]chứa điện tích đó, khi mọi kích thớc của phần tử đótiến tới không

Ghi chú: Khi xem xét tác động của điện tích hữu hạn, kích thớc của phần tử phải đủ lớn để phần tử có thể chứa một số điện tíchnguyên tố Trong các trờng hợp

nh vậy, không thể dùng khái niệm toán học về giới hạn.

Dòng cơ bản (dẫn)

Đối với một phần tử mang điện , là một đại lợng véctơbằng tích số của điện tích nhân với tốc độ trungbình của nó,

Ghi chú: Tốc độ trung bình phải đợc xem xét trong một khoảng thời gian rất bé, nhng vẫn đủ lớn để có thể bỏ qua ảnh hởng của tác động nhiệt.

121-01-12

Nguyên tố dòng (đối với một dây dẫn hình trụ có tiết diện

nhỏ) (I ds)

là một đại lợng véctơ, bằng tích của dòng với véctơ a

độ dài nguyên tố của dây dẫn

Cảm ứng từ , mật độ từ thông (B)

là một đại lợng véctơ mà div của nó tại mọi điểm đềubằng 0; véctơ đó xác định thành phần lực Culông-Loren , lực này tỷ lệ với tốc độ chuyển động của phần

tử mang điện tích

Cờng độ điện trờng (E)

là đại lợng véctơ xác định thành phần của lực Loren,thành phần này không phụ thuộc vào tốc độcủa vật mang điện tích

là đại lợng vô hớng, bằng tích phân đờng của cờng độ

điện trờng từ điểm này đến điểm khác, theo một ờng đi nhất định :

Ghi chú: Trong trờng hợp một trờng không xoáy thì

điện áp là độc lập với đờng tích phân và bằng hiệu

Điện áp cảm ứng

là điện áp đợc sinh ra trong một đờng đi kín, do sựbiến thiên của từ thông xuyên qua đờng vòng ấy gâynên

121-01-21

Mật độ điện thông, sự chuyển dịch điện, (D)

là một đại lọng véctơ có div (divergence) bằng mật độ

điện tích khối

Ghi chú: Trong chân không, mật độ điện thông ở mọi

điểm bằng tích của cờng độ điện trờng với hằng số

Ghi chú: Trong chân không, cờng độ từ trờng tại mọi

điểm bằng thơng số của mật độ cảm ứng từ chia cho hằng số từ:

H = Bà0

thế từ vô hớng

là một hàm thế mà gradient của nó với dấu trừ , làthành phần không xoáy của cờng độ từ trờng

là đại lợng véctơ, bằng hiệu của thơng số của mật độ

từ cảm với hằng số từ, trừ đi cờng độ từ trờng :

Mômen của lỡng cục điện (p)

là đại lợng véctơ, bằng tích phân khối của đại lợngphân cực điện

p = ∫ P dV

Ghi chú: Đối với một lỡng cực điện , mômen này bằng tích của độ lớn của một trong các điện tích nhân với khoảng cách giữa các điện tích đó, có hớng đi từ

điện tích âm tới điện tích dơng.

Hằng số điện môi (tuyệt đối)

là đại lợng vô hớng, hoặc ma trận, mà tích của nó với ờng độ điện trờng bằng mật độ thông lợng điện

c-Ghi chú: Hằng số điện môi là một đại lợng vô hớng trong một môi trờng đẳng hớng, và là một đại lợng ma trận (tenxơ ) trong một môi trờng bất đẳng hớng.

là một đại lợng vô hớng hoặc ma trận , mà tích của nóvới cờng độ từ trờng bằng mật độ cảm ứng từ.

Ghi chú: Độ thẩm từ là một đại lợng vô hớng trong một môi trờng đẳng hớng, và là một đại lợng tenxơ ( ma trận ) trong một môi trờng bất đẳng hớng.

Mật độ (khối ) của năng lợng điện từ

là một đại lợng vô hớng, bằng giới hạn của thơng số củanăng lợng điện từ với nguyên tố thể tích chứa năng lợng

ấy , khi các kích thớc của phần tử naỳ tiến tới không

là cảm ứng điện từ trong một mạch điện do dòng

điện chạy trong chính mạch đó gây nên

121-01-45

Hỗ cảm

Phân đoạn 121 - 02.: Các đặc tính điện từ của vật liệu.

là vật chất trong đó sự dẫn điện là do các electron vàcác lỗ trống mà mật độ của chúng tăng khi nhiệt độtăng trong một giới hạn nhất định.

là một chất có điện trở suất bằng không, khi nhiệt độ

đủ thấp và từ trờng đủ yếu

chất điện môi

là một chất mà tính chất điện cơ bản là bị phân cực

do tác động của điện trờng

121-02-08

Hằng số điện môi tơng đối

là tỷ số giữa hằng số điện môi tuyệt đối của một chấtvới hằng số điện

121-02-09

Độ mẫn cảm điện

là đại lợng vô hớng hoặc tenxơ, có tích của nó với cờng

độ điện trờng bằng độ phân cực điện

Đờng cong phân cực điện

là đờng cong thể hiện mật độ thông lợng điện hoặc

độ phân cực điện của một chất nh là một hàm sốcủa cờng độ điện trờng

121-02-11

Điện trễ

trong một chất điện môi, là sự thay đổi không thuậnnghịch của mật độ thông lợng điện , theo với một sựbiến thiên cờng độ điện trờng

121-02-12

Chu trình điện trễ

là đờng cong phân cực điện khép kín biểu thị sựtrễ của một chất điện môi khi cờng độ điện trờngbiến thiên theo chu kỳ

121-02-13

chất sắt điện, chất xenhet điện

thuật ngữ dùng cho một chất điện môi có điện trễ

121-02-14

Độ phân cực điện d

Tổn thất diện môi

là công suất do chất điện môi hấp thụ từ một

điện trờng biến thiên theo thời gian và tỏa ra dớidạng nhiệt

121-02-16

Hiện tợng điện giảo

là sự biến dạng đàn hồi của một chất điện môi do sựphân cực điện gây ra

là hiện tợng mà theo nó, khi một chất nằm trong một

từ trờng ngoài thì chất đó sẽ có một momen từ có ớng ngợc lại với từ trờng trên

h-121-02-22

Tính thuận từ

là hiện tợng mà theo nó, các mômen từ của các nguyên

tử (atom) vật chất khi không có từ trờng ngoài thìchuyển động nhiệt lộn xộn; nhng khi cho một từ trờngngoài tác động vào, chúng sẽ định hớng với từng mức

độ theo hớng của từ trờng ngoài

Hiện tợng sắt từ

là hiện tợng mà theo nó, các moment từ của các nguyên

tử lân cận thì gần nh đợc sắp thẳng hàng trong cùngmột hớng trong một số miền xác định do ttơng tác củachúng ; Việc sắp xếp thẳng hàng các môment hợpthành trong các miền mômen này sẽ tăng lên theo với c-ờng độ từ trờng đặt vào

121-02-24

Hiện tợng phản sắt từ

là hiện tợng mà theo nó, khi không có từ trờng ngoài tác

động vào, các mômen từ của các nguyên tử hoặc củacác ion giống nhau lân cận , do tơng tác của chúng ,

đợc sắp xếp bù trừ nhau, khiến cho và mômen từ hợpthành bằng không

Khi cho một từ trờng ngoài tác động vào, thì sự sắphàng của các mômen từ sẽ tăng lên cùng với cờng độ từtrờng đa vào

121-02-25

Hiện tợng ferri từ

là hiện tợng mà theo nó, khi không có từ trờng ngoài tác

động vào thì các mômen từ của các nguyên tử hoặcion lân cận , do tác dụng tơng hỗ của chúng đợc sắpxếp sao cho chúng bù trừ nhau không hoàn toàn , vàcòn lại một mômen từ hợp thành

Khi cho một từ trờng ngoài tác động vào, sự sắp xếp

định hớng của các mômen từ sẽ tăng lên cùng hớng theo

từ trờng đặt vào

121-02-26

chất nghịch từ

là một chất trong đó, hiện tợng từ chiếm u thế là hiệntợng nghịch từ.

Ghi chú: Chất này có độ mẫn cảm từ yếu và âm.

là chất trong đó, hiện tợng từ chiếm u thế là hiện tợngferri từ

Ghi chú: Chất này có độ mẫn cảm từ tơng đối lớn và dơng.

121-02-31

Hiện tợng siêu từ (métamagnétisme)

là hiện tợng mà theo nó, một vài loại vật chất chống sắt

từ biến trở thành sắt từ dới tác dụng của một từ trờngthích hợp

121-02-32

Điểm Quyri (của một vật liệu từ)

là nhiệt độ, mà khi thấp hơn nó thì một chất là sắt

từ hoặc sắt ferri từ , nhng khi cao hơn nó thì lại làchất thuận từ

121-02-33

Điểm Nêel

là nhiệt độ, mà thấp hơn nó thì một vật chất là phảnsắt từ và cao hơn nhiệt độ đó thì lại là chất thuận từ

Trạng thái trung hoà từ

là trạng thái của một vật chất từ trong đó, mật độ từthông và cờng độ từ trờng theo thống kê là bằng khôngtrong mọi vùng có kích thớc lớn so với kích thớc của cácmiền từ

121-02- 36

Đờng cong từ hoá

là đờng cong thể hiện mật độ từ thông, độ phân cực

từ hoặc độ từ hoá của một chất nh là hàm số của ờng độ từ trờng

c-121-02-37

bão hoà từ

là trạng thái của một vật chất sắt từ hoặc ferri từ , màcờng độ từ hoá không thể tăng lên một cách đáng kểkhi tăng cờng độ từ trờng

121-02-40 [41] [42]

Mật độ từ thông d ( từ cảm d), độ phân cực từ d, độ từ hóa

d

là các giá trị của mật độ từ thông (độ phân cực) (độ

từ hóa) còn tồn lại ở một điểm trong một chất khi cờng

độ từ trờng tại điểm đó đã giảm xuống tới không

121-02-43

Độ cảm ứng từ d (trạng thái bão hoà)

là giá trị của mật độ từ thông còn d, khi một chất rờ ìkhỏi trạng thái bão hoà, do tác động của cờng độ từ tr-ờng gỉam đơn điệu dần đến số không.

Hiện tợng điện nhiệt

là tác động tơng hỗ giữa một hiện tợng điện và mộthiện tợng nhiệt

121-02-54

Hiệu ứng Xibếc (Seebeck)

là hiệu ứng điện nhiệt , mà theo nó khi nhiệt độ tăngsức điện động tiếp xúc cũng tăng

121-02-55

Hiệu ứng Penchiê (Peltier)

là hiệu ứng điện nhiệt , trong đó dòng điện đi quamột lớp tiếp giáp gây ra tại đó hoặc sự phát nhiệt,hoặc sự thu nhiệt, với cờng độ tỷ lệ với dòng điện

121-02-56

Hiệu ứng Tomxơn (Thomson)

là hiệu ứng điện nhiệt trong đó, dòng điện gây nên

sự vận chuyển nhiệt trong một vật liệu đồng nhất

Hiệu ứng Jun (Joule)

là hiện tợng, trong đó dòng điện sinh ra trong vật dẫnmột lợng nhiệt với cờng độ tỷ lệ với suất điện trở củavật liệu và với bình phơng của mật độ dòng điện

121-02-58

Hiệu ứng Hôn (Hall)

là hiện tợng sản sinh ra một cờng độ điện trờng tỷ lệvới tích véctơ của mật độ dòng điện với mật độ từthông

121-02-59

Góc Hôn (Hall)

là góc tồn tại giữa cờng độ điện trờng tạo ra và mật

độ dòng điện, khi có hiệu ứng Hôn

Quang điện tử

Thuật ngữ để chỉ các hiện tợng quang học , phát sinh

do sự hấp thụ các vật mang điện tích

Hiệu ứng pin quang điện

là hiệu ứng quang điện, trong đó sự hấp thụ cácphoton sản sinh ra một sức điện động

121-02-66

Hiệu ứng Pốcken (Pockels)

là hiệu ứng điện quang, trong đó điện trờng gây nênmột sự khúc sạ kép, với góc quay tỷ lệ với cờng độ điệntrờng

121-02-67

Hiệu ứng Kerr (Kerr)

Hiệu ứng Farađây (Faraday)

là hiệu ứng từ quang, trong đó từ trờng đeợc đặt vào

sẽ sinh ra sự khúc sạ kép, với góc quay tỷ lệ với cờng độ

từ trờng

121-02-69

Hiệu ứng tunnel Giave (Giaever)

(Hiệu ứng tunnel của các điện tử

là hieenj tuwowngj của các điện tử đơn đi qua hangfraof mỏng cách ly giữa hai chất siêu dẫn, hoặc mộtchất siêu dẫn và một vật dẫn bình thờng, khi có một

điện áp đặt vào giữa hai chất đó

121-02-70

Hiệu ứng Jodépxôn (Josephson)

là hiệu ứng lợng tử vĩ mô, trong đó các điện tử ghépcặp (cặp coopper) chảy qua giữa hai chất siêu dẫnghép yếu với nhau, sẽ không gây tiêu tán công suất

dẫn điện trong khí tự duy trì [không tự duy trì ]

là một sự dẫn điện trong khí trong đó các phần tửmang điện tích cần thiết đợc sản sinh ra mà không có[cần có ] sự trợ giúp của tác nhận iông hóa bên ngoài

Sự mồi lửa (trong một môi trờng khí)

là một thác điện tử đợc cố ý gây nên để tạo ra một sựdẫn điện trong khí

121-03-09

xuyên thủng (điện)

là quá trình do một điện trờng gây nên , làm thay

đổi đột ngột toàn bộ, hoặc một phần môi chất cách

điện biến thành một môi chất dẫn điện

121-03-10

xuyên thủng cục bộ (trong một chất cách điện)

là một sự xuyên thủng gây nên sự phá hoại cục bộ tínhchất cách điện của một môi chất mà không thể hồiphục lại đợc.

Ghi chú: Một chất cách điện lỏng hoặc khí có thể tự

hồi phục tính chất cách điện tự phát sau khi bị xuyên thủng cục bộ.

là cờng độ điện trờng tối thiểu cần đặt vào chấtcách điện để gây nên xuyên thủng cục bộ.

121-03-12

Tia lửa điện

là thuật ngữ dùng để chỉ một hồ quang điện nhỏngắn hạn

là hiện tợng co thắt lại của một tiết diện ngang mangdòng của một chất lỏng, chất khí, hay plátma, khi dòng

điện qua nó tăng lên

11-03-16

Hiệu ứng Skin (hiệu ứng mặt ngoài)

là hiện tợng trong đó giá trị hiệu dụng của mật độdòng điện biến thiên theo thời gian ở gần mặt ngoàinhiều hơn ở trong lòng dây dẫn

121-03-17

Hiệu ứng lân cận

là hiện tợng phân bố không đồng đều của mật độdòng điện trong một dây dẫn, do các dòng điện bêncạnh gây nên

Danh mục các tập IEV (ấn phẩm 50 của IEC)

Bộ chuyển đổi từRơle bảo vệ

Các dụng cụ đo lờng khoa học và công nghiệpSản xuất, truyền tải và phân phối điện năngCác nhà máy sản xuất điện nguyên tử

Truyền động điện Tín hiệu và dụng cụ an toàn cho đờng sắtCác ứng dụng điện cơ

Thiết bị điều khiển và điều chỉnh tự độngCác ứng dụng điện nhiệt

Chiếu sáng

Điện hoá và điện luyện kim

Điện báo và điện thoạiVô tuyến điện thôngHớng dẫn sóng

Vô tuyến điện học và vật lý vô tuyến điện học

Điện sinh học

744trang102trang157trang

96 trang256trang275trang

46 trang109trang

32 trang

Toán họcVật lý và hoá

đoạn 111-03 Các khái niệm liên quan đến đại ợng và đơn vị

ống điện tửLập biểu giá điệnGhi và đọc tiếng và hình

Từ họcPhụ trơng của ấn phẩm 50 (901) 1973 Nhiễu loạn vô tuyến điện

34 trang194trang

60 trang

56 trang167trang

51 trang101trang

56 trang

23 trang

1975197319751973