Kiem toan nang luong

Thông báo cho khách hàng ho c nhân viên nhà máy thông qua các thông báo phù h p tr c... Ki m tra bên trong và ngoài ng gió... Ba dây màu vàng, đen và đ.

KHOA I N- I N T

I H C S PH M K THU T TP HCM -

KI M TOÁN

Ch ng 1

D N NH P

1.1 T V N

i n và c ngành n ng l ng nói chung có th nói là m t trong nh ng x ng s ng c a

n n kinh t và nâng cao ch t l ng cu c s ng Hi n nay, th gi i nói chung, n ng l ng hóa

th ch chi m ph n l n ngu n n ng l ng tiêu th , nh ng đây là d ng n ng l ng không tái

t o và s c n ki t d n trong t ng lai đ m b o n ng l ng cho s n xu t và sinh ho t là bài toán không đ n gi n Vì th trong b i c nh hi n nay, an ninh n ng l ng là v n đ đ c

nhi u qu c gia h t s c quan tâm Ngoài ra, vi c khai thác các ngu n này đã và đang gây ra nhi u tác đ ng x u đ n môi tr ng Gi i pháp gi m thi u khí th i đã đ t lên bàn ngh s c a chính ph nhi u qu c gia n c ta, h n 80% ngu n n ng l ng s d ng l i là nhiên li u hóa th ch Mô hình s d ng n ng l ng nh v y không đ m b o an ninh n ng l ng dài

h n và không b n v ng v m t sinh thái.Vì quá trình cháy nhiên li u là tác nhân gây ô nhi m môi tr ng

Hi n nay, Vi t Nam đang n m trong nhóm cu i c a b ng x p h ng th gi i v hi u su t

s d ng n ng l ng Trong s n xu t công nghi p, c ng đ s d ng n ng l ng c a Vi t Nam cao h n Thái Lan và Malaysia 1,5- 1,7 l n khi cùng làm ra m t giá tr s n ph m nh nhau Do v y, c n ph i có chi n l c s d ng ti t ki m và hi u qu các d ng n ng l ng hóa th ch hi n có, và càng s m càng t t khai thác s d ng các d ng n ng l ng khác Ngoài

ra, nh ng n m v a qua Vi t Nam liên t c thi u đi n, làm nh h ng n ng n đ n m i m t

c a đ i s ng s n xu t, n n kinh t có nguy c b đình tr , nh h ng đ n toàn dân Không

nh ng th v i m t n c đang phát tri n nh Vi t Nam, công nghi p chi m x p x 50% t ng GDP c n c, ch c n m t đi n m t gi , m c thi t h i có th v t quá 1.000 t đ ng

Nh ng ngành công ngh cao, công nghi p c n b n s hoàn toàn tê li t và h u qu s vô cùng nghiêm tr ng, không th tính b ng ti n

T vi c s d ng n ng l ng còn nhi u lãng phí và nh ng h u qu c a nó cho th y ti t

ki m n ng l ng là r t c n thi t Ti t ki m n ng l ng mang l i r t nhi u l i ích: Gi m

l ng khí nhà kính phát th i ra môi tr ng, chi phí n ng l ng ph i tr s gi m đi, Vì v y,

đ tài “Gi i Pháp Ti t Ki m N ng L ng Cho Khách S n” s đáp ng m t ph n nhu c u v

vi c s d ng n ng l ng hi u qu trong tòa nhà, và góp ph n gi i quy t tình tr ng thi u đi n

 Tìm hi u tình hình thi u đi n Vi t Nam

 Tìm hi u ti m n ng ti t ki m đi n trong công trình tòa nhà – công s

 Trình bày các gi i pháp ti t ki m đi n cho công trình tòa nhà tiêu bi u

áp d ng t i các h tiêu th : tòa nhà, công trình công nghi p, dân d ng Tuy nhiên, do n ng

l c và th i gian nghiên c u có h n Ng i th c hi n đ tài ch a bao quát h t đ c các l nh

v c đã nêu, mà ch ti n hành nghiên c u các gi i pháp ti t ki m n ng l ng trong l nh v c tòa nhà c th là khách s n n m sao

Ch ng 2

T NG QUAN

2.1 C U TRÚC NGU N I N T I VI T NAM

1 Công su t thi t k c a các nhà máy đi n

Tính cu i n m 2005, các nhà máy đi n c a EVN đang v n hành trong h th ng đi n Vi t Nam có t ng công su t đ t là 11340 MW, bao g m: 10 nhà máy th y đi n (ch a k các th y

đi n nh ), 4 nhà máy nhi t đi n ch y than, 2 nhà máy nhi t đi n ch y d u, 7 nhà máy tuabin khí và diesel, còn l i là các nhà máy đi n ngoài ngành s n xu t và bán đi n cho EVN

B ng 2.1 Danh sách các nhà máy đi n tính đ n cu i n m 2005

(MW)

T ng công su t phát c a toàn b h th ng đi n Vi t Nam 11340

Công su t l p đ t c a các nhà máy đi n thu c EVN 8822

Cho đ n nay, hàng n m t tr ng ngu n th y đi n chi m ph n l n trong t ng đi n n ng

s n xu t: t 35% đ n g n 60%, ti p theo là tuabin khí và diesel: chi m trung bình kho ng 25% đ n 30% Các thành ph n phát đi n còn l i chi m kho ng 10% - 40%

a Ch ng trình phát tri n ngu n đi n giai đo n 2006-2010

Theo Quy ho ch đi n V hi u ch nh đã đ c Th t ng Chính ph phê duy t thì t c đ gia t ng đi n s n xu t giai đo n 2006-2010 bình quân là 11,9% Tuy nhiên, th c t t ng nhu

c u đi n giai đo n 2000-2005 cho th y t c đ t ng tr ng bình quân đ t kho ng 14,7%/n m

và xu th trên có có th kéo dài t i 2010 B Công Nghi p c ng đã tính toán cân đ i đi n

n ng c a h th ng đi n qu c gia v i ph ng án nhu c u đi n ti p t c t ng m c bình quân 15%/n m cho c giai đo n 2006-2010 Riêng trong n m 2008, ngành i n đ t m c tiêu

ph n đ u s n xu t 80 t kWh (t ng 15,82% so v i n m 2007) V i t c đ t ng tr ng nh trên, nh m đáp ng đ nhu c u đi n cho n n kinh t , EVN s đ a vào v n hành 7 d án ngu n đi n là: th y đi n Tuyên Quang, th y đi n Pleikrông, th y đi n A V ng, th y đi n sông Ba h , th y đi n Buôn k p, th y đi n B n V , nhi t đi n H i Phòng 1 v i t ng công

su t 1488 MW Nh ng m c tiêu này ch có th tr thành hi n th c n u các ngu n đi n đang

đ u t s ph i vào v n hành đúng ti n đ đ ra

B ng 2.3 Danh sách các ngu n đi n giai đo n 2006 - 2010

TT Tên nhà máy

T máy xcông

su t (MW)

T ng Công

su t

đ t (MW)

b Ch ng trình phát tri n ngu n đi n giai đo n 2011-2015

Ch ng trình phát tri n ngu n đi n c a n c ta giai đo n 2011-2015, đ đáp ng đ c nhu c u đi n 190 t kWh vào n m 2015 đ c xác đ nh nh sau: cho đ n n m 2015 thì t ng công su t các nhà máy đi n xây d ng m i kho ng 30.500MW, trong đó th y đi n 11.100MW, nhi t đi n khí kho ng 8000MW, nhi t đi n than 7600MW, nh p kh u t các

n c láng gi ng 2600MW và đi n t các nhà máy n ng l ng m i và tái t o là kho ng 1100MW

B ng 2.4 Danh sách các ngu n đi n giai đo n 2011 – 2015

TT Tên nhà máy

T máy xcông

su t (MW)

T ng Công

su t

đ t (MW)

Tuy nhiên, h th ng đi n Vi t Nam có t tr ng l n các nhà máy thu đi n (g n 50%),

ph thu c r t nhi u vào th i ti t, không th d đoán chính xác đ c l ng n c v các h

ch a thu đi n N u g p n m c c h n thì ngành đi n v n s g p r t nhi u khó kh n trong

vi c cung ng đ đi n Hi n nay, các ngu n đi n đang đ u t b ch m ti n đ so v i k

ho ch và tình hình th i ti t có th di n bi n ph c t p s là nh ng nguyên nhân gây thi u

đi n Th y đi n tuy có ti m n ng phát tri n nh ng n u phát tri n quá l n ch a th l ng

tr c nh ng bi n đ i v dòng ch y tác đ ng tiêu c c đ n môi tr ng sinh thái i n h t nhân còn đang trong quá trình chu n b ph ng án, n u xuôi x c ng ph i đ n n m 2020

m i b sung ngu n đi n cho qu c gia Trong n m nay và nh ng n m ti p theo, n u không

có nh ng gi i pháp đi u ch nh k ho ch phát tri n ngu n đi n, tình hình thi u đi n có th

x y ra các m c đ khác nhau

2 Mua đi n

Các chuyên gia kinh t n ng l ng đã d báo r ng đ n tr c n m 2020 n c ta s ph i

nh p kho ng 12-20% n ng l ng, đ n n m 2050 lên đ n 50-60% ch a k đi n h t nhân

Th t v y, trong nh ng n m v a qua, t p đoàn đi n l c EVN luôn ph i mua đi n t các nhà máy bên ngoài EVN và c a Trung Qu c Trong quý 1 n m 2007, t ng s n l ng đi n s n

xu t và mua ngoài c a EVN đ t 14,583 tri u Kwh, t ng 11,15% so v i cùng k n m 2006 Nhu c u đi n ti p t c t ng cao trong su t quý 1 n m 2008, đi n EVN s n xu t và mua c a các nhà máy bên ngoài EVN đ t 17,05 t kWh, t ng 18,41% so v i cùng k n m 2007 N m

2008, t p đoàn đi n l c EVN ti p t c mua đi n c a các nhà máy bên ngoài EVN và mua

đi n c a Trung qu c, nâng t ng l ng đi n mua ngoài c a EVN lên trên 29 t kWh Hi n

t i v i s đi n mua l i r i bán cho ng i tiêu dùng, EVN đã bù l trên d i 3.000 t đ ng

Dù v y, EVN v n cho bi t, kh n ng thi u đi n nghiêm tr ng trong mùa khô n m 2008 s nghiêm tr ng h n n m 2007 b i t ng tr ng trong công nghi p đ t 17% nh ng t ng tr ng

đi n trong ngành này l i v t lên đ n 19% Theo s li u do EVN cung c p, trong tháng 7

n m 2008 , l ng đi n EVN ph i mua ngoài chi m kho ng 35%

i n s d ng trong công nghi p, tòa nhà – công s đ t hi u qu ch a cao, n u không có

ph ng án ti t ki m đi n s r t khó đ m b o ngu n cung c p b n v ng Bên c nh đó, s c dùng đi n c a ng i dân c ng ngày càng l n, n u không có nh ng ph ng án ti t ki m đi n thì tình tr ng thi u đi n s càng nghiêm tr ng h n

3 Ti t ki m đi n

Các nhà khoa h c ch ra r ng: chi phí đ ti t ki m 1kWh đi n r h n nhi u so v i s ti n

b ra đ s n xu t ra nó Ch ng trình qu n lý nhu c u đi n c a các n c cho th y: n u có thêm 1kWh đi n nh ti t ki m do nâng cao hi u su t s d ng ch ph i đ u t 2cent, trong khi đ s n xu t ra nó, c n tiêu t n trung bình t 4-6cent Và m t bài tính đ n gi n đã cho

Vi t Nam, hi n nay chính sách ti t ki m n ng l ng nói chung và ti t ki m n ng

l ng đi n đã tr thành qu c sách i u này khi n cho EVN, các vi n nghiên c u và các

tr ng đ i h c nhi m v ph i nghiên c u và đ ra các gi i pháp thích h p đ vi c ti t ki m

n ng l ng đi n đ t hi u qu cao nh t

Ti m n ng ti t ki m n ng l ng đi n trong các l nh v c còn r t l n Riêng trong s n xu t công nghi p đang tiêu th kho ng 40% nhu c u n ng l ng N u làm t t khâu ti t ki m, ngành công nghi p có th có th ti t ki m đ c 10-30% n ng l ng tiêu th trong s n xu t, ngh a là gi m đ c chi phí kho ng 10.000 t đ ng/n m còn trong các tòa nhà-công s hi n nay đ u có kh n ng ti t gi m 10-15% n ng l ng tiêu th ch v i các bi n pháp đ n gi n…

Vì th , ti t ki m n ng l ng c n đ c xem nh là m t ngu n n ng l ng vô cùng quan tr ng và quí báu B n nghiên c u này s đ ra các gi i pháp ti t ki m n ng l ng

kh thi cho các toà nhà – công s Ngoài ra, b n nghiên c u c ng d n ra m t s d án ti t

ki m đi n đã và đang th c hi n đ minh ho

 Ki m toán m c đ u t (nghiên c u kh thi)

Ngoài ra, còn có nh ng lo i ki m toán n ng l ng đ c bi t khác đ c dùng cho các thi t

b , h th ng ho c quá trình tiêu th n ng l ng c th , ví d : ki m toán h th ng lò h i,

ki m toán h th ng l nh và đi u hoà không khí, ki m toán h th ng đi n, ki m toán h

th ng chi u sáng v.v…Các ki m toán này có th đ c th c hi n nh m t kh o sát n ng

l ng đ n gi n ho c có th ti n hành trên c s ki m toán s b (ng n) hay ki m toán chi

ti t (đ y đ ) Nói chung, m c đích c a ki m toán n ng l ng nh m đ a ra hai k t qu chính:

 S phân tích có h th ng v hi u su t tiêu th n ng l ng t i các công đo n trong quy trình s n xu t hay cho toàn b nhà máy

 Nh ng gi i pháp đ c i thi n hi u qu s d ng n ng l ng c a các thi t b hi n t i

B ng 3.1 Các lo i ki m toán n ng l ng

3 Gi i pháp ti t ki m n ng l ng

Gi i pháp ti t ki m n ng l ng có th chia làm 3 lo i: gi i pháp không c n đ u t hay

đ u t th p (qu n lý t t), gi i pháp đ u t trung bình và gi i pháp c n đ u t l n Doanh nghi p có th l a ch n th c hi n nh ng gi i pháp theo th t u tiên v th i gian hoàn v n hay m c c p thi t c a v n đ c i ti n, hay k t h p th c hi n nhi u gi i pháp cùng lúc

Các bi n pháp c th c a các gi i pháp ti t ki m n ng l ng đ c trình bày các B ng 3.2, 3.3 và 3.4

- V kinh t : Tính toán chi

ti t ph n kinh phí cho xây

d ng c b n, v n hành và chi phí b o trì

- V th t c tài chính: H s tài chính, h s đ u th u,

M c đích - Thi t l p c c u tiêu

th n ng l ng c a doanh nghi p

- Cung c p k ho ch

th c hi n d án n ng

l ng chi ti t cho doanh nghi p

- a ra nh ng c

l ng chính xác nh t v

n ng l ng ti t ki m và chi phí

Nghiên c u tính kh thi c a các gi i pháp có v n đ u t

l n

Chi phí

th c hi n

Không c n chi phí ho c chi phí th p

C n các chuyên gia có nhi u kinh nghi m, trình đ k thu t cao, thi t b đo có đ chính xác đ gi m sai s gi a

k t qu ki m toán và

k t qu đ t đ c khi

th c hi n

B ng 3.2 Các gi i pháp thu c lo i không đ u t

H th ng nhi t (b o trì và ki m tra)

N i h i

 i u ch nh quá trình đ t

 i u khi n quá trình x đáy lò

 V sinh đ nh k b m t trao đ i nhi t

 i u khi n thay đ i l u l ng gió

 i u khi n nhi t l ng (l y gió đ u vào t môi tr ng thay vì dùng gió

 D tr b ng bình khí nén đ đáp ng

 L p b đi u khi n nhu c u đ nh

 S d ng đi n vào gi th p đi m

 Thay th đèn hi u su t th p b ng đèn có

hi u su t cao

C i thi n quy trình

 Chuy n công ngh t quy trình gián

đo n sang quy trình liên t c

 ng phát nhi t đi n( đ ng phát b ng tuabin h i, tuabin khí và đ ng c diesel)

 L p đ t máy phát đi n đ s d ng trng gi cao đi m

 Dùng n i h i, máy nén, chiller, máy bi n áp có hi u su t cao

s n xu t

- Nh ng công ngh

m i và c i bi n quy trình s n xu t

2 - S d ng hi u qu thi t b

( i u khi n cài đ t, t t thi t b

khi không s d ng),

- C i t o h th ng v m t k thu t (cách nhi t, l p thi t b

đo đ giám sát và l p m c tiêu

ti t ki m n ng l ng…)

- Phân tích k thu t-tài chính tr c khi đ a ra quy t đ nh đ u t

- Ti n hành nghiên c u

kh thi

4 Thi t b th c hi n ki m toán n ng l ng

th c hi n ki m toán n ng l ng c n s d ng m t s thi t b chuyên dùng Các thi t

b này ph thu c vào đ i t ng đ c ki m tra và đ c li t kê trong b ng 3.6

B ng 3.6 Các thi t b đo th t ng ng v i đ i t ng ki m tra

TT i t ng ki m tra Thi t b đo th

1 ng c và b truy n đ ng Thi t b đo đi n áp, thi t b phân tích ch t l ng đi n,

Lux k

2 Dòng khí, khí nén Thi t b đo v n t c gió, máy đo rò r không khí, áp k

3 H th ng phân b h i Thi t b siêu âm ki m tra b y h i, thi t b siêu âm l u

Thi t b đo ch t hòa tan, thi t b đo khói th i, đ ng h đo

áp su t, thi t b phân tích quá trình cháy

6 Thi t b ph tr Thi t b t ghi nhi u kênh, máy vi tính, máy nh k thu t

s

3.2 PH NG PHÁP KI M TOÁN N NG L NG

L trình ki m toán n ng l ng đ c trình bày Hình 3.1

1 Giai đo n chu n b

Giai đo n chu n b bao g m các b c sau:

 L a ch n công ty đ tham gia ki m toán n ng l ng

 Thành l p nhóm ki m toán n ng l ng và trách nhi m m i thành viên

 Liên h doanh nghi p đ thu th p các thông tin chung v doanh nghi p và các thi t

b

 G i b ng câu h i thu th p thông tin đ n doanh nghi p

 Ti n hành g p g l n đ u tiên gi a doanh nghi p và đ i di n nhóm ki m toán n ng

l ng

 Ki m tra các thông tin cung c p

 Chu n b các v n đ th o lu n cho cu c h p kh i đ ng

 Chu n b ph ng ti n đi l i c ng nh các ph n trình bày trong bu i h p kh i đ ng

 L a ch n th kí cho bu i h p c ng nh các thi t b c n mang theo

 Xin phép đ c ch p nh trong quá trình ki m toán

 t nh ng câu h i đ tìm hi u thêm v quy trình s n xu t

 Tìm hi u nh ng đi m y u và nh ng v n đ khó kh n trong quá trình s n xu t

 H i nh ng thông tin liên quan đ n v n đ trong t ng lai

 Tìm hi u ý t ng v ti t ki m n ng l ng t nhân viên c a doanh nghi p

 Th o lu n nh ng thông tin c n thu th p thêm

 Th o lu n c n đo đ c cái gì và đo đâu

 m b o các thi t b ki m toán đ u đ c ki m tra tr c khi ti n hành đo

 G i b ng yêu c u các thông tin b sung đ n doanh nghi p

 L a ch n ng i tham gia t phía nhà máy và phía t v n đ hình thành nhóm ki m toán

 G i k ho ch kh o sát đ n doanh nghi p

 Xác đ nh th i đi m, khu v c và th i gian c n có s tham gia c a nhân viên t i doanh nghi p trong quá trình ki m toán

 m b o an toàn cho ki m toán viên

 Trong quá trình kh o sát doanh nghi p c n ti n hành kh o sát h th ng và các thi t

b cung c p n ng l ng nh : tr m cung c p n ng l ng đ u vào cho toàn b doanh nghi p, nhà lò, tr m khí nén, h th ng l nh, h th ng chi u sáng và thông gió, đ ng

c đi n, khu v c c p n c và x lí n c, h th ng phân ph i h i, đi n và khí nén,

lò công nghi p, lò nung, thi t b s y, h th ng cung c p n c nóng, tháp gi i nhi t, thi t b s d ng nhi t khác…ti p theo là kh o sát quy trình s n xu t nh m hi u rõ

v quy trình s n xu t đ có th nh n đ nh nh ng n i nào tiêu th n ng l ng và tiêu

th nh th nào

4 Th c hi n ki m toán

Ki m toán n ng l ng có th đ c th c hi n theo nhi u giai đo n khác nhau, tùy thu c vào m c đ và yêu c u c a n i ti n hành ki m toán Thông th ng ki m toán n ng l ng chia làm hai giai đo n: ki m toán n ng l ng s b và ki m toán n ng l ng chi ti t

a Ki m toán n ng l ng s b

Ki m toán n ng l ng s b đ c th c hi n trong th i gian t ng đ i ng n, ki m toán viên ph i v n d ng kinh nghi m đ thu th p các t li u có liên quan, ph ng v n và quan sát

C n quan sát nh ng ngu n th t thoát nhi t nh : thi u cách nhi t, rò r h i, n c, khí nén và

c i thi n trang thi t b đo

S li u c n cho ki m toán n ng l ng s b là nh ng hóa đ n mua n ng l ng có s n c a doanh nghi p và các h s s n xu t Ki m toán viên ph i t p trung xem xét v n đ tiêu th

n ng l ng c a nh ng h tiêu th n ng l ng chính G i b ng câu h i thu th p d li u c n cho quá trình ki m toán n ng l ng đ n cho nhân viên c a doanh nghi p

Qui trình th c hi n ki m toán n ng l ng s b bao g m:

+ Chu n b :

 Th o lu n v i khách hàng hay lãnh đ o c a h tiêu th đ c ki m toán v m c tiêu

và quy mô c a cu c ki m toán n ng l ng

 Ch đ nh ng i s thành l p nhóm ki m toán, xác đ nh rõ vai trò c a t ng thành viên Ch đ nh m t thành viên nhóm ki m toán là ng i c a nhà máy đ c ki m toán

 Xác đ nh và chu n b các b ng danh m c ki m tra

 Xác đ nh và chu n b b d ng c ki m toán n ng l ng

 Xác đ nh và thông báo cho khách hàng hay lãnh đ o c a h tiêu th n ng l ng

nh ng yêu c u khác nhau ph c v cho công tác ki m toán n ng l ng (ví d , các

 N u có th i gian và n u đ c yêu c u, t ch c th o lu n trong 1 bu i h p t ng k t

ng n vào bu i chi u v các phát hi n ban đ u c a cu c ki m toán

Ki m toán n ng l ng chi ti t đ c th c hi n sau ki m toán s b và hoàn thành t m t

đ n ba tháng tùy thu c vào quy mô c a n i ki m toán

Khi ti n hàng ki m toán nên có các thi t b đo c m tay đ thu th p s li u tiêu th n ng

l ng làm c s xác đ nh các ti m n ng ti t ki m

Qui trình th c hi n ki m toán n ng l ng chi ti t:

Không có m t ph ng pháp có s n đ th c hi n ki m toán n ng l ng chi ti t trong t t

c các nhà máy Nó ph thu c vào ph ng pháp qu n lý, l ch s và v n hoá công ty, lo i nhà máy và máy móc, các đi u ki n tài chính c a công ty, tính ph c t p c a công ngh và quá trình, qui mô nhà máy, kh i l ng và lo i s n ph m, Vì th , khi ti n hành ki m toán

n ng l ng v i kinh nghi m riêng, ki m toán viên nên áp d ng các ho t đ ng này sao cho phù h p nh t đi u ki n th c t

+ Chu n b

 N u công tác kh o sát n ng l ng và ki m toán n ng l ng s b đã th c hi n trong nhà máy Hãy xem l i các k t qu c a công tác ki m toán đã làm

 Xác đ nh các d án n ng l ng đ c tr ng s đ c nghiên c u và thi t k , c ng nh các yêu c u c a nhân viên nhà máy (ví d các đo l ng, an toàn, t ghi s li u) Thông báo cho khách hàng ho c nhân viên nhà máy thông qua các thông báo phù

h p tr c

 Th o lu n v i khách hàng ho c lãnh đ o c a nhà máy đ c ki m toán v các m c tiêu và ph m vi ki m toán n ng l ng

 Ch đ nh nhân s tham gia đ i ki m toán và xác đ nh vai trò t ng ng i (nh ng i

vi t báo cáo ki m toán) Nên ch đ nh m t s nhân viên nhà máy làm thành viên

c a nhóm ki m toán (Nhân l c nên đ c l a ch n trên c s t nhân s nhà máy

và bên ngoài và nên có chuyên môn t t nh m đáp ng nhu c u đòi h i c th c a

ki m toán v k thu t T i b t k nhà máy nào, đ m t ki m toán n ng l ng thành công, đòi h i m t đ i ng ki m toán đa l nh v c bao g m các thành ph n k thu t,

an toàn, tài chính và qu n lý

 Xác đ nh và chu n b các yêu c u h u c n cho các ho t đ ng ti n ki m toán (ví d

s h tr công tác v n phòng, v n chuy n, in n/tài li u)

 Xác đ nh và chu n b b d ng c đo dùng cho ki m toán n ng l ng Các yêu c u

v d ng c đo xu t phát t vi c m r ng thông tin c n thu th p, các qui trình th nghi m đ c s d ng, các thi t b chuy n đ i n ng l ng s đ c th nghi m, v trí các đi m đo L u ý r ng các đo đ c ti n hành trong khi ki m toán ph i đ y đ đ tính toán cân b ng n ng l ng c a các thi t b l p đ t Ki m toán viên ph i luôn cân nh c tho hi p v các d ng c đo đ c l a ch n do khó kh n v s không có

s n ho c thi u ngân qu Ki m toán viên có th bu c ph i s d ng thi t b có đ chính xác kém h n đ s d ng nhi u l n trong quá trình ki m toán

 Xác đ nh và thông báo cho khách hàng ho c lãnh đ o nhà máy v các yêu c u khác nhau đ th c hi n ki m toán n ng l ng (nh : các bi u đ , d li u tiêu th n ng

l ng và chi phí n ng l ng, các b ng cân b ng n ng l ng v.v )

 Chu n b ti n đ làm vi c chung và ti n đ đ c tr ng và đ trình v i khách hàng

Ki m toán viên c ng ph i đ m b o khung th i gian l a ch n cho ki m toán không

đ c xung đ t v i v n hành c a thi t b đ c th nghi m ho c toàn b nhà máy nói chung Th i gian th nghi m đ c l a ch n nên vào th i gian v n hành bình

 Thu th p s li u liên quan và chi ti t h n v s d ng n ng l ng và chi phí n ng

l ng cho toàn b và thi t b , quá trình riêng r trong nhà máy Thu th p thêm các thông tin sâu h n liên quan t i các c i ti n th c t và d ki n trong th c ti n qu n

lý n ng l ng c a nhà máy D li u thông tin n ng l ng c n thu th p bao g m các

lo i thông tin chính th hi n đ c đ c tr ng c a nhà máy:

C n n l c thu th p d li u quá kh trong m t giai đo n ít nh t m t n m tr c khi b t

đ u làm ki m toán, t t nh t nên trong giai đo n t m t đ n ba n m

đ c xác đ nh và t p h p

- Xem xét các tài li u liên quan (h s , nh t ký, báo cáo, hoá đ n thanh toán, v.v );

- Ti n hành đ i tho i và ph ng v n các nhân viên liên quan trong khu v c

- Ghi chép các s li u đo l ng hi n có b ng cách dùng các d ng c đo hi n h u

ho c d ng c đo ki m toán n ng l ng v i kho ng th i gian xác đ nh

- Quan sát các đi u ki n và th c t v n hành

H u h t các d li u, thông tin thu đ c s đ c s d ng đ đánh giá các tính toán s b

v cân b ng nhi t và cân b ng v t ch t

* Khi trong khu v c đ c kh o sát, hãy quan sát ho c th o lu n v i cán b liên quan v các yêu c u đ c tr ng (ví d : k thu t, nhân l c, không gian, tài chính, b o trì, v n hành,

n ng l ng v.v ) c a d án b o t n n ng l ng d ki n (ví d : s a đ i, trang b thêm, b

b t, thay đ i qúa trình)

* Khi trong khu v c đ c kh o sát, hãy quan sát thêm v các phí t n và t n th t n ng

l ng tr c đây và th c t n ng l ng đang phí t n và đ a ra các khuy n ngh nhanh (n u có) v ti t ki m n ng l ng và chi phí n ng l ng

tr c đây trong ki m toán s b

 Th m tra và xác nh n kh n ng thành công (v k thu t và kinh t ) c a các đ án

- Các phân tích tài chính v i các ch tiêu: th i gian hoàn v n, IRR, NPV ho c các

ch tiêu thích h p khác nh m đánh giá tính kh khi c a đ u t

* Chu n b thi t k , b trí các h th ng c i thi n hi u su t n ng l ng đ ngh đã đ c xác đ nh trong các đ án n ng l ng kh thi đã đ c xác nh n Xác đ nh các thông s /yêu

c u v v n hành, b o trì, k thu t và thi t k

* Chu n b ti n đ th c hi n cho các d án n ng l ng kh thi bao g m vi c ch đ nh cán

b nhà máy s ch u trách nhi m th c hi n m i đ án Nên th c hi n ngay m t s bi n pháp

nh qu n lý n i vi và thay đ i O&M Tuy nhiên, các bi n pháp đòi h i đ u t l n c n các nghiên c u kh thi tr c khi quy t đ nh th c hi n Ki m toán viên nên ch ra khung th i gian chung, giúp cho các nhà máy ra quy t đ nh bi t khi nào thì thu đ c l ng ti t ki m chi phí n ng l ng M t k ho ch th c hi n th ng bao g m khuy n ngh v m t ch ng

trình t đ u t (chi phí nh ) Trong m t ch ng trình t đ u t , các thay đ i O&M đ c

th c hi n và các thu nh p do ti t ki m chi phí mang l i s đ c đ u t tr c ti p vào các bi n pháp c n chi phí đ u t th p nh m mang l i nhi u l ng ti t ki m h n Th m chí, các l ng

ti t ki m chi phí đ c dùng đ chi tr cho các bi n pháp đ u t l n

* Chu n b d trù ngân sách cho m i đ án bao g m kh n ng ký h p đ ng v i đ i tác bên ngoài đ th c hi n các đ án ngoài kh n ng th c hi n c a khách hàng T t h n, đ ngh cách th c và ph ng ti n cung c p tài chính cho các d án n ng l ng

* xu t bi n pháp c i thi n hay b sung cho h th ng qu n lý n ng l ng hi n có c a nhà máy, nh đó s t o đi u ki n thu n l i cho vi c th c hi n, xác đ nh k t qu c a các đ

n ng l ng ph c v cho quá trình ki m toán Thông th ng, nh ng b n câu h i s đ c g i

t i nhà máy tr c khi b t đ u th c hi n ki m toán

Sau khi thu th p thông tin, s li u ki m toán viên ph i nh n d ng và đánh giá nh ng c

h i ti t ki m n ng l ng Thông th ng, đ xác đ nh ti m n ng ti t ki m n ng l ng ki m toán viên c n ph i d a vào su t tiêu hao n ng l ng chu n, k t qu tính toán cân b ng kh i

l ng và n ng l ng

 Su t tiêu hao n ng l ng (SEC) đ c dùng đ so sánh hi u su t c a h th ng K t

qu tính toán su t tiêu hao n ng l ng t i các c p đ quy trình và c p đ toàn nhà máy đ c đem so sánh v i su t tiêu hao n ng l ng chu n, ho c su t tiêu hao n ng

l ng c a nh ng nhà máy cùng ngành SEC càng cao ngh a là hi u qu n ng l ng càng th p

 Cân b ng kh i l ng và n ng l ng: giúp cho vi c xác đ nh bao nhiêu nguyên li u

và n ng l ng đ c s d ng T đó, có th gi m t n th t n ng l ng và nguyên

li u trong nhà máy

6 Báo cáo ki m toán n ng l ng

Báo cáo ki m toán n ng l ng ph i ch a đ ng thông tin d i nh ng ch ng sau đây:

 Tóm l c: t ng h p nh ng k t qu ki m toán và bi n pháp ti t ki m n ng l ng

đ c khuy n cáo

 L i gi i thi u và ph m vi ho t đ ng: trình bày tên và đ a ch c a công ty đ c ki m toán cùng v i tên c a nh ng công ty đ c ki m toán và danh sách các thi t b đo

đ c dùng trong th i gian kh o sát t i nhà máy

 T ng quan ho t đ ng c a nhà máy: trình bày v quy trình s n xu t, nhu c u và ngu n cung c p n ng l ng

 Mô t k thu t công ngh c a quy trình s n xu t: đ a ra các b ng bi u v i thông s

k thu t chính và giá các d ng n ng l ng s d ng, mô t ng n g n s đ đánh giá các bi n pháp ti t ki m n ng l ng

 N ng l ng đ u vào và nhu c u n ng l ng: t t c thi t b s d ng n ng l ng trong nhà máy đ c ki m tra và đánh giá, đ ng th i quan tâm t i vi c v n hành không hi u qu

 Công vi c khung c a k thu t - tài chính và các ràng bu c

 C h i ti t ki m n ng l ng: trình bày các gi i pháp v m t t ch c, các gi i pháp

v m t s n xu t, các gi i pháp v m t cung c p n ng l ng Vi c tính toán đ đánh giá nh ng bi n pháp đ c th hi n trong b ng tính excel

 Ph l c

3.3 KI M TOÁN N NG L NG CHO T NG THI T B

1 H th ng đi n

Các s li u chung c a h th ng đi n c n thu th p bao g m:

 T p h p tiêu th n ng l ng và chi phí t hóa đ n hàng tháng

 T p h p s đ đ n tuy n đi n c a h th ng phân ph i đi n

 o tiêu th đi n và bi u đ ph t i đi n cho m t ngày làm vi c đi n hình N u xu t

hi n nh ng đi m nh n trong th i gian ng n trên bi u đ , đi u này cho th y r ng

 S l ng máy bi n áp v n hành song song

T n th t trong máy bi n áp là t n th t không t i và có t i, n ng l ng tiêu th b i nh ng

t n th t này đ c chuy n thành nhi t vô ích T n th t không t i có m t b t c khi nào máy

bi n áp đ c n i vào ngu n đi n và không ph thu c vào ph t i, còn t n th t có t i ch x y

ra khi có t i n i vào máy bi n áp và ph thu c vào ph t i

Hi u su t c a máy bi n áp không nh ng ph thu c vào thi t k mà còn ph thu c vào

 Ng t máy bi n áp khi không s d ng đ tránh t n th t không t i

 L a ch n ch đ v n hành song song các máy bi n áp m t cách h p lý trên c s

t n th t công su t m c th p nh t

 S d ng máy bi n áp lõi s t t vô đ nh hình nh m gi m t n th t không t i

 Bù t i thanh góp h áp tr m bi n áp nh m gi m t n th t công su t trong máy bi n

áp

c Danh m c ki m tra máy bi n áp

 Chú ý đ n các thông s k thu t ghi trên nhãn

 Tham kh o h ng d n b o trì c a máy bi n áp

 Ki m tra h s mang t i c a máy bi n áp

 Ki m tra h s công su t t i thanh góp th c p c a máy bi n áp

 Xác đ nh ch đ v n hành h p lý trong tr ng h p tr m có nhi u máy bi n áp v n hành song song

 Xem xét kh n ng thay th lo i máy bi n áp ho c l a ch n máy bi n áp có công

ng c đi n là b ph n quan tr ng trong các máy móc công nghi p, làm nhi m v bi n

đ i đi n n ng thành c n ng ng c đi n tiêu th kho ng 60% t ng đi n n ng trong

nh ng nhà máy s n xu t, cho nên c n thi t ph i có s ch n l a h p lý và s d ng hi u qu

T i các nhà máy, đ ng c th ng dùng cho các t i sau: các lo i máy móc trong các ngành công nghi p khác nhau; đ ng c máy nén l nh; đ ng c máy nén khí; đ ng c qu t thông gió làm mát, hút b i; đ ng c b m trong h th ng c p n c sinh ho t, n c làm mát, c p

n c lò h i; đ ng c trong các máy công c ; đ ng c b ng t i, thang máy… Có m t s lo i

đ ng c thông th ng v i c p đi n áp nh : 220V đ i v i đ ng c không đ ng b m t pha; 220/380V đ i v i đ ng c không đ ng b ba pha công su t nh h n 1000kW; 6kV đ i v i

đ ng c không đ ng b ba pha công su t l n h n 1000kW

Trên th tr ng hi n nay, đ ng c đi n đã qua s d ng chi m kho ng 70%, trong đó kho ng 85% là đ ng c t Nh t (Hitachi, Mitsubishi, Yakawa, Toshiba, Mill, Liskin…)

đ c tân trang ho c qu n l i ng c m i ch chi m kho ng 30%, ch y u g m các lo i: Hitachi, Yakawa, Siemen, Trung Qu c, Ý, Anh… và m t s các lo i đ ng c n i đ a Trong các nhà máy, đ ng c đi n th ng có ngu n g c theo máy móc công ngh c a M (AB),

c (Moller, Siemen), Anh, ý (Elek), Thu i n (ABB), ài Loan (Teco), Trung Qu c (Th ng H i), Mã Lai… Hi n ph n l n các máy móc công ngh c đ ng c đ c qu n l i nhi u l n ho c đ c thay b ng các đ ng c đã qua s d ng có s n trên th tr ng, các máy móc ch t o trong n c h u h t c ng s d ng các đ ng c đã qua s d ng

a Các y u t nh h ng đ n ho t đ ng c a đ ng c

 Ch đ làm vi c và ph t i

 i n áp ngu n, s pha, t n s , b đi u ch nh

 L p ráp c khí: đ ng c và kh p n i truy n đ ng, các tr c và bôi tr n

Tính toán ph t i đ ng c đ xác đ nh xem đ ng c đi n có gánh t i phù h p hay không

Có nhi u cách đ xác đ nh ph t i th c t c a đ ng c : đo tr c ti p b ng đi n n ng k ho c

c Danh m c ki m tra đ ng c đi n

Nhi m v chính khi ki m toán n ng l ng đ ng c là t p trung xem xét đ ng c và h

th ng truy n đ ng C n ki m tra tính phù h p c a công su t đ ng c và b truy n đ ng, xem xét đ c tính t i và đ a ra nh ng gi i pháp thích h p

 Chú ý đ n các thông s k thu t ghi trên nhãn

 Tham kh o h ng d n b o trì c a các đ ng c vì không ph i các đ ng c đ u nh nhau

 Lau s ch đ ng c và quan tâm đ n vi c thông gió vi c tích t nhi u b i b n s làm

đ ng c quá nhi t và s m h h ng

 Nên xem xét t t c các đ ng c trong phân x ng, b t đ u t các đ ng c l n nh t

v i th i gian ho t đ ng lâu nh t t đó đ a ra k t qu ch n thay th các đ ng c

tr c hay sau khi b h u tiên ki m tra các đ ng c s p h và thay th v i đ ng

c có t i thích h p

 T t h n nh ng đ ng c khi không c n thi t

 Ki m tra k t c u kèm theo và rút l i nh ng gì c n thi t.Xem xét thay th các k t

c u theo các đ c tính c h c

 Kh p n i b m và đ ng c ph i truy n t t momen đ n b m

 Ki m tra các giá đ đ ng c

 Ki m tra đ và b truy n đai.S a ch a thay th khi c n thi t

 Không cân b ng pha c a đi n đ u vào s nh h ng tu i th đ ng c qua hi n

t ng sinh ra quá nhi t

 Hi u đi n th quá cao hay quá th p s nh h ng đ n tu i th đ ng c qua hi n

t ng sinh ra quá nhi t

d T p h p s li u đo đ c và ki m tra

 T p h p các danh sách đ ng c có công su t l n

 Xác đ nh đ c tính V-P c a b m, qu t và qu t cao áp có công su t l n

 o giá tr l u l ng, áp su t và nh n d ng đi m ho t đ ng c a c a máy s đ

V-P đi u ki n làm vi c thông th ng khi không ti t l u

 o công su t vào v i b phân tích đi n th i gian làm vi c đ c tr ng ngày và bi u

đ ph t i

C Chi u sáng

Chi u sáng đ c ng d ng r ng rãi và quan tr ng nh t trong nhi u ngành công nghi p Tùy theo lo i ho t đ ng, chi u sáng th ng chi m kho ng 2% - 10% t ng đi n n ng tiêu th trong nhà máy M c tiêu c a qu n lý h th ng chi u sáng là nh m t ng c ng ch t l ng chi u sáng mà v n gi m thi u đ c m c tiêu th đi n n ng

 Ch n l u (ballast): đ c s d ng đ v n hành hu nh quang và đèn phóng đi n, cung c p đi n áp kh i đ ng c n thi t và gi i h n n đ nh dòng đi n khi đèn ho t

đ ng Có hai lo i ballast: đi n t và đi n t Các ballast đi n t truy n th ng tiêu

th công su t t 9W – 12W Các ballast đi n t hi u su t cao và balast đi n t tiêu

th t ng ng là 6W và 1,5W – 3W, giúp ti t ki m n ng l ng đáng k so v i ballast truy n th ng

 B kh i đ ng: đ c dùng đ kh i đ ng đèn phóng đi n h p kim halogen và h i natri

 cao treo đèn, phân b đèn

 Môi tr ng làm vi c: ít b i, nhi u b i,…

Các lò h i có m t l ng l n nhi t n ng và tiêu th m t l ng đi n n ng đáng k trong quá trình v n hành Do đó ch c n vài ph n tr m nh c i thi n v hi u su t lò h i c ng mang

 T n th t do khói th i mang đi: Không khí đ a và lò h i có nhi t vào kho ng

25-40oC trong khi đó khói th i qua ng khói th ng có nhi t đ l n h n 100o

C Nh

v y c n ph i chi phí m t l ng nhi t đ đ t nóng không khí l nh đ n nhi t đ khói

th i Nhi t đ c a khói càng gi m thì t n th t do khói th i mang đi càng nh Tuy nhiên khi nhi t đ khói th i quá th p có th gây hi n t ng ng ng đ ng n c trong khói th i và n c ng ng d hòa tan v i SO2, SO2 t o thành H2SO2 gây hi n t ng

n mòn kim lo i Vì v y, nhi t đ khói th i c n ph i đ c l a ch n d a trên c s phân tích kinh t k thu t T n th t do khói th i mang đi là t n th t l n trong lò h i,

nó chi m kho ng 5% - 15%

 T n th t do cháy không hoàn toàn v m t hóa h c: Khi nhiên li u cháy không hoàn toàn thì trong khói th i ra còn có các ch t chay không hoàn toàn Nh ng ch t này

có th cháy đ sinh ra nhi t nh ng chúng ch a cháy đã đ c đ a ra ngoài qua khói

th i nên gây t n th t nhi t Và các y u t nh h ng đ n t n th t nhi t này là: H

s không khí th a, nhi t đ bu ng l a và hình th c xáo tr n gi a không khí bà

nhiên li u trong bu ng l a T n th t do cháy không hoàn toàn v m t hóa h c

th ng chi m kho ng 2% - 3%

 T n th t do cháy không hoàn toàn v m t c h c: Nguyên li u đ a vào lò h i có

m t ph n ch a cháy đã b lo i ra ngoài, gây nên t n th t cháy không hoàn toàn v

m t c h c Thông th ng nguyên li u l t ra ngoài theo 3 đ ng là: l n theo x , l t qua ghi lò và l n theo khói Các y u t nh h ng đ n lo i t n th t này ch y u là

c u t o lò h i (lò ghi t n th t này l n h n lò đót ki u phun), ngoài ra ch đ gió

c ng nh h ng đáng k

 T n th t nhi t do t a nhi t ra môi tr ng xung quanh: B m t xung quanh lò h i có nhi t đ l n h n nhi t đ c a môi tr ng xung quanh gây nên t n th t nhi t do t a nhi t t lò h i đ n môi tr ng xung quanh Vì v y mà ng i ta ph i b c b o ôn xung quanh lò h i đ nhi t đ m t ngoài th p xu ng g n nhi t đ môi tr ng

 T n th t do x mang ra ngoài: T n th t này ch y u tính cho các lò h i đ t than,

nh t là lò th i x l ng Các lò h i đ t nhiên li u l ng, khí coi nh t n th t này b ng không

 T n th t do x đáy lò h i: Trong quá trình lò h i ho t đ ng, các t p ch t trong n c không b c theo h i mà tích t l i trong n c lò Vi c x đáy n c lò h i gây nên

t n th t nhi t do n c c p đ a vào có nhi t đ th p đ c gia nhi t đ n nhi t đ sôi

c a lò và x ra ngoài

 T n th t nhi t do h th ng d n h i: Khi h i đ c d n t lò h i qua h th ng ng

d n t i h tiêu th s xu t hi n các t n th t n ng l ng Các y u t nh h ng đ n

t n th t nhi t trên ng d n h i là kích th c đ ng ng, vi c b trí h th ng ng,

vi c b o ôn ng và b trí thi t b l p trên đ ng ng d n h i

 T n th t t i h tiêu th : t n th t do h i ch a trao đ i nhi t t i đa đã theo n c

ng ng x ra ngoài thi t b s d ng h i, t n th t do không thu h i đ c n c ng ng

ho c n c ng ng không đ c thu h i hoàn toàn, t n th t do t a nhi t ra môi tr ng

c a thi t b Các y u t nh h ng đ n t n th t nhi t t i h tiêu th là đ c đi m c a quá trình công ngh , vi c b trí các thi t b đo l ng, b y h i, các bi n pháp b o ôn thi t b và kích th c c a thi t b dùng h i

b Các c h i ti t ki m n ng l ng đ i v i lò h i:

T vi c phân tích các t n th t nhi t bên trên, ta có các bi n pháp ti t ki m trong h th ng

lò h i nh sau:

 Ki m soát h s không khí th a

L ng không khí th a nh h ng l n đ n t n th t lò h i, khi h s không khí th a càng

l n s làm cho nhi t đ cháy trong bu ng l a lò h i gi m xu ng làm gi m lu ng nhi t h p

th b ng b c x c a lò h i và làm t ng nhi t đ khói th i sau bu ng l a H s không khí

th a l n s làm t ng th tích khói th i do đó làm t ng t n th t nhi t do khói th i mang đi Vì

v y, trong v n hành ng i ta có g ng làm gi m h s không khí th a t i tr s t i thi u và

vi c ki m soát m c đ không khí th a (hay % O2) trong khói s là c h i r t t t đ ti t ki m

n ng l ng trong lò h i ki m soát m c đ không khí th a (gió d ) ta ph i xác l p đ c

m t quy trình ki m soát l ng gió d và xác đ nh hi u qu c a quá trình này Mu n v y, chúng ta c n ph i xác đ nh d c các y u t sau:

- Lo i nhiên li u đ t

đo n ng đ oxy trong khói th i ng i ta s d ng b ph n tích khói ho c máy phân tích oxy có th đo m t cách liên t c mà không c n l y m u khói th i

 Ki m soát nhi t đ khói th i c a lò h i

Nhi t đ khói th i thoát ra kh i ng khói lò h i nh h ng r t l n đ n hi u su t lò h i và

l ng nhiên li u tiêu hao vì th , đ c i thi n hi u su t c a lò h i c ng nh gi m tiêu hao nhiên li u c n gi m nhi t đ khói th i đ n m c th p nh t có th i v i các lò h i đang s

d ng có nhi t đ khói th i l n h n 120oC thì nên s d ng thêm thi t b thu h i nhi t l p

cu i đ ng khói

 T n d ng nhi t th i c a khói th i

Tùy thu c vào ki u lò h i, ng d ng và lo i nhiên li u, các lò h i th ng đ c thi t k

có nhi t đ khói th i khác nhau, th ng vào kho ng 175o

C đ n 300o

C Tuy nhiên, nhi t đ khói th i c n đ c duy trì kho ng 200o

C nh m tránh tình tr ng n mòn do s đ ng s ng

c a sunfur có trong nhiên li u

đ m b o không gây ra v n đ gì nghiêm tr ng đ i v i lò h i và ng khói lò, ta ph i duy trì nhi t đ khói trên đi m đ ng s ng c a axit, nh ng khi nhi t đ khói th i càng cao thì hi u su t lò càng gi m Vì v y, nhi t đ khói ph i đ c xác l p c n c theo thành ph n sunfur có trong nhiên li u Trên th c t , nhi t đ đ ng s ng c a khói th i t đ t d u FO (ch a t 2-4% sunfur) n m trong kho ng 150-175oC, có ngh a là nhi t đ th c t c a khói

th i ph i l n h n giá tr này ít nh t là 20oC i v i lò h i có nhi t đ khói th i r t cao, thì

n ng l ng có th đ c thu h i t khói th i đ gia nhi t n c ho c gió c p vào lò, thông qua

b gia nhi t n c và b gia nhi t gió

+ B gia nhi t n c:Các b gia nhi t n c là các b trao đ i nhi t đ thu h i nhi t t khói

th i c a lò h i B gia nhi t n c s làm t ng nhi t đ n c c p lò h i lên 20-300

C và làm

gi m tiêu th nhiên li u 4 đ n 5% Thông th ng, trong các lò h i có nhi t đ khói th i cao,

b trao đ i nhi t ki u ng có th đ c l p thêm đ gia nhi t n c c p và gi m nhi t đ khói

th i a s các b gia nhi t n c th ng có các b trao đ i nhi t l n b ng gang Gang đ c

s d ng đ tránh n mòn axit Ngay c khi ta đã chú ý không gi m nhi t đ khói quá th p,

nh ng s ng ng t axit v n không th tránh kh i trong quá trình kh i đ ng và ng ng lò

+ B gia nhi t gió: N u nhi t đ khói lò v n cao sau khi l p b gia nhi t n c, ta có th

đ a khói th i qua b gia nhi t gió, còn g i là b thu h i đ gia nhi t không khí tr c khi c p vào lò M c ti t ki m còn tùy thu c vào ki u h th ng thu h i đ c l p Hai ki u th ng

g p là d n không khí nóng t phía trên lò và hút không khí nóng qua thân lò Thông th ng,

ti m n ng c i thi n hi u su t nhi t c a hai ki u này t ng ng là 1% và 2% Vi c l p b gia nhi t gió ch đ c cân nh c sau khi đã l p b gia nhi t n c

 Ki m soát l u l ng x đáy lò h i

 Cách nhi t cho lò h i

Khi ho t đ ng nhi t đ c a h th ng lò h i và nhi t đ môi tr ng chênh l ch r t l n

ti t ki m nhi t l ng ng i ta ti n hành cách nhi t cho thân lò h i, b ch a n c ng ng, h

th ng ng phân ph i h i và các thi t b s d ng h i Chú ý r ng n u h th ng lò h i và ng phân ph i h i đ c cách nhi t kém thì t n th t nhi t có th lên đ n 10% Ngoài vi c ti t

ki m n ng l ng, cách nhi t cho lò h i và h th ng ng phân ph i h i còn t o ra môi tr ng làm vi c thoáng mát và gi m ô nhi m môi tr ng

L i ích c a vi c cách nhi t bao g m:

- Ng n c n đ c s truy n nhi t t thi t b đ n môi tr ng xung quanh do đó ti t

ki m đ c nhi t

- Ki m soát đ c nhi t đ b m t c a thi t b

- T ng thêm đ b n v ng c a thi t b và t ng c ng cho an toàn phòng cháy

- Gi m đ c chi phí đ duy trì nhi t đ m c cho phép c a nhà lò h i

ôn còn m t bích, van l i đ tr n B i vì, m t m t bích không b o ôn t ng

đ ng 0,5m ng có cùng đ ng kính không b o ôn, m t van không đ c b o

ôn t ng đ ng 2m đ ng ng không đ c b o ôn

- Nhi t đ b m t c n cách nhi t càng cao thì th i gian thu h i v n đ u t cho cách nhi t càng nhanh

T n th t nhi t (W/m)

 Thu h i n c ng ng

Ngày nay vi c thu h i n c ng ng c ng là m t bi n pháp kh thi đ ti t ki m n ng

l ng Vi c thu h i n c ng ng s là c h i t i u hóa ho t đ ng c a lò h i và mang l i

nh ng c h i ti t ki m n ng l ng

xem xét kh n ng thu h i n c ng ng c n ph i ti n hành đi u tra t t c các thi t b s

d ng h i trong nhà máy đ xác đ nh l ng n c ng ng x b hi n th i và xem xét t t c các

kh n ng c i ti n thi t b đ thu h i đ c n c ng ng s ch Tuy nhiên khi xem xét vi c thu

h i n c ng ng c n chú ý đ n v n đ kh n ng nhi m b n c a n c ng ng

 Gia nhi t s b n c c p lò h i

Nhi t đ n c lò h i s đ c c c đ i hóa đ đ m b o các nhu c u nhiên li u c c ti u và

gi m đ c hàm l ng oxy trong n c, b ng cách đó gi m đ c s n mòn đây c n chú ý nhi t đ n c c p lò h i quá l n có th gây s s i bong bóng trong b m n c c p

- L u tr m t l ng n c thích h p đ đ m b o cho nh ng s thay đ i và s gián

đo n trong cung c p n c

- L u tr đ cung c p trong kho ng 1h công su t t i đa c a lò

- Ph i đ l n đ gi i quy t s tu n hoàn c a n c ng ng cao trong lúc kh i đ ng

 Ki m tra các đ ng h đo và b đi u khi n, đi u ki n làm vi c c a chúng

 Tìm v trí thích h p c a đ ng ng khói đ l p b phân tích khói th i nh m ki m tra quá trình cháy c a lò h i

 Ki m tra cánh b m đóng ng khói lò đ c l p đ t khi lò không ho t đ ng tránh

- L p cách nhi t chiu đ c n ng m a và khô ráo

- L p cách nhi t đang tình tr ng t t và không b h h ng

- C n l p đ t các c u đi b trên ng d n ch y qua đ không cho ng i đi b làm

h l p cách nhi t

 Rò r

- Không đ có các rò r ra môi tr ng c ng nh không l t qua các b y h i d n vào h th ng thu h i n c ng ng

e T p h p s li u, đo đ c và ki m tra

 Xác đ nh t ng nhiên li u tiêu th hàng tháng trong n m (s li u đo th c t ) ây là thông tin c n thi t đánh giá ti t ki m hàng n m cho các gi i pháp d ki n Ki m toán viên có th khuy n cáo l p đ t đ ng h đo nhiên li u tiêu th

 Phân tích khí th i đ đánh giá hi u su t cháy, t s không khí th a, hàm l ng CO, nhi t l ng khói th i L p bi u đ xác đ nh t s nhi t l ng t n th t/ n ng l ng

nh m t o c s đi u ch nh t s không khí/ nhiên li u và nhi t đ khói th i cao

 ánh giá hi u su t cháy b ng nh ng b phân tích quá trình đ t, đ ng th i xác đ nh

Máy nén là b ph n quan tr ng nh t trong h th ng máy l nh nén Nhi m v c a nó là hút

và nén h i tác nhân v i n ng su t th tích theo yêu c u c a chu tình l nh Nguyên lý c u

c u t o và ho t đ ng c a máy nén h i r t đa d ng…Tuy nhiên c u t o c a máy nén ph i

th a mãn các yêu c u c a t ng lo i h i nén Khi làm vi c máy nén ch u c t n th t th tích

và t n th t n ng l ng

b Thi t b ng ng t

Là thi t b trao đ i nhi t dùng đ làm ngu i và hóa l ng h i tác nhân quá nhi t sau khi ra

kh i máy nén c p cao nh t trong h th ng l nh L ng nhi t mà tác nhân th i ra có th truy n cho n c, n c và không khí,… Quá trình làm vi c c a thi t b ng ng t có nh

- Công nén t ng, mô t có th quá t i

- an toàn gi m do áp su t phía cao áp t ng, r le HP có th tác đ ng ng ng máy nén, van an toàn có th ho t đ ng

- Nhi t đ cao nh h ng đ n d u bôi tr n nh cháy d u

C n c vào đ i t ng truy n nhi t có th chia thi t b ng ng t ra làm nh ng lo i sau: Thi t b ng ng t b ng n c, thi t b ng ng t b ng n c và không khí, thi t b ng ng t

b ng không khí, thi t b ng ng t b ng tác nhân

Ng c l i, khi thi t b bay h i có di n tích quá l n so v i yêu c u, thì chi phí đ u t cao

và đ ng th i còn làm cho đ quá nhi t h i ra thi t b l n Khi đ quá nhi t l n thì nhi t đ

cu i quá trình nén cao, t ng công su t nén

L a ch n thi t b bay h i d a trên nhi u y u t nh hi u qu làm vi c, đ c đi m và tính

ch t s n ph m c n làm l nh

4 Máy nén khí

Máy nén khí đ c dùng khá ph bi n trong các ngành công nghi p m c dù đây là ngu n

n ng l ng khá đ t ti n Hi u su t t ng c a máy nén khí r t th p nh ng nhà máy l n và

v a, khí nén đ c t o ra các tr m trung tâm bao g m nhi u c m máy nén và đ a đ n t ng

h tiêu th qua h th ng phân ph i C n chú ý đ n nh ng rò r trong h th ng phân ph i vì

nó luôn gây ra nh ng tác đ ng b t l i trong quá trình ho t đ ng

a Danh m c ki m tra h th ng khí nén

 Chú ý đ n các đ c tính công ngh máy nén và các c m đi u khi n t nhãn c a chúng

 Ki m tra côn su t máy nén h p lí ch a

 H th ng đi u khi n máy nén có t o ra hi u qu ho t đ ng không? Ki m tra th i gian ho t đ ng không t i

 Cài đ t m c áp su t th p nh t có phù h p v i h tiêu th hay không

 Không khí vào máy nén có đ c làm mát không

 Ki m tra kh n ng phân hóa h th ng n u m t vài h c n áp cao

 Ki m tra khí nén có đ c dùng n i c n thi t và không thay th đ c

 Ki m tra khí nén có th đ c thay th b ng đi n các h tiêu th cu i

 Xác đ nh áp su t yêu c u th c các h tiêu th và ki m tra kh n ng gi m áp su t

h th ng phân ph i hay l p đ t các van ti t l u trên các nhánh

 X lí khí có th m c th p nh t hay không? N u ch có m t h tiêu th c n ch t

l ng khí t t c n xem xét x lí khí t i n i s d ng

b T p h p s li u, đo đ c và ki m tra

 Thu th p thông tin v th i gian v n hành c a máy nén khí và các đ c tính k thu t

 o đ c và giám sát th i gian không t i c a máy nén b ng cách đo đi n n ng tiêu

th trong m t ngày làm vi c đi n hình

 Ki m tra rò r trong h th ng phân ph i b ng thi t b đo siêu âm

 o và giám sát s t áp t tr m khí nén đ n h tiêu th trong m t ngày làm vi c đi n hình

 Ki m tra vi c c ng dây đai thích h p v n đ hi u ch nh dây đai

 Lau s ch và tra d u m các bánh puli n i c n thi t

 Ki m tra v n đ đi u khi n đóng kín các damper m b o các damper luôn kín gió khi đóng

 Quan sát đi u khi n qu t, ki m tra vi c v n hành, v sinh bôi tr n và đi u ch nh

qu t

 Ki m tra cánh qu t

 Ki m tra và thay th b l c n u chúng có b d hay h h ng

 Ki m tra ch t l ng không khí Ki m tra bên trong và ngoài ng gió Ki m tra các mùi m m c

 Ki m tra ph n k t n i đi n

 Ki m tra đ ng ng nh m phát hi n rò r

đi u ki n làm vi c thông th ng ch đ m damper ( không ti t l u)

 o công su t ho t đ ng v i b phân tích công su t trong ngày làm vi c thông

th ng và v đ th ph t i

Ch ng 4

Mu n th c hi n m t ki m toán n ng l ng c n có nh ng thi t b đo c m tay h tr công tác đánh giá hi u qu s d ng n ng l ng c a các thi t b Các thi t b đo có th giúp đo các thông s ho t đ ng th c t c a thi t b n ng l ng và so sánh v i thông s thi t k đ xác

đ nh xem li u có th nâng cao hi u qu s d ng n ng l ng Ho c các thi t b đo có th

đ c s d ng đ đo rò r h i ho c khí… Các thông s th ng đ c đo trong quá trình đánh giá n ng l ng bao g m:

 Các thông s đi n c b n trong h th ng AC & DC: đi n áp (V), dòng đi n (I), h s công su t, công su t h u d ng (kW), nhu c u t i đa (kVA), công su t ph n kháng (kVAr), m c tiêu th n ng l ng (kWh), t n s (Hz), sóng hài, vv…

 Các thông s phi đi n khác: nhi t đ và l u l ng nhi t, b c x , l u l ng khí và không khí, l u l ng ch t l ng, vòng trên phút (RPM), v n t c không khí, ti ng n và

đ rung, n ng đ b i, t ng ch t r n hoà tan, pH, đ m, phân tích khí lò (CO2, O2,

CO, SOx, NOx), hi u su t cháy, vv

4.1 D NG C O I N

1 Công d ng c a d ng c đo đi n

D ng c đo đi n bao g m thi t b phân tích công su t ki u k p, thi t b đo công su t, thi t

b đo c ng đ dòng đi n, thi t b đo h s công su t, thi t b đo đa n ng…nh ng d ng c này dùng đ đo các thông s đi n chính nh kVA, kW, PF, Hz, kVAr, A và V M t s d ng

c còn dùng đ đo sóng hài Có th s d ng thi t b c m tay đ đo t c thì, ho c có th s

d ng các thi t b khác tiên ti n h n đ đ c, ghi các thông s và in các thông s này sau các kho ng th i gian nh t đ nh

2 Ph m vi s d ng thi t b đo đi n

Thi t b đo l ng đi n đ c dùng đ ki m tra tình tr ng làm vi c c a t ng thi t b đi n và phân tích n ng l ng tiêu th c a c h th ng Thông th ng, các thi t b đo đi n đ c đo thông s đi n khi đang v n hành c a đ ng c , máy bi n áp, và thi t b gia nhi t s d ng

đi n… mà không c n ph i ng ng ho t đ ng c a thi t b khi ti n hành đo

 Thi t b đo công su t: dùng đ xác đ nh tr c ti p công su t tiêu th c a m i thi t b

Nó có th s d ng đ phân tích tiêu th đi n đang s d ng trong khu v c, t đó s có các gi i pháp v n hành thi t b , máy móc nh m thay đ i ph t i t o đi u ki n v n hành công su t t i thi u vào gi cao đi m và công su t t i đa vào gi th p đi m T

đó, s d ng đ c l i th đi n n ng ba giá

 Thi t b đo c ng đ dòng đi n: dùng đ xác đ nh c ng đ dòng đi n th i đi m t i yêu c u

 Thi t b đo h s công su t: dùng đ ki m tra h s công su t c a các thi t b và xác

đ nh h s công su t c a phân x ng, nhà máy…

 Thi t b đo đa n ng: dùng đ đo đi n áp, dòng đi n và đi n tr nh m ki m tra các b

ph n c a h th ng đi n ho c đ ng c

 i n áp, m c sóng hài hi n t i (lên t i sóng hài b c 20)

Hình 4.1 Thi t b phân tích công su t ki u k p

Thi t b này có ba dây đ u v i ba k p hình cá s u Ba dây màu vàng, đen và đ Hình 4.2

t i 4.8 minh ho ph ng pháp đo các đi u ki n khác nhau Tuy nhiên, các quy trình v n hành c a các thi t b phân tích công su t khác nhau có th s khác nhau có quy trình

v n hành chu n, ng i v n hành ph i luôn ki m tra tài li u h ng d n đi kèm v i thi t b

Hình 4.2 o công su t m ch hai dây m t pha

Hình 4.3 o công su t và h s công su t m ch ba dây m t pha

Công su t và h s công su t m ch ba dây m t pha đ c đo t ng t nh m ch hai dây m t pha u dây màu đen v í dây trung tính nh hình v , và chuy n dây đ và thi t b

c m ng k p sang dây t ng ng Bây gi , b t đ u đo công su t và h s công su t gi a các dây

Hình 4.4 o công su t và h s công su t m ch ba dây ba pha

Hình 4.5 Ph ng pháp đo h s công su t và công su t m ch ba dây ba pha

Hình 4.6 o công su t và h s công su t m ch 4 dây ba pha

Hình 4.7 o dòng đi n

Hình 4.8 o đi n áp