Công nhân, nông dân, tiểu tư sản dân tộc và một bộ phận giai cấp phong kiến địa chủ mâu thuẫn gay gắt với bọn cướp nước và bán nước, từ đó đặt ra yêu cầu cấp bách cần giải quyết trước hế
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
Chuyên ngành: Quản lý Kinh tế 60B
Bài tập lớn môn:
TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
Đề bài:
Phân tích luận điểm của Hồ Chí Minh: “Muốn cứu nước
và giải phóng dân tộc không còn con đường nào khác con đường cách mạng vô sản”
Trang 2
A-Tình hình đất nước lúc bấy giờ:
Trong giai đoạn 1920-1945, phong trào cách mạng vô sản trên thế giới diễn ra sôi động và đạt được nhiều thắng lợi to lớn, đồng thời phong trào giải phóng dân tộc cũng diễn ra mạnh mẽ:
Vào những năm 60 của thế kỉ XIX, chủ nghĩa tư bản từ tự do cạnh tranh chuyển sang chủ nghĩa tư bản độc quyền hay chủ nghĩa đế quốc Từ đó, nhu cầu
về thuộc địa càng trở nên quan trọng Sự bành trướng lãnh thổ của các nước đế quốc đã dẫn đến một mâu thuẫn mới: đó là mâu thuẫn giữa các nước thuộc địa
và phụ thuộc với chủ nghĩa đế quốc thực dân Mâu thuẫn này trở nên là một mâu thuẫn cơ bản, hết sức sâu sắc và gay gắt của thời đại đế quốc chủ nghĩa
Năm 1848, chủ nghĩa Mác Ăng-ghen hình thành về cơ bản và đã nói lên quy luật tất yếu diệt vong của chủ nghĩa tư bản kèm theo đó là sự ra đời của chủ nghĩa xã hội , chủ nghĩa cộng sản Mâu thuẫn giữa các nước đế quốc về vấn đề thuộc địa đã dẫn tới chiến tranh thế giới thứ nhất (1914-1918) và khiến cho chủ nghĩa tư bản thời kỳ này có phần suy yếu Trong bối cảnh đó, sự thắng lợi của cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa tháng Mười Nga (7/11/1917) mở ra thời đại mới- thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội đồng thời làm nảy sinh mâu thuẫn giữa chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa tư bản
Tháng 3/1919, quốc tế cộng sản do Lênin sáng lập trở thành cơ sở tham mưu cho phong trào cộng sản, phong trào công nhân quốc tế và phong trào giải phóng dân tộc Cùng với đó chủ nghĩa Mác dần xâm nhập vào các nước thuộc địa, làm thức tỉnh ý thức dân tộc của người dân khiến cho phong trào giải phóng dân tộc diễn ra mạnh mẽ
Về bối cảnh trong nước, qua hai cuộc khai thác thuộc địa, thực dân Pháp cướp đoạt tài nguyên, bóc lột nhân công, cho vay nặng lãi, mở rộng thị trường tiêu thụ hàng hoá của chính quốc gây biến đổi sâu sắc về kinh tế, xã hội, giai cấp Thực dân Pháp vẫn duy trì phương thức bóc lột kinh tế ở nông thôn vì vậy
Trang 3nước ta trở thành nước thuộc địa nửa phong kiến Xã hội Việt Nam lúc này song song tồn tại hai mâu thuẫn, mâu thuẫn thứ nhất là mâu thuẫn giữa nông dân với địa chủ phong kiến vẫn tiếp tục diễn ra và mâu thuẫn mới hình thành là mâu thuẫn giữa toàn thể dân tộc Việt Nam với thực dân Pháp Công nhân, nông dân, tiểu tư sản dân tộc và một bộ phận giai cấp phong kiến địa chủ mâu thuẫn gay gắt với bọn cướp nước và bán nước, từ đó đặt ra yêu cầu cấp bách cần giải quyết trước hết là mâu thuẫn chủ yếu giữa dân tộc Việt Nam với thực dân đế quốc cùng bè lũ tay sai của chúng Song, trước khi Đảng Cộng sản ra đời thì các tổ chức yêu nước và cách mạng chưa nhận thức được mâu thuẫn chủ yếu này
Nhân dân ta không ngừng đứng lên kháng chiến nhưng tất cả đều bị dìm trong máu lửa do nhiều nguyên nhân khác nhau mà nguyên nhân lớn nhất là nhận thức sai mâu thuẫn và khủng hoảng đường lối cứu nước
Vượt qua sự hạn chế về mặt tư tưởng của các sĩ phu và của các nhà cách mạng theo xu hướng tư sản đương thời, Nguyễn Ái Quốc đã đến với học thuyết cách mạng của chủ nghĩa Mác-Lênin và lựa chọn con đường cách mạng vô sản
Năm 1959, trong bài Con đường giải phóng dân tộc trong thời đại ngày nay,
Người đã viết: “ Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có con đường
nào khác con đường cách mạng vô sản” Vậy, cách mạng vô sản là gì? tại sao
con đường cách mạng vô sản là duy nhất đúng? xuất phát từ cơ sở lý luận và thực tiễn nào mà Người đã lựa chọn con đường đó làm con đường dẫn tới độc lập, hoà bình, ấm no, hạnh phúc của nhân dân ta? Và nhân dân ta đã vận dụng tư tưởng này làm cơ sở cho quá trình tiến lên chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản như thế nào?
B- Phân tích câu nói của Hồ Chí Minh:
I-
Phân tích luận điểm:
1) Cách mạng vô sản:
Trang 4Trước hết, theo định nghĩa thì cách mạng vô sản là cuộc cách mạng nhằm thay thế chế độ tư bản chủ nghĩa, trong cuộc cách mạng đó, giai cấp công nhân
là giai cấp lãnh đạo và cùng với quần chúng nhân dân lao động xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ, văn minh
Nếu như các cuộc cách mạng trước đó kết thúc bằng việc giành chính quyền thì đối với cách mạng vô sản, việc giành chính quyền mới chỉ là bước đầu cho quá trình biến đổi cách mạng toàn bộ đời sống xã hội Cách mạng vô sản phải bao gồm cả hai thời kỳ: cách mạng về chính trị với nội dung chính là thiết lập nhà nước chuyên chính vô sản và tiếp theo là thời kỳ giai cấp công nhân và nhân dân lao động sử dụng nhà nước của mình để cải tạo xã hội cũ về mọi mặt kinh tế, chính trị, văn hoá, tư tưởng v.v , xây dựng xã hội mới về mọi mặt nhằm thực hiện thắng lợi chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản
Mục tiêu của cách mạng vô sản là giải phóng xã hội, giải phóng con người Mục tiêu giai đoạn thứ nhất của cuộc cách mạng là giai cấp công nhân phải đoàn kết với những người lao động khác thực hiện lật đổ chính quyền của giai cấp thống trị, áp bức, bóc lột Mục tiêu giai đoạn thứ hai của cuộc cách mạnglà giai cấp công nhân phải tập hợp các tầng lớp nhân dân lao động vào công cuộc tổ chức một xã hội mới về mọi mặt, thực hiện xoá bỏ tình trạng người bóc lột người để không còn tình trạng dân tộc nàyáp bức, bóc lột dân tộc khác
Cách mạng vô sản được lãnh đạo bởi giai cấp công nhân bởi giai cấp công nhân là sản phẩm của nền công nghiệp hiện đại, là lực lượng đại biểu cho sự phát triển của lực lượng sản xuất tiến bộ, cho xu hướng phát triển của phương thức sản xuất tương lai; do vậy, về mặt khách quan nó là giai cấp có sứ mệnh lịch sử lãnh đạo nhân dân lao động đấu tranh xoá bỏ chế độ tư bản chủ nghĩa, xoá bỏ mọi chế độáp bức bóc lột và xây dựng xã hội mới-xã hội xã hội chủ
nghĩa và cộng sản chủ nghĩa Trong chương IV của Tuyên ngôn Đảng Cộng sản,
C.Mác đã chỉ rõ: ”Trong tất cả các giai cấp hiện đang đối lập với giai cấp tư sản thì chỉ có giai cấp vô sản là giai cấp thực sự cách mạng Các giai cấp khác đều
Trang 5suy tàn và tiêu vong cùng với sự phát triển của đại công nghiệp; giai cấp vô sản, trái lại, là sản phẩm của bản thân nền đại công nghiệp ” Giai cấp công nhân là giai cấp tiên phong cách mạng, có tinh thần cách mạng triệt để nhất, có ý thức tổ chức kỷ luật cao và có bản chát quốc tế Do đó, sứ mệnh đánh đổ giai cấp tư sản được giao vào tay vô sản là điều không cần bàn cãi
Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân do địa vị kinh tế-xã hội của giai cấp này quy định nhưng để biến khả năng khách quan đó thành hiện thực thì phải thông qua nhân tố chủ quan của giai cấp công nhân mà trong những nhân tố chủ quan đó thì việc thành lập Đảng Cộng sản là vô cùng quan trọng MộtĐảng trung thành với lợi ích của giai cấp công nhân, của dân tộc, vững mạnh về chính trị,tư tưởng và tổ chức là nhân tố giữ vai trò quyết định nhất đảm bảo cho giai cấp công nhân hoàn thành được sứ mệnh lịch sử của mình Đảng Cộng sản là tổ chức chính trị cao nhất của giai cấp công nhân, đại biểu cho lợi ích và trí tuệ của giai cấp công nhân và toàn thể nhân dân lao động, sự lãnh đạo của Đảng cũng là
sự lãnhđạo của toàn thể giai cấp công nhân Đảng Cộng sản có lợiích cơ bản thống nhất với lợi ích của giai cấp công nhân và quần chúng nhân dân lao động,
vì thế Đảng có thể thực hiện giác ngộ quần chúng nhân dân, đưa họ tham gia các phong trào cách mạng Đảng Cộng sản là bộ tham mưu chiến đấu của giai cấp công nhân và cả dân tộc
Cách mạng xã hội chủ nghĩa muốn giành được thắng lợi, giai cấp công nhân phải thực hiện được sự liên minh chặt chẽ với giai cấp nông dân và các tầng lớp lao động khác nhằm tạo nên khối đại đoàn kết của lực lượng cách mạng, trong đó nòng cốt là liên minh công-nông Sự liên minh về mặt chính trị trở thành cơ sở vững chắc cho Nhà nước xã hội chủ nghĩa, tạo thành nòng cốt trong mặt trận dân tộc thống nhất, thực hiện khối liên minh rộng rãi với các tầng lớp lao động khác Sự liên minh về mặt kinh tếtrở thành một động lực to lớn để thúcđẩy xã hội phát triển nhất là trong thời kỳ tiến hành xây dựng chủ nghĩa xã hội Ngoài ra liên minh liên minh giữa giai cấp công nhân và giai cấp nông dân
Trang 6cùng các tầng lớp lao động khác còn bao gồm cả nội dung văn hoá, xã hội.
2) Cách mạng giải phóng dân tộc:
Cách mạng giải phóng dân tộc là cuộc cách mạng nhằm lật đổ ách thống trị của chủ nghĩa thực dân, giành độc lập dân tộc và thiết lập chính quyền của nhân dân
* Vậy, cách mạng giải phóng dân tộc và cách mạng vô sản không phải là hai khái niệm đồng nhất Tuy nhiên, trong hoàn cảnh của đất nước ta công cuộc giải phóng dân tộc lại gắn liền với cách mạng vô sản
3) Mối quan hệ giữa giải phóng dân tộc và cách mạng vô sản:
Chủ nghĩa Mác chỉ cho các dân tộc bị áp bức thấy rằng, thời đại đế quốc chủ nghĩa “Tất nhiên cũng phải lại sản sinh ra và nuôi dưỡng cái chính trị đấu tranh chống áp bức dân tộc và cái chính trị đấu tranh của giai cấp vô sản chống giai cấp tư sản; bởi vậy, thời kỳ ấy ắt phải làm cho: một là, những cuộc khởi nghĩa và những cuộc chiến tranh dân tộc cách mạng, hai là những cuộc chiến tranh và những cuộc nổi dậy của giai cấp vô sản chống giai cấp tư sản, ba là, sự kết hợp giữa hai hình thức chiến tranh cách mạngđó, trở nên có khả năng xảy ra
và không tránh khỏi.”
C.Mác và Ph.Ăng-ghen đã “nhìn thấy rằng đằng sau những cuộc xung đột chính trịmang tính chất dân tộc, đằng sau khát vọng của các dân tộc muốn thống nhất dân tộc, đằng sau những cuộc chiến tranh giữa các quốc gia dân tộc, giữa một bên là các quốc gia này và một bên là các dân tộc bị nô dịch, là cuộc đấu tranh của các giai cấp- giai cấp vô sản, giai cấp tư sản, bọn quý tộc ruộng đất, các tầng lớp xã hội khác./Như vậy, C.Mác và Ph.Ăng-ghen coi cách mạng xã
hội chủ nghĩa làđiều kiện để giải quyết vấn đề dân tộc”(Phong trào công nhân
quốc tế-Những vấn đề lịch sử và lý luận Tập 1 tr 989-990 ).
Lênin cũng chỉ ra rằng:” mâu thuẫn cơ bản nhất của chủ nghĩa đế quốc là
Trang 7đấu tranh giữa tư sản và vô sản đã đến thời kỳ hiện thực cách mạng Mâu thuẫn giữa đế quốc với thuộc địa gắn liền với mâu thuẫn giữa vô sản và tư sản cũng
mang tính thời sự nóng bỏng của sự nghiệp cách mạng giải phóng.”(Tư tưởng
Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam NXB
Lao động tr 35)
Qua đây có thể thấy vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp có quan hệ chặt chẽ với nhau Trong thờiđại chủ nghĩa đế quốc, giải phóng dân tộc là một quy luật khách quan; mục tiêu giải phóng dân tộc và mục tiêu giải phóng giai cấp, giải phóng con người có mối quan hệ khăng khít Chỉ có xoá bỏ tận gốc tình trạng áp bức, bóc lột; thiết lập một nhà nước thực sự của dân, do dân, vì dân, mớiđảm bảo cho người lao động có quyền làm chủ, mới thực hiện được sụ phát triển hài hoà giữa cá nhân và xã hội, giữa độc lập dân tộc với tự do, hạnh phúc của con người Do đó, sau khi giành độc lập, phải tiến lên xây dựng chủ nghĩa xã hội, làm cho dân giàu, nước mạnh, mọi người được sung sướng, tự do
*Vậy, tại sao trong hoàn cảnh Việt Nam, cách mạng vô sản là “con đường duy nhất đúng “để cứu nước và giải phóng dân tộc? Để phân tích quan điểm này trước tiên chúng ta cần tìm hiểu tận gốc nguyên nhân vì sao và con đường nàođã dẫn Hồ Chủ tịch đi tới kết luận trên
4) Hành trình dẫn tới lý tưởng của chủ nghĩa xã hội, tinh thần vô sản và việc tìm ra con đường cứu nước của Hồ Chí Minh:
Hồ Chí Minh sinh ra trong cảnh đất nước bị thực dân Pháp xâm lược và
đô hộ, giai cấp phong kiến từng bước nhượng bộ, đầu hàng, làm tay sai cho thực dân Pháp, các cuộc đấu tranh chống Pháp lần lượt thất bại, cách mạng Việt Nam rơi vào tình thế “dường như trong đêm tối không có đường ra” Năm 1911, Người rời Tổ quốc sang phương Tây tìm đường cứu nước Khác với các nhà yêu nước trước đó ra nước ngoài tìm kiếm sự giúp đỡ, học tập, “cầu viện”, hoặc đào
Trang 8tạo cán bộ để chỉ đạo, chuẩn bị lực lượng, phát động phong trào đấu tranh trong nước, Hồ Chí Minh quyết định sang Pháp
Những nhận định ban đầu của Người về nước Pháp đã được thực tiễn chứng minh là đúng đắn Đặc biệt, với bước ngoặt tư tưởng khi tiếp xúc với
“Luận cương của Lênin về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa”, có thể nói, Hồ Chí Minh đã tìm ra được chìa khóa cho con đường cách mạng Việt Nam Trong
tư tưởng Hồ Chí Minh, cách mạng Việt Nam là một bộ phận không thể tách rời của cách mạng thế giới; giải quyết vấn đề dân tộc và thuộc địa là một bộ phận của cách mạng thế giới: “Vận mệnh của giai cấp vô sản thế giới và đặc biệt là vận mệnh của giai cấp vô sản ở các nước đi xâm lược thuộc địa gắn chặt với vận mệnh của giai cấp bị áp bức ở các thuộc địa”(1)
Hồ Chí Minh ví chủ nghĩa đế quốc là một một con đỉa hai vòi, vòi này nó hút máu nhân dân thuộc địa, vòi kia hút máu giai cấp vô sản và nhân dân lao động chính quốc Vì vậy, cần phối hợp chặt chẽ cách mạng ở chính quốc và thuộc địa để cắt cả hai vòi của con đỉa ấy Hồ Chí Minh ví chủ nghĩa tư bản như một con rắn độc, trong đó nọc độc và sức sống của nó tập trung ở các thuộc địa nhiều hơn là ở chính quốc Hồ Chí Minh cho rằng, những người khinh thường cách mạng thuộc địa, đề cao cách mạng chính quốc là những người “muốn đánh chết rắn đằng đuôi”
Một bước tiến mới, phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin về mối quan hệ giữa cách mạng chính quốc và cách mạng thuộc địa đã được thể hiện trong tác phẩm Đường Cách mệnh Trong tác phẩm này, bên cạnh luận điểm
“Nếu công nông Pháp cách mệnh thành công thì dân tộc An Nam sẽ được tự do”, Hồ Chí Minh còn chỉ rõ: “An Nam dân tộc cách mệnh thành công thì tư sản Pháp yếu, tư bản Pháp yếu thì công nông Pháp làm giai cấp cách mệnh cũng dễ”(2) Như vậy, từ những nghiên cứu về chủ nghĩa thực dân và phong trào đấu tranh ở thuộc địa, Hồ Chí Minh đã đưa ra dự đoán mang tính then chốt: cách
Trang 9mạng thuộc địa có thể thành công trước cách mạng chính quốc, cách mạng Việt Nam có thể thành công trước cách mạng Pháp Đồng chí Phạm Văn Đồng nhận định: “Luận điểm của Hồ Chí Minh mới mẻ đến kỳ lạ, nó nằm trong dòng sáng tạo cách mạng của những con người mà cống hiến lý luận và sự nghiệp đấu tranh vạch đường cho thời đại”(3)
Theo Hồ Chí Minh, làm cách mạng thực chất là để giải quyết mâu thuẫn
cơ bản trong xã hội Do đó, để làm cách mạng thành công, trước hết phải xác định đúng đắn mâu thuẫn xã hội và mâu thuẫn thời đại Người nhận thấy ở Việt Nam có hai mâu thuẫn cơ bản cần phải giải quyết: Một là, mâu thuẫn giữa dân tộc Việt Nam với bọn đế quốc cướp nước; Hai là, mâu thuẫn giữa đông đảo quần chúng nhân dân, chủ yếu là nông dân, với giai cấp địa chủ phong kiến Từ
đó, Hồ Chí Minh khẳng định: Mâu thuẫn cơ bản trên thế giới lúc bấy giờ là mâu thuẫn giữa các giai cấp đi áp bức bóc lột và các giai cấp bị áp bức bóc lột; mâu thuẫn cơ bản ở Việt Nam cần tập trung giải quyết là mâu thuẫn giữa dân tộc Việt Nam với bọn đế quốc cướp nước và tay sai của chúng
Từ những mâu thuẫn cơ bản trong xã hội Việt Nam, Hồ Chí Minh đi đến xác định lực lượng nòng cốt của cách mạng Người cho rằng, chính các giai tầng
bị áp bức bóc lột sẽ là người thực hiện cuộc cách mạng lật đổ các giai cấp thống trị mình, giành lấy quyền sống và quyền độc lập, tự do cho chính họ Với Việt Nam, lực lượng cách mạng chính là giai cấp công nhân, nông dân, tư sản dân tộc, tiểu tư sản Trong đó, “ ai mà bị áp bức càng nặng thì lòng cách mệnh càng bền, chí cách mệnh càng quyết công nông bị áp bức nặng hơn công nông là đông nhất nên sức mạnh hơn hết, nếu thua thì chỉ mất một cái kiếp khổ, nếu được thì được cả thế giới, cho nên họ gan góc nên công nông là gốc cách mệnh”(4)
Hồ Chí Minh cũng chỉ rõ, lực lượng lãnh đạo cuộc cách mạng đó phải là,
và chỉ có thể là giai cấp vô sản, trên cơ sở đoàn kết rộng rãi với tất cả các giai
Trang 10tầng yêu nước Điều này được biểu hiện rõ nét trong Cách mạng Tháng Tám
1945 Khi thời cơ cách mạng đến, Hội nghị Đảng toàn quốc tháng 8-1945 nhận định: “Chỉ có thực lực của ta mới quyết định được sự thắng lợi của ta và Đồng minh”(5) Hồ Chí Minh ra lời kêu gọi: “Toàn quốc đồng bào hãy đứng dậy đem sức ta mà tự giải phóng cho ta” Bằng sức lực, trí tuệ của dân ta, chưa đầy một tháng, cách mạng đã thắng lợi trên phạm vi cả nước, đưa Việt Nam bước sang một kỷ nguyên mới - kỷ nguyên độc lập dân tộc và tiến lên xây dựng CNXH
Tiếp tục kế thừa và phát triển đường lối độc lập, tự chủ, sáng tạo, Việt Nam đã giành thắng lợi cuối cùng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước Trong những năm xây dựng CNXH ở miền Bắc, một quan điểm luôn được Hồ Chí Minh quán triệt là nếu trước đây nhân dân ta đã nêu cao tinh thần tự lực tự cường, trường kỳ kháng chiến thì ngày nay chúng ta càng phải nêu cao tinh thần
tự lực cánh sinh, cần kiệm xây dựng nước nhà Tư tưởng đó đã khơi dậy sự sáng tạo và trở thành động lực to lớn trong sự nghiệp giải phóng dân tộc và dựng xây đất nước
5) Hồ Chí Minh chọn cách mạng vô sản mà không phải là cách mạng thiết lập chế độ tư sản
Ở thời kỳ đế quốc chủ nghĩa các cuộc đấu tranh giải phóng thuộc địa chống chủ nghĩa đế quốc mang tính cách mạng theo hai xu hướng: cách mạng tư sản và cách mạng vô sản Song xu hướng cách mạng tư sản ngày càng bị điều kiện lịch sử hạn chế, xu hướng cách mạng vô sản phù hợp với sự phát triển lịch
sử ngày càng có sức mạnh và tương lai rực rỡ hơn bởi vì: Giai cấp tư sảnở các nước thuộcđịa ra đời từ nền kinh tế thực dân đế quốc, cũng là sản phẩm của sự xâm lược thuộc địa của chủ nghĩa tư bản phương Tây Họ có mâu thuẫn với tư sản nước ngoài nhưng thống nhất với tư sản nước ngoài về phương thức bóc lột giai cấp vô sản Giai cấp vô sản phương Đông thuộc địa mới ra đời, nhưng đã có bạn đồng minh là giai cấp vô sản phương Tây lớn mạnh đã ý thức được vai trò,