Hoạt động tạo hình trong trường mầm non là một hoạt động nghệ thuật, đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển thẩm mỹ của trẻ, nó là một hoạtđộng nhận thức đặc biệt mang tính sáng t
Trang 1MỤC LỤC
A: ĐẶT VẤN ĐỀ 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Mục đích của đề tài: 2
3.Đối tượng, phạm vi thời gian nghiên cứu: 2
4.Phương pháp nghiên cứu: 2
B: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 3
1 Cơ sở lý luận 3
2 Cơ sở thực tiễn 3
a Thuận lợi: 3
b Khó khăn: 4
3 Khảo sát tình hình thực tế 4
4 Các biện pháp tiến hành 5
4.1:Biện pháp 1: tổ chức môi trường giáo dục trong hoạt động tạo hình 5
4.2 Biện pháp 2:Tiến hành cho trẻ làm quen với hoạt động tạo hình đã được chuẩn bị kỹ lưỡng để đưa vào bài dạy 8
4.3Biện pháp 3: Dạy một số kỹ năng tạo hình đầu tiên cho trẻ 13
4.4:Biện pháp 4: Sáng tạo sử dụng các học liệu, phế liệu dạy trẻ làm đồ chơi: 4.5 Biện pháp 5 Ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động tạo hình. 4.6 Biện pháp 6:Công tác giáo dục thẩm mỹ thông qua hoạt động tạo hình thông qua việc kết hợp chặt chẽ giữa nhà trường, lớp học với phụ huynh 5 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm: 16
5.1 Về phía học sinh 16
C: Kết luận và khuyến nghị: 18
1.Kết luận chung: 18
2 Khuyến nghị 18
Trang 2
lòng Hơn nữa tư duy của trẻ gắn liền với cảm xúc, ý muốn chủ quan nên trẻ ghi
nhớ những gì trẻ cảm thấy thích thú và say mê thực hiện ý tưởng của mìnhNhững sản phẩm trẻ tạo ra rất đơn giản, ngộ nghĩnh sinh động Ngoài ra, giờ vẽcòn hình thành ở trẻ những kỹ năng như: Tư thế ngồi ngay ngắn, kỹ năng cầmbút, sử dụng màu sắc những kỹ năng đó rất cần thiết và quan trọng cho trẻ sau
này Hoạt động tạo hình trong trường mầm non là một hoạt động nghệ thuật,
đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển thẩm mỹ của trẻ, nó là một hoạtđộng nhận thức đặc biệt mang tính sáng tạo, Hoạt động này giúp trẻ có điều kiệnthuận lợi nhất để phát triển cảm giác, tri giác thẩm mỹ giúp trẻ nhận ra màu sắc,hình dạng, đường nét, tỷ lệ, sự sắp xếp trong không gian trong đó trẻ mẫu giáokhông chỉ khám phá và lĩnh hội kiến thức về thế giới xung quanh mà còn buộctrẻ phải tư duy và quá trình đó làm phát triển óc tưởng tượng sáng tạo, hammuốn tạo ra cái đẹp, sáng tạo ra cái đẹp, là yếu tố góp phần giúp trẻ phát triểnnhân cách theo yêu cầu giáo dục toàn diện
Trong thực tế việc tổ chức các hoạt động tạo hình theo phương pháp hiện hành cũng đã mang lại hiệu quả tới việc phát triển thẩm mỹ cho trẻ Song chấtlượng đạt chưa cao và khả năng sáng tạo còn hạn chế Các phương pháp hoạtđộng tạo hình lâu nay đang được sử dụng còn mang tính áp đặt, dập khuôn theomẫu, trẻ chưa phát huy hết khả năng tư duy sáng tạo và sự linh hoạt của trẻ Cáchoạt động học chưa tạo được hứng thú, chưa thu hút được tính tích cực của trẻ
Kỹ năng nặn, vẽ, cắt, xé dán, tô màu và bố cục tranh còn kém Trong các lứatuổi của trẻ mẫu giáo, lứa tuổi mẫu giáo bé được coi là quan trọng nhất, lứa tuổi
Trang 3thuận lợi nhất để tạo tiền đề và phát triển khả năng thẩm mỹ đầu tiên của trẻ đặcbiệt là thông qua hoạt động tạo hình
Từ những lý do trên bản thân tôi đã nhận thức được vai trò quan trọng củalĩnh vực phát triển thẩm mỹ vì thế tôi đi sâu nghiên cứu, tìm tòi, học hỏi đồngnghiệp và qua tài liệu tạp chí giáo dục mầm non, để giúp tất cả học sinh tronglớp mình đều làm ra những sản phẩm đẹp, trẻ được thỏa trí tò mò, sáng tạomong muốn tạo ra sản phẩm bằng chính đôi bàn tay khéo léo của mình Đồngthời tìm ra những biện pháp hữu hiệu để giúp trẻ hoạt động tạo hình đạt kết quả
tôi đã quyết định chọn đề tài: “Một số biện pháp phát triển thẩm mỹ cho trẻ 3 tuổi thông qua hoạt động tạo hình” làm đề tài nghiên cứu trong năm học 2018 –
3.Đối tượng, phạm vi thời gian nghiên cứu:
- Đối tượng nghiên cứu đề tài: Một số biện pháp phát triển thẩm mỹ cho trẻ 3
tuổi thông qua hoạt động tạo hình”
-Phạm vi thời gian nghiên cứu đề tài: Trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi năm học 2019
2018-4.Phương pháp nghiên cứu:
Phương pháp nghiên cứu tài liệu;
Phương pháp điều tra khảo sát thực tế trên trẻ;
Phương pháp quan sát hoạt động trên trẻ;
Phương pháp trao đổi với đồng nghiệp;
Phương pháp thực hành sư phạm
Trang 4B: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1 Cơ sở lý luận
Thứ nhất: theo nghiên cứu của tâm lý lứa tuổi tâm sinh lí của trẻ 3 tuổi giai đoạn đầu tuổi mẫu giáo, vận động của trẻ còn ở mức độ thấp các kỹ năngthao tác ban đầu còn hạn chế, vụng về như thao tác cắt, dán, cầm bút Đồngthời, trẻ mới rời gia đình đến lớp với cô với bạn, lúc này môi trường sống, sinhhoạt của trẻ rộng hơn, mọi sự vật hiện tượng xung quanh trẻ còn rất mới lạ, cònkhó khăn trong việc thích ứng
-Thứ 2: vốn ngôn ngữ của trẻ còn quá ít Trẻ còn khó khăn trong diễn đạt
nguyện vọng của mình bằng ngôn ngữ mạch lạc Vì vậy hoạt động tạo hìnhchính là một thứ ngôn ngữ riêng để trẻ biểu lộ tình cảm, tiếng nói của mình vớimọi người xung quanh, thể hiện tình cảm của mình qua các sản phẩm Chính từcác hoạt động đó sẽ làm phát triển tình cảm thẩm mỹ của trẻ
2 Cơ sở thực tiễn
- Tuổi mầm non trẻ ham thích được tham gia vào hoạt động tạo hình nhất làviệc sử dụng bút màu tạo thành sản phẩm theo ý của trẻ, bút lông sử dụng màunước, dùng giấy để xé, vò… theo ý của trẻ để tạo ra những sản phẩm mà trẻthích, dùng đất để nặn thành các đồ vật, con vật mà trẻ yêu thích…chính từ cácsản phẩm trẻ tạo ra, trẻ đặt tên gọi ,và tưởng tượng ra những gì trẻ thích, từ đólàm nảy sinh tình cảm yêu cái đẹp, hướng tới cái đẹp đây là yếu tố cần thiết gópphần phát triển toàn diện cho trẻ
a Thuận lợi:
Năm học 2014 – 2015 trường được công nhận trường đạt chuẩn Quốc Giamức độ I nên luôn nhận được sự quan tâm, giúp đỡ của các cấp lãnh đạo, chínhquyền địa phương và được sự chỉ đạo sát sao của phòng GD & ĐT nên cơ sở vậtchất tương đối đầy đủ để phục vụ cho việc dạy và học
- Được Ban giám hiệu nhà trường quan tâm giúp đỡ về mọi mặt, đi sâu, đisát uốn nắn về nội dung, phương pháp chương trình chăm sóc giáo dục trẻ Nhàtrường luôn tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong công tác giảng dạy
Hàng tháng khi sinh hoạt chuyên môn trong tổ các đồng chí giáo viên dự giờ,thảo luận, trò chuyện rút kinh nghiệm lẫn nhau trong đó có lưu ý đến việc tổ chức hoạt động tạo hình, từ đó chúng tôi đã nâng cao chất lượng dạy và học
- Bản thân là người trực tiếp xây dựng kế hoạch chuyên môn do lớp mìnhphụ trách,.nên tôi nắm bắt được tình hình học tập, đặc điểm phát triển của từngtrẻ để từ đó lên kế hoạch sao cho phù hợp, kết hợp và thống nhất phương pháp,biện pháp dạy trẻ đối với sự phát triển của trẻ ở lớp mình Tôi luôn tự tìm tòi,học hỏi để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và tự làm đồ dùng đồ chơi
Trang 5để phục vụ cho tiết dạy của mình thêm phong phú và đa dạng.
- Là giáo viên dạy lớp mẫu giáo 3 tuổi, bản thân không ngừng học hỏi cácloại tài liệu, sách báo, kinh nghiệm của trường bạn để trau rồi kiến thức chomình
b Khó khăn:
*Đối với giáo viên
- Quá trình tổ chức còn nặng về kết quả sản phẩm, cô chưa chú ý dạy kỹnăng tạo hình cho trẻ
Còn áp đặt, chưa phát huy được tính tích cực chủ động sáng tạo của trẻ
- Chưa có khả năng tạo cảm hứng cho trẻ khi học tạo hình
- Chưa biết tận dụng môi trường xung quanh để tạo cảm xúc thẩm mỹ chotrẻ
- Về cơ sở vật chất điều kiện:
- Phòng học diện tích hẹp, nên việc tổ chức giờ hoạt động tạo hình còn gặp
rất nhiều trở ngại như không có diện tích trưng bày sản phẩm
- Môi trường cho trẻ hoạt động còn nghèo nàn
- Phát huy từ những thuận lợi sẵn có, khắc phục một số khó khăn còn tồntại, tôi đi sâu vào nghiên cứu “ Một số biện pháp giúp trẻ 3 tuổi phát triển thẩm
mỹ thông qua hoạt động tạo hình”
3 Khảo sát tình hình thực tế
Trước khi thực hiện đề tài, đầu năm học 2018 - 2019 tôi đã tiến hành khảosát chất lượng trên trẻ ở lớp 3-4 tuổi do tôi phụ trách với 27 trẻ/lớp trong đó: Trẻnam 14 trẻ, Trẻ nữ 13 trẻ, ( không có trẻ khuyết tật) để nắm bắt được kỹ tạohình của trẻ và từ đó có biện pháp hướng dẫn trẻ Qua khảo sát đầu năm học kếtquả như sau Tổng số lượng của lớp là 27 trẻ
Trang 6STT Nội dung Kết quả
-Từ những kết quả khảo sát như trên tôi luôn suy nghĩ xem mình phải làm
gì và làm thế nào để phát triển thẩm mỹ thông qua hoạt động tạo hình cho trẻmẫu giáo 3-4 tuổi đạt kết quả cao trẻ không bị gò bó mạnh dạn tự tin trong cáchoạt động Tôi xin mạnh dạn đưa ra một số biện pháp sau đây để các đồngnghiệp cùng tham khảo
4 Các biện pháp tiến hành.
4.1:Biện pháp 1: tổ chức môi trường giáo dục trong hoạt động tạo hình
Như chúng ta đãbiết môi trường giáo dục gồm môi trường vật chất và môitrường tâm lý việc tổ chức môi trường giáo dục trong hoạt động tạo hình nhằmphát huy khả năng sáng tạo hướng tới cái đẹp của trẻ tôi đã tổ chức như sau:
*tạo môi trường vật chất:
Đối với trẻ mầm non hoạt đông chủ đạo của trẻ là hoạt động vui chơi.Không gian của trẻ mang màu sắc của tuổi thơ Lứa tuổi mầm non là nhữngnăm tháng đầu tiên trẻ định hình nhân cách và trí tuệ cần phải xây dựng môitrường vật chất trong hoạt động tạo hình phù hợp với trẻ đáp ứng yêu cầu giáodục đòi hỏi sự cố gắng sự tìm tòi sáng tạo rất lớn từ giáo viên
- Để tạo không khí cho trẻ đến lớp được vui tươi phấn khởi,tạo cảm giác thíchthú khi tới lớp, gây ấn tượng cho trẻ Ngay từ đầu năm học tôi đã lựa chọnnhững hình ảnh đẹp để trang trí môi trường nhóm lớp cho phù hợp với trẻ phùhợp với lứa tuổi để khi trẻ đến lớp ấn tượng đầu tiên tác động vào trẻ là toàn bộ
sự mới lạ về cái đẹp cả về cách sắp xếp trang trí lớp học của bé
- Các góc xung quanh lớp bố cục hợp lý Để gây ấn tượng cho trẻ tôi đã sưutầm , thiết kế các góc có những hình ảnh khác nhau thật ngộ nghĩnh và có màusắc không lòe loẹt hình ảnh dễ hiểu , bố cục hợp lý, có tên các góc gần gũi vớitrẻ , với các góc mở chủ yếu là sản phẩm của cô và trẻ tự làm từ các nguyên vậtliệu sẵn có ở địa phương Tạo cơ hội cho trẻ khám phá cái mới, thích thú, sángtạo, tiếp nhận cảm xúc…
Hoạt động tạo hình là một hoạt động mang tính yên tĩnh vì vậy tôi bố trí góc tạo hình xa các góc ồn ào, như góc xây dựng, góc phân vai, để không
làm phân tán sự chú ý của trẻ khi tham gia vào hoạt động
Trang 7Để gây hứng thú cho trẻ trong góc tạo hình thì tuỳ theo từng chủ đề tiếnhành mà tôi có thể chuẩn bị mảng cung cấp kiến thức, các nguyên vật liệu phùhợp và phong phú về chủng loại không gây nguy hiểm đảm bảo tính thẩm mỹ.VD: Giấy màu, tranh ảnh cũ, báo tạp chí sáp màu, màu nước, đất nặn, vảivụn, len sợi, lá cây,vỏ sò, cỏ, hột hạt, …
Nguyên vật liệu thì giáo viên luôn để ở trạng thái gợi mở giúp trẻ dễ lấy,kích thích trẻ tích cực hoạt động theo khả năng, hứng thú, sở thích của trẻ
VD: Để trẻ dễ lựa chọn đồ dùng khi vào góc tạo hình tôi đã phân loại theochất liêu từng loại sau đó cho vào mỗi chiếc hộp, hay để trong rổ có dán kí hiệuHay với mỗi chủ đề thì chọn nguyên liệu đặc trưng như: chủ đề “giaothông” đồ nguyên liệu là vỏ hộp các tông , chai nhựa, hột hạt Giáo viên khôngnên chuẩn bị tất cả các nguyên vật liệu để cố định trong thời gian dài mà thayđổi sau mỗi tuần bổ sung các nguyên vật liệu mới để tạo sự hấp dẫn , thu hút trẻnhằm khơi gợi ở trẻ những ý tưởng mới
Hàng ngày tôi cho trẻ lựa chọn các học liệu để trẻ thể hiện tuỳ theo ýmuốn, qua đó trẻ được học và phát triển những kỹ năng cơ bản Trẻ được vẽ, cắt,
xé, dán, nặn bằng sự tưởng tượng của chính mình
Ví dụ: Chủ đề: "Động vật" tôi cho trẻ xếp con gà bằng vỏ sò:
Trang 8Hình ảnh trẻ đang xếp con gà bằng vỏ sò
*Tạo môi trường tâm lý
Môi trường tâm lý hay còn gọi là môi trường tinh thần- đây là một thành tốquan trọng trong việc tổ chức môi trường giáo dục nhằm góp phần thúc đấy sựphát triển khả năng sáng tạo của trẻ, để tạo môi trường tinh thần cho trẻ mầmnon nói chung và trẻ 3-4 tuổi nói riêng, cô giáo cần có cử chỉ nhẹ nhàng , nhữnglời gợi mở, khuyến khích trẻ như vậy làm cho trẻ tự tin tích cực hoạt động, giáoviên chỉ đưa ra những chỉ dẫn khi thật cần thiết bởi khi tham gia vào hoạt độngtạo hình trẻ hay đưa ra câu hỏi về cách làm, cách sử dụng đồ dùng, nguyên vậtliệu
VD: Trẻ hỏi: cô ơi! Cuộn len này dùng làm gì? Hay con trâu tô màu gì?Thông thường giáo viên đưa ra lời chỉ dẫn hướng dẫn trẻ để giúp trẻnhanh chóng hoàn thiện bài tạo hình của trẻ, nhưng để phát huy khả năng tưduy tích cực của trẻ giáo viên nên đưa ra những gợi mở như: con thấy con trâuthường có màu gì? Con thích tô con trâu màu gì? Như vậy sẽ khơi gợi đượccảm xúc thẩm mỹ và hứng thú cho trẻ
Luôn tạo bầu không khí vui tươi hào hứng không đưa ra những lời nhậnxét đánh giá có tính chất phê phán mà đưa ra những gợi ý , gợi mở để trẻ tựđánh gía , tìm tòi suy nghĩ điều chỉnh tìm ra những phương thức hoạt động mớiphù hợp hơn với hoạt động tạo hình
VD; khi tổ chức cho trẻ nhận xét sản phẩm thường giáo viên hay hỏi trẻ:Con thích sản phẩm của bạn nào? Vì sao con thích?
Có những trẻ khi được hỏi vậy trẻ trả lời vì sản phẩm của bạn đẹp? nhưngkhi được hỏi vì sao con thấy sản phẩm của bạn đep? Lúc này có rất ít trẻ trả lờiđược vậy giáo vên phải khơi gợi cảm xúc thẩm mỹ cho trẻ bằng cách đưa racác câu hỏi gợi mở như: con thấy màu sắc trên sản phẩm của bạn như thế nào?Bạn dùng nguyên liệu gì để tô? Hay : Bông hoa này cánh hoa cô tô màu đỏ,
Trang 9nhụy hoa màu vàng bạn nào có cách tô khác làm cho bông hoa thêm đẹpkhông?
Luôn khích lệ hưởng ứng những ý tưởng sáng tạo của trẻ tạo cơ hội cho trẻ sử
dụng chính những sản phẩm của mình cho các hoạt động Luôn phát huy tính
tích cực chủ động sáng tạo của trẻ làm phát triển tính độc lập tự tin của trẻ Tínhđộc lập đề cập đến khả năng suy nghĩ khám phá trong giờ học nói chung và giờtạo hình nói riêng hay để trẻ tự thể hiện cô là người động viên khuyến khích trẻthể hiện ý muốn tình cảm, cảm xúc:
Các bé 3 tuổi làm hoa tặng mẹ ngày 8/3
Như vậy, tạo môi trường giáo dục là một việc làm rất quan trọng góp phầnnâng cao chất lượng tạo hình cho trẻ Giúp trẻ luôn có hứng thú, say mê tham ravào các hoạt động Thông qua đó không chỉ nâng cao chất lượng tiết học mà cònnâng cao hiệu quả giáo dục thẩm mỹ cho trẻ em
4.2 Biện pháp 2:Tiến hành cho trẻ làm quen với hoạt động tạo hình đã được chuẩn bị kỹ lưỡng để đưa vào bài dạy.
a Lập kế hoạch giáo dục trẻ theo từng tháng.
Lên kế hoạch cho hoạt động cụ thể của từng tháng là công việc cần thiếtcủa mỗi giáo viên Mỗi kế hoạch hoạt động cung cấp cho trẻ một loạt khả năngvới các hình thức khác nhau, có độ phức tạp vừa đủ mang tính tích hợp Do vậyxây dựng kế hoạch tạo hình cho trẻ cần bám sát vào mục tiêu kế hoạch chủ đềđảm bảo tính vừasức đối với trẻ Dựa vào những mục tiêu đó để đánh giá cái gìtrẻ đạt được và chưa đạt được phải đảm bảo tính hệ thống khi lên kế hoạch
Ví dụ 1: kế hoạch tháng 9
Tuần 3 Tô màu đèn ông sao
Trang 10Ví dụ 2: kế hoạch tháng 10
Tuần 1 Tô màu trang phục bạn trai bạn gái
Tuần 2 Vẽ nét chấm mờ tô màu bạn gái
b tạo điều kiện cho trẻ được trải nghiệm khám phá đối tượng
Đây là hoạt động mang tính thực tế cao đòi hỏi trẻ phải có vốn kinhnghiệm phong phú, do vậy tạo điều kiện cho trẻ tiếp xúc khám phá các đốitượng sẽ giúp trẻ có thêm vốn hiểu biết kinh nghiệm thực teestuwf đó khitham gia vào hoạt động tạo hình trẻ sẽ có sự sáng tạo , tạo ra những sảnphẩm đẹptheo ý muốn của trẻ
Ví dụ: Ở giờ học: Đề tài:“Vẽ hoa mùa xuân” của Tôi cho trẻ đi thăm quan
vườn hoa trong sân trường từ chiều hôm trước, trẻ rất thích được quan sát vườnhoa trực tiếp dưới sân trường, trẻ được ngắm nhìn và miêu tả bằng lời nói về đặcđiểm của các loại hoa Điều đó đã gây ấn tượng mạnh, hình thành biểu tượng vềhoa một cách chính xác “Hôm qua các con đã được đi quan sát vườn hoa trongtrường, trong vườn hoa có những hoa gì? Hoa dùng để làm gì?” Trẻ kể theo hiểubiết của mình Và cho trẻ xem 3 bức tranh vẽ vườn hoa bằng các chất liệu màukhác nhau để trẻ tự nhận xét các bức tranh vẽ vườn hoa theo ý hiểu của mình.Bằng ngôn ngữ miêu tả, tôi hướng trẻ nhận xét về vẻ đẹp của các bức tranh quanội dung, màu sắc, bố cục xắp xếp: Có thể nói hiệu quả ngôn ngữ miêu tả rấtcao, giúp trẻ tái tạo, hình dung một cách sinh động về tranh vẽ của mình Khi trẻ
đã có kiến thức vẽ hoa, tôi sẽ hỏi trẻ thích vẽ hoa như thế nào? Vườn hoa cónhững gì? rồi cô gợi ý cách vẽ vườn hoa với: Màu xanh của thân cây hoa và lá,hoa cánh tròn, hoa cánh dài, màu sắc các chú bướm đang bay, đậu trên nhữngbông hoa, cách bố cục bức tranh