Nghiên cứu hệ thống bán lẻ hàng tiêu dùng thiết yếu khu vực nông thôn đồng bằng sông hồng của các doanh nghiệp việt nam

Quá trình bán l là khâu cu i cùng trong phân ph i hàng hoá... Theo các tiêu chí đó, có th.

M C L C

L I CAM OAN i

M C L C ii

DANH M C T VI T T T vi

DANH M C B NG vii

DANH M C HÌNH viii

PH N M U 1

1 Tính c p thi t c a đ tài 1

2 M c tiêu nghiên c u và câu h i nghiên c u 2

3 i t ng và ph m vi nghiên c u 3

4 Ph ng pháp nghiên c u 6

5 Ý ngh a khoa h c và th c ti n c a đ tài nghiên c u 14

6 K t c u c a lu n án 16

CH NG 1: T NG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN C U VÀ KHO NG TR NG NGHIÊN C U 17

1.1 T ng quan tình hình nghiên c u 17

1.1.1 T ng quan tình hình nghiên c u v h th ng bán l 17

1.1.2 T ng quan tình hình nghiên c u v h th ng bán l hàng tiêu dùng thi t y u khu v c nông thôn 21

1.1.3 T ng quan tình hình nghiên c u v h th ng bán l hàng tiêu dùng thi t y u khu v c nông thôn ng b ng sông H ng c a doanh nghi p Vi t Nam 23

1.2 Kho ng tr ng nghiên c u 24

CH NG 2: C S LÝ LU N V H TH NG BÁN L HÀNG TIÊU DÙNG THI T Y U KHU V C NÔNG THÔN C A DOANH NGHI P 27

2.1 Khái quát v h th ng bán l hàng tiêu dùng thi t y u khu v c nông thôn c a doanh nghi p 27

2.1.1 Các khái ni m c b n 27

2.1.2 c đi m c b n c a h th ng bán l hàng tiêu dùng thi t y u khu v c nông thôn c a doanh nghi p 33

2.1.3 Vai trò c a h th ng bán l hàng tiêu dùng thi t y u khu v c nông thôn c a doanh nghi p 35

2.1.4 Các lo i hình bán l ph bi n trong h th ng bán l hàng tiêu dùng thi t y u khu v c nông thôn c a doanh nghi p 37

2.2 N i dung nghiên c u h th ng bán l hàng tiêu dùng thi t y u khu v c nông thôn c a doanh nghi p 43

2.2.1 Phân tích tình th h th ng bán l hàng tiêu dùng thi t y u khu v c nông thôn c a doanh nghi p 44 2.2.2 Xác đ nh m c tiêu đ i v i h th ng bán l hàng tiêu dùng thi t y u khu v c nông thôn c a doanh nghi p 48 2.2.3 Quy ho ch h th ng đi m bán l hàng tiêu dùng thi t y u khu v c nông thôn

c a doanh nghi p 52 2.2.4 Thi t k các chính sách bán l h n h p cho khu v c nông thôn c a doanh nghi p 60

2.3 Tiêu chí đánh giá h th ng bán l hàng tiêu dùng thi t y u khu v c nông thôn

c a doanh nghi p 68 2.4 Kinh nghi m trong n c, qu c t v h th ng bán l hàng tiêu dùng thi t y u khu v c nông thôn và bài h c đ i v i doanh nghi p Vi t Nam 72

2.4.1 Kinh nghi m c a chu i siêu th mini Bách Hóa Xanh thu c công ty C Ph n

Th Gi i Di ng (t i Mi n Nam Vi t Nam) 72 2.4.2 Kinh nghi m c a t p đoàn bán l Pantaloon Retail India Ltd ( n ) 74 2.4.3 K t h p th ng m i đi n t v i h th ng c s bán l khu v c nông thôn

c a JD.com (Trung Qu c) 76 2.4.4 Bài h c v n d ng đ i v i h th ng bán l hàng tiêu dùng thi t y u khu v c nông thôn c a doanh nghi p Vi t Nam 78

CH NG 3: TH C TR NG H TH NG BÁN L HÀNG TIÊU DÙNG THI T Y U KHU V C NÔNG THÔN NG B NG SÔNG H NG

C A DOANH NGHI P VI T NAM 81

3.1 Khái quát chung v môi tr ng bán l hàng tiêu dùng thi t y u khu v c nông thôn đ ng b ng sông H ng 81

3.1.1 i u ki n t nhiên, kinh t - xã h i khu v c nông thôn ng b ng Sông H ng 81 3.1.2 Chính sách pháp lu t n i đ a và các cam k t qu c t liên quan đ n bán l hàng tiêu dùng thi t y u khu v c nông thôn đ ng b ng sông H ng 83 3.1.3 Khái quát v ng i tiêu dùng nông thôn ng b ng sông H ng 86 3.1.4 Khái quát v các doanh nghi p Vi t Nam bán l hàng tiêu dùng thi t y u khu v c nông thôn đ ng b ng sông H ng 95

3.2 Th c tr ng h th ng bán l hàng tiêu dùng thi t y u khu v c nông thôn

ng b ng sông H ng c a doanh nghi p Vi t Nam 97

3.2.1 Tình th h th ng bán l hàng tiêu dùng thi t y u khu v c nông thôn

ng b ng sông H ng c a doanh nghi p Vi t Nam 97

3.2.2 Th c tr ng xác đ nh m c tiêu đ i v i h th ng bán l hàng tiêu dùng thi t y u khu v c nông thôn ng b ng sông H ng c a doanh nghi p Vi t Nam 104 3.2.3 Th c tr ng quy ho ch h th ng đi m bán l hàng tiêu dùng thi t y u khu v c nông thôn đ ng b ng sông H ng c a doanh nghi p Vi t Nam 112 3.2.4 Th c tr ng các chính sách bán l h n h p khu v c nông thôn đ ng b ng sông H ng c a doanh nghi p Vi t Nam 121

3.3 Tiêu chí đánh giá h th ng bán l hàng tiêu dùng thi t y u khu v c nông thôn

đ ng b ng sông H ng c a các doanh nghi p Vi t Nam 125 3.4 ánh giá chung v h th ng bán l hàng tiêu dùng thi t y u khu v c nông thôn đ ng b ng sông H ng c a doanh nghi p Vi t Nam 127

3.4.1 Thành công và thu n l i 127 3.4.2 H n ch và nguyên nhân 128

CH NG 4: GI I PHÁP HOÀN THI N H TH NG BÁN L HÀNG TIÊU DÙNG THI T Y U KHU V C NÔNG THÔN NG B NG SÔNG

H NG C A CÁC DOANH NGHI P VI T NAM N N M 2025 132

4.1 Tri n v ng phát tri n và c h i, thách th c đ i v i doanh nghi p Vi t Nam trong hoàn thi n h th ng bán l hàng tiêu dùng thi t y u khu v c nông thôn

ng b ng sông H ng 132

4.1.1 Tri n v ng phát tri n bán l hàng tiêu dùng thi t y u c a doanh nghi p

Vi t Nam nông thôn ng b ng sông H ng trong th i gian t i 132 4.1.2 C h i và thách th c đ i v i doanh nghi p Vi t Nam trong hoàn thi n h th ng

bán l hàng tiêu dùng thi t y u khu v c nông thôn đ ng b ng sông H ng 135

4.2 Quan đi m hoàn thi n h th ng bán l hàng tiêu dùng thi t y u khu v c nông thôn đ ng b ng sông H ng c a doanh nghi p Vi t Nam đ n n m 2025 137 4.3 Gi i pháp c b n nh m hoàn thi n h th ng bán l hàng tiêu dùng thi t y u khu v c nông thôn ng b ng sông H ng c a doanh nghi p Vi t Nam 139

4.3.1 Hoàn thi n h th ng bán l hàng tiêu dùng thi t y u g n v i chi n l c bán l dài h n c a doanh nghi p khu v c nông thôn ng b ng sông H ng 139 4.3.2 Hoàn thi n c u trúc h th ng bán l hàng tiêu dùng thi t y u nông thôn

đ ng b ng sông H ng c a doanh nghi p Vi t Nam 143

4.3.3 ng d ng các k thu t hi n đ i trong quy ho ch h th ng đ a đi m bán l hàng tiêu dùng thi t y u khu v c nông thôn đ ng b ng sông H ng c a

doanh nghi p Vi t Nam 146

4.3.4 Xây d ng th ng hi u c a doanh nghi p bán l Vi t Nam, thi t k ph m t hàng tiêu dùng thi t y u phù h p v i khu v c nông thôn 149

4.3.5 Phát tri n l c l ng bán hàng đáp ng nhu c u h th ng bán l hàng tiêu dùng thi t y u khu v c nông thôn đ ng b ng sông H ng c a doanh nghi p Vi t Nam 153

4.3.6 T ng c ng ng d ng công ngh trong v n hành h th ng bán l hàng tiêu dùng thi t y u khu v c nông thôn c a doanh nghi p Vi t Nam 154

4.4 M t s ki n ngh nh m t o đi u ki n cho doanh nghi p Vi t Nam hoàn thi n h th ng bán l hàng tiêu dùng thi t y u khu v c nông thôn đ ng b ng sông H ng 158

4.4.1 Ki n ngh đ i v i chính quy n đ a ph ng 159

4.4.2 Ki n ngh đ i v i Chính ph và các b ngành 159

K T LU N 161 DANH M C CÁC CÔNG TRÌNH KHOA H C C A TÁC GI LIÊN QUAN

N TÀI C A LU N ÁN

DANH M C TÀI LI U THAM KH O

PH L C

10 GMROI Gross margin return on inventory investment - T su t

t ng l i nhu n biên trên m c đ u t vào hàng d tr

11 HTDTY Hàng tiêu dùng thi t y u

18 ROA Return on Assets – T s l i nhu n trên tài s n

19 ROI Return on Investments – T s l i nhu n trên đ u t

20 TNHH Trách nhi m h u h n

22 TTTM Trung tâm th ng m i

DANH M C B NG

B ng 0.1 c đi m c a m u nghiên c u doanh nghi p bán l hàng tiêu dùng thi t y u

khu v c nông thôn đ ng b ng sông H ng 11

B ng 0.2: c đi m c a m u nghiên c u ng i mua s m hàng tiêu dùng thi t y u khu v c nông thôn đ ng b ng sông H ng 12

B ng 2.1: C u trúc b c nhu c u c a Maslow 29

B ng 2.2: Tiêu chu n phân h ng Trung tâm th ng m i 39

B ng 2.3: Tiêu chu n phân h ng siêu th 39

B ng 2.4: Các m c tiêu tài chính đ i v i h th ng bán l c a doanh nghi p 49

B ng 3.1: S đ n v hành chính t i các t nh BSH đ n tháng 11/2018 81

B ng 3.2: Thu nh p bình quân đ u ng i theo tháng c a c n c và vùng ng b ng sông H ng t 2008 - 2016 87

B ng 3.3: T l l a ch n lo i hình bán l trong mua s m hàng tiêu dùng thi t y u c a khách hàng nông thôn ng b ng sông H ng 90

B ng 3.4: T ng m c bán l hàng hóa và doanh thu d ch v tiêu dùng theo giá th c t phân theo đ a ph ng và t nh 98

B ng 3.5 : M c đ quan tr ng c a các y u t tác đ ng đ n quy t đ nh đ u t c s bán l nông thôn BSH c a doanh nghi p 105

B ng 3.6: Phân b h th ng siêu th Lan Chi n m 2018 114

B ng 3.7: Tiêu chí theo dõi và đánh giá h th ng bán l hàng tiêu dùng thi t y u nông thôn ng b ng sông H ng c a doanh nghi p Vi t Nam 125

DANH M C HÌNH

Hình 0.1: Mô hình khung nghiên c u c a lu n án 5 Hình 0.2: Quá trình thu th p và x lý d li u nghiên c u 6 Hình 2.1: N i dung nghiên c u h th ng bán l hàng tiêu dùng thi t y u khu v c nông thôn c a doanh nghi p 43 Hình 2.2: Các nhóm y u t bên ngoài c n xem xét trong phân tích tình th h th ng bán l hàng tiêu dùng thi t y u khu v c nông thôn c a doanh nghi p 45 Hình 2.3: Các nhóm y u t n i b c n xem xét trong phân tích tình th h th ng bán

l hàng tiêu dùng thi t y u khu v c nông thôn c a doanh nghi p 48 Hình 2.4: H ng ti p c n 4As 61 Hình 2.5 : S l ng c a hàng 3 chu i bán l c a công ty Th Gi i Di ng 73 Hình 3.1: T l khách hàng mua s m hàng tiêu dùng thi t y u t i các lo i hình bán l khác nhau khu v c nông thôn đ ng b ng sông H ng (t l %) 88 Hình 3.2: Thói quen s d ng các công c đi n t c a ng i tiêu dùng nông thôn 91 Hình 3.3: T l a thích các ch ng trình khuy n m i c a ng i mua s m KVNT 92 Hình 3.4: M c đ hài lòng c a ng i mua s m HTDTY v i các lo i hình bán l nông thôn vùng ng b ng sông H ng 93 Hình 3.5: Các lo i hình bán l theo mong mu n c a ng i tiêu dùng nông thôn ng

b ng sông H ng trong t ng lai 94 Hình 3.6 : Doanh thu thu n và v n s n xu t kinh doanh bình quân hàng n m c a các doanh nghi p bán l (tr ô tô, mô tô, xe máy và xe có đ ng c khác) 102 Hình 3.7 : M c đ quan tr ng c a các y u t tác đ ng đ n quy t đ nh đ u t c s bán l và t l l a ch n ch a đ u t c a doanh nghi p KVNT BSH 107 Hình 3.8: M c đ quan tr ng c a các m c tiêu đ i v i h th ng bán l HTDTY hi n

t i và giai đo n 2020 – 2025 c a doanh nghi p bán l 110 Hình 3.9: Quá trình hình thành và quy ho ch phát tri n h th ng siêu th Lanchi 114 Hình 3.10: M c đ quan tr ng c a các tiêu chí khi l a ch n khu v c và đ a đi m thi t

l p c s bán l c a doanh nghi p Vi t Nam nông thôn BSH 118 Hình 3.11 : M c đ quan tr ng c a các tiêu chí trong xây d ng c c u m t hàng c a doanh nghi p nông thôn BSH 121 Hình 3.12 : So sánh m c đ quan tr ng c a các tiêu chí, nhóm tiêu chí l a ch n c s bán l c a khách hàng và m c đ t đánh giá c a doanh nghi p 123

Hình 4.1: Chi n l c t ng tr ng c a doanh nghi p bán l 139 Hình 4.2: H th ng bán l HTDTY t i trung tâm huy n 143 Hình 4.3: H th ng bán l HTDTY t i đ a bàn xã 143 Hình 4.4: Các lo i hình c a hàng thu c h th ng bán l HTDTY c a doanh nghi p

Vi t Nam 145 Hình 4.5: Các y u t c b n c u thành hình nh th ng hi u h th ng bán l c a

doanh nghi p 151

PH N M U

1 Tính c p thi t c a đ tài

Trên th gi i, dù qu c gia phát tri n hay đang phát tri n, KVNT th ng chi m t tr ng di n tích l n, t o ra s c nh h ng quan tr ng c v kinh t và môi

tr ng HTDTY là nh ng m t hàng g n v i nhu c u tiêu dùng hàng ngày, c n thi t

v i m i ng i dân Tuy nhiên, h th ng các c s bán l HTDTY hi n nay KVNT BSH v n ch y u là h kinh doanh cá th t i ch truy n th ng và các c a hàng t p hóa nh l , còn nhi u b t c p, ch a đáp ng nhu c u c a ng i tiêu dùng và yêu c u

c a bán l hi n đ i Trong khi đó, ph n l n các doanh nghi p Vi t Nam ho c do

ti m l c h n ch ho c ch a quan tâm đ u t đúng m c cho h th ng bán l HTDTY

c a doanh nhgi p KVNT BSH

Th c t , ngay t i các khu v c đô th phát tri n nh t n c ta là Hà N i và thành ph H Chí Minh, m t đ bán l v n m c khá th p, ch kho ng 0,2

m2/ng i, th p h n nhi u n u so sánh v i nh ng thành ph l n trong khu v c nh

B ng C c (Thái Lan – 0,89 m2/ng i), Singapore (0,75 m2/ng i), B c Kinh (Trung

Qu c – 0,65 m2/ng i), Kuala Lampur (Malaysia – 0,64 m2/ng i) và Jakarta (Indonesia – 0,44 m2/ng i) Ch s này càng th p h n KVNT n c ta nói chung

và nông thôn BSH nói riêng M c dù còn nh ng h n ch nh t đ nh v h th ng bán l nh ng nhìn chung bán l KVNT v n đang phát tri n khá sôi đ ng, cho th y

ti m n ng phát tri n không thua kém khu v c thành th Công b c a công ty nghiên

c u th tr ng Nielsen cho th y, trong quý IV/2017, m c t ng tr ng bán l hàng tiêu dùng KVNT n c ta đ t 12,4% (cao g n g p đôi t c đ t ng tr ng khu

v c thành th ch đ t 6,5%), đóng góp 51% vào t ng doanh thu hàng tiêu dùng toàn

qu c ây là tín hi u đáng m ng khi s c mua c a ng i dân KVNT c n c nói chung, BSH nói riêng ngày càng nâng lên, chênh l ch so v i khu v c thành th

đ c thu h p d n Do đó, m t s doanh nghi p bán l Vi t Nam b t đ u tìm th y

đ ng l c t ng tr ng t h th ng bán l HTDTY KVNT BSH

Ngoài ra, môi tr ng kinh doanh có nhi u thay đ i c ng nh h ng không nh

đ n h th ng bán l HTDTY c a doanh nghi p n c ta KVNT BSH Trong b i c nh

h i nh p qu c t , Vi t Nam đã ký k t và tham gia m t lo t các hi p đ nh th ng m i song ph ng và đa ph ng v i các qu c gia trong khu v c và trên toàn th gi i, trong đó

có “Hi p đ nh i tác Toàn di n và Ti n b xuyên Thái Bình D ng” CPTPP, hi p đ nh

th ng m i t do th h m i có hi u l c t 31/12/2018 Nhi u đi u kho n c a các hi p

đ nh này v i các th i h n hi u l c khác nhau đang mang đ n c h i c ng nh thách th c

cho bán l n c ta nói chung, doanh nghi p bán l HTDTY n c ta KVNT BSH nói riêng H i nh p sâu r ng thu hút nhi u doanh nghi p n c ngoài có ti m l c, kinh nghi m đ u t h th ng bán l HTDTY c KVNT và thành th Vi t Nam, qua đó nâng

c p h t ng bán l n c ta nh ng c ng t o ra s c ép c nh tranh bu c các doanh nghi p trong n c ph i tích c c đ u t , c ng c h th ng bán l c a mình

B i c nh trong n c, Vi t Nam đang đ y m nh tri n khai Ch ng trình m c tiêu qu c gia v xây d ng nông thôn m i giai đo n 2011 – 2020 đ c th t ng phê duy t ngày 4/6/2010 đ c công nh n là xã nông thôn m i, các đ a ph ng c n đ t

19 nhóm tiêu chí, trong đó có nhóm tiêu chí v c s h t ng th ng m i nông thôn

ây là đ ng l c thúc đ y các đ a ph ng, c ng là c h i cho doanh nghi p Vi t Nam

v bán l đ c áp d ng chung cho c khu v c thành th và nông thôn, ch a làm rõ

nh ng đi m đ c tr ng riêng c a h th ng bán l KVNT trong lý lu n Bên c nh đó, các tiêu chí đánh giá h th ng bán l ch a h th ng đ y đ , ch y u đánh giá v m t tài chính Phân đ nh ph m vi KVNT, cách hi u v HTDTY c ng ch a hoàn toàn

th ng nh t trong các v n b n qu n lý và gi a các công trình nghiên c u

Ngoài ra, các nghiên c u th c ti n th ng ch n cách ti p c n v mô, qu n lý nhà n c v bán l ho c ch nghiên c u hành vi ng i tiêu dùng nông thôn c n c hay m t t nh, ch a có công trình nghiên c u th c ti n nào v h th ng bán l HTDTY KVNT BSH d i góc đ doanh nghi p

Do v y, đ tài “Nghiên c u h th ng bán l hàng tiêu dùng thi t y u khu v c

nông thôn ng b ng sông H ng c a các doanh nghi p Vi t Nam” có tính c p

thi t, phù h p v i b i c nh nghiên c u hi n t i, có s k th a nh ng không trùng l p

v i các công trình nghiên c u đã đ c công b tr c đây

2 M c tiêu nghiên c u và câu h i nghiên c u

a) M c tiêu nghiên c u

M c tiêu chung c a lu n án là nghiên c u và đ xu t m t s gi i pháp có lu n

c lý lu n và th c ti n xác đáng nh m hoàn thi n h th ng bán l HTDTY KVNT vùng BSH c a các doanh nghi p Vi t Nam

M c tiêu c th :

- Làm rõ c s lý lu n và các v n đ th c ti n v h th ng bán l HTDTY

c a doanh nghi p g n v i đ c thù KVNT

- ánh giá th c tr ng h th ng bán l HTDTY KVNT vùng BSH c a các doanh nghi p Vi t Nam

- xu t m t s gi i pháp nh m hoàn thi n h th ng bán l HTDTY KVNT vùng BSH c a các doanh nghi p Vi t Nam

c a các doanh nghi p Vi t Nam là gì?

- Nh ng gi i pháp nào nh m hoàn thi n h th ng bán l HTDTY KVNT BSH c a các doanh nghi p Vi t Nam?

- Nh ng ki n ngh đ i v i các c quan qu n lý Nhà n c nh m h tr các doanh nghi p Vi t Nam hoàn thi n h th ng bán l HTDTY KVNT BSH là gì?

Lu n án nghiên c u h th ng bán l HTDTY, trong đó t p trung nghiên c u

h th ng đi m bán l HTDTY KVNT c a doanh nghi p bao g m các n i dung: phân tích tình th c a h th ng bán l HTDTY KVNT c a doanh nghi p, quy

ho ch h th ng đi m bán l , thi t k các chính sách bán l h n h p (qu n lý hàng hóa, thi t k c a hàng và tr ng bày hàng hóa)

Lu n án không đi sâu nghiên c u các n i dung liên quan đ n h th ng kho,

h u c n c a doanh nghi p bán l HTDTY

HTDTY đ c nghiên c u trong lu n án là hàng hóa nh m ph c v nhu c u

c n thi t cho đ i s ng hàng ngày c a ng i dân, không dành cho s n xu t và các

l nh v c khác

Ph m vi v m t không gian

Lu n án t p trung nghiên c u h th ng bán l HTDTY c a các doanh nghi p

Vi t Nam (là doanh nghi p đ c thành l p ho c đ ng ký thành l p theo pháp lu t

Vi t Nam, có tr s chính t i Vi t Nam và do ng i Vi t Nam s h u trên 50%

v n đi u l ) KVNT vùng BSH

Các nghiên c u v h th ng bán l c a doanh nghi p Vi t Nam khu v c thành th hay ngoài vùng BSH ho c c a doanh nghi p có v n đ u t n c ngoài (chi m trên 50% v n đi u l ) đ c s d ng làm bài h c kinh nghi m, so sánh

Bài h c kinh nghi m nghiên c u t i m t s n c nh n , Trung Qu c

Hình 0.1: Mô hình khung nghiên c u c a lu n án

Doanh nghi p Bán l HTDTY

Phân tích tình th h th ng bán l HTDTY Xác đ nh m c tiêu v i h th ng bán l HTDTY Quy ho ch h th ng bán l HTDTY

Thi t k các chính sách bán l h n h p ánh giá h th ng bán l HTDTY

ánh giá th c tr ng h

th ng bán l HTDTY

c a DNVN t i KVNT

BSH ánh giá thành công

và h n ch c a h

th ng bán l HTDTY

c a DNVN t i KVNT

BSH Xác đ nh nguyên nhân

h n ch c a h th ng bán l HTDTY c a DNVN t i KVNT

BSH

D báo môi tr ng

và th tr ng bán l HTDTY KVNT

BSH Xác đ nh th i c và thách th c c a doanh nghi p bán l

Vi t Nam

Quan đi m hoàn thi n

h th ng bán l HTDTY c a DNVN t i

KVNT

M c tiêu hoàn thi n h th ng bán l HTDTY

c a DNVN t i

KVNT

Gi i pháp hoàn thi n h th ng bán l HTDTY

4 Ph ng pháp nghiên c u

C n c vào đ i t ng và ph m vi nghiên c u c a lu n án, ph ng pháp nghiên c u đ c s d ng là s k t h p gi a ph ng pháp nghiên c u đ nh tính và

ph ng pháp nghiên c u đ nh l ng (hình 0.2) T đó, quá trình nghiên c u đ c

D a trên đ i t ng và ph m vi nghiên c u, tác gi xem xét nh ng d li u

c n thi t và có th thu th p đ c đ ph c v cho quá trình nghiên c u lu n án C th , tác gi xác đ nh c n t p h p d li u th c p liên quan đ n các n i dung nh :

+ Nghiên c u v h th ng bán l HTDTY KVNT nh lo i hình bán l ph

bi n KVNT; đ c đi m c a h th ng bán l HTDTY c a doanh nghi p t i KVNT

+ Kinh nghi m c a m t s doanh nghi p bán l HTDTY ho t đ ng khu

v c nông thôn mi n nam Vi t Nam, nông thôn Trung Qu c và nông thôn n

+ Các quy đ nh liên quan, th c tr ng, quy ho ch h th ng bán l HTDTY KVNT vùng BSH nh : Tình hình KTXH vùng BSH, hành vi ng i mua s m HTDTY KVNT vùng BSH, tình hình h th ng bán l HTDTY c a doanh nghi p KVNT vùng BSH,…

- Ph ng v n chuyên sâu nhóm 05 nhà qu n lý doanh nghi p bán l

Báo cáo nghiên c u

- B c 2: Thu th p d li u th c p

Sau khi xác đ nh nh ng d li u c n thi t, tác gi ti n hành thu th p các tài

li u có ngu n g c rõ ràng, đ tin c y cao do các c quan, đ n v có th m quy n công b :

+ Các ch tr ng, chính sách, các lu t, v n b n d i lu t liên quan đ n

th ng m i nông thôn, h th ng bán l c a doanh nghi p nông thôn

+ Các quy ho ch phát tri n th ng m i, quy ho ch h th ng bán l đ c phê duy t c a t ng t nh và c a toàn vùng BSH

+ Các s li u th ng kê, đi u tra kh o sát c a T ng c c th ng kê liên quan

đ n đ c đi m nhân kh u h c c a 11 t nh và c a KVNT vùng BSH, doanh nghi p bán l HTDTY vùng BSH, t ng đi u tra kinh t n m 2017…

+ K t qu kh o sát ng i tiêu dùng nông thôn c a các đ n v chuyên nghiên

c u th tr ng trong và ngoài n c

+ Báo cáo c a Hi p h i các nhà bán l Vi t Nam t i di n đàn Bán l Vi t Nam n m 2017; k y u H i th o do Vi n nghiên c u th ng m i (nay là Vi n Nghiên c u Chi n l c, Chính sách Công th ng) t ch c n m 2016: H i th o “Th

tr ng bán l Vi t Nam: C h i và thách th c”, H i th o “Phát tri n th ng m i Vi t Nam giai đo n 2016-2025”

+ Báo cáo th ng niên doanh nghi p Vi t Nam 2017/2018 c a Vi n nghiên c u

và phát tri n doanh nghi p (VCCI)

+ Các đ tài nghiên c u c p B , c p Nhà n c và sách, công trình nghiên

c u có liên quan đ n bán l hàng tiêu dùng và HTDTY KVNT

+ Các báo cáo, công b thông tin v h th ng bán l , đ nh h ng phát tri n…

c a m t s doanh nghi p bán l HTDTY KVNT

- B c 3: X lý và phân tích d li u th c p

D li u th c p là nh ng d li u đ c thu th p, phân tích nh m đáp ng m c đích đa d ng c a cá nhân và t ch c tri n khai nghiên c u Do v y, sau khi thu th p, tác gi s d ng ph ng pháp t ng h p, phân tích, so sánh c ng nh nghiên c u tình

hu ng m t s doanh nghi p bán l nh m làm sáng t và rút ra nh ng d li u phù

h p v i n i dung nghiên c u c a lu n án

Doanh nghi p đ c l a ch n nghiên c u tình hu ng là nh ng doanh nghi p

Vi t Nam có h th ng bán l HTDTY KVNT BSH và có đ nh h ng phát tri n

h th ng bán l HTDTY bao ph th tr ng nông thôn Nghiên c u tình hu ng c a doanh nghi p bán l đi n hình giúp phác h a th c tr ng h th ng bán l HTDTY

g n v i b i c nh th c t m i doanh nghi p, t đó góp ph n làm rõ h n t ng th th c

tr ng h th ng bán l HTDTY KVNT c a các doanh nghi p Vi t Nam

Nhìn chung, các d li u th c p đã b sung d li u cho các n i dung t ng quan v bán l HTDTY nông thôn, th c tr ng h th ng bán l HTDTY và nh ng

đ nh h ng, d báo tri n v ng hoàn thi n h th ng bán l HTDTY KVNT vùng BSH c a các doanh nghi p Vi t Nam

b) Ph ng pháp thu th p và x lý d li u s c p

(1) Kh o sát b ng phi u kh o sát

B c 1: Xây d ng và hoàn thi n phi u kh o sát

Phi u kh o sát đ c xây d ng d a trên lý lu n v h th ng bán l và ch t

l ng d ch v bán l ; m t s n i dung đi u tra, kh o sát c a các c quan th ng kê, t

ch c đi u tra th tr ng chuyên nghi p nh T ng c c th ng kê, Nielsens, Vibiz; lu n

án ti n s có liên quan đ n l nh v c bán l ho c th tr ng bán l và c n c vào ch t

l ng ngu n d li u th c p có kh n ng ti p c n

Phi u kh o sát ban đ u đ c xây d ng và đi u ch nh thông qua xin ý ki n

c a nhóm chuyên gia bao g m 07 ng i, trong đó có 03 nhà qu n lý doanh nghi p bán l (Intimex, Dabaco, Hapro); 01 giám đ c doanh nghi p bán l đ a ph ng có quy

mô nh ; 02 gi ng viên nghiên c u, gi ng d y v bán l c a đ i h c Th ng m i; 01 cán b nghiên c u thu c Vi n nghiên c u Th ng m i (nay là Vi n Nghiên c u Chi n l c, Chính sách Công th ng)

Sau khi l y ý ki n c a các chuyên gia v n i dung phi u kh o sát, tác gi ti n hành hoàn thi n và đi u ch nh kh o sát đ ti n hành đi u tra th b c ti p theo

B c 2: Hoàn thi n phi u kh o sát

Nh m m c tiêu xác đ nh l i tính thích h p c a các câu h i v i đ i t ng nghiên c u, đi u ch nh cách di n đ t nh ng câu h i mà ng i tr l i d hi u nh m,

hi u sai ý h i, ki m soát câu h i nh m đ m b o th i gian tr l i phù h p v i đ i

t ng kh o sát Ngoài m c tiêu hi u ch nh b ng h i, đi u tra th còn cung c p thông tin h u ích giúp t p hu n các ph ng v n viên, gi m b t sai sót trong quá trình thu th p thông tin Do đã tham v n ý ki n c a m t s doanh nghi p trong quá trình nghiên c u s b nên trong đi u tra th , tác gi ch ti n hành đi u tra th đ i v i

ng i mua s m HTDTY KVNT vùng HSH i u tra th đ c ti n hành nh sau:

Tác gi ti n hành đi u tra th 30 ng i mua s m HTDTY hi n đang sinh s ng KVNT m t s đ a ph ng vùng BSH (Hà N i, Nam nh, H i D ng) theo nguyên

t c ch n m u thu n ti n Ng i mua s m HTDTY nông thôn suy ngh n i dung câu h i

và tr l i hoàn toàn theo ý hi u c a mình Tác gi có c l ng th i gian tr l i b ng

h i, thu th p nh ng ph n h i và các ý ki n th c m c c a ng i đ c đi u tra

C n c vào nh ng ph n h i và k t qu đi u tra th , b ng h i dành cho ng i tiêu dùng đ c hoàn thi n n i dung, đi u ch nh ng ngh a các câu h i phù h p h n

N i dung các phi u kh o sát sau khi đ c hoàn thi n liên quan đ n các n i dung nh sau (c th trong ph l c 1 và 2):

+ i v i doanh nghi p bán l HTDTY, các câu h i liên quan đ n: Quy mô kinh doanh, đ a bàn kinh doanh, lo i m t hàng kinh doanh, các y u t tác đ ng đ n quy t đ nh đ u t th ng bán l HTDTY c a doanh nghi p KVNT, m c tiêu kinh doanh, tiêu chí l a ch n đ a đi m và m t hàng kinh doanh t i KVNT, t đánh giá

c a doanh nghi p v c s bán l c a mình KVNT, tiêu chí đánh giá h th ng bán

l và mong mu n nh ng h tr c a Nhà n c đ i v i doanh nghi p bán l

+ i v i ng i mua s m HTDTY, các câu h i liên quan đ n: đ c đi m khi mua s m HTDTY, tiêu chí quy t đ nh khi mua hàng, đánh giá c a khách hàng v các lo i hình ph bi n bán l HTDTY KVNT, mong mu n c a khách hàng v các lo i hình bán l HTDTY KVNT

B c 3: Ti n hành kh o sát

Sau khi hoàn thi n phi u kh o sát, tác gi đã ti n hành kh o sát đ a bàn các t nh BSH c th nh sau:

+ a bàn kh o sát: D a trên s li u v t ng m c bán l , doanh thu d ch v

c a t ng t nh thu c BSH do T ng c c th ng k công b và m c đ phát tri n các

c s bán l c a doanh nghi p trên đ a bàn m i đ a ph ng Bên c nh đó, do h n

ch v kh n ng ti p c n doanh nghi p bán l m t s đ a ph ng, tác gi ch n m u

kh o sát doanh nghi p bán l KVNT thu c 7/11 tnh vùng BSH bao g m: Hà N i,

H i Phòng, B c Ninh, H i D ng, V nh Phúc, Nam nh và Hà Nam

+ L c l ng kh o sát viên: tác gi và đ i ng đi u tra viên thuê ngoài đã

đ c t p hu n Kh o sát viên s d a vào m i quan h c a mình đ phát phi u kh o sát đ n ng i tiêu dùng

+ Th i gian kh o sát: Tháng 11-12/2017

+ Ph ng pháp ch n m u đ c s d ng chung là phi xác su t thu n ti n + M u nghiên c u (đ c đi m chi ti t m u nghiên c u đ c trình bày n i dung ti p theo):

i v i doanh nghi p bán l HTDTY t i KVNT vùng BSH:

T ng s phi u phát ra: 150 phi u

S phi u ph n h i: 124 phi u

S phi u không s d ng đ c: 09 phi u (do thi u nhi u thông tin)

- Rà soát s b đ chu n b phân tích d li u:

Tr c khi phân tích d li u c n có nh ng rà soát s b đ đ m b o tính chính xác c a thông tin thu th p đ c C th g m các b c:

+ Phân lo i phi u theo các nhóm đ i t ng kh o sát và đ a bàn kh o sát + ánh giá tính đ i di n c a m u nghiên c u so v i d đ nh ban đ u c a

ng i nghiên c u, đ m b o t l c a các nhóm đ c l a ch n

+ Biên t p d li u: Ng i nghiên c u ti n hành ki m tra m c đ hoàn thi n

c a t ng b ng h i Rà soát các b ng h i còn tr ng nhi u thông tin và ki m tra m c đ quan tr ng c a các n i dung đ c tr l i/không đ c tr l i T đó lo i b nh ng phi u thi u nhi u thông tin quan tr ng

+ Mã hóa d li u: Phi u kh o sát đ c mã hóa theo câu h i trong t ng lo i

b ng h i và đ c nh p li u

- Phân tích d li u:

Ph ng pháp phân tích đ c dùng là ph ng pháp th ng kê mô t thông qua

ph n m m Excel Tác gi ti n hành th ng kê t n s , xác đ nh giá tr trung bình c a các thang đo (K t qu trình bày t i ph l c 3 và 4) Ngoài ra, nh m tìm hi u sâu h n

s khác bi t trong cách nhìn nh n c a ng i tiêu dùng và doanh nghi p, công c phân tích Independent Samples T-Test (Ph n m m SPSS 22) c ng đ c s d ng

đ x lý d li u thu th p đ c (Ph l c 5)

Trên c s đó, tác gi rút ra các nh n đ nh, đánh giá v th c tr ng h th ng bán l HTDTY c a các doanh nghi p Vi t Nam KVNT vùng BSH

* c đi m m u nghiên c u

- c đi m m u doanh nghi p đ c kh o sát mô t b ng 0.1

Trong 115 doanh nghi p bán l HTDTY vùng BSH đ c kh o sát đ c chia theo c c u lo i hình: 32 siêu th t ng h p các lo i (27,8%), 07 TTTM (6,1%), 76

c s bán l lo i hình khác (66,1%)

B ng 0.1 c đi m c a m u nghiên c u doanh nghi p bán l hàng tiêu dùng thi t y u khu v c nông thôn đ ng b ng sông H ng

m c phân lo i DNNVV theo quy mô doanh thu không hoàn toàn t ng đ ng Tác gi

ch n kh o sát 52,17% doanh nghi p có doanh thu hàng n m không quá 10 t đ ng (t ng đ ng v i doanh nghi p có quy mô siêu nh theo Ngh đ nh 39/2018/N -CP), 26,09% doanh nghi p có m c doanh thu 10 đ n 50 t đ ng (thu c lo i doanh nghi p

nh theo Ngh đ nh 39/2018/N -CP), 16,52% doanh nghi p có doanh thu t 50 đ n

d i 500 t đ ng, 5,22% doanh nghi p có doanh thu trên 500 t đ ng

Xu t phát t m c đích nghiên c u th c tr ng h th ng bán l HTDTY c a doanh nghi p KVNT vùng BSH nên tác gi ch l a ch n kh o sát các doanh nghi p

có ho t đ ng kinh doanh bán l HTDTY khu v c này Trong đó 47,83% doanh nghi p ch kinh doanh bán l , 27,83% v a bán buôn, v a bán l ; 13,91% v a bán buôn, v a bán l và có thêm ho t đ ng s n xu t và 10,43% v a bán buôn, v a bán l ,

v a s n xu t và kinh doanh trong các l nh v c khác

Nh đã trình bày trên, m u doanh nghi p đ c l a ch n kh o sát trên các

đ a bàn đ c phân b theo t l nhóm các t nh: 1 Hà N i, 2 H i Phòng, 3 H i D ng,

B c Ninh, 4 V nh Phúc, Hà Nam, 5 Nam nh Do quá trình kh o sát, t l ph n

h i không đ c nh c c u mong mu n nên tác gi thu đ c s phi u DNBL các đ a ph ng theo t l đ c trình bày trong b ng 0.1

B ng 0.2: c đi m c a m u nghiên c u ng i mua s m hàng tiêu dùng thi t y u

khu v c nông thôn đ ng b ng sông H ng

Ngh nghi p Ngh nông, lâm, ng nghi p 74 19,89 %

Công nhân, th xây, th th công 64 17,20 %

Công ch c, giáo viên, b đ i 64 17,20 %

- c đi m c a ng i mua s m đ c trình bày b ng 0.2

V s l ng kh o sát theo đ a bàn: Hà N i có di n tích l n và quy mô dân s đông nên s l ng ng i mua s m HTDTY đ c l a ch n chi m t l cao nh t (33.87%), các t nh thành còn l i m u có quy mô t ng đ i đ ng đ u dao đ ng t 9

đ n kho ng 11% Do đ c thù ng i mua s m HTDTY trong h gia đình nông thôn

ch y u thu c l a tu i trên 20 đ n d i 50 nên s l ng khách hàng thu c các nhóm này đ c l a ch n nhi u h n (t trên 18% đ n g n 25%) so v i 3 nhóm còn

l i (v i t l ch n m u t 8% đ n kho ng 13%)

C c u ngh nghi p nông thôn hi n nay khá đa d ng, vì v y vi c ch n m u

ng i mua s m HTDTY theo tiêu chí này đ c ch n t ng đ ng nhau gi a các nhóm ngh kho ng t 17% - 19%

Theo s li u th ng kê 2017, thu nh p trung bình c a 1 ng i/tháng nông thôn kho ng 2,5 tri u đ ng/1 ng i, h gia đình trung bình thu nh p kho ng t 6-10 tri u chi m t tr ng l n nên trong m u kh o sát, ng i mua s m đ i di n cho h gia đình thu c nhóm này c ng chi m t tr ng l n nh t, g n 35% M t khác, c n c Quy t đ nh

s 59/2015/Q -TTg v vi c ban hành chu n nghèo ti p c n đa chi u áp d ng cho giai

đo n 2016 – 2020 c a Th t ng Chính ph , tác gi đ a ra các m c thu nh p theo h

gia đình c a ng i mua s m đ ti n hành kh o sát khách hàng K t qu t l ng i mua

s m thu c các h gia đình theo các nhóm thu nh p đ c mô t b ng 0.2

(2) Ph ng pháp ph ng v n chuyên gia

M c tiêu c a ph ng v n chuyên gia là nh m làm rõ h n các v n đ liên quan

đ n n i dung c a phi u kh o sát Làm rõ các v n đ liên quan đ n vi c hoàn thi n h th ng bán l HTDTY nông thôn BSH c a các doanh nghi p Vi t Nam

B c 1: Hình thành n i dung ph ng v n

N i dung ph ng v n (Bút ký ph ng v n đ c trình bày Ph l c 6) xoay quanh

các trao đ i nh m làm rõ các v n đ v chi n l c hoàn thi n h th ng bán l c a doanh nghi p; các y u t tác đ ng đ n quy t đ nh đ u t h th ng bán l KVNT vùng BSH; m c tiêu hoàn thi n h th ng bán l c a doanh nghi p trong ng n h n, dài h n; tiêu chí và ph ng pháp l a ch n đ a đi m bán l ; c c u m t hàng kinh doanh; tiêu chí đánh giá h th ng bán l , nh ng h n ch ch y u đ i v i h th ng bán l HTDTY c a doanh nghi p KVNT vùng BSH và nguyên nhân,…

B c 2: Xác đ nh đ i t ng ph ng v n

Ho t đ ng ph ng v n đ c ti n hành v i 05 chuyên gia là lãnh đ o, qu n lý các c p t i doanh nghi p bán l g m: Chánh v n phòng c a T ng công ty th ng

m i Hà N i Hapro (Doanh nghi p nhà n c tr c th i đi m hoàn thành c ph n hóa có 40 c s bán l BSH, đ t m c tiêu hình thành h th ng c a hàng bán l nông thôn BSH); Tr ng ngành hàng thu c Công ty c ph n Intimex Vi t Nam (Doanh nghi p nhà n c đã c ph n hóa, có h th ng 13 siêu th h ng 2 BSH, trong đó 02 siêu th KVNT); Giám đ c h th ng siêu th thu c T p đoàn Dabaco

Vi t Nam (T p đoàn đa ngành, h th ng bán l g m 06 siêu th , TTTM phân b

r ng kh p KVNT và thành th trên đ a bàn t nh B c Ninh); Phó Giám đ c Công ty TNHH M t Thành Viên Th ng M i và D ch V Ctech (Công ty đa ngành, v n hành

01 TTTM h ng 3 t i KVNT t nh H i D ng) và Tr lý giám đ c siêu th thu c Công

ty CP phát tri n th ng m i Gia ình Vi t (Doanh nghi p t nhân, h th ng bán l

g m 02 siêu th , trong đó 01 siêu th t i KVNT t nh H i D ng)

B c 3: Ti n hành ph ng v n

+ Th i gian ph ng v n: Tháng 11-12/2017

+ Hình th c ph ng v n d i d ng: s b qua đi n tho i, email Nh ng v n

đ chi ti t ho c ch a làm rõ s đ c trao đ i qua ph ng v n tr c ti p

+T ng h p k t qu ph ng v n đ c trình bày ph l c 6

B c 4: X lý thông tin và s d ng thông tin ph ng v n

Các n i dung ph ng v n đ c t ng h p theo d ng b ng nh m m c đích nh n

đ nh đi m chung và riêng c a các nhóm doanh nghi p trong quá trình ph ng v n

N i dung này ch y u ph c v cho các ph n liên quan đ n th c tr ng và gi i pháp hoàn thi n h th ng bán l HTDTY nông thôn vùng BSH c a các doanh nghi p

Vi t Nam

5 Ý ngh a khoa h c và th c ti n c a đ tài nghiên c u

(1) V lý lu n, Lu n án góp ph n h th ng hóa và làm rõ khung lý lu n v h

th ng bán l HTDTY c a doanh nghi p g n v i đ c thù KVNT ây là đi m m i vì

ph n l n các nghiên c u tr c đây t p trung vào lý lu n chung v h th ng bán l cho

c khu v c thành th và nông thôn, th ng g n v i b i c nh các n c phát tri n, không phù h p v i đi u ki n nông thôn n c ta Vì v y, lu n án góp ph n làm rõ khung lý lu n v h th ng bán l g n v i đ c thù HTDTY và đ c thù dành cho KVNT là m t đóng góp ý ngh a và có giá tr tham kh o C th , lu n án góp ph n làm rõ khái ni m HTDTY g n v i nhu c u riêng c a ng i tiêu dùng KVNT; h th ng hóa và làm rõ khung lý lu n v h th ng bán l HTDTY c a doanh nghi p dành riêng cho KVNT g m các v n đ : phân tích tình th và xác đ nh m c tiêu đ i v i h

th ng bán l HTDTY c a doanh nghi p KVNT; quy ho ch h th ng đi m bán l ; thi t k các chính sách bán l h n h p (chính sách hàng hóa, chính sách thi t k c a hàng và tr ng bày hàng hóa, chính sách v l c l ng bán hàng và d ch v t i đi m bán) Thêm vào đó, lu n án đã h th ng hóa đ c các tiêu chí đánh giá h th ng bán

l HTDTY c a doanh nghi p thành 3 nhóm tiêu chí: nhóm tiêu chí tài chính, nhóm tiêu chí liên quan đ n m c đ hài lòng c a khách hàng và nhóm các tiêu chí khác

c bi t trong nhóm các tiêu chí khác, lu n án có đóng góp v m t lý lu n thông qua

vi c đ xu t thêm tiêu chí đánh giá h th ng bán l c a doanh nghi p v m t xã h i,

cá nhân và đ nh v hình nh doanh nghi p

(2) V th c ti n, Lu n án đã phân tích, đánh giá m t cách khách quan và tin c y

v th c tr ng h th ng bán l HTDTY KVNT vùng BSH c a doanh nghi p

Vi t Nam Qua phân tích th c tr ng, lu n án giúp ng i đ c th y rõ tình th c a h

th ng bán l HTDTY KVNT vùng BSH c a doanh nghi p Vi t Nam trong b i

c nh hi n nay t quan đi m ti p c n vi mô, vi c xác đ nh m c tiêu đ i v i h th ng bán l c a doanh nghi p Vi t Nam t i KVNT vùng BSH và th c tr ng thi t k các chính sách bán l h n h p c a doanh nghi p Vi t Nam phù h p riêng v i khu v c này T đó, lu n án đã rút ra các k t lu n v u, nh c đi m c a h th ng bán l HTDTY c a doanh nghi p Vi t Nam KVNT vùng BSH C n c vào các y u

t bên trong, bên ngoài c a doanh nghi p, lu n án đã xác đ nh đ c nguyên nhân

ch quan và khách quan d n đ n th c tr ng h th ng bán l HTDTY c a doanh nghi p n c ta i u này góp ph n làm rõ b c tranh t ng th v th c tr ng h th ng bán l HTDTY c a doanh nghi p Vi t Nam KVNT vùng BSH trong b i c nh

hi n nay

(3) V tính ng d ng, Trên c s nh ng nh n đ nh v th c tr ng, lu n án đã đánh giá đ c ti m n ng, th i c thách th c, c ng nh quan đi m hoàn thi n h

th ng bán l HTDTY c a doanh nghi p Vi t Nam KVNT vùng BSH đ n n m

2025 T đó, lu n án đ xu t 06 gi i pháp mang tính đ nh h ng và có kh n ng

ng d ng cao đ i v i doanh nghi p, bao g m: Hoàn thi n h th ng bán l HTDTY

g n v i chi n l c bán l dài h n c a doanh nghi p KVNT BSH; Hoàn thi n

c u trúc h th ng bán l HTDTY c a doanh nghi p Vi t Nam nông thôn BSH;

ng d ng các k thu t hi n đ i trong quy ho ch h th ng đ a đi m bán l HTDTY KVNT BSH c a doanh nghi p Vi t Nam; Xây d ng th ng hi u c a doanh nghi p bán l Vi t Nam, thi t k ph m t hàng phù h p v i KVNT; Phát tri n l c

l ng bán hàng đáp ng nhu c u h th ng bán l HTDTY c a doanh nghi p Vi t Nam; T ng c ng ng d ng công ngh trong v n hành h th ng bán l HTDTY

c a doanh nghi p Vi t Nam ng th i, lu n án c ng ki n ngh đ i v i các c quan

qu n lý Nhà n c c p trung ng và đ a ph ng có liên quan nh m hoàn thi n môi

tr ng bán l giúp doanh nghi p Vi t Nam có đi u ki n thu n l i trong hoàn thi n h

th ng bán l HTDTY KVNT vùng BSH đ n n m 2025

6 K t c u c a lu n án

Ngoài ph n m đ u, k t lu n, lu n án đ c k t c u làm 4 ch ng, bao g m:

Ch ng 1: T ng quan tình hình nghiên c u và kho ng tr ng nghiên c u

Ch ng 2: C s lý lu n v h th ng bán l hàng tiêu dùng thi t y u khu v c nông thôn c a doanh nghi p

Ch ng 3: Th c tr ng h th ng bán l hàng tiêu dùng thi t y u khu v c nông thôn ng b ng sông H ng c a các doanh nghi p Vi t Nam

Ch ng 4: Gi i pháp nh m hoàn thi n h th ng bán l hàng tiêu dùng thi t

y u khu v c nông thôn đ ng b ng sông H ng c a các doanh nghi p Vi t Nam

đ n n m 2025

CH NG 1: T NG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN C U

VÀ KHO NG TR NG NGHIÊN C U 1.1 T ng quan tình hình nghiên c u

H th ng bán l HTDTY KVNT c a doanh nghi p là m t trong nh ng ch

đ đ c khá nhi u h c gi , nhà nghiên c u quan tâm, tìm hi u Theo góc đ nghiên

c u và kh n ng ti p c n tài li u c a mình, tác gi cho r ng có nh ng công trình khoa

h c tiêu bi u đ c p đ n ch đ này theo các khía c nh nh sau:

1.1.1 T ng quan tình hình nghiên c u v h th ng bán l

Các công trình nghiên c u v h th ng bán l nói chung th ng đ c p đ n

m t s n i dung nh xu h ng phát tri n c a bán l trong b i c nh hi n nay, đ c

bi t nh ng n m đ u c a th k 21; các khái ni m, phân lo i liên quan đ n bán l , h

th ng bán l , môi tr ng bán l và lý lu n n n t ng v chi n l c t ng tr ng bán l ,

mô hình bán l , marketing bán l , các quy t đ nh trong qu n lý h th ng bán l …

M t s công trình tiêu bi u c a tác gi n c ngoài đ c p đ n b i c nh và xu

h ng phát tri n c a bán l trong th p niên đ u c a th k 21 nh Fernie và c ng s (2003), Sullivan và Adcock (2011), Levy và c ng s (2014)… Nhìn chung, các tác gi

đ u th ng nh t quan đi m v s thay đ i nhanh chóng c a công ngh và xu h ng tiêu dùng, đ c bi t trong b i c nh cu c cách m ng công nghi p l n th t mang l i

nh ng tác đ ng sâu r ng trên toàn th gi i và có nh h ng đ n m i l nh v c kinh

t , trong đó ngành bán l là m t trong nh ng ngành ch u nh h ng m nh nh t

Nh ng nh h ng này v a t o ra nh ng c h i phát tri n, v a t o ra nh ng thách

th c to l n đ i v i các doanh nghi p ho t đ ng trong l nh v c bán l S phát tri n

c a công ngh và Internet mang l i c h i phát tri n bùng n cho các doanh nghi p

th ng m i đi n t , đ ng th i t o ra nh ng thách th c to l n cho các h th ng bán

l qua c a hàng truy n th ng Tuy nhiên, ngay t i các n c phát tri n, th ng

m i đi n t c ng không th thay th hoàn toàn và ngay l p t c cho h th ng bán l qua c a hàng Hai ph ng th c này c nh tranh kh c li t nh ng song hành, b tr cho nhau Công ngh , thói quen mua s m c a khách hàng c ng khi n các h th ng bán l qua c a hàng ph i thay đ i trong quy ho ch, phát tri n h th ng, các tác nghi p

t i c a hàng, ph m t hàng, đ nh giá… (McKinsey, 2017)

Nh ng nghiên c u góp ph n phân đ nh các khái ni m chung, các y u t môi

tr ng liên quan đ n bán l , h th ng bán l có s đóng góp tiêu bi u c a các tác gi : Fernie và c ng s (2003), Kotler (Phan Th ng d ch 2007), Nguy n Bách Khoa và Cao Tu n Khanh (2011), Levy và c ng s (2014), Nguy n Th Hu (2014), T

L i (2016) Các tác gi đã có đóng góp trong vi c phân đ nh các khái ni m chung,

đ nh hình các khung lý thuy t làm c n c cho các nhà nghiên c u ti p theo k th a và phát tri n nghiên c u c lý lu n và th c ti n v h th ng bán l X ng đáng là ng i tiên phong, đ t n n móng cho Marketing hi n đ i, Kotler (Phan Th ng d ch 2007)

đ a ra m t s khái ni m có tính ch t c n b n trong nghiên c u v bán l và h th ng bán l nh th tr ng, th tr ng ng i tiêu dùng và hành vi mua hàng c a ng i tiêu dùng, th tr ng các doanh nghi p và hành vi mua nhân danh doanh nghi p, bán l …

u đ c p khá chi ti t các lý lu n mang tính nguyên lý v bán l nh ng Fernie và

c ng s (2003) ch n cách ti p c n nghiên c u bán l theo quan đi m t o l p, qu n lý chu i cung ng, còn Levy và c ng s (2014) t p trung vào chi n l c t ng tr ng, các quy t đ nh nghi p v g n v i t ng nhà bán l Các tác gi và công trình nghiên

c u v a nêu c a các tác gi n c ngoài tuy có đóng góp v khung lý lu n chung

nh ng đ u l y b i c nh nghiên c u và phân tích các n c phát tri n, b i v y các công trình nghiên c u c a tác gi trong n c g n v i nh ng đ c thù c a Vi t Nam đóng vai trò quan tr ng góp ph n b sung khung lý lu n và th c ti n v bán l n c

ta Nguy n Bách Khoa và Cao Tu n Khanh (2011) t góc nhìn c a doanh nghi p

th ng m i đã góp ph n c ng c nh ng lý lu n liên quan đ n h th ng bán l c a doanh nghi p nh : th tr ng bán l , khách hàng cá nhân, các quy t đ nh qu n tr

m ng phân ph i c a doanh nghi p th ng m i, phân đ nh m t s khái ni m và phân

lo i, đánh giá u nh c đi m các c s bán l ph bi n n c ta Nguy n Th Hu

(2014) t ng h p các nghiên c u trong, ngoài n c nh m làm rõ quan ni m v bán l

và th tr ng bán l g n v i b i c nh hi n nay, phân lo i các hình th c bán l trên th

tr ng bao g m bán l truy n th ng và bán l hi n đ i phù h p v i tình hình Vi t Nam, khái ni m c b n v h th ng bán l , phân lo i các thành ph n trong h th ng bán l theo quan đi m ti p c n v mô Khác v i công trình c a tác gi Nguy n Th

ph ng th c phân ph i bán l n c ta khá pha t p, v n còn m t s đ c đi m c a h

th ng phân ph i m u d ch t p trung tr c đây và đang d n chuy n đ i sang h th ng bán l theo chu i ki u Âu – M Vì th , các hi p đ nh th ng m i th h m i mang

l i cho doanh nghi p Vi t Nam không ch c h i mà c nh ng thách th c

Nh ng nghiên c u v chi n l c marketing, t ng tr ng bán l , mô hình bán

l có s đóng góp tiêu bi u c a m t s tác gi : Kotler (V Tr ng Hùng d ch 2006), Sullivan và Adcock (2011), Dey và c ng s (2012), Berman và c ng s (2017)

C th , Kotler (V Tr ng Hùng d ch 2006) trình bày các nghi p v qu n lý marketing, trong đó có các n i dung có th k th a trong nghiên c u h th ng bán l nh : Phân tích các c h i marketing, l a ch n th tr ng m c tiêu, ho ch

đ nh chi n l c marketing… Sullivan và Adcock (2011) nghiên c u mô hình v hành

vi ng i mua hàng và đ xu t phát tri n mô hình cho bán l hi n đ i nói chung Tuy nhiên c ng gi ng nh Vi t Nam, bán l n có nhi u s khác bi t v trình đ phát tri n và v n hóa so v i các n c phát tri n ph ng Tây, đ c bi t KVNT, b i v y Dey và c ng s (2012) trong công trình nghiên c u c a mình đã đ xu t c i ti n mô hình bán l có t ch c th tr ng nông thôn n ây c ng là g i ý có giá tr cho nh ng nghiên c u phát tri n mô hình h th ng bán l KVNT các n c

đang phát tri n Berman và c ng s (2017) là m t trong nh ng công trình m i g n đây v qu n tr bán l , do đó có s k th a các nghiên c u đi tr c, các tác gi ch n

góc ti p c n chi n l c bán l g n v i kênh phân ph i Bên c nh m t s khái ni m

c n b n, nh ng n i dung nghiên c u ph bi n v bán l , công trình c ng đ c p đ n

m i quan h c a nhà bán l v i các thành viên khác trong kênh phân ph i và v i khách hàng

Nh ng nghiên c u v các y u t chính trong marketing bán l , qu n lý h

th ng bán l , trong đó đ c p đ n n i dung nghiên c u v h th ng bán l (quy

ho ch đ a đi m, chính sách bán l h n h p…) có s đóng góp tiêu bi u c a các tác

gi : Clarke (1998), Lê Quân và Hoàng V n H i (2010), Sullivan and Adcock (2011), Nguy n Bách Khoa và Cao Tu n Khanh (2011), Ph m Huy Giang (2011),

Tr ng ình Chi n (2012), Levy và c ng s (2014), Berman và c ng s (2017)

T ng quan các công trình tiêu bi u nghiên c u v quy ho ch đ a đi m trong h

th ng bán l c a doanh nghi p, đ c bi t ph i k đ n đóng góp c a tác gi Clarke (1998) trong vi c khái quát quá trình phát tri n và ng d ng các ph ng pháp ho ch

đ nh đ a đi m bán l đã và đang đ c các doanh nghi p các n c bán l phát tri n

áp d ng qua các giai đo n: Giai đo n 1 (nh ng n m 70 – 80 c a th k tr c), các doanh nghi p l a ch n đ a đi m ch y u d a trên c m tính ho c ph ng pháp “danh

m c ki m tra”, ph ng pháp “t ng t ”; Giai đo n 2 (Cu i nh ng n m 80, đ u

nh ng n m 90 c a th k 20), các doanh nghi p có xu h ng áp d ng nhi u k thu t, mô hình l a ch n đa d ng h n v i s h tr c a máy tính, nh ng v n d a trên

n n t ng là ph ng pháp “danh m c ki m tra” Trong đó, ph bi n là ph ng pháp

ho ch đ nh d a trên s h tr c a h th ng GIS (Geographical information systems –

H th ng thông tin đ a lý) Giai đo n 3 (t cu i nh ng n m 90 c a th k tr c), cùng v i s phát tri n c a khoa h c máy tính và các công ngh bán l d a trên n n

t ng Internet, c ng nh hành vi mua s m thay đ i c a ng i tiêu dùng, vi c l a ch n

và ho ch đ nh đ a đi m b trí c a hàng c a doanh nghi p bán l tr nên khó kh n

h n, đòi h i nh ng mô hình ho ch đ nh đ a đi m ph i có kh n ng phân tích nhi u

h n các bi n s và s t ng quan gi a các bi n s Nh ng t ng h p và đánh giá c a tác gi v t ng ph ng pháp c ng nh xu h ng phát tri n trong k thu t l a ch n

đ a đi m có th đ c k th a trong phân tích, so sánh v i th c tr ng nghiên c u h

th ng bán l HTDTY c a doanh nghi p Vi t Nam Và là c n c lý lu n giúp đ xu t

gi i pháp cho doanh nghi p Vi t Nam hoàn thi n ph ng pháp ho ch đ nh đ a đi m bán l HTDTY Lê Quân và Hoàng V n H i (2010) có nghiên c u n i dung v t

ch c m ng l i bán hàng và thi t l p các đi m bán hàng c a doanh nghi p th ng

m i Trong đó, đ c p các mô hình và c n c l a ch n mô hình t ch c m ng l i bán hàng theo khu v c đ a lý, theo s n ph m, theo khách hàng ho c h n h p Tuy nhiên, nh ng n i dung này m i đ c đ c p m c s b , ch a đi sâu trình bày

c th các ph ng pháp, k thu t c th s d ng trong quy ho ch đi m bán và góc

ti p c n trong trình bày m t s mô hình t ch c m ng l i bán hàng có s giao thoa

nh t đ nh v i t ch c l c l ng bán hàng c a doanh nghi p Tr ng ình Chi n (2012) ti p c n kênh phân ph i t quan đi m c a nhà s n xu t, tuy nhiên h th ng bán l c a doanh nghi p bán l là c p cu i trong kênh phân ph i tr c khi đ n tay

ng i tiêu dùng nên công trình c ng có giá tr tham kh o trong các nghiên c u v h

th ng bán l c a doanh nghi p bán l khi xem xét m i quan h v i các thành viên khác trong kênh phân ph i Hai công trình bao g m Sullivan và Adcock (2011) thiên v marketing bán l , Levy và c ng s (2014) t p trung vào chi n l c t ng tr ng

và qu n tr bán l Nh ng nghiên c u này m c dù có m t vài n i dung s d ng thu t

ng khác nhau hay s p x p trình bày khác nhau nh ng c b n khá t ng đ ng v quan

đi m trong nghiên c u các y u t chính c a marketing bán l nh đ a đi m, hình nh

bán l , thi t k và b trí c a hàng, đ nh giá, xúc ti n, ch m sóc khách hàng,… Trong đó, quy trình đánh giá và l a ch n khu v c, đ a đi m bán l đ c trình bày theo t ng b c rõ ràng Ngoài ra, các n i dung liên quan đ n truy n thông bán l

h n h p, hình nh c m nh n, đ nh v trong xây d ng h th ng bán l c ng có giá tr tham kh o r t cao v m t lý lu n

1.1.2 T ng quan tình hình nghiên c u v h th ng bán l hàng tiêu dùng thi t y u khu v c nông thôn

Nh ng nghiên c u v HTDTY có s đóng góp tiêu bi u c a các tác gi : Nguy n Th Bích Loan (2013), Tr nh Th Thanh Th y (2015) Hai tác đ u ti p c n nghiên c u theo chu i cung ng HTDTY trên th tr ng n i đ a, đã có đóng góp trong vi c h th ng hóa nh ng lý lu n v chu i cung ng HTDTY và ch n nghiên

c u đi n hình chu i cung ng c a m t s HTDTY tiêu bi u Tr c đây khái ni m hàng thi t y u hay tiêu dùng thi t y u đ c s d ng ph bi n trong th c ti n và nghiên c u n c ta nh ng ch a th ng nh t v cách hi u d n đ n khó kh n trong

th ng kê, qu n lý hay nghiên c u, v n d ng Tác gi Nguy n Th Bích Loan đã có

s liên h , t ng h p khái ni m HTDTY t các khái ni m g n g i, đ c s d ng ph

bi n trên th gi i nh hàng tiêu dùng nhanh (FMCG), hàng thi t y u (Staple goods)

Ti p t c đóng góp vào vi c phân đ nh khái ni m hàng thi t y u, tác gi Tr nh Th Thanh Th y đã h th ng hóa các quy đ nh c a lu t, v n b n qu n lý c a c quan Nhà n c v hàng thi t y u, t đó làm rõ thêm s thay đ i v quy đ nh, danh m c hàng thi t y u g n v i đi u ki n phát tri n kinh t và m i đ a ph ng n c ta qua các th i k

Nh ng nghiên c u v ng i tiêu dùng nông thôn, th tr ng nông thôn các

n c và Vi t Nam có s đóng góp tiêu bi u c a các tác gi : Velayudhan (2007), Kim và Stoel (2010), Dey và c ng s (2012), Shah (2013), Moslehpour và Van Kien Pham (2013), Nielsen (2014), Seaman (2015) Velayudhan (2007) nghiên c u

v marketing riêng cho KVNT, h ng t i đ i t ng khách hàng nông thôn mang nhi u đ c thù khác bi t mà tr c đó ít công trình nghiên c u đ c p c th , tách riêng v i khách hàng thành th Theo h ng đó, tác gi làm rõ nh ng đ c tr ng c a

th tr ng nông thôn, ng i tiêu dùng nông thôn, minh h a thông qua nh ng nghiên

c u đi n hình, đ xu t ph ng án đ c nh tranh trên th tr ng nông thôn… K

th a nh ng nghiên c u v th tr ng và ng i tiêu dùng nông thôn c a các tác gi

đi tr c, Shah và Desai (2013) đ xu t 4 đ nh h ng: Kh n ng chi tr (Affordability), S s n có (Availability), S ch p nh n (Acceptability), S nh n bi t (Awareness) cho các chính sách bán l và Marketing nông thôn h n h p c a doanh nghi p đ t trong b i c nh KVNT c a n S d ng ph ng pháp kh o sát qua phi u đi u tra b ng th ho c phát tr c ti p, các công trình c a Kim và Stoel (2010), Dey và c ng s (2012) ti n hành nghiên c u nhu c u s n ph m, th ng hi u, hành

vi mua c a ng i tiêu dùng nông thôn K t qu nghiên c u c a hai công trình này

g i ý cho các nhà bán l KVNT ý t ng phát tri n mô hình kinh doanh, đ nh

h ng th tr ng và l y ng i tiêu dùng làm trung tâm nh m thu hút ng i mua hàng đ a ph ng Bên c nh đó, các nghiên c u có giá tr tham kh o cao v ph ng pháp đi u tra c ng nh x lý d li u Tuy nhiên, ph i l u ý r ng hành vi mua c a

ng i mua hàng ph thu c l n vào v n hóa, đ c đi m dân c , do đó c n có nh ng nghiên c u ki m ch ng thêm nh ng khu v c khác nhau tr c khi khái quát hóa các k t qu nghiên c u Cùng nghiên c u v hành vi c a ng i tiêu dùng KVNT

nh hai công trình trên nh ng Moslehpour và Van Kien Pham (2013) ti n hành đi u tra b ng phi u kh o sát t p trung vào hành vi, thái đ , c m nh n c a ng i tiêu dùng đ i v i c a hàng th ng m i hi n đ i nông thôn Vi t Nam M c dù nhóm tác gi không đ xu t c th nên tri n khai mô hình h th ng bán l HTDTY nh

th nào cho phù h p v i đ c đi m c a ng i tiêu dùng nông thôn nh ng c ng đã

đ a ra đ c m t s khuy n ngh đ i v i các doanh nghi p bán l v quy t đ nh đ u

t h th ng bán l hi n đ i KVNT Bên c nh đó, nghiên c u hành vi c a ng i tiêu dùng nông thôn có th xem xét các báo cáo k t qu kh o sát th tr ng đ c

ti n hành c a công ty Nielsen, m t công ty qu c t chuyên nghiên c u th tr ng có

uy tín B n báo cáo “Gi i mã ng i tiêu dùng nông thôn Vi t Nam” (Nielsen, 2014) cung c p nh ng k t qu kh o sát h u ích liên quan đ n hành vi mua hàng c a ng i tiêu dùng nông thôn Vi t Nam v i nhi u đi m khác bi t so v i ng i tiêu dùng thành ph ây là nh ng s li u mang tính khái quát, có th đ c s d ng làm c s cho nh ng kh o sát chuyên sâu, c th h n v h th ng bán l c a doanh nghi p KVNT Ngoài ra, công trình nghiên c u c a Seaman (2015) v h gia đình kinh doanh c ng có giá tr tham kh o trong các nghiên c u v h th ng bán l KVNT

H gia đình nh t bào c a xã h i v m t dân s , kinh t xã h i Bài báo đi vào m t

ch đ nhìn chung v n còn ít đ c quan tâm nghiên c u đó là h gia đình kinh doanh nông thôn, trong đó h gia đình đ c xem xét nh m t ch th kinh t S

d ng ph ng pháp t ng quan các tài li u liên quan đ n ch đ , tác gi đã đ nh ngh a, xác đ nh vai trò, c u trúc c a nh ng h gia đình kinh doanh và đ xu t nh ng

ph ng án t o không gian phát tri n cho m t thành ph n kinh t khá ph bi n KVNT Bài báo là m t tham kh o có giá tr liên quan đ n h kinh doanh cá th trong nghiên c u h th ng bán l HTDTY c a doanh nghi p B i đ i v i các doanh nghi p bán l , h kinh doanh cá th đ c nhìn nh n v a nh nh ng đ i th c nh tranh m nh t i KVNT, v a có th tr thành đ i tác ti m n ng n u có th chuy n đ i, thu hút h tham gia h th ng bán l c a doanh nghi p

1.1.3 T ng quan tình hình nghiên c u v h th ng bán l hàng tiêu dùng thi t y u khu v c nông thôn ng b ng sông H ng c a doanh nghi p Vi t Nam

Nông thôn BSH là khu v c đ ng b ng r ng l n, n i m t đ và đ i s ng dân c khá cao so v i m t b ng các KVNT Vi t Nam H th ng bán l HTDTY khu v c này v n ph bi n là các lo i hình bán l truy n th ng, h th ng bán l hi n

đ i c a doanh nghi p ch a phát tri n t ng x ng v i nhu c u ã có m t s công trình nghiên c u tiêu bi u c a các tác gi đi tr c v th ng m i nông thôn nói chung, vùng BSH nói riêng theo các góc ti p c n, ph m vi nghiên c u khác nhau

u tiên ph i k đ n công trình c a tác gi Ph m V Lu n (2005) nghiên c u phát tri n th tr ng nông thôn BSH theo m t s ngành hàng, m t hàng tiêu dùng ch

y u và theo kênh phân ph i, m ng l i phân ph i ch y u, trong đó đ c p đ n hai

m ng l i ph bi n KVNT vùng BSH là h th ng ch truy n th ng và h th ng các c a hàng, siêu th , trung tâm th ng m i Cùng nghiên c u phát tri n th tr ng nông thôn d i góc đ qu n lý kinh t nh nghiên c u c a tác gi Ph m V Lu n, tuy nhiên tác gi Ph m H ng Tú (2013) ch n cách ti p c n theo th tr ng cung,

c u bán l hàng tiêu dùng nông thôn Công trình có giá tr tham kh o cao trong

vi c t ng h p các khái ni m, khái quát chung tình hình th tr ng bán l nông thôn,

t ng h p các chính sách h tr bán l hàng tiêu dùng c a nhà n c và m t s gi i pháp g n v i phát tri n th tr ng, g n v i hoàn thi n h th ng bán l Tuy nhiên,

do nghiên c u l a ch n góc ti p c n v mô đ i v i bán l hàng tiêu dùng nông thôn Vi t Nam nên các n i dung nghiên c u không đ c p sâu đ n h th ng bán l HTDTY c p đ doanh nghi p Ti p n i các công trình tr c v th tr ng bán l nông thôn, ng Huy n Trang (2016) trình bày n m n i dung nghiên c u: gi i thi u chung v th tr ng nông thôn Vi t Nam, đ c đi m c a th tr ng nông thôn

Không đ c p t t c các lo i hình c s bán l , Ph m Huy Giang (2011) l a

ch n ch nghiên c u h th ng phân ph i hi n đ i d ng chu i siêu th bán l , lo i hình bán l hi n đ i đang đ c doanh nghi p phát tri n m nh c khu v c nông thôn và thành th Tác gi c ng gi i h n đ a bàn nghiên c u t i thành ph Hà N i, trung tâm kinh t l n nh t khu v c BSH M c dù nhìn chung KVNT, h th ng

chu i siêu th v n ch a lan t a đ n do nhi u v n đ liên quan đ n c s h t ng, thu

nh p dân c , chi phí… Nghiên c u ch ra r ng các vùng nông thôn ven đô Hà N i,

th tr n là nh ng khu v c đ y ti m n ng đ t ng b c phát tri n các chu i siêu th

nh , c a hàng ti n ích trong bán l HTDTY Mô hình h th ng bán l theo chu i là

g i ý cho các doanh nghi p bán l trên th tr ng nông thôn h ng t i dù v i quy

mô nh h n và đ c t ch c phù h p v i đ c thù c a th tr ng nông thôn

Ngoài ra, đ phát tri n đ c h th ng bán l HTDTY hi n đ i, đ ng b , có

kh n ng bao ph và c nh tranh v i doanh nghi p n c ngoài KVNT BSH,

c n nghiên c u nh ng bài h c đi n hình, t ng b c hình thành nh ng t p đoàn bán l đ m nh, có mô hình t ch c phù h p nh m thu hút các c s bán l khác tham gia, d n d t th tr ng bán l nông thôn phát tri n lành m nh Do đó, công trình c a tác gi Tr nh Th Thanh Th y (2008) nghiên c u kinh nghi m các n c

v t p đoàn bán l có giá tr tham kh o cao trong nghiên c u h th ng bán l HTDTY KVNT c a doanh nghi p Vi t Nam Công trình đã h th ng đ c các

lý lu n liên quan đ n t p đoàn bán l , phân tích khá đa d ng các bài h c v phát tri n t p đoàn trên th gi i c ng nh th c tr ng các t ng công ty, doanh nghi p bán l l n n c ta, t đó g i ý m t s gi i pháp nh m phát tri n các t p đoàn bán l Vi t Nam M t nghiên c u khác c ng là bài h c kinh nghi m đi n hình cho các nghiên c u v h th ng bán l HTDTY c a doanh nghi p Vi t Nam, đó là công b c a T ng công ty Th ng m i Hà N i (2014) v “th c tr ng và nh ng tác

đ ng c a h i nh p kinh t qu c t đ n phát tri n h th ng phân ph i bán l c a

T ng công ty Th ng m i Hà N i” T ng công ty Th ng m i Hà N i (Hapro) là

m t doanh nghi p th ng m i hàng đ u v a làm nhi m v kinh doanh, v a hoàn thành nhi m v đi u ti t th tr ng BSH và c n c Bài vi t t góc nhìn c a doanh nghi p đã khái quát ho t đ ng c a Hapro, quá trình hình thành và kinh nghi m phát tri n h th ng phân ph i bán l c a T ng công ty, nh ng khó kh n và thu n l i trong đi u ki n h i nh p kinh t qu c t đ i v i ho t đ ng kinh doanh

th ng m i bán buôn và bán l c a T ng công ty, đ nh h ng phân ph i bán l

c a t ng công ty và m t s đ xu t ph ng h ng phát tri n

1.2 Kho ng tr ng nghiên c u

T t ng quan các công trình nghiên c u nêu trên, tác gi th y r ng có nhi u công trình nghiên c u trong n c và qu c t c a các tác gi đi tr c d i các hình

th c sách, đ tài nghiên c u khoa h c, lu n án ti n s , bài báo khoa h c liên quan

đ n n i dung nghiên c u c a đ tài V i m c đích nghiên c u khác nhau, các công

trình nghiên c u này theo đu i quan đi m ti p c n và h ng nghiên c u khá đa

d ng, nh ng có th t m phân nh ng k t qu nghiên c u chính thành các ch đ l n

nh sau:

Nghiên c u đa d ng và có s l ng công trình l n nh t là các nghiên c u lý

lu n chung v h th ng bán l , trong đó đ c p đ n các n i dung nh xu h ng phát tri n c a bán l trong b i c nh hi n nay; các khái ni m, phân lo i liên quan đ n bán

l , h th ng bán l , môi tr ng bán l và lý lu n n n t ng v chi n l c t ng tr ng bán l , mô hình bán l , marketing bán l , các quy t đ nh qu n lý h th ng bán l …

Nghiên c u v h th ng bán l HTDTY KVNT bao g m nh ng công trình

v HTDTY, chu i cung ng HTDTY; v ng i tiêu dùng nông thôn, th tr ng nông thôn các n c và Vi t Nam

Nh ng nghiên c u v h th ng bán l HTDTY KVNT vùng BSH c a doanh nghi p Vi t Nam ch y u t p trung nghiên c u phát tri n th tr ng bán l nông thôn nói chung, BSH nói riêng theo quan đi m ti p c n v mô, bên c nh m t

s công trình nghiên c u h th ng bán l c a m t lo i hình bán l ho c bài h c kinh nghi m v mô hình t p đoàn bán l cho các doanh nghi p Vi t Nam hay nghiên c u tình hu ng v h th ng bán l c a m t doanh nghi p trong b i c nh h i nh p

Qua đó, có th rút ra kho ng tr ng nghiên c u nh sau:

V m t lý lu n, các tác gi đi tr c đã nghiên c u b i c nh, xu h ng phát

tri n, các y u t nh h ng, chi n l c, mô hình t ng tr ng bán l , phân lo i c s bán l , quy ho ch đ a đi m bán l , các chính sách bán l h n h p… Tuy nhiên, các

lý lu n này đ u đ c v n d ng chung cho bán l c KVNT và thành th , ch a làm

rõ nh ng nét đ c thù riêng trong lý lu n v h th ng bán l KVNT c a doanh nghi p Bên c nh đó, khái ni m và phân đ nh HTDTY trong m t s công trình nghiên c u tr c đây ch a th ng nh t, ch a g n v i nhu c u riêng c a ng i tiêu dùng KVNT Các tiêu chí đánh giá h th ng bán l ch y u t p trung vào nhóm tiêu chí tài chính

V m t th c ti n, m t s công trình nghiên c u tr c đây, đ c bi t các công

trình nghiên c u trong n c đã nghiên c u v th tr ng bán l KVNT Vi t Nam

và BSH Tuy nhiên, các nghiên c u ch y u ti p c n góc đ v mô, qu n lý nhà

n c đ i v i th tr ng bán l nông thôn ho c ch d ng l i nghiên c u hành vi

ng i tiêu dùng nông thôn c n c hay m t t nh, ch a có nghiên c u th c ti n nào

v h th ng bán l HTDTY KVNT BSH d i góc đ doanh nghi p

T nh ng kho ng tr ng nghiên c u đ c phát hi n trên, lu n án h ng t i làm rõ khái ni m HTDTY, phân đ nh n i dung nghiên c u h th ng bán l HTDTY

g n v i đ c thù KVNT theo quan đi m ti p c n vi mô c a doanh nghi p xu t b sung m t s tiêu chí đánh giá nh m h th ng hóa đ y đ h n các nhóm tiêu chí đánh giá h th ng bán l HTDTY c a doanh nghi p C n c các lý lu n đã đ c h

th ng hóa và làm rõ, ti n hành kh o sát th c tr ng h th ng bán l HTDTY c a các doanh nghi p Vi t Nam KVNT BSH Trên c s đó, lu n án ch ra nh ng h n

ch c a h th ng bán l nh m đ xu t m t s gi i pháp và ki n ngh giúp các doanh nghi p Vi t Nam hoàn thi n h th ng bán l HTDTY c a mình KVNT BSH

Do đó, đ tài lu n án “Nghiên c u h th ng bán l hàng tiêu dùng thi t y u khu v c nông thôn đ ng b ng sông H ng c a các doanh nghi p Vi t Nam” có tính

m i, không b trùng l p và có tính k th a các công trình nghiên c u tr c đây

CH NG 2: C S LÝ LU N V H TH NG BÁN L HÀNG TIÊU DÙNG

THI T Y U KHU V C NÔNG THÔN C A DOANH NGHI P

2.1 Khái quát v h th ng bán l hàng tiêu dùng thi t y u khu v c nông thôn

c a doanh nghi p

2.1.1 Các khái ni m c b n

2.1.1.1 Hàng tiêu dùng thi t y u

Theo T đi n ti ng Vi t (2010) c a Vi n ngôn ng h c gi i thích: “Thi t

y u là r t c n thi t, không th thi u đ c” i u đó có ngh a nh ng hàng hoá đ c

coi là thi t y u ph i là nh ng lo i hàng hoá r t c n thi t, không th thi u trong tiêu dùng hàng ngày c a đ i đa s ng i dân Tuy nhiên, danh m c các m t hàng tiêu dùng thi t y u thay đ i tùy theo t ng th i k và có th có s khác bi t nh t đ nh gi a các khu v c, vùng mi n do nh ng đ c tr ng v t p quán tiêu dùng và trình đ phát tri n B i v y, các m t hàng tiêu dùng đ c cho là thi t y u đ i v i khu v c thành

th v c b n t ng đ ng nh ng c ng có th không hoàn toàn trùng kh p v i các m t

hàng tiêu dùng thi t y u dành cho KVNT v ch ng lo i, ch t l ng, m c giá…

Vi t Nam, tr i qua quá trình phát tri n, chuy n đ i t n n kinh t k

ho ch, bao c p sang n n kinh t th tr ng đ nh h ng xã h i ch ngh a, khái ni m hàng hóa thi t y u đ c đ c p trong nhi u v n b n pháp lu t khác nhau v i s

l ng, ch ng lo i có s thay đ i qua t ng th i k

“N m 1986, Nhà n c ban hành quy đ nh qu n lý 6 m t hàng thi t y u

(l ng th c, ch t đ t, n c m m, xà phòng, th t, đ ng theo Quy t đ nh s 122/1986/Q -H BT)”

“N m 2011 qu n lý 7 m t hàng (thép xây d ng, xi m ng, khí hóa l ng, s a

b t cho tr em d i 6 tu i, đ ng n, phân bón hóa h c, th c n ch n nuôi gia súc theo Quy t đ nh s 779/2011/Q -BTC)”

“N m 2012 qu n lý 9 lo i hàng hóa, d ch v , b sung thêm 2 lo i vào n m

2015 (cung c p đi n sinh ho t, cung c p n c sinh ho t, truy n hình tr ti n, d ch

v đi n tho i c đ nh m t đ t, d ch v thông tin di đ ng m t đ t tr sau, d ch v thông tin di đ ng m t đ t tr tr c, d ch v truy nh p Internet, v n chuy n hành khách đ ng hàng không, v n chuy n hành khách đ ng s t, mua bán c n h chung

c , các d ch v sinh ho t do đ n v qu n lý khu chung c cung c p, phát hành th ghi n n i đ a, m và s d ng d ch v tài kho n thanh toán (áp d ng cho khách hàng cá nhân), vay v n cá nhân (nh m m c đích tiêu dùng), b o hi m nhân th theo Quy t đ nh s 52/2012/Q -TTg c a Th t ng Chính ph ban hành Danh m c hàng hóa, d ch v thi t y u ph i đ ng ký h p đ ng theo m u, đi u ki n giao d ch chung; s a đ i, b sung b ng Quy t đ nh s 35/2015/Q -TTg)”

Lu t B o v quy n l i ng i tiêu dùng 2010 và Lu t giá 2012 ra đ i đã lu t hóa các quy đ nh v hàng hóa, d ch v thi t y u Khái ni m hàng hóa, d ch v thi t

y u l n đ u tiên đ c đ nh ngh a trong v n b n pháp lu t c a Nhà n c t i đi u 4,

Lu t giá n m 2012, theo đó “Hàng hóa, d ch v thi t y u là nh ng hàng hóa, d ch v không th thi u cho s n xu t, đ i s ng, qu c phòng, an ninh, bao g m: nguyên li u, nhiên li u, v t li u, d ch v chính ph c v s n xu t, l u thông; s n ph m đáp ng nhu

c u c b n c a con ng i và qu c phòng, an ninh” i u 19 Lu t B o v quy n l i

ng i tiêu dùng trao quy n cho Th t ng Chính ph ban hành danh m c hàng hóa,

c m; th c ph m ch bi n; th y h i s n; g o tr ng; đ ng; d u n; rau c qu ” (Tr nh

Th Thanh Th y, 2015)

Nh v y, danh m c hàng hóa thi t y u c a m i qu c gia hay m i đ a ph ng

có th thay đ i qua t ng giai đo n phát tri n nh ng ph i phù h p v i tình hình, m c tiêu phát tri n kinh t - xã h i c a th i k đó Nhìn chung, các m t hàng thi t y u

th ng g n li n v i nhu c u tiêu dùng c b nnh n u ng, , ch m sóc cá nhân và gia đình, h c t p… Các nhu c u này khá g n g i v i b c nhu c u đ u tiên liên quan

đ n th ch t và sinh lý trong c u trúc b c nhu c u c a Maslow (1943):

M C CAO Nhu c u v s t hoàn thi n

Nhu c u v s kính m n và lòng t tr ng Nhu c u v quy n s h u và tình c m

M C TH P Nhu c u v an toàn và an ninh

ph m, thu c lá, đ u ng, các s n ph m ch m sóc cá nhân và gia đình, trong đó bao

g m c các siêu th th c ph m, hi u thu c (Morgan Stanley Capital International (MSCI) và Standard & Poor’s, 1999) Theo đó, “Hàng tiêu dùng thi t y u đ c hi u

là hàng hoá mà m i ng i không th ho c không mu n c t gi m ngân sách dành cho chúng b t k tình hình tài chính c a h Các m t hàng tiêu dùng thi t y u đ c coi là không theo chu k , có ngh a là chúng luôn có nhu c u, b t k kinh t đang t ng

tr ng t t hay không”

Nói tóm l i, tuy cách ti p c n, phân lo i HTDTY c a Vi t Nam và qu c t có

nh ng đi m khác bi t nh t đ nh, nh ng đ u th ng nh t khía c nh là chúng nh m đáp ng nh ng nhu c u c b n và thi t y u c a đ i b ph n dân chúng (Nguy n Th Bích Loan, 2013) i u đó có ngh a, vi c xác đ nh danh m c hàng hóa nào là HTDTY c n g n v i đ c thù nhu c u, t p quán sinh ho t, trình đ phát tri n kinh t

c a ng i dân theo t ng khu v c c th , có th có s khác nhau gi a KVNT và thành th , gi a các vùng mi n trong m t n c

Ngoài ra, khái ni m “Hàng hóa, d ch v thi t y u” đ c đ c p trên đây bao

g m c hàng hóa và d ch v ph c v nhu c u thi t y u cho đ i s ng dân sinh và nhu

c u s n xu t, an ninh, qu c phòng Trong ph m vi lu n án, tác gi ch t p trung nghiên c u nh ng HTDTY đáp ng nhu c u sinh ho t c b n c a ng i tiêu dùng,

mà không đi sâu nghiên c u các lo i d ch v thi t y u hay nh ng hàng hóa thi t y u

ph c v cho s n xu t Bên c nh đó, x ng d u và d c là nh ng m t hàng thi t y u

đ c thù, thu c danh m c kinh doanh có đi u ki n theo h th ng bán l riêng nên

c ng không đ c xem xét trong nghiên c u này T quan đi m ti p c n đó, có th

t ng h p khái ni m “Hàng tiêu dùng thi t y u là nh ng hàng hóa r t c n thi t,

không th thi u cho đ i s ng hàng ngày nh m đáp ng nhu c u tiêu dùng c b n

- Nhóm hàng ch m sóc cá nhân và gia đình: d u g i, s a t m, ch m sóc da,

T đi n Ti ng Vi t c a Vi n Nghiên c u ngôn ng đ nh ngh a bán l là hình

th c bán t ng cái, t ng ít m t tr c ti p cho ng i tiêu dùng Cách hi u này c ng khá

t ng đ ng v i đ nh ngh a c a t đi n American Heritage, trong đó bán l đ c hi u là bán hàng cho ng i tiêu dùng, th ng là v i kh i l ng nh và không bán l i

“Theo H th ng phân lo i ngành công nghi p B c M NAICS n m 2012, l nh

v c bán l - Retail trade (mã 44-45) bao g m nh ng c s kinh doanh bán l hàng hoá (th ng không có ho t đ ng ch bi n) và cung c p các d ch v h tr cho bán hàng Quá trình bán l là khâu cu i cùng trong phân ph i hàng hoá Các nhà bán l

t ch c vi c bán hàng theo kh i l ng nh cho ng i tiêu dùng.”

V b n ch t, bán l là m t trong nh ng ho t đ ng kinh t c a n n kinh t và thu c khu v c d ch v Theo danh m c phân lo i ngành d ch v c a T ch c Th ng

m i th gi i (WTO), ngành d ch v phân ph i bao g m 4 phân ngành: đ i lý; bán buôn; bán l (bao g m c ho t đ ng bán hàng đa c p); nh ng quy n th ng m i Vi t Nam, quy t đ nh s 27/2018/Q -TTg c a Th t ng Chính ph ngày 6/7/2018 ban hành h th ng ngành kinh t Vi t Nam, quy đ nh bán l thu c phân ngành c p 1 - Bán buôn, bán l , s a ch a ô tô, xe máy và xe có đ ng c khác (nhóm G)

Kotler trong cu n Qu n tr Marketing (V Tr ng Hùng d ch, 2006) c ng đ a ra

đ nh ngh a: bán l bao g m t t c “nh ng ho t đ ng liên quan đ n vi c bán hàng hoá

hay d ch v tr c ti p cho ng i tiêu dùng cu i cùng đ h s d ng vào m c đích cá

nhân, không kinh doanh”

Nh ng khái ni m nêu trên đ c các tác gi khác nhau đ xu t và có cách ti p

c n khác nhau nh ng đ u th ng nh t m t s đi m v bán l nh : bán hàng hóa

d ch v v i kh i l ng nh ; bán tr c ti p cho ng i tiêu dùng cu i cùng; bán l hàng hoá và các d ch v có liên quan; ng i tiêu dùng mua đ ph c v cho nhu c u

c a cá nhân và h gia đình, không dùng đ kinh doanh (bán l i); không bao g m tiêu dùng cho s n xu t (phân bi t gi a hàng t li u tiêu dùng và t li u s n xu t); bán l có th qua c a hàng t i m t đ a đi m c đ nh, ho c không qua c a hàng

T nh ng phân tích trên, trong ph m vi nghiên c u c a lu n án này, có th

hi u bán l HTDTY là ho t đ ng c a doanh nghi p liên quan đ n vi c bán nh ng hàng hoá r t c n thi t cho đ i s ng h ng ngày nh m đáp ng nh ng nhu c u c

b n, tr c ti p cho ng i tiêu dùng cu i cùng đ h s d ng vào m c đích cá nhân, không kinh doanh

2.1.1.3 H th ng bán l hàng tiêu dùng thi t y u c a doanh nghi p

Theo t đi n “T và ng Vi t Nam” do Nguy n Lân làm ch biên n m 2006,

“h ” có ngh a là liên ti p, k t h p, “th ng” là h p l i, t đó h th ng đ c đ nh

ngh a là t p h p nh ng b ph n có liên h ch t ch v i nhau

C th h n, có th hi u “H th ng là m t t p h p có t ch c g m nhi u ph n t

có m i quan h t ng tác, ràng bu c l n nhau, cùng ph i h p ho t đ ng đ đ t

đ c m t m c tiêu chung” Các ph n t trong m t h th ng có th là v t ch t ho c phi

v t ch t nh con ng i, máy móc, thông tin, ph ng th c ho t đ ng… ( àm Gia

đ u ra, yêu c u c a m t h th ng là b c đ u tiên nh m xác đ nh cách th c t

ch c m i liên quan gi a các thành ph n trong h th ng, tri th c đ c s d ng đ

đ nh ngh a m i quan h gi a các y u t đ u vào và cách t ch c, liên k t các thành

ph n này

H th ng có th đ c phân lo i theo nhi u tiêu chí khác nhau nh d a trên các

ch c n ng, d a trên kh n ng thích nghi, d a trên s t ng tác v i môi tr ng bên ngoài, d a trên quy mô, d a trên đ u ra… c a h th ng Theo các tiêu chí đó, có th