Học thuyết về trung tâm phát sinh cây trồng của N.I. Valilov đề xướng và P.M. Zukovxki bổ sung, cho rằng quê hương của cây cà chua ở vùng Nam Mỹ (Peru, Bolovia, Ecuador). Tại đây, ngày nay còn tìm thấy nhiều loài cà chua hoang dại gần gũi với loài cà chua trồng. Các nghiên cứu sinh học phân tử và di truyền phân tử (nghiên cứu các izoenzyme, các marker phân tử, nghiên cứu khoảng cách di truyền) cũng đã xác định điều đó, đồng thời khẳng định rằng Mehico là nơi đầu tiên thuần hoá, trồng trọt cà chua (dẫn theo Mai Thị Phương Anh, 2003). Có 3 chứng cứ đáng tin cậy để khẳng định Mehico là trung tâm khởi nguyên trồng trọt hóa cây cà chua:
Trang 1I NGUỒN GỐC PHÂN LOẠI VÀ GIÁ TRỊ CỦA CÂY CÀ CHUA
1 Nguồn gốc
Học thuyết về trung tâm phát sinh cây trồng của N.I Valilov đề xướng và P.M.Zukovxki bổ sung, cho rằng quê hương của cây cà chua ở vùng Nam Mỹ (Peru,Bolovia, Ecuador) Tại đây, ngày nay còn tìm thấy nhiều loài cà chua hoang dại gầngũi với loài cà chua trồng Các nghiên cứu sinh học phân tử và di truyền phân tử(nghiên cứu các izoenzyme, các marker phân tử, nghiên cứu khoảng cách di truyền)cũng đã xác định điều đó, đồng thời khẳng định rằng Mehico là nơi đầu tiên thuần hoá,trồng trọt cà chua (dẫn theo Mai Thị Phương Anh, 2003) Có 3 chứng cứ đáng tin cậy
để khẳng định Mehico là trung tâm khởi nguyên trồng trọt hóa cây cà chua:
- Cà chua trồng được bắt nguồn từ Châu Mỹ
- Được trồng trọt hóa trước khi chuyển xuống Châu Âu và Châu Á
- Tổ tiên của cà chua trồng ngày nay là cà chua anh đào (L.esculentum var.cerasiforme) được tìm thấy từ vùng nhiệt đới, cận nhiệt đới Châu Mỹ, sau đó đến
vùng nhiệt đới Châu Á và Châu Phi
Các nhà nghiên cứu có nhiều ý kiến khác nhau về nguồn gốc của cây cà chua
trồng Tuy nhiên nhiều tác giả khác nhận định L.esculentum var.cerasiforme (cà chua
anh đào) là tổ tiên của loài cà chua trồng
Theo Luckwill, 1943, cà chua từ Nam Mỹ được đưa vào Châu Âu từ thế kỷ 16.Đầu tiên được trồng ở Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và từ đó cà chua được lan truyền đicác nơi khác nhờ các thương nhân và thực dân khai thác thuộc địa Tuy nhiên, thờigian này cây cà chua chỉ được trồng như cây cảnh vì màu sắc, hình dạng quả đẹp mắt.Người ta cho rằng trong cà chua có chứa chất độc vì nó có họ với cà độc dược (dẫntheo Mai Thị Phương Anh, 2003)
Vào thế kỷ 18 cà chua được đưa vào Châu Á nhờ các lái buôn người Châu Âu vàthực dân Hà Lan, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha Đầu tiên là Philippin, đảo Java vàMalaysia, sau đó đến các nước khác và trở nên phổ biến
Cà chua du nhập vào Việt Nam từ thời thực dân Pháp chiếm đóng, tức là vàokhoảng hơn 100 năm trước đây, và được người dân thuần hóa trở thành cây bản địa Mãi đến cuối thế kỷ 18 - đầu thế kỷ 19, cà chua mới được xếp vào cây rau thựcphẩm có giá trị và từ đó ngày càng phát triển rộng khắp trên thế giới
Trang 2Đã có nhiều tác giả đưa ra nhiều quan điểm khác nhau về phân loại cho cà chua,nhưng hiện nay hệ thống phân loại của Breznep (1964) được sử dụng đơn giản và rộng
rãi nhất đó là Eulycopersicon(chi phụ ) và Eriopersicon (chi phụ 2)(Nguyễn Hồng Minh, Chọn tạo giống cà chua, 2000) (Nguyễn Hồng Minh, “Chọn tạo giống cà chua, trong chọn tạo giống cây trồng, 2000,tr 300- 343.)
* Chi phụ 1 (Eulycopersicon): là dạng cây 1 năm, gồm các dạng quả không có lông,
màu đỏ hoặc màu đỏ vàng, hạt mỏng, rộng… Chi phụ này có một loài là
L.Esculentum.Mill Loài này gồm 3 loài phụ là:
- L Esculentum Mill Ssp spontaneum (cà chua hoang dại)
- L Esculentum Mill Ssp subspontaneum (cà chua bán hoang dại)
- L Esculentum Mill Ssp Cultum (cà chua trồng): là loại lớn nhất, có các biến chủng
có khả năng thích ứng rộng, được trồng khắp thế giới Breznep đã chia loài phụ nàythành biến chủng sau:
+ L Esculentumvar Vulgare (cà chua thông thường): biến chủng này chiếm 75% cà
chua trồng trên thế giới Bao gồm các giống có thời gian sinh trưởng khác nhau vớitrọng lượng quả từ 50 đến trên 100g Hầu hết những giống cà chua đang được trồngngoài sản xuất đều thuộc nhóm này
+ L.Esculentumvar Grandifolium: Cà chua lá to, cây trung bình, lá láng bóng, số lá
trên cây từ ít đến trung bình
+ L.Esculentumvar Validum: cà chua anh đào cà chua thân bụi, thân thấp, thân có lông
tơ, lá trung bình, cuống ngắn, mép cong
+ L.Esculentum var.Pyriform: cà chua hình quả lê, sinh trưởng vô hạn.
* Chi phụ 2 ( Eriopersicon ): là dạng cây 1 năm hoặc nhiều năm, gồm các dạng quả có
lông màu trắng, xanh lá cây hoặc vàng nhạt, có các vệt màu antoxyan hay xanh thẫm
Hạt dày không có lông, màu nâu…chi phụ này có 2 loài gồm 5 loại hoang dại: L cheesmanii, L chilense, L glandulosum, L hirsutum, L peruvianum
- Lycopersicun hisrutumHumb: Đây là loại cây ngày ngắn, quả chỉ hình thành trong
điều kiện chiếu sáng trong ngày 8-10 h/ngày, quả chín xanh, có mùi đặc trưng Loàinày thường sống ở độ cao 2200 – 2500 m, ít khi ở độ cao 1100m so với mặt nước biểnnhư các loài cà chua khác
- Lycopersicum peruviarum Mill: loại này thường mọc ở miền Nam Pêru, bắc Chilê,
có xu hướng thụ phấn chéo cao hơn so với loài Lycopersicon esculentum Mill Trong điều kiện ngày ngắn cây ra quả tốt hơn ngày dài, nó không có đặc tính của L hisrutum,
có khả năng chống bệnh cao hơn các loài khác Loại này thường sống ở độ cao 300 –2.000m so với mặt nước biển
3 Giá trị dinh dưỡng và giá trị y học
Trang 3Cà chua là loại rau ăn quả có giá trị dinh dưỡng cao Trong số các loại rau, củ,quả dùng làm rau thì cà chua là thực phẩm chứa vitamin, chất khoáng và nhiều chất cóhoạt tính sinh học nhất, là thực phẩm có lợi cho sức khỏe Theo các nhà dinh dưỡnghằng ngày mỗi người sử dụng 100- 200g cà chua sẽ thỏa mãn nhu cầu các vitamin cầnthiết và các chất khoáng chủ yếu
Theo Ersakov và Araximovich (1952) thành phần của cà chua như sau: trọnglượng chất khô là 5 - 6% trong đó đường dễ tan chiếm 3%, axit hữu cơ 0,5%, xenlulo0,84%, chất keo 0,13%, protein 0,95%, lipit thô 0,2%, chất khoáng 0,6% Hàm lượngVitamin C trong quả tươi chiếm 17-35,7mg (dẫn theo Tạ Thu Cúc, 1985)
Bảng 2 1 Thành phần hoá học của 100g cà chua
Thành Phần Quả chín tự nhiên Nước ép tự nhiên
Theo Võ Văn Chi (1997), cà chua có vị ngọt, tính mát, có tác dụng tạo nănglượng, tăng sức sống, làm cân bằng tế bào, giải nhiệt, chống hoại huyết, kháng khuẩn,chống độc, kiềm hoá máu có dư axit, hoà tan ure, thải ure, điều hoà bào tiết, giúp tiêuhoá dễ dàng các loại bột và tinh bột Dùng ngoài để chữa trứng cá, mụn nhọt, viêm tấy
và dùng lá để trị vết đốt của sâu bọ Chất tomarin chiết xuất từ lá cà chua khô có tácdụng kháng khuẩn, chống nấm, diệt một số bệnh hại cây trồng
Có nhiều nghiên cứu trên thế giới đã chứng minh tác dụng đặc biệt của cà chuađối với sức khỏe Quả cà chua có nhiều vitamin, chất khoáng và vi khoáng dễ hấp thu,giúp cho cơ thể tăng cường khả năng miễn dịch, phòng chống nhiễm trùng Lycopen
và beta-caroten, đây là một chất oxi hóa tự nhiên mạnh gấp 2 lần so với beta-caroten
và gấp 100 lần so với vitamin E, có tác dụng chống oxy hóa mạnh, chế độ ăn tăng
Trang 4cường cà chua đã góp phần làm chậm quá trình lão hoá và làm giảm nguy cơ ung thư
vú, ung thư tuyến tiền liệt , ung thư đại tràng, ung thư vòm họng…
Ngoài ra cà chua còn chứa nhiều hợp chất hóa thực vật khác và chất xơ giúp cho
cơ thể bài xuất cholesterol, giảm cục máu đông, đề phòng các tai biến của bệnh timmạch, bệnh béo phì Cà chua ăn tươi, làm nước ép thì không bị mất vitamin C nhưngkhi nấu chín như làm sốt cà chua, nấu canh với sườn, với thịt nạc hay riêu cua, riêucá… lại làm tăng khả năng hấp thu Lycopen và betacaroten Cà chua có lợi cho sứckhỏe ở mọi lứa tuổi Đối với chị em phụ nữ, ăn nhiều cà chua sẽ có làn da khỏe đẹp,giảm nguy cơ béo phì và giảm nguy cơ ung thư vú Ngoài ra nếu sử dụng nhiều càchua thì tỉ lệ oxi hóa làm hư các cấu trúc sinh hóa của AND giảm xuống thấp nhất
4 Giá trị kinh tế
Cà chua là loại rau ăn quả có giá trị dinh dưỡng và có nhiều cách sử dụng Có thểdùng ăn tươi thay hoa quả, trộn Salat, nấu canh, xào, nấu sốt vang và cũng có thế chếbiến thành các sản phẩm như cà chua cô đặc, tương cà chua, nước sốt nấm, cà chuađóng hộp, mứt hay nước ép Ngoài ra, có thể chiết tách hạt cà chua để lấy dầu
Quả cà chua vừa có thể dùng để ăn tươi, nấu nướng vừa là nguyên liệu cho chếbiến công nghiệp với các loại sản phẩm khác nhau Do đó, với nhiều nước trên thế giớithì cây cà chua là một cây trồng mang lại hiệu quả kinh tế rất cao và là mặt hàng xuấtkhẩu quan trọng
Theo FAO (1999) Đài Loan hằng năm xuất khẩu cà chua tươi với tổng trị giá là952.000 USD và 48.000 USD cà chua chế biến Lượng cà chua trao đổi trên thị trườngthế giới năm 1999 là 36,7 tấn trong đó cà chua được dùng ở dạng ăn tươi chỉ 5-7% Ở
Mỹ (1997) tổng giá trị sản xuất 1ha cà chua cao hơn gấp 4 lần so với lúa nước, 20 lần
Theo (Đề án phát triển rau – quả và hoa cây cảnh thời kỳ 1999-2010 của BộNông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn) cà chua là mặt hàng chủ yếu được quan tâmphát triển Năm 2005 diện tích trồng cà chua sẽ là 2000ha Với sản lượng 80.000 tấn,cho giá trị xuất khẩu là 10 triệu USD; năm 2010 diện tích tăng lên 6000ha, tổng sảnlượng đạt 240.000 tấn, cho giá trị xuất khẩu là 100 triệu USA
II TÌNH HÌNH SẢN XUẤT CÀ CHUA Ở VIỆT NAM VÀ TRÊN THẾ GIỚI
Trang 51 Tình hình sản xuất cà chua trên thế giới
Cà chua là loại cây trồng tuy được chấp nhận như một loại thực phẩm và có lịch
sử phát triển tương đối muộn nhưng do nó có khả năng thích ứng rộng và hiệu quảkinh tế và giá tri sử dụng cao Trên thế giới đã có nhiều giống mới được ra đời nhằmđáp ứng được nhu cầu ngày càng cao của con người cả về số lượng và chất lượng.Theo FAO (1999), trên thế giới có 158 nước trồng cà chua Diện tích, sản lượng,năng suất cà chua trên thế giới như sau:
Theo FAO, 2009:
Diện tích : 4.980,42 (1000 ha)
Năng suất : 2030,63 (tạ/ha)
Sản lượng : 141400,63 (1000 tấn)
Bảng 2.2 Diện tích, sản lượng, năng suất cà chua của các châu lục năm 2010
Tên châu lục Diện tích (1000 ha) Năng suất ( tấn / ha
Theo bảng 2.2 thì năm 2010, Châu Á có diện tích trồng cà chua (2.436,49) và sảnlượng (81.812,01 nghìn tấn) lớn nhất thế giới Tuy nhiên, Châu Úc và Châu Mỹ cónăng suất lớn nhất: Châu Úc là 63,28 tấn/ha; Châu Mỹ là 50,86 tấn/ha
Bảng 2.3 Những nước có sản lượng cà chua cao nhất thế giới năm 2010
Trang 6Nguồn : FAO Database Static 2011
Cà chua là loại rau cho hiệu quả kinh tế cao và là mặt hàng xuất khẩu quan trọngcủa nhiều nước ở cả hai dạng ăn tươi và chế biến
Đứng đầu về tiêu thụ cà chua là nước Mỹ, sau đó là các nước Châu Âu Lượng càchua trao đổi trên thị trường thế giới năm 1999 là 36,7 triệu tấn, trong đó cà chua dùng
ở dạng ăn tươi chỉ chiếm 5-7% Điều đó cho thấy, cà chua được sử dụng chủ yếuởdạng đã qua chế biến
Bảng 2.4 Những nước có giá trị nhập khẩu cà chua lớn nhất thế giới năm 2008
STT Tên nước Sản lượng (tấn) Giá trị (1000 $) $/tấn
Nguồn: FAO Database Static 2009
Cà chua chế biến được sản xuất ở nhiều nước trên thế giới nhưng nhiều nhất là ở
Mỹ và Italia Ở Mỹ, năm 2002 sản lượng nhiều nhất ước đạt 10,1 triệu tấn Trong đócác sản phẩm cà chua chế biến chủ yếu là cà chua cô đặc Ở Italia, sản lượng cà chuachế biến ước tính đạt được là 4,7 triệu tấn
Ở Châu Á, Đài Loan là một trong những nước có nền công nghiệp chế biến càchua sớm nhất Ngay từ 1918, Đài Loan đã phát triển cà chua đóng hộp Năm 1967, họmới chỉ có một công ty chế biến cà chua Đến năm 1976, họ đã có tới 50 nhà máy sảnxuất cà chua đóng hộp
2 Tình hình sản xuất cà chua ở Việt Nam
Cà chua là cây được du nhập vào Việt Nam mới được hơn 100 năm nhưng đã trởthành một loại rau phổ biến và được sử dụng ngày càng rộng rãi Cà chua ở nước tađược trồng chủ yếu vào vụ đông với diện tích khoảng 6.800-7.300 ha và thường tậptrung ở các tỉnh thuộc đồng bằng và trung du Bắc Bộ (Hà Nội, Hải Dương, VĩnhPhúc…), còn ở Miền Nam tập trung ở các tỉnh An Giang, Tiền Giang, Lâm Đồng…Trong điều tra của TS Phạm Đồng Quảng và cs, hiện nay cả nước có khoảng 115giống cà chua được gieo trồng, trong đó có 10 giống được gieo trồng với diện tích lớn
Trang 76259 ha, chiếm 55% diện tích cả nước Giống M386 được trồng nhiều nhất (khoảng
1432 ha), tiếp theo là các giống cà chua Pháp, VL200, TN002, Red Crown…
Ở Việt Nam, giai đoạn từ 1996-2001, diện tích trồng cà chua tăng trên 10.000 ha(từ 7.509 ha năm 1996 tăng lên 17.834 ha năm 2001) Đến năm 2008 diện tích đã tănglên 24.850 ha Năng suất cà chua nước ta trong những năm gần đây tăng lên đáng kể.Năm 2008, năng suất cà chua cả nước là 216 tạ/ha bằng 87,10% năng suất thế giới(247,996 tạ/ha) Vì vậy, sản lượng cả nước đã tăng rõ rệt (từ 118.523 tấn năm 1996 đến535.438 tấn năm 2008)
Bảng 2.5 Diện tích, năng suất, sản lượng cà chua của Việt Nam
Năm Diện tích (ha) Năng suất (tạ/ha) Sản lượng (tấn)
Nguồn: Số liệu của tổng cục thống kê 2008
Cà chua là một loại rau ăn trái đã và đang nắm giữ vị trí quan trọng và là tâmđiểm nghiên cứu của các nhà chọn tạo giống cây trồng trong tương lai Nhờ vậy màhàng loạt các giống cà chua mới, năng suất cao, phẩm chất tốt được ra đời để đáp ứngnhu cầu ngày càng cao của thị trường Để phục vụ công tác đó cần sử dụng rất nhiềuphương pháp như lai tạo, chọn lọc, xử lý đột biến, nuôi cấy invitro…
Tuy nhiên so với sự phát triển chung của thế giới thì cả diện tích và năng suất ởnước ta còn rất thấp Theo dự đoán của một số nhà chuyên môn thì trong một vài nămtới diện tích và năng suất cà chua đều sẽ tăng nhanh do:
- Các nhà chọn giống trong những năm tới sẽ đưa ra sản xuất hàng loạt các giống có
ưu điểm cả về năng suất và chất lượng, phù hợp với từng vùng sinh thái, từng mùa vụnhất là các vụ trái, giải quyết rau giáp vụ
- Các tiến bộ khoa học kỹ thuật mới sẽ được hướng dẫn và phổ biến cho nông dân cáctỉnh
- Nước ta đã đưa vào một nhà máy chế biến cà chua cô đặc theo dây chuyền hiện đạitại Hải Phòng với công suất 10 tấn nguyên liệu/ ngày Vì vậy việc quy hoạch vùngtrồng cà chua để cung cấp nguyên liệu cho nhà máy đang trở nên cấp thiết nhất là ởcác tỉnh Hải Phòng, Hà Nội, Hưng Yên, Hải Dương, Thái Bình
III ĐẶC ĐIỂM VÀ YÊU CẦU NGOẠI CẢNH.
1 Đặc điểm thực vật học:
Rễ: Rễ thuộc loại rễ chùm, ăn sâu và phân nhánh mạnh, khả năng phát triển rễphụ rất lớn Trong điều kiện thích hợp những giống tăng trưởng mạnh có rễ ăn sâu 1-1,5m và rộng 1,5-2,5m vì vậy cà chua chịu hạn tốt
Trang 8Thân: Thân tròn, thẳng đứng, mọng nước, phủ nhiều lông, khi cây lớn gốc thândần dần hóa gỗ Thân mang lá và phát hoa Ở nách lá là chồi nách.
Lá: Lá cà chua thuộc loại lá kép lông chim lẻ, mỗi lá có 3-4 đôi lá chét, ngọn lá
có một lá riêng gọi là lá đỉnh Rìa lá chét đều có răng cưa nông hay sâu tùy giống.Phiến lá thường phủ lông tơ
Hoa: Hoa mọc thành chùm, lưỡng tính, tự thụ phấn là chính Số lượng hoa trênchùm thay đổi tùy giống và thời tiết, thường từ 5-20 hoa
Trái: Trái thuộc loại mọng nước, hình dạng thay đổi từ tròn, bầu dục đến dài Vỏ
có thể nhẵn hay có khía, màu sắc của trái thay đổi tùy giống và điều kiện thời tiết.Thường màu sắc trái là màu phối hợp giữa màu vỏ trái và thịt trái
2 Yêu cầu về điều kiện ngoại cảnh:
Thích hợp từ 21-24oC, nếu nhiệt độ đêm thấp hơn ngày 4-5oC thì cây cho nhiềuhoa Cà chua là cây ưa sáng, không nên gieo cây con ở nơi bóng râm, cường độ tốithiểu để cây tăng trưởng là 2.000-3.000 lux, không chịu ảnh hưởng quang kỳ Ở cường
độ ánh sáng thấp hơn hô hấp gia tăng trong khi quang hợp bị hạn chế, sự tiêu phí chấtdinh dưỡng bởi hô hấp cao hơn lượng vật chất tạo ra được bởi quang hợp, do đó câysinh trưởng kém
Yêu cầu nước của cây trong quá trình sinh trưởng, phát triển không giống nhau.Khi cây ra hoa đậu trái và trái đang phát triển là lúc cây cần nhiều nước nhất, nếu đấtquá khô hoa và trái non dễ rụng; nếu đất thừa nước, hệ thống rễ cây bị tổn hại và câytrở nên mẫn cảm với sâu bệnh Nếu gặp mưa nhiều vào thời gian này trái chín chậm và
bị nứt Lượng nước tưới còn thay đổi tùy thuộc vào liều lượng phân bón và mật độtrồng
Cà chua có thể trồng trên nhiều loại đất khác nhau nhưng thích hợp nhất vẫn làđất có cấu tượng nhẹ, nhiều mùn, giữ ẩm và thoát nước tốt (Đất thịt nhẹ, đất thịt phacát, đất bazan,…), pH từ 5,5-7,5, thích hợp nhất từ 6-6,5
IV.KỸ THUẬT TRỒNG VÀ CHĂM SÓC
1 Giống:
Tùy theo điều kiện và nhu cầu của thị trường để chọn giống Hiện nay, Anna vàKim Cương là hai giống được trồng phổ biến, giống Anna có hình thức quả phù hợpvới thị hiếu người tiêu dùng, có khả năng kháng bệnh tốt trong mùa mưa nên được bàcon nông dân trồng nhiều
Các giống trên ghép với gốc cà chua Vimina để kháng bệnh héo rũ vi khuẩn.Tiêu chuẩn lựa chọn giống xuất vườn:
Giốn
g
Độ tuổi
Chiều cao cây
Đường kính cổ rễ
Số lá thật
Tình trạng cây
Trang 9(ngày) (cm) (mm)
Cà
3,5 5-6
2,5-Cây khoẻ mạnh, không dịhình, rễ trắng, ngọn pháttriển tốt, không biểu hiệnnhiễm sâu bệnh
2 Chuẩn bị đất:
Chọn đất trồng cách xa các khu công nghiệp, bệnh viện, nhà máy…(không gầnnguồn nước ô nhiễm và nước thải của các nhà máy, bệnh viện) Đất tơi xốp, nhẹ, nhiềumùn, tầng canh tác dày, thoát nước tốt Vệ sinh vườn trồng, dọn sạch tàn dư thực vậtcủa vụ trước, rải vôi trước khi cày xới để diệt một số nấm hại trên mặt đất, phơi ải 7-
10 ngày trước khi trồng Mùa khô lên luống 15-20cm, rãnh 30cm, mặt luống rộng1,2m trồng hàng đôi Mùa mưa lên luống 25-30cm, rãnh 30cm, mặt luống rộng 90cm,trồng hàng đơn
Sử dụng màng phủ nông nghiệp để giữ ẩm, hạn chế dinh dưỡng bị rửa trôi, hạnchế cỏ dại, sâu bệnh
Cách sử dụng màng phủ nông nghiệp: Vật liệu và qui cách: Dùng màng phủ khổrộng 0.9-1m trồng hàng đơn, màng khổ 1,4m trồng hàng đôi Khi phủ mặt xám bạchướng lên, màu đen hướng xuống
- Lên luống cao 15-20cm tùy mùa, mặt luống phải làm bằng phẳng để tăng độ bềnmàng phủ
- Bón phân lót: Liều lượng như phần phân bón, cách bón phân, trường hợp bón thúc,đục thêm lỗ gần với gốc cây và sau đó rãi phân vào lỗ đã đục thêm
- Xử lý mầm bệnh: Phòng trừ nấm bệnh, tuyến trùng và các sâu hại trong đất trước khiđậy màng phủ
- Đậy màng phủ: Kéo căng vải bạt, hai bên mép ngoài được cố định bằng cách dùngdây kẽm bẻ hình chữ U mỗi cạnh khoảng 10cm ghim sâu xuống đất (dây kẽm sử dụngđược nhiều năm) hoặc dùng tre chẻ lạt ghim mé liếp
3 Trồng và chăm sóc:
Kỹ thuật trồng: Trồng vào buổi chiều mát, khi trồng đặt cây nhẹ nhàng không
nén đất quá chặt (Lưu ý: cây cà chua ghép không lấp đất cao quá vết ghép Ở những ruộng trống trải, nhiều gió nên dùng cây choái cũ (ngắn khoảng 30cm), cắm cạnh cây
Trang 10và choàng một sợi dây thun để cây tựa, phòng đổ ngã) Sau khi trồng phải tưới nước
ngay để giữ ẩm, dự phòng 5% cây con đúng tuổi để dặm, trồng ra ruộng (trồng giữacác cây trên hàng), để tiện cho việc bứng dặm sau này
+ Mùa khô trồng hàng đôi: hàng x hàng 70cm, cây x cây 50cm theo kiểu nanh sấu.Mật độ: 27.000 cây/ha
+ Mùa mưa: Trồng hàng đơn hàng x hàng 1-1,2m, cây x cây 50-60cm, mật độ 20.000 cây/ha
18.000-Từ 7-10 ngày sau trồng tiến hành kiểm tra trồng dặm lại các cây bị chết.
Làm cỏ: Cần phải có biện pháp phòng trừ cỏ dại sớm và duy trì cho đến khi cây
cà chua có thể cạnh tranh hiệu quả với cỏ dại Phải phòng trừ cỏ dại trước khi ra hoa.Phòng trừ cỏ dại thông qua các biện pháp như:
+ Biện pháp cơ giới: Nhổ bỏ cỏ bằng tay, bằng cuốc hoặc máy cắt cỏ
+ Biện pháp hóa học: Sử dụng thuốc diệt cỏ trước nảy mầm Lựa chọn thuốc diệt cỏphù hợp không gây tổn thương đến sự phát triển của cây
- Tưới nước: Từ khi trồng đến hồi xanh tưới 1-2 lần/ngày, sau đó tùy điều kiệnthời tiết và độ ẩm đất tưới để tưới, đảm bảo ẩm độ đất khoảng 60-70%; Khi cây càchua ra hoa cần lượng nước nhiều hơn, đảm bảo ẩm độ đất 70-80% Mùa mưa chú ýthoát nước, không để ruộng cà chua ứ đọng nước lâu
- Vun xới: Sau trồng 7-10 ngày xới phá váng, sau trồng 20-25 ngày kết hợp bónphân cho cây cà chua, vun cao luống, để tránh tình trạng đọng nước giữa hàng, bộ rễphát triển kém Loại bỏ cây bệnh, quả bệnh, sâu… mùa mưa tỉa bớt lá chân, lá già đãchuyển vàng để vườn được thông thoáng Gom lá bệnh tiêu hủy xa vườn trồng hoặcgom tập trung để ủ làm phân hữu cơ
- Làm giàn: Khi cây cao 40-60cm làm giàn để giúp cây phân bố đều trên luống,thuận tiện cho việc chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh
- Tỉa chồi: Cần tỉa kịp thời khi nhánh mới nhú ra 3-5cm để dinh dưỡng tập trungnuôi quả, thường xuyên tỉa bỏ mầm nách vô hiệu Dùng tay đẩy gãy, không dùngmóng tay ngắt hoặc dùng kéo cắt vì dễ nhiễm bệnh qua vết thương
- Tỉa lá: Tỉa bớt lá chân, lá già của cây đã chuyển sang màu vàng để vườn thôngthoáng, nhất là những vườn rậm rạp, dễ gây nhiễm bệnh trong mùa mưa Tuy nhiên,mùa khô cần để lá chân để che bớt nắng tránh bị rám quả
- Tỉa quả: Mỗi chùm quả chỉ để 4-6 quả, ngắt cuối cành mang quả để dinh dưỡngtập trung nuôi quả tạo cho quả lớn đều cỡ, giá trị thương phẩm cao
- Bấm ngọn: Đối với giống có thời gian sinh trưởng dài, cao cây, trong giai đoạn
gần cuối thu hoạch nên bấm ngọn để quả lớn đều, thu tập trung giúp
4 Phân bón và cách bón phân: Tính cho 1 ha.