Giáo án giảng dạy bài 35 sinh học 11 Hoocmon thực vật theo chuẩn 2020I.Mục tiêu bài họcSau khi học xong bài này, HS phải:1.Kiến thứcNêu được khái niệm hoocmon thực vật.Trình bày được đặc điểm của hoocmon thực vật.Kể tên các loại hoocmon và phân tích được tác động đặc trưng của mỗi hoocmon.Phân tích được sự tương quan hoocmon thực vật.Giải thích được cơ chế của tính hướng sáng, quả chín và hiện tượng cảm ứng.2.Kĩ năngKĩ năng tư duy: phân tích, tổng hợp, khái quát hóa.Kĩ năng học tập: tự học, hợp tác, đọc sách, thu thập thông tin.Kĩ năng sinh học: quan sát, định nghĩa, trình bày.3.Thái độBảo quản nông sản.Sử dụng hiệu quả các hoocmon trong trồng trọt.Hạn chế các tác động xấu ảnh hưởng đến sức khỏe của hoocmon thực vật trong bảo quản thực phẩm.II.Phương pháp dạy họcPhương pháp thuyết trình.Phương pháp vấn đáp.Phương pháp giảng giải.Phương pháp hợp tác.III.Phương tiện dạy họcHình ảnh liên quan đến bài học.Tranh, hình ảnh trong SGK phóng to.Phiếu học tập.IV.Bảng mô tả các mức độ về mục tiêu học tập và hệ thống câu hỏibài tập tự đánh giá.Nội dungNhận biếtThông hiểuVận dụng thấpVận dụng caoI. Khái niệmPhát biểu được khái niệm hoocmon thực vật.Phát biểu được đặc điểm chung của hoocmon thực vật.Phân loại được hoocmon kích thích và hoocmon ức chế.II. Hoocmon kích thích1. AuxinPhát biểu được nguồn gốc và tác động của auxin.Phân biệt được auxin tự nhiên và auxin nhân tạo.Nêu được các ví dụ về ứng dụng thực tiễn của auxin.Giải thích được tại sao người ta không phun Auxin trực tiếp lên rau cải làm lá to và tăng năng suất rau.2. GiberelinPhát biểu được nguồn gốc và tác động của giberelin.Phân biệt được tác động ở các mức độ tế bào và mức độ cơ thể của giberelin.Nêu được các ví dụ về ứng dụng thực tiễn của giberelin3. XitokininPhát biểu được nguồn gốc và tác động của xitokinin.Phân biệt được nhóm chất tự nhiên và nhóm chất nhân tạo của xitokinin.Giải thích được vì sao trồng hoa gần tết người ta thường cắt rễ (cắt trước 2 tuần)?Giải thích được trong bảo quản rau người ta phun dung dịch BA (một loại xitokinin) nồng độ 2,510ppm giữ rau tươi 23 ngày. III. Hoocmon ức chế1. EtilenPhát biểu được nguồn gốc và tác động của etilen.Hiểu được tác dụng hoạt hoá của etilen.Giải thích được vì sao người ta hay xếp trái cây chin và chưa chín chung với nhau.Giải thích vì sao khi ủ trái cây người ta cho đất đèn vào và công dụng của đất đèn. 2. Axit abxixicPhát biểu được nguồn gốc và tác dụng của axit abxixic.Hiểu được tại sao axit abxixic còn được gọi là hoocmon stress.Nêu được ví dụ về ứng dụng thực tiễn của axit abxixic.IV. Tương quan hoocmon thực vật.Phát biểu được các loại tương quan ở hoocmon thực vật.Xác định được các loại tương quan ở hoocmon thực vật.Nêu được một số ví dụ thực tiễn về tương quan hoocmon thực vật.
Trang 1GIÁO ÁN BÀI 35 HOOCMON THỰC VẬT
I. Mục tiêu bài học
Sau khi học xong bài này, HS phải:
1. Kiến thức
- Nêu được khái niệm hoocmon thực vật
- Trình bày được đặc điểm của hoocmon thực vật
- Kể tên các loại hoocmon và phân tích được tác động đặc trưng của mỗi hoocmon
- Phân tích được sự tương quan hoocmon thực vật
- Giải thích được cơ chế của tính hướng sáng, quả chín và hiện tượng cảm ứng
2. Kĩ năng
- Kĩ năng tư duy: phân tích, tổng hợp, khái quát hóa
- Kĩ năng học tập: tự học, hợp tác, đọc sách, thu thập thông tin
- Kĩ năng sinh học: quan sát, định nghĩa, trình bày
3. Thái độ
- Bảo quản nông sản
- Sử dụng hiệu quả các hoocmon trong trồng trọt
- Hạn chế các tác động xấu ảnh hưởng đến sức khỏe của hoocmon thực vật trong bảo quản thực phẩm
II. Phương pháp dạy học
- Phương pháp thuyết trình
- Phương pháp vấn đáp
- Phương pháp giảng giải
- Phương pháp hợp tác
III. Phương tiện dạy học
- Hình ảnh liên quan đến bài học
- Tranh, hình ảnh trong SGK phóng to
- Phiếu học tập
IV. Bảng mô tả các mức độ về mục tiêu học tập và hệ thống câu hỏi-bài tập tự đánh giá.
Nội dung Nhận biết Thông
hiểu Vận dụng thấp Vận dụng cao
I Khái niệm Phát biểu
được khái niệm
hoocmon thực vật
Phát biểu được đặc điểm chung của
hoocmon thực vật
Phân loại được
hoocmon kích thích và
hoocmon
ức chế
Trang 2Hoocmo
n kích
thích
1 Auxin Phát biểu
được nguồn gốc và tác động của auxin
Phân biệt được auxin
tự nhiên và auxin nhân tạo
Nêu được các ví dụ
về ứng dụng thực tiễn của auxin
Giải thích được tại sao người ta không phun Auxin trực tiếp lên rau cải làm lá to
và tăng năng suất rau
2
Giberelin
Phát biểu được nguồn gốc và tác động của giberelin
Phân biệt được tác động ở các mức độ tế bào và mức
độ cơ thể của
giberelin
Nêu được các ví dụ
về ứng dụng thực tiễn của giberelin
3
Xitokini
n
Phát biểu được nguồn gốc và tác động của xitokinin
Phân biệt được nhóm chất tự nhiên và nhóm chất nhân tạo của
xitokinin
Giải thích được vì sao trồng hoa gần tết người ta thường cắt
rễ (cắt trước 2 tuần)?
Giải thích được trong bảo quản rau người ta phun dung dịch BA (một loại xitokinin) nồng độ 2,5-10ppm giữ rau tươi 2-3 ngày III
Hoocmo
n ức chế
1 Etilen Phát biểu
được nguồn gốc và tác động của etilen
Hiểu được tác dụng hoạt hoá của etilen
Giải thích được vì sao người ta hay xếp trái cây chin và chưa chín chung với nhau
Giải thích vì sao khi ủ trái cây người ta cho đất đèn vào
và công dụng của đất đèn
2 Axit
abxixic Phát biểuđược nguồn
gốc và tác
Hiểu được tại sao axit abxixic còn
Nêu được
ví dụ về ứng dụng
Trang 3dụng của axit abxixic được gọi làhoocmon
stress
thực tiễn của axit abxixic
IV Tương quan
hoocmon thực vật Phát biểuđược các
loại tương
hoocmon thực vật
Xác định được các loại tương quan ở hoocmon thực vật
Nêu được một số ví
dụ thực tiễn về tương quan hoocmon thực vật
V. Tiến trình tổ chức tiết học
1. Ổn định lớp (2 phút)
2. Kiểm tra bài cũ(3 phút)
Tổ chức trò chơi ô chữ để ôn bài cũ và dẫn dắt bài mới
Trò chơi ô chữ:
- Luật chơi: Mỗi học sinh sẽ chọn một số tương ứng với hàng ngang Trả lời câu hỏi để tìm ra đáp án ở hàng ngang
Khi trả lời hết câu hỏi sẽ hiện từ khoá, có thể đoán từ khoá trước khi trả lời hết
5 câu hỏi
- Hệ thống câu hỏi:
1 Mô phân sinh là nhóm tế bào thực vật như thế nào?
2 Sinh trưởng tế bào là quá trình gia tăng gì của cơ thể?
3 Nhân tố bên ngoài ảnh hưởng đến sinh trưởng?
4 Ngoài vị trí rễ, mô phân sinh đỉnh còn ở vị trí nào của cây?
5 Hình thức phản ứng của cơ quan thực vật đối với tác nhân kích thích từ một hướng xác định
- Ô chữ từ khoá: Auxin
GV dẫn dắt: Auxin là một trong những loại hoocmon thực vật, vậy hoocmon thực vật là gì? Có tác dụng như thế nào đối với cây? Chúng ta sẽ được biết sau khi tìm hiểu bài học ngày hôm nay: Bài 35 Hoocmon thực vật
3. Bài mới
Hoạt động 1: Tìm hiểu về khái niệm hoocmon thực vật.
Hoạt động của GV Hoạt động
HS
Nội dung bài học
GV: Chiếu hình thí
nghiệm auxin làm cong
bao lá mầm và trình bày
thí nghiệm
HS quan sát thí nghiệm
Trang 4-Đầu tiên, cắt đỉnh bao lá
mầm có chứa auxin rồi
đặt lên một miếng thạch
chưa có auxin, sau đó
auxin di chuyển từ đỉnh
bao lá mầm xuống miếng
thạch
- Tiếp theo, chọn năm cây
khác đã bị cắt đỉnh: cây 1:
không đặt, cây 2: đặt một
miếng thạch không có
auxin, cây 3: đặt miếng
thạch có auxin ở giữa
thân, cây 4: đặt một
miếng thạch có auxin lệch
về bên phải và cây 5: đặt
miếng thạch có auxin lệch
về bên trái
GV yêu cầu HS dự đoán
kết quả thí nghiệm
GV nêu kết quả thí
nghiệm và giải thích
- Đặt các cây trên trong
tối, sau một thời gian thì
cây 1, 2 không có hiện
tượng gì, cây 3 cao lên
một đoạn, cây 4, 5 thân
cây lệch về phía không
đặt miếng thạch
- Giải thích: Sở dĩ cây 4,
5 cong về phía không có
miếng thạch vì auxin ở
trên miếng thạch đã di
chuyển xuống thân và
làm cho các tế bào ở đó
giãn dài ra, còn phía đối
diện tế bào sinh trưởng
bình thường làm cho
thân cây cong về phía
không có miếng thạch
HS dự đoán kết quả thí nghiệm
HS quan sát
và lắng nghe
Trang 5
Như vậy, auxin có mặt ở
đỉnh bao lá mầm đã di
chuyển xuống miếng
thạch rồi xuống thân làm
cho thân cong về một
phía gây ra hiện tượng
cong bao lá mầm của cây
trong tối, đó là nhờ Auxin
– hoocmon thực vật
GV giới thiệu về nho
không hạt liên quan đến
hoocmon GA
GV: Vậy hoocmôn TV là
gì?
GV: Và thí nghiệm trên
10000 đỉnh bao lá mầm
lúa mì thu được 1mg
auxin, 1kg dứa tươi tách
được 6mg auxin Như vậy
lượng auxin rất ít
GV: Hoocmon thực vật có
đặc điểm gì?
GV nhận xét, bổ sung,
tổng kết lại kiến thức
thức
GV Căn cứ vào tác động
sinh lí người ta chia
hoocmon thực vật thành 2
nhóm: chất kích thích
sinh trưởng và ức chế
sinh trưởng
HS trả lời
HS lắng nghe
HS trả lời
I KHÁI NIỆM
- Hoocmôn thực vật (phitôhoocmôn) là các chất hữu
cơ do cơ thể thực vật tiết ra có tác dụng điều tiết hoạt động sống của cây
- Đặc điểm chung của các loại hoocmôn TV:
+ Được tạo ra một nơi nhưng gây ra phản ứng ở một nơi khác
+ Với nồng độ rất thấp gây ra những biến đổi mạnh trong cơ thể
+ Tính chuyên hóa thấp hơn rất nhiều so với động vật bậc cao
- Phân loại:
+ Hoocmôn kích thích + Hoocmôn ức chế
Hoạt động 2: Tìm hiểu về hoocmon kích thích.
Hoạt động của giáo
viên
Hoạt động của học
sinh
Nội dung bài học
Trang 6GV chia lớp thành 5
nhóm, phát phiếu học
tập
GV yêu cầu HS nghiên
cứu mục II “Hoocmon
kích thích” và quan sát
hình để hoàn thành phiếu
học tập số 1
GV yêu cầu đại diện
nhóm trình bày nội dung
phiếu học tập
GV nhận xét về và hoàn
thiện kiến thức sau đó
đưa ra đáp án phiếu học
tập
GV: Auxin do cây tổng
hợp nên là auxin nội sinh
còn auxin do con người
tổng hợp nên là auxin
nhân tạo (auxin ngoại
sinh): 2,4D, ANA,
AIB…Thực tế sau mỗi
vụ trồng dứa 1 tháng
người ta phun 2,4D
nhằm mục đích gì?
GV: Vậy tại sao người ta
không phun nó trực tiếp
lên rau cải làm lá to và
tăng năng suất rau?
Cho HS quan sát ảnh về
sự tác động của GA Yêu
cầu HS nhận xét và giải
HS hoạt động nhóm
HS đại diện nhóm trả lời đáp án phiếu học tập
HS trả lời:
Kích thích sinh trưởng
lá làm lá to tăng khả năng quang hợp tích lũy tích chất hữu cơ
để tạo quả to
HS trả lời:
Do không có enzim phân hủy nên gây độc cho người và động vật
HS quan sát, nhận xét
và giải thích:
Xử lý GA cây cao lên, quả nhiều và đẹp, còn
1 Auxin (AIA)
- Nguồn gốc: sinh ra ở đỉnh thân và cành Auxin có nhiều trong các cơ quan đang sinh trưởng mạnh: hạt đang nẩy mầm, lá đang sinh trưởng,…
- Tác động:
+ Ở mức tế bào: AIA kích thích sinh trưởng, nguyên phân của tế bào + Ở mức cơ thể: AIA tham gia vào các hoạt động như: ứng động, hướng động, nẩy mầm, nẩy chồi, ra rễ phụ, thể hiện tính ưu thể đỉnh
- Auxin tự nhiên và các auxin nhân tạo được sử dụng làm chất kích thích trong nông nghiệp
- Auxin nhân tạo không
có enzim phân giải nên được tích lũy trong nông phẩm gây độc hại cho người và động vật Do
đó không nên dùng nó đối với nông phẩm được
sử dụng trực tiếp làm thức ăn
2 Giberelin – GA
- Nguồn gốc: Sinh ra
Trang 7thích
GV đặt câu hỏi:
Nguồn gốc và tác động
của giberelin?
GV đặt câu hỏi :
- Vì sao trồng hoa gần tết
người ta thường cắt rễ
(cắt trước 2 tuần)? Giải
thích?
- Trong bảo quản rau
người ta phun dung dịch
BA (một loại xitokinin)
nồng độ 2,5-10ppm giữ
rau tươi 2-3 ngày Hãy
giải thích vì sao?
GV nhận xét, tổng kết
kiến thức
không xử lý cây thấp, quả ít Vì GA kích thích thân mọc cao dài
ra hoa tạo quả sớm
HS trả lời
HS trả lời:
- Để ra hoa Vì rễ là nơi tổng hợp xitokinin
có tác dụng kích thích sinh trưởng, cắt rễ để hạn chế tổng hợp xitokinin, thiếu citokinin cây ngừng sinh trưởng và ra hoa
-Vì xitokinin có tác dụng ức chế sự phân hủy của diệp lục nên giúp rau xanh không
bị vàng úa
HS lắng nghe, ghi chép
chủ yếu ở lá và rễ GA
có nhiều trong lá, hạt,
củ, chồi đang nẩy mầm, trong hạt, quả đang hình thành, trong các lóng thân, cành đang sinh trưởng
- Tác động:
+ Ở mức tế bào: GA kích thích tăng số lần nguyên phân và tăng sinh trưởng của tế bào
+ Ở mức cơ thể: GA kích thích sự nẩy mầm của hạt, chồi, củ, kích thích sinh trưởng chiều cao, tạo quả không hạt, tăng tốc độ phân giải tinh bột
3 Xitokinin
- Là một nhóm chất tự nhiên và nhân tạo có tác dụng gây ra sự phân chia tế bào
- Tác động:
+ Ở mức tế bào: kích thích phân chia tế bào, làm chậm quá trình già của tế bào
Trang 8+ Ở mức cơ thể: hoạt hóa sự phát sinh chồi thân trong nuôi cấy mô khi có mặt của auxin
Hoạt động 3: Tìm hiểu về hoocmon ức chế.
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung bài học
GV: Chia lớp thành 5 nhóm và phát
phiếu học tập số 2
GV: Yêu cầu HS nghiên cứu mục III
SGK để hoàn thành phiếu học tập số 2
GV yêu cầu nhóm trưởng lên trả lời
GV bổ sung, hoàn thiện câu trả lời của
HS Sau đó treo đáp án phiếu học tập
để HS hoàn chỉnh
GV đặt câu hỏi
- Vì sao khi ủ trái cây người ta cho đất
đèn vào? Tác động của đất đèn là gì?
GV bổ sung: Tác dụng của etilen hoạt
hóa sự hình thành tầng rời ở cuống lá,
hoa quả, qua việc kích thích tổng hợp
các ezim phân hủy thành tế bào Tác
động ngược auxin
GV yêu cầu HS quan sát tranh hình
35.4 SGK và cho biết tại sao người ta
xếp quả chín cùng với quả xanh để làm
gì?
HS nhận phiếu học tập số 2 và làm việc theo nhóm
HS nghiên cứu SGK
Nhóm trưởng trả lời đáp án PHT
HS lắng nghe, ghi chép
HS trả lời
- Để quả mau chín Đất đèn gặp nước trong không khí sản sinh etilen làm quả nhanh chín
HS lắng nghe
HS trả lời:
III Hoocmon ức chế
1 Êtilen
- Nguồn gốc: được sinh ra từ hầu hết các phần khác nhau của hầu hết các thực vật Êtilen cũng sinh ra nhiều trong thời gian rụng lá, khi hoa già, khi
mô bị tổn thương, bị tác động của cá điều kiện bất lợi, quả đang chín…
- Tác động: Êtilen thúc quả nhanh chín, rụng lá
Trang 9- Qua nghiên cứu thấy rằng khi gặp
điều kiện bất lợi (hay các stress môi
trường) như: mặn, lạnh, hạn, úng, cây
tăng hàm lượng AAB để thích nghi
những thay đổi môi trường, nên còn gọi
nó là hoocmon stress
Tác dụng của nó ngược với Gibêrelin
- Ứng dụng: Sử dụng etilen trong việc
giúp chín quả Sử dụng AAB để ngăn
cản sự nảy mầm của hạt Tránh làm
giảm chất lượng nông phẩm
Etilen do quả cà chua chín giải phóng ra kích thích tăng nhanh quá trình chín của các quả xanh xếp cùng
HS lắng nghe
HS ghi chép
2 Axit abxixic – AAB
- Nguồn gốc: AAB sinh ra trong lục lạp của lá, chóp rễ và tích lũy ở các cơ quan đang hóa già
- Tác động: liên quan đến sự chín, ngủ của hạt, đóng mở khí khổng
Hoạt động 4: Tìm hiểu về tương quan hoocmon thực vật.
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung bài học
GV nêu ví dụ: Sự rụng lá có sự tham
gia của 2 loại hoocmôn là etilen và
auxin, nếu hàm lượng auxin lớn sẽ
ngăn chặn sự xuất hiện tầng rời thì lá
không bị rụng, ngược lại, nếu hàm
lượng etilen lớn hơn thì kích thích sự
xuất hiện tàng rời dẫn đến rụng lá
GV đặt câu hỏi: Đây gọi là sự tương
quan nào?
GV cho ví dụ: Trong nuôi cây mô,
người ta sử dụng 2 loại hoocmôn là
auxin và xitôkinin, nếu sử dụng
auxin với hàm lượng lớn hơn thì rễ
được hình thành trước, ngược lại,
nếu hàm lượng xitôkinin lớn hơn thì
chồi được hình thành trước
GV hỏi: Đây gọi là sự tương quan
gì?
HS lắng nghe ví dụ
HS trả lời;
Sự tương quan giữa hoocmôn kích thích và hoocmôn ức chế
IV TƯƠNG QUAN HOOCMÔN THỰC VẬT
- Sự tương quan giữa hoocmôn kích thích và hoocmôn ức chế
- Sự tương quan giữa các hoocmôn kích thích
Trang 10GV khái quát lại: Sự tương quan
giữa các loại hoocmon tạo nên sự
cân bằng trong cơ thể thực vật
Trong quá trình phát triển từ lúc nảy
mầm đến khi cây già và chết, sự cân
bằng diễn ra theo quy luật là các chất
kích thích sinh trưởng giảm dần và
chất ức chế tăng dần Sự cân bằng
nhau chính là thời điểm cây chuyển
sang giai đoạn sinh sản, biểu hiện sự
phân hóa chồi mầm sinh dưỡng sang
mầm hoa
HS lắng nghe và trả lời:
Sự tương quan giữa các hoocmôn kích thích
V Củng cố.
Yêu cầu HS trả lời câu hỏi trắc nghiệm.
Chọn ý kiến đúng nhất cho các câu sau đây:
1.Ở thực vật, giberelin có tác dụng:
A Tăng số lần nguyên phân, kích thích tăng trưởng chiều cao của cây
B Kích thích nảy mầm của hạt
C Kích thích phân chia tế bào và kích thích sinh trưởng chồi bên
D Kích thích ra rễ phụ
2.Ở thực vật, hoocmon có vai trò thúc quả chóng chín:
A Axit abxixic
B Xitokinin
C Êtilen
D Auxin
3 Đặc điểm nào dưới đây không đúng với auxin:
A Vận chuyển không cần năng lượng
B Vận chuyển theo mạch rây và mạch gỗ
C Chủ yếu được sinh ra ở đỉnh thân và cành
D Có nhiều trong chồi, hạt đang nảy mầm
4 Kết luận không đúng về chức năng của xitokinin:
A Thúc đẩy sự phát triển của quả
B Kích thích hình thành và kéo dài rễ
C Kích thích về vận động hướng sáng, hướng đất
D Thúc đẩy sự ra hoa
Trang 115 Điều cần tránh trong sử dụng hoocmon thực vật:
A Sử dụng các hoocmon điều hóa sinh trưởng nhân tạo và các sản phẩm có liên quan khác để trực tiếp làm thức ăn
B Sử dụng chất tăng sinh trưởng quả và hạt để đảm bảo được chất lượng sản phẩm
C Không sử dụng các chất hóa học độc hại thay cho hoocmon sinh trưởng
D Sử dụng các hoocmon sinh trưởng nhân tạo để tăng các sản phẩm của những cây lấy gỗ, sợi
Đáp án: 1 A, 2 C, 3 A, 4 A, 5 A
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Bài 35: HOOCMON THỰC VẬT
HS nghiên cứu mục II “Hoocmon kích thích” và quan sát hình trong Sách giáo
khoa để hoàn thành phiếu học tập số 1
Auxin
Giberelin