Phân tích thực trạng việc thực hiện một số quy định quản lý các thuốc phải kiểm soát đặc biệt tại bệnh viện quận thủ đức, thành phố hồ chí minh năm 2017

Phân tích thực trạng việc sử dụng thuốc và thực hiện các quy định về kê đơn điều trị nội trú gây nghiện, thuốc hướng thần và thuốc tiền chất tại Bệnh viện quận Thủ Đức năm 2017 .... Phân

BỘ Y TẾ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI

NGUYỄN THỊ TUYẾT MAI

PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG VIỆC THỰC HIỆN MỘT SỐ QUY ĐỊNH QUẢN LÝ CÁC THUỐC PHẢI KIỂM SOÁT ĐẶC BIỆT TẠI BỆNH VIỆN

QUẬN THỦ ĐỨC, TP HỒ CHÍ MINH

NĂM 2017

LUẬN VĂN DƯỢC SĨ CHUYÊN KHOA CẤP I

HÀ NỘI – 2019

BỘ Y TẾ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI

NGUYỄN THỊ TUYẾT MAI

PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG VIỆC THỰC HIỆN MỘT SỐ QUY ĐỊNH QUẢN LÝ CÁC THUỐC PHẢI KIỂM SOÁT ĐẶC BIỆT TẠI BỆNH VIỆN

QUẬN THỦ ĐỨC, TP HỒ CHÍ MINH

NĂM 2017

LUẬN VĂN DƯỢC SĨ CHUYÊN KHOA CẤP I

CHUYÊN NGÀNH: Tổ chức quản lý dược

MÃ SỐ: CK 60 72 04 12

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Thị Song Hà Thời gian thực hiện: Tháng 7/2018 – Tháng 11/2018

HÀ NỘI - 2019

LỜI CẢM ƠN

Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin trân trọng gửi lời cảm ơn

tới PGS.TS Nguyễn Thị Song Hà , Cô đã dành nhiều thời gian để hướng

dẫn tôi và luôn cho tôi những kiến thức khoa học và ý kiến quý báu trong suốt quá trình thực hiện luận văn này

Tôi xin trân trọng gửi lời cảm ơn chân thành tới toàn thể các quý thầy cô

phòng Sau đại học và quý thầy cô trong bộ môn Quản lý và kinh tế Dược – Trường Đại học Dược Hà Nội đã cho tôi kiến thức khoa học và những kinh

nghiệm quý báu

Tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn tới Ban Giám hiệu nhà trường, cùng các thầy cô giáo trong trường Đại học Dược Hà Nội, nơi tôi đã học tập và rèn luyện

trong suốt thời gian học tại trường

Cuối cùng tôi xin gửi lời cảm ơn đến Ban giám đốc,Khoa Dược Bệnh Viện Quận Thủ Đức, các bạn đồng nghiệp, bạn bè đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi học tập, công tác, thực hiện nghiên cứu và làm luận văn này

Hà Nội, ngày 7 tháng 11 năm 2018 Học viên

Nguyễn Thị Tuyết Mai

MỤC LỤC

TRANG

LỜI CẢM ƠN 1

MỤC LỤC 2

CÁC CHỮ VIẾT TẮT 5

DANH MỤC BẢNG 6

DANH MỤC HÌNH 7

ĐẶT VẤN ĐỀ 1

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN 3

1.1 Các công ước quốc tế về kiểm soát các chất ma túy, chất hướng thần và các tiền chất 3

1.1.1 Công ước 1961 3

1.1.2 Công ước 1971 3

1.1.3 Công ước 1988 4

1.2 Qui định về quản lý thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền chất trên thế giới và tại Việt Nam 4

1.2.1 Khái niệm thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, tiền chất 4

1.2.2 Qui định về kê đơn 5

1.2.3 Qui định về giao nhận, vận chuyển 7

1.2.4 Qui định về cấp phát và sử dụng thuốc 7

1.2.5 Quy định về bảo quản và báo cáo 8

1.3.1 Thực trạng quản lý thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền chất trên thế giới 9

1.3.2 Thực trạng quản lý thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền chất ở Việt Nam 11

1.4 Vài nét về Bệnh viện Quận Thủ Đức và thực trạng quản lý thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền chất tại Bệnh viện Quận Thủ Đức 13

1.4.1 Vài nét về Bệnh viện Quận Thủ Đức 13

1.4.2 Thực trạng quản lý thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền chất tại

Bệnh viện Quận Thủ Đức năm 2017 14

CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 16

2.1 Đối tượng nghiên cứu 16

2.1.1 Đối tượng nghiên cứu 16

2.1.2 Thời gian và địa điểm nghiên cứu 16

2.2 Phương pháp nghiên cứu 16

2.2.1 Thiết kế nghiên cứu 16

2.2.2 Mẫu nghiên cứu 16

*Thực trạng việc thực hiện một số qui định chung trong việc quản lý thuốc gây nghiện, hướng thần, tiền chất: 24

2.2.5 Phương pháp xử lý và phân tích số liệu 24

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 26

3.1 Phân tích thực trạng việc thực hiện một số quy định chung trong quản lý thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần và thuốc tiền chất tại Bệnh viện quận Thủ Đức năm 2017 26

3.1.1 Trình độ chuyên môn của người giữ thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần và thuốc tiền chất tại khoa Dược và 12 khoa lâm sàng 26

3.1.3.Thực hiện việc theo dõi ghi chép nhiệt độ, độ ẩm tại kho bảo quản thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần và tiền chất từ ngày 1/6/2017 đến 31/12/2017 32

3.1.4 Thực hiện xử lý thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần và tiền chất 35

3.1.6.Thực hiện giao nhận thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần và tiền chất 38

3.2 Phân tích thực trạng việc sử dụng thuốc và thực hiện các quy định về kê đơn điều trị nội trú gây nghiện, thuốc hướng thần và thuốc tiền chất tại Bệnh viện quận Thủ Đức năm 2017 46

Bảng 3.10 Số lượng thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, tiền chất đã sử dụng tại 12 khoa của Bệnh viện từ 1/6/2017 đến 31/12/2017 46

3.2.2 Thực hiện ghi thông tin bệnh nhân thuốc gây nghiện thuốc hướng thần và tiền chất trong kê đơn nội trú 49

3.2.3 Thực hiện theo chỉ định thuốc trong kê đơn thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần và thuốc tiền chất 50

3.2.4.Thực hiện việc đánh số thứ tự ngày dùng thuốc gây nghiện, thuốc 50

4.1 Phân tích thực trạng việc thực hiện một số quy định chung trong quản lý thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần và thuốc tiền chất tại

Bệnh viện quận Thủ Đức năm 2017 54

4.2 Phân tích thực trạng việc sử dụng và thực hiện kê đơn điều trị nội trú thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần và thuốc tiền chất tại Bệnh viện quận Thủ Đức năm 2017 58

4.3 Một số hạn chế của đề tài: 61

KẾT LUẬN 62

KIẾN NGHỊ 65

TÀI LIỆU THAM KHẢO 67

CÁC CHỮ VIẾT TẮT

STT Chữ viết tắt Tiếng Việt Tiếng Anh

1 INCB Ban kiểm soát ma túy

Quốc tế

The International Narcotics Control Board

2 WHO Tổ chức y tế thế giới Word health

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1 Phân bố nơi sống của bệnh nhân nội trú 17

Bảng 3.3 Trình độ chuyên môn của người quản lý thuốc gây

nghiện, thuốc hướng thần và thuốc tiền chất 26

Bảng 3.4 Thực hiện bảo quản thuốc gây nghiện, hướng

Bảng 3.5 Thực hiện theo dõi ghi chép nhiệt độ, độ ẩm trong

kho thuốc gây nghiện, hướng thần, tiền chất 32

Bảng 3.6 Thực hiện xử lý thuốc gây nghiện, thuốc hướng

thần, tiền chất trả lại trong quá trình sử dụng 35 Bảng 3.7 Thực hiện hủy bao bì thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần và thuốc tiền chất 36 Bảng 3.8 Thực hiện giao nhận thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần và thuốc tiền chất 38 Bảng 3.9 Thực hiện cấp phát thuốc gây nghiện, thuốc

Bảng 3.10 Số lượng thuốc gây nghiện, hướng thần, tiền chất

Bảng 3.11 Số lượng thuốc gây nghiện, hướng thần, tiền chất

Bảng 3.12 Thực hiện ghi thông tin bệnh nhân khi kê đơn thuốc

gây nghiện, thuốc hướng thần và thuốc tiền chất 49 Bảng 3.13 Thực hiện đúng chỉ định khi kê đơn thuốc gây

nghiện, thuốc hướng thần và thuốc tiền chất 49

Bảng 3.14 Thực hiện đúng quy định về đánh số thứ tự ngày

DANH MỤC HÌNH

Hình 3.1 Tủ thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền

Hình 3.2 Tủ thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần và thuốc tiền

Hình 3.5 Sổ ghi chép nhiệt độ, độ ẩm theo ngày tháng 34 Hình 3.6 Lưu vỏ thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, tiền chất 38

Hình 3.7 Mẫu phiếu lĩnh thuốc gây nghiện của trưởng khoa điều trị ký không ghi rõ họ tên 42

Hình 3.8 Mẫu phiếu bù thuốc thiếu chữ ký trưởng khoa điều

Hình 3.9 Mẫu phiếu hoàn trả thuốc thiếu chữ ký trưởng khoa điều trị 44

Hình 3.10 Mẫu phiếu bù thuốc không phải trưởng khoa ký tên 45

Hình 3.11 Mẫu đơn thuốc nội trú không đánh số thứ tự ngày

Hình 3.12 Mẫu đơn thuốc nội trú không đánh số thứ tự ngày

ĐẶT VẤN ĐỀ

Thuốc là một loại hàng hóa đặc biệt, có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của người sử dụng Nếu biết sử dụng đúng cách thì thuốc có tác dụng phòng và chữa bệnh, nếu sử dụng không đúng cách thì có thể ảnh hưởng đến

thần và tiền chất là những loại thuốc cần quản lý đặc biệt hơn nữa Bởi vì ngoài việc đáp ứng các yêu cầu chuyên môn, các thuốc này còn ảnh hưởng rất lớn đến an ninh xã hội nếu không được quản lý chặt chẽ theo đúng quy định Chính vì vậy mà từ cơ quan quản lý đến các cơ sở điều trị, cần tối ưu hóa công tác cung ứng và sử dụng thuốc an toàn, hợp lý Việc quản lý các thuốc đặc biệt này phải tuân thủ theo Luật Dược 105/2016/QH 13, Nghị định của Chính Phủ số 54/2017/NĐ- CP ban hành ngày 8/5/2017 và Thông tư của

Bộ Y tế số 20 /2017/TT- BYT ban hành ngày 10/5/2017

Hiện nay các Nghị định, thông tư được Chính phủ và Bộ Y tế ban hành

đã đáp ứng được yêu cầu của công tác quản lý thuốc nói chung và thuốc gây nghiện, hướng thần, thuốc tiền chất nói riêng Việc thực hiện tuân thủ các quy chế này ở mỗi đơn vị cơ sở không giống nhau, vẫn còn có một số cơ sở chưa đáp ứng được đầy đủ yêu cầu của các qui định đó Cho đến nay, Bệnh viện quận Thủ Đức vẫn chưa có nghiên cứu nào về thực trạng quản lý thuốc gây

nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền chất Vì vậy ,tôi tiến hành đề tài: “Phân tích thực trạng việc thực hiện một số quy định quản lý các thuốc phải kiểm soát đặc biệt tại Bệnh viện Quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh năm 2017” Với hai mục tiêu sau:

Phân tích thực trạng việc thực hiện một số quy định chung trong quản

lý các thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần và tiền chất tại Bệnh viện Quận Thủ Đức năm 2017

Phân tích thực trạng việc sử dụng và thực hiện kê đơn điều trị nội trú các thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần và thuốc tiền chất tại Bệnh viện quận Thủ Đức năm 2017

Từ đó đưa ra một số kiến nghị, đề xuất nhằm thực hiện tốt các qui định trong quản lý cấp phát và sử dụng thuốc gây nghiện, hướng thần, tiền chất một cách an toàn , hợp lý, hiệu quả tại Bệnh viện và cho những năm tiếp theo

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN 1.1 Các công ước quốc tế về kiểm soát các chất ma túy, chất hướng thần

và các tiền chất

1.1.1 Công ước 1961

Là Công ước thống nhất về các chất ma túy năm 1961, được hội nghị Liên hợp quốc thông qua ngày 30/3/1961 tại New York - Mỹ, tham gia hội nghị gồm có đại diện của 73 Quốc gia tham dự Công ước bao gồm 50 điều quy định về chức năng nhiệm vụ, chế độ hoạt động của Ban kiểm soát ma túy Quốc tế (INCB), các chế độ dự báo nhu cầu sử dụng các chất gây nghiện cho mục đích y học và nghiên cứu khoa học, các quy định về thương mại Quốc tế đối với các chất gây nghiện, quy định về hình phạt, hoạt động chống buôn bán bất hợp pháp, các biện pháp giám sát và kiểm soát

Công ước 1961 cũng đưa ra danh mục các chất ma túy phải kiểm soát gồm 99 chất Sau đó đến năm 1972, Công ước 1961 cũng đã được sửa đổi theo Nghị định thư 1972 và đã cập nhật bổ sung vào danh mục các chất Ma túy phải kiểm soát theo Công ước 1961 lên tới 134 chất được chia làm 03 Danh mục [ 20]

1.1.2 Công ước 1971

Là công ước về các chất hướng tâm thần năm 1971

Công ước 1971 được Hội nghị của Liên hợp quốc thông qua tại Viên ngày 21/02/1971, tham gia hội nghị gồm có đại diện của 71 Quốc gia tham dự

Cũng tương tự như Công ước 1961, Công ước 1971 bao gồm 33 điều quy định về chức năng, nhiệm vụ, chế độ hoạt động của Ban kiểm soát ma túy Quốc tế (INCB), các chế độ dự báo nhu cầu sử dụng các chất hướng thần cho mục đích y học và nghiên cứu khoa học, các quy định về thương mại Quốc tế đối với các chất hướng thần, quyết tâm phòng ngừa và đấu tranh chống lạm dụng các chất hướng thần và gắn với nó là việc buôn bán bất hợp pháp các chất ma túy này đang gia tăng

Công ước 1971 cũng đưa ra Danh mục các chất hướng thần phải kiểm soát gồm 33 chất Sau đó Danh mục các chất hướng thần đã được cập nhật bổ sung, vì vậy cho tới nay tổng số các chất hướng thần phải kiểm soát theo Công ước 1971 lên tới 116 chất, được chia làm 4 Danh mục [21].

có thể giải quyết có hiệu quả hơn những vấn đề khác nhau về kiểm soát hoạt động buôn bán bất hợp pháp Quốc tế các chất Ma túy và các chất hướng thần Công ước 1988 gồm 34 điều quy định về các chế độ dẫn độ tội phạm Ma túy xuyên quốc gia, quyền tài phán, sự hợp tác quốc tế và tương trợ pháp lý, trao đổi thông tin, hình thức hợp tác với nhau trong việc điều tra tội phạm Ma túy quốc tế, đào tạo, các biện pháp nhằm loại trừ việc trồng trái phép các loại cây

có các chất ma túy và nhằm xóa bỏ nhu cầu sử dụng trái phép các chất ma túy

và các chất hướng thần, vận chuyển thương mại,

Công ước 1988 còn quy định Danh mục các tiền chất và các chất hóa học không thể thiếu được trong quá trình tổng hợp ra các chất Ma túy và chất hướng tâm thần gồm 22 chất được chia thành 2 Danh mục [ 22]

1.2 Qui định về quản lý thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền chất trên thế giới và tại Việt Nam

1.2.1 Khái niệm thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, tiền chất

* Thuốc gây nghiện là thuốc có chứa dược chất kích thích hoặc ức chế thần

kinh dễ gây ra tình trạng nghiện đối với người sử dụng thuộc Danh mục dược chất gây nghiện do Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành

*Thuốc hướng thần là thuốc có chứa dược chất kích thích hoặc ức chế thần

kinh hoặc gây ảo giác, nếu sử dụng nhiều lần có thể dẫn tới tình trạng nghiện đối với người sử dụng thuộc Danh mục dược chất hướng thần do Bộ trưởng

Bộ Y tế ban hành

*Thuốc tiền chất là thuốc có chứa tiền chất thuộc Danh mục tiền chất dùng

làm thuốc do Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành [13]

1.2.2 Qui định về kê đơn

Việc kê đơn thuốc thành phẩm gây nghiện, thuốc thành phẩm hướng tâm thần và thuốc thành phẩm tiền chất cho người bệnh ngoại trú thực hiện theo quy định của “Quy chế kê đơn thuốc trong điều trị ngoại trú” theo thông

tư số 05/2016/TT- BYT ngày 29/02/2016 do Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành

Kê đơn vào Đơn thuốc “N” theo mẫu quy định tại Phụ lục số 04 ban hành kèm theo Thông tư này và được làm thành 03 bản: 01 Đơn thuốc “N” lưu cơ sở khám bệnh, chữa bệnh; 01 Đơn thuốc “N” lưu trong Sổ khám bệnh hoặc Sổ điều trị bệnh cần chữa trị dài ngày của người bệnh; 01 Đơn thuốc

“N” lưu tại cơ sở cấp, bán thuốc có dấu của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh Trường hợp việc cấp, bán thuốc của chính cơ sở khám bệnh, chữa bệnh kê đơn thuốc thì không cần dấu của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đó

Kê đơn vào Đơn thuốc “H” theo mẫu quy định tại Phụ lục số 07 ban hành kèm theo Thông tư này và được làm thành 03 bản, trong đó: 01 Đơn thuốc “H” lưu cơ sở khám bệnh, chữa bệnh; 01 Đơn thuốc “H” lưu trong Sổ khám bệnh hoặc Sổ điều trị bệnh cần chữa trị dài ngày của người bệnh; 01 Đơn thuốc “H” lưu tại cơ sở cấp, bán thuốc có dấu của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh Trường hợp việc cấp, bán thuốc của chính cơ sở khám bệnh, chữa bệnh

kê đơn thuốc thì không cần dấu của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đó

Đối với bệnh cần chữa trị dài ngày (bệnh mạn tính): Kê đơn thuốc theo hướng dẫn chẩn đoán và điều trị của Bộ Y tế hoặc kê đơn với số lượng thuốc

sử dụng tối đa 30 (ba mươi) ngày

Đối với người bệnh tâm thần, động kinh:

Kê đơn thuốc theo hướng dẫn chẩn đoán và điều trị của chuyên khoa; Người nhà người bệnh hoặc nhân viên trạm y tế xã nơi người bệnh cư trú chịu trách nhiệm cấp phát, lĩnh thuốc và ký, ghi rõ họ tên vào sổ cấp thuốc của trạm y tế xã (mẫu sổ theo hướng dẫn của chuyên khoa);

Việc người bệnh tâm thần có được tự lĩnh thuốc hay không do người kê đơn thuốc quyết định đối với từng trường hợp [3]

Việc kê đơn thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần và thuốc tiền chất cho người bệnh nội trú thực hiện theo quy định của Thông tư số 23/2011/TT- BYT do Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành ngày 10/6/2011 :”Hướng dẫn sử dụng thuốc trong các cơ sở y tế có giường bệnh”

Kê đơn trong điều trị nội trú thì chỉ định thuốc phải ghi đầy đủ, rõ ràng,

hồ sơ bệnh án không viết tắt tên thuốc, không ghi ký hiệu, chỉ định thuốc đúng tên thuốc, nồng độ, hàm lượng, liều dùng, số lần dùng thuốc, thời điểm dùng thuốc và những chú ý đặc biệt khi dùng thuốc Trường hợp sửa chữa bất

kỳ nội dung nào phải ký xác nhận bên cạnh

Sử dụng thuốc gây nghiện, thuốc hướng tâm thần phải đánh số thứ tự ngày dùng thuốc Đối với bệnh mạn tính cần sử dụng thuốc dài ngày thì đánh

số thứ tự ngày dùng thuốc theo đợt điều trị, số ngày của mỗi đợt điều trị cần ghi rõ ngày bắt đầu và ngày kết thúc sử dụng thuốc [4], [6]

Kê đơn thuốc của cơ sở khám, chữa bệnh có ứng dụng công nghệ thông tin trong kê đơn thuốc:

- Đơn thuốc kê trên máy tính 01 lần, sau đó in ra và người kê đơn ký tên, trả cho người bệnh 01 bản để lưu trong Sổ khám bệnh hoặc trong Sổ Điều trị bệnh cần chữa trị dài ngày của người bệnh

- Đơn thuốc “N” và Đơn thuốc “H” thực hiện theo quy định Đơn thuốc được in ra 03 bản tương ứng để lưu đơn

- Đơn thuốc “N” theo quy định được in ra 06 bản tương ứng cho 03 đợt Điều trị cho một lần khám bệnh, trong đó: 03 bản tương ứng 03 đợt điều trị lưu tại Bệnh án điều trị ngoại trú của người bệnh; 03 bản tương ứng 03 đợt điều trị giao cho người bệnh hoặc người nhà người bệnh

- Cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có ứng dụng công nghệ thông tin phải bảo đảm việc lưu đơn để triết xuất dữ liệu khi cần thiết [6]

1.2.3 Qui định về giao nhận, vận chuyển

Người vận chuyển thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền chất phải mang theo văn bản giao nhiệm vụ của người đứng đầu cơ sở, giấy tờ tùy thân hợp lệ, hóa đơn bán hàng hoặc phiếu xuất kho

Khi tiến hành giao, nhận các thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền chất phải có Biên bản giao nhận theo mẫu quy định

Khi giao, nhận thuốc, nguyên liệu làm thuốc phải kiểm soát đặc biệt, người giao, người nhận thuốc phải tiến hành kiểm tra đối chiếu tên thuốc, tên nguyên liệu, nồng độ, hàm lượng, số lượng, số lô sản xuất, hạn dùng, chất lượng thuốc, nguyên liệu làm thuốc về mặt cảm quan; phải ký và ghi rõ họ tên vào chứng từ xuất kho, nhập kho

Thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền chất trong quá trình vận chuyển phải bảo đảm an ninh, tránh thất thoát [8]

1.2.4 Qui định về cấp phát và sử dụng thuốc

Việc cấp phát, sử dụng thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần và thuốc tiền chất thực hiện theo quy định tại Thông tư số 23/2011/TT- BYT ngày 10 tháng 6 năm 2011 của Bộ trưởng Bộ Y tế về Hướng dẫn sử dụng thuốc trong các cơ sở y tế có giường bệnh

Khoa Dược cấp phát thuốc cho các khoa điều trị, phòng khám theo phiếu lĩnh thuốc và phải theo dõi, ghi chép đầy đủ số lượng xuất, nhập, tồn kho thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần và thuốc tiền chất vào sổ theo mẫu quy định

Tại các khoa điều trị, sau khi nhận thuốc từ khoa Dược, người được phân công nhiệm vụ phải đối chiếu tên thuốc, nồng độ, hàm lượng, số lượng thuốc trước lúc tiêm hoặc phát cho người bệnh;

Thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần và thuốc tiền chất không sử dụng hết hoặc do người bệnh chuyển cơ sở hoặc bị tử vong, khoa điều trị, phòng khám phải làm giấy trả lại bộ phận Dược Trưởng bộ phận Dược phải căn cứ điều kiện cụ thể để quyết định tái sử dụng hoặc hủy theo quy định và lập biên bản lưu tại cơ sở

Trưởng bộ phận Dược hoặc người có bằng tốt nghiệp trung cấp ngành Dược trở lên được người đứng đầu cơ sở giao nhiệm vụ bằng văn bản ký duyệt Phiếu lĩnh thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần và thuốc tiền chất của khoa điều trị, phòng khám;

Trưởng khoa điều trị hoặc phó khoa điều trị được trưởng khoa giao nhiệm vụ bằng văn bản, trưởng phòng khám hoặc phó phòng khám được trưởng phòng khám giao nhiệm vụ bằng văn bản ký duyệt Phiếu lĩnh thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần và thuốc tiền chất cho khoa, phòng mình [4]

1.2.5 Quy định về bảo quản và báo cáo

Quy định về bảo quản:

Thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền chất phải được bảo quản tại kho, tủ riêng có khóa chắc chắn và không được để cùng các thuốc, nguyên liệu làm thuốc khác Nếu không có kho, tủ riêng, thuốc gây nghiện có thể để cùng tủ, giá, kệ chung với thuốc hướng thần, thuốc tiền chất nhưng phải sắp xếp riêng biệt cho từng loại thuốc, có biển hiệu rõ ràng để tránh nhầm lẫn

Thuốc dạng phối hợp có chứa dược chất gây nghiện, có chứa dược chất hướng thần, có chứa tiền chất phải để khu vực riêng biệt, không được để cùng các thuốc khác

Thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền chất ở tủ thuốc trực, tủ thuốc cấp cứu phải được để ở một ngăn hoặc ô riêng và do điều dưỡng viên trực giữ, cấp phát theo y lệnh Tủ thuốc trực, tủ thuốc cấp cứu có khóa chắc chắn, số lượng, chủng loại thuốc phải kiểm soát đặc biệt để tại tủ thuốc trực,

tủ thuốc cấp cứu do người đứng đầu cơ sở quy định bằng văn bản Khi đổi ca trực, người giữ thuốc của ca trực trước phải bàn giao số lượng thuốc ,sổ theo dõi thuốc cho người giữ thuốc của ca trực sau, phải ký nhận đầy đủ trên sổ theo dõi thuốc [8]

Qui định về báo cáo:

- Báo cáo định kỳ:

Trước ngày 15 tháng 01 hàng năm, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh lập báo cáo xuất, nhập, tồn kho, sử dụng thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền chất, thuốc phóng xạ, thuốc dạng phối hợp có chứa tiền chất gửi về

Sở Y tế nơi cơ sở đặt trụ sở theo mẫu báo cáo quy định

- Báo cáo đột xuất:

Trong thời hạn 48 (bốn mươi tám) giờ, kể từ khi phát hiện nhầm lẫn, thất thoát thuốc phóng xạ, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền chất, thuốc dạng phối hợp có chứa tiền chất ,cơ sở khám bệnh, chữa bệnh lập báo cáo bằng văn bản và gửi về Bộ Y tế theo mẫu báo cáo quy định

Báo cáo quy định được thực hiện trực tuyến khi Bộ Y tế triển khai phần mềm, dữ liệu quản lý chung trên toàn quốc [8]

1.3 Thực trạng quản lý thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền chất trên thế giới và Việt Nam

1.3.1 Thực trạng quản lý thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền chất trên thế giới

Ma túy được trồng hầu như khắp nơi trên thế giới, những vùng tập trung lớn như: Tam giác vàng (Mianma, Thái lan, Lào, Trung quốc, Việt nam), Lưỡi liềm vàng (Iran, Pakistan, Tazekistan) và ở các nước Châu Mỹ La

Tinh, Pêru, Colombia, Bôlivia … Ma túy từ đây được vận chuyển đi khắp nơi,

mà thị trường béo bở nhất hiện nay là Bắc Mỹ và các nước Châu Âu Trong khi Mỹ La Tinh là nguồn cung cấp chủ yếu cocaine cho thị trường rộng lớn ở Bắc Mỹ và Tây Âu – 70%, thì trong khi đó Tam giác vàng ở Đông Nam Á là:

“Trung tâm kinh tế thuốc phiện” lớn nhất thế giới Sản xuất 2.000 tấn/năm

Theo báo cáo tình hình ma túy Toàn cầu năm 2015 của Cơ quan phòng chống Ma túy và Tội phạm của Liên Hợp Quốc (UNODC), ước tính có khoảng 246 triệu người, tương đương với khoảng hơn 5% dân số toàn thế giới trong độ tuổi từ 15 đến 64 đã từng sử dụng ma túy trái phép trong năm 2013

Số người có vấn đề về sử dụng ma túy chiếm khoảng 27 triệu người Có khoảng 1,65 triệu người tiêm chích ma túy đang phải sống chung với HIV trong năm 2013 Đáng lo ngại là, nhu cầu tiêu thụ các chất gây nghiện mới ngày càng tăng.Các vụ bắt giữ gần đây cũng cho thấy rằng hiện tượng các lô hàng heroin lớn từ Afghanistan được nhập lậu qua Ấn Độ Dương vào Đông Phi và Nam Phi ngày càng phổ biến Tây Phi tiếp tục trở thành khu vực trung chuyển buôn lậu cocain từ Đại Tây Dương đi châu Âu và Đông Âu cũng đang nổi lên như một khu vực quá cảnh và điểm đến của loại ma túy này [11]

Các Công ước quốc tế qui định các chế độ quản lý đặc biệt đối với các loại thuốc gây nghiện, thuốc hướng tâm thần và tiền chất dùng làm thuốc như sau:

-Chế độ báo cáo hàng năm về tình hình sử dụng các chất gây nghiện,

chất hướng thần trong lĩnh vực y tế, nghiên cứu khoa học hay điều tra tội phạm Thông báo tên và địa chỉ của cơ quan Chính phủ có thẩm quyền cấp phép xuất khẩu, nhập khẩu các loại thuốc này cho Ban kiểm soát ma túy Quốc

tế (The International Narcotics Control Board)(INCB)

-Các qui định liên quan tới thương mại quốc tế như: khi một quốc gia

nào định xuất, nhập khẩu các chất qui định trong Công ước ngoài việc phải

gửi Giấy phép xuất nhập khẩu cho Ban kiểm soát ma túy quốc tế (INCB) còn phải gửi cho cơ quan có thẩm quyền của nước xuất, hay nhập khẩu để biết rõ

số lượng, tên hoạt chất Thuốc gây nghiện, thuốc hướng tâm thần chỉ được phép xuất hay nhập sau khi đã có ý kiến chính thức của cơ quan có thẩm quyền Sau khi việc xuất, nhập khẩu đã thực hiện xong, cơ quan có thẩm quyền của nước nhập (xuất) phải thông báo cho nước xuất (nhập) biết được kết quả của việc xuất, nhập này (thông báo chính xác số lượng xuất, nhập, địa điểm xuất, nhập )

-Qui định chế độ cung cấp, trao đổi thông tin cần thiết cho việc kiểm

soát việc vận chuyển hợp pháp các chất ma tuý, chất hướng thần

-Qui định chế độ dự trù hàng năm trên cơ sở báo cáo tình hình sử dụng

của năm trước, nếu số lượng dự trù bất thường so với các năm trước phải được giải thích và chứng minh hoặc đôi khi có sự thẩm tra thực tế của nhân viên INCB Hàng năm Ban kiểm soát ma túy quốc tế (INCB) đều gửi thông báo đầy đủ về tình hình quản lý, sử dụng các loại thuốc gây nghiện, thuốc hướng tâm thần của các nước trên Thế giới để tham khảo

Ngoài ra, các Công ước còn qui định chế độ xử phạt, thanh tra, giám sát việc thực hiện các qui định của Công ước Qui định việc phối hợp với Cảnh sát quốc tế (ENTERPOL) điều tra chống tội phạm về ma tuý quốc tế, và các qui định có liên quan đến các ngành khác như nông nghiệp, lâm nghiệp, công nghiệp [19], [20], [21], [22]

1.3.2 Thực trạng quản lý thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền chất ở Việt Nam

Tệ nạn ma tuý là hiểm hoạ lớn cho toàn xã hội, gây tác hại cho sức khoẻ, phá hoại hạnh phúc gia đình, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến trật tự,

an toàn xã hội và an ninh quốc gia Hoạt động vận chuyển, mua bán, sử dụng

ma túy tổng hợp có xu hướng gia tăng; phương thức, thủ đoạn hoạt động của

tội phạm ma túy ngày càng đa dạng, các đường dây mua bán được tổ chức mang tính chuyên nghiệp, nhiều mắt xích, tinh vi, khép kín

Theo số liệu của Bộ Công an, toàn quốc hiện có 210.751 người nghiện

ma túy có hồ sơ quản lý, tuy nhiên số người nghiện ma túy và tội phạm ma túy tiếp tục gia tăng và ngày càng khó kiểm soát Thông tin này được đưa ra tại hội nghị sơ kết công tác cai nghiện ma túy và phòng chống tệ nạn xã hội

do Bộ LĐ- TB&XH tổ chức tại Đà Nẵng ngày 31- 7 - 2017 với sự tham gia của đại diện nhiều tỉnh thành

Xuất phát từ tình hình phức tạp của tệ nạn ma túy, Chính phủ đã chỉ đạo các Bộ, Ban ngành xây dựng Luật phòng, chống ma tuý số 23/2000/QH10 ngày 09 tháng 12 năm 2000 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật phòng, chống ma tuý số 16/2008/QH12 ngày 03 tháng 6 năm

Nghị định số 58/2003/NĐ- CP ngày 29 tháng 5 năm 2003 của Chính phủ quy định về kiểm soát nhập khẩu, xuất khẩu, vận chuyển quá cảnh lãnh thổ Việt Nam chất ma tuý, tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc hướng tâm thần

Nghị định số 82/2013/NĐ- CP ngày 19 tháng 07 năm 2013 của Chính phủ về việc ban hành các danh mục chất ma túy và tiền chất Chính phủ Việt Nam cho thành lập Uỷ ban kiểm soát ma tuý Quốc gia trực thuộc Chính phủ

là cơ quan đầu mối tổng hợp tình hình sử dụng, buôn bán, vận chuyển, phòng Chống tội phạm về ma túy trong cả nước

Quyết định số 2434/QĐ- TTg ngày 13/12/2013 của Thủ tướng Chính phủ ban hành về kế hoạch thống kê người nghiện ma túy Mục đích của kế

hoạch này là để khắc phục và chấn chỉnh những tồn tại, thiếu sót trong công tác thống kê người nghiện ma túy, làm cơ sở cho việc hoạch định chính sách, xây dựng kế hoạch phòng chống ma túy

Ở VN, trước khi luật phòng chống ma túy ra đời , việc quản lý các chất gây nghiện, hướng thần ,tiền chất chủ yếu sử dụng cho mục đích nghiên cứu khoa học, kiểm nghiệm,… và trong lĩnh vực y tế hoặc trong công nghiệp theo những qui định riêng của Bộ Công an, Bộ Y tế, Bộ Công nghiệp…

Những năm gần đây, công tác quản lý các thuốc phải kiểm soát đặc biệt đảm bảo quản lý chặt chẽ theo các công ước Quốc tế, không để thất thoát vào mục đích bất hợp pháp

Các cơ sở được Cục quản lý Dược cấp phép nhập khẩu, mua, bán, bảo quản, cấp phát và dự trù theo đúng qui định hiện hành tại qui chế quản lý các thuốc gây nghiện, hướng thần , tiền chất

Nhằm tăng cường công tác quản lý chặt chẽ thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần và thuốc tiền chất trong ngành y tế hiện nay, Chính phủ ban hành Nghị định 54/2017/NĐ- CP ngày 8/5/2017 quy định danh mục 79 hoạt chất phóng xạ; và Bộ Y tế ban hành Thông tư số 20/2017/TT- BYT ngày 10/5/2017 quy định danh mục 43 hoạt chất gây nghiện, 70 hoạt chất hướng thần, 08 hoạt chất tiền chất, 60 hoạt chất bị cấm sử dụng trong một số ngành, lĩnh vực [8],[12]

1.4 Vài nét về Bệnh viện Quận Thủ Đức và thực trạng quản lý thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền chất tại Bệnh viện Quận Thủ Đức

1.4.1 Vài nét về Bệnh viện Quận Thủ Đức

Tọa lạc tại số 29, đường Phú Châu, Khu phố 5, phường Tam Phú, quận Thủ Đức, TP Hồ Chí Minh Bệnh viện quận Thủ Đức chính thức thành lập và

đi vào hoạt động từ ngày 28 tháng 6 năm 2007 theo quyết định số 32/2007/QĐ- UBND trên cơ sở tách ra từ Trung tâm Y tế quận Thủ Đức với tổng diện tích là 11.252 m2

Bệnh viện quận Thủ Đức phục vụ khám chữa bệnh cho người dân trên địa bàn quận Thủ Đức và các tỉnh lân cận Từ một Bệnh viện với quy mô 50 giường bệnh mà chỉ trong vòng 10 năm (từ năm 2007 đến năm 2017 hiện nay)

đã tăng lên đến 800 giường bệnh, kế hoạch thực hiện từ 4500 – 5500 lượt bệnh nhân ngoại trú/ ngày, bình quân tiếp nhận khoảng 150 trường hợp cấp cứu/ ngày Với đội ngũ nhân sự hơn 1.700 người, trong đó trình độ chuyên môn đại học và sau đại học là 548 người với 12 phòng và 28 khoa Bệnh viện quận Thủ Đức đã khẳng định được năng lực khám chữa bệnh đúng tầm của Bệnh viện cửa ngõ phía Đông Bắc của Thành phố trong hệ thống chăm sóc sức khỏe cụm y tế (Hóc Môn, Bình Chánh, Quận 7, Thủ Đức)

1.4.2 Thực trạng quản lý thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền chất tại Bệnh viện Quận Thủ Đức năm 2017

Thành phố Hồ Chí Minh có 112 bệnh viện, bao gồm Bệnh viện chuyên khoa, đa khoa đầu ngành trực thuộc Sở Y tế, Bệnh viện tuyến Trung ương, Bệnh viện thuộc bộ ngành khác và Bệnh viện ngoài công lập, có nhu cầu về thuốc gần như đứng hàng đầu cả nước, nên việc quản lý thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần và thuốc tiền chất gặp không ít khó khăn từ phía Bệnh viện

và Sở Y tế Việc quản lý các thuốc đặc biệt này phải tuân thủ theo Thông tư

số 20/2017/TT- BYT do Bộ Y tế ban hành ngày 10/ 5 /2017:” Qui định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành luật Dược” và Nghị định số 54/2017/NĐ- CP do Chính Phủ ban hành ngày 8/5/2017 :”Quy định quản lý các thuốc cần kiểm soát đặc biệt”

Sở Y tế TP Hồ Chí Minh với vai trò là cơ quan quản lý cấp địa phương thực hiện một số công tác chuyên biệt bao gồm: xét duyệt dự trù, kiểm tra giám sát, triển khai các văn bản quy phạm pháp luật, hướng dẫn các vấn đề cụ thể khác có liên quan đến thuốc gây nghiện, hướng thần, tiền chất… cho các bệnh viện trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh Các cơ sở điều trị là nơi trực

tiếp kê đơn, cấp phát cho bệnh nhân, dự trù, mua và bảo quản theo đúng quy định hiện hành

Trong những năm qua, Bệnh viện quận Thủ Đức luôn chú trọng công tác quản lý các thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần và thuốc tiền chất theo quy định của Chính phủ, Bộ Y tế và pháp luật Việt Nam, không để xảy ra thất thoát ảnh hưởng đến xã hội

Từ khi thành lập đến nay, Bệnh viện Quận Thủ Đức chưa có nghiên cứu đánh giá nào về việc thực hiện các quy định nhóm thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền chất này Lượng bệnh nhân đến điều trị tại BV

có sử dụng thuốc gây nghiện, hướng thần, tiền chất ngày càng tăng và việc quản lý các nhóm thuốc phải quản lý đặc biệt này như thế nào , có thực hiện đúng theo qui định trong Nghị định 54/2017/NĐ-Cp ban hành ngày 8/5/2017

và thông tư 20/2017/TT-BYT ban hành ngày 10/5/2017, việc sử dụng và kê đơn điều trị nội trú thuốc gây nghiện, hướng thần, tiền chất có đúng qui chế theo thông tư 23/2011/ TT-BYT hay không Do đó, tôi chọn đề tài này nhằm nâng cao hiệu lực đối với việc quản lý ,sử dụng, kê đơn thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần và tiền chất một cách an toàn, hợp lý tại bệnh viện Từ đó,

đề xuất 1 số giải pháp cũng như triển khai qui trình cấp, phát thuốc cho bệnh nhân điều trị ngoại trú, đáp ứng nhu cầu cho bệnh nhân và giảm tải cho điều trị nội trú

CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1 Đối tượng nghiên cứu

2.1.1 Đối tượng nghiên cứu

- Các phiếu lĩnh , bù, hoàn trả thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần của các khoa tại Bệnh viện Quận Thủ Đức từ ngày 1/6/2017 đến 31/12/2017

- Hồ sơ bệnh án của các bệnh nhân điều trị nội trú có sử dụng thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần tại Bệnh viện Quận Thủ Đức từ ngày 1/6/2017 đến ngày 31/12/2017

-Sổ sách báo cáo xuất, nhập và các văn bản liên quan đến thuốc gây nghiện, hướng thần, tiền chất theo Nghị định 54/2017/ NĐ-CP và thông tư 20/2017/TT-BYT

2.1.2 Thời gian và địa điểm nghiên cứu

- Thời gian nghiên cứu: Từ 1/6/2017 đến 31/12/2017

- Địa điểm nghiên cứu : Khoa Dược Bệnh viện Quận Thủ Đức

2.2 Phương pháp nghiên cứu

2.2.1 Thiết kế nghiên cứu

- Nghiên cứu theo phương pháp mô tả cắt ngang

2.2.2 Mẫu nghiên cứu

*Cở mẫu:

- 12 khoa trong 20 khoa điều trị nội trú có sử dụng thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần , trong tổng số 28 khoa lâm sàng tại Bệnh viện Quận Thủ Đức

- 100 hồ sơ bệnh án có sử dụng thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần được kê từ ngày 1/6/2017 đến 31/12/ 2017

-120 phiếu lĩnh, phiếu bù, phiếu hoàn trả thuốc gây nghiện, hướng thần

của 12 khoa từ ngày 1/6/2017 đến 31/12/ 2017

* Phương pháp chọn mẫu:

- 12 khoa trong số 20 khoa có sử dụng thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần gồm các khoa: ICU, HSTM, Nội tổng quát ,Hồi sức nhi, Ung bướu, Tiết niệu-nam khoa, Ngoại thần kinh, Nhi, Ngoại tổng quát, Thận, Nội thần kinh, Nội tim mạch (loại trừ 8 khoa Cấp cứu, Hậu phẩu, Phòng mổ, Chấn thương chỉnh hình, Nội tiết, Sản, Tim mạch can thiệp, Tai mũi họng không nghiên cứu ) tại Bệnh viện Quận Thủ Đức

- 120 phiếu trong đó: 55 phiếu lĩnh ,46 phiếu bù, 19 phiếu hoàn trả thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần của 12 khoa từ 1/6/2017 đến 31/12/2017

- 100 hồ sơ bệnh án tại 12 khoa có sử dụng thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần từ 1/6/2017 đến 31/12/2017

* Đặc điểm mẫu nghiên cứu

Bảng 2.1 Phân bố nơi sống của bệnh nhân điều trị nội trú

Địa chỉ được cập nhật theo Chứng minh nhân dân (Thẻ căn cước ) khi bệnh

nhân đến đăng ký khám bệnh tại bệnh viện

STT Địa chỉ Số lượng bệnh nhân

2.2.3.Xác định các biến số nghiên cứu

Bảng 2.2 Bảng các biến số nghiên cứu

Giá trị biến

Nguồn thu thập Một số quy định chung trong quản lý thuốc gây nghiện, thuốc hướng

thần và thuốc tiền chất

1

Trình độ chuyên

môn của thủ kho

giữ thuốc gây

nghiện, hướng thần,

tiền chất

- Trình độ DSTH

Phân loại

Phiếu thu thập 1

- Trình độ DSĐH -DSĐH được ủy quyền -Điều dưỡng

-Theo qui chế, qui định hiện hành -Theo yêu cầu của nhà sản xuất

-Theo tính chất vật lý, hóa học của sản phẩm -Có trang bị nhiệt kế,

ẩm kế -Có ghi chép nhiệt độ,

độ ẩm hàng ngày -Không có nhiệt kế,

ẩm kế

3

Tủ bảo quản thuốc

gây nghiện, thuốc

hướng thần, thuốc

- Để chung tủ nhưng

loại -Có danh mục thuốc

STT Tên biến Giải thích

Giá trị biến

Nguồn thu thập

tiền chất - Có khóa chắc chắn

- Không có tủ bảo quản thuốc

-Theo FIFO ( nhập trước-xuất trước) -Theo FEFO (hết hạn trước-xuất trước) -Ngăn nắp,gọn gàng

- Không sắp xếp đúng qui định

loại

Phiếu thu thập 1

-Kiểm tra hồ sơ bệnh

án lý do hoàn trả thuốc -Kiểm tra thuốc hoàn trả có đúng số lượng,

-Khoa Dược báo cáo

số lượng vỏ thuốc cho ĐVCMD

- ĐVCMD thành lập hội đồng hủy vỏ bao bì tiếp xúc trực tiếp với

7 Các giấy tờ người -Văn bản được phân Phân

STT Tên biến Giải thích

Giá trị biến

Nguồn thu thập

vận chuyển mang

theo

-Biên bản giao nhận -Hóa đơn bán hàng -Chứng minh nhân dân -Phiếu xuất kho

8

Nhân viên khoa

Dược được cử đi

mua thuốc GN, HT,

TC mang theo

Giấy giới thiệu

Phân loại

Phiếu thu thập 1

Chứng minh nhân dân

chữ ký Trưởng khoa điều trị hoặc người ủy quyền; Trưởng khoa Dược hoặc người ủy quyền

Phân loại

ký duyệt

Phân loại

-Bác sĩ điều trị được

ủy quyền -Khác

13 Sổ theo dõi xuất, -Đánh số trang Phân Phiếu

STT Tên biến Giải thích

Giá trị biến

Nguồn thu thập

Sở Y Tế TP.HCM

Phân loại

15

Lưu giữ hồ sơ, sổ

sách và tài liệu liên

quan đến thuốc GN,

HT, TC

Lưu từ 2 đến 5 năm Phân loại

Việc sử dụng các thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần và thuốc tiền

chất trong điều trị nội trú

0.5mg/10ml , Morphin 2mg/2ml, Morphin 10mg/ml, Opiphine 10mg/ml Tramadol 100mg/2ml, Privagin 100mg/2ml ,

Dolcontral 100mg/2ml , Durogesic 25mcg/h, 4.2mg, Durogesic 50mcg/h, 8.4mg, Morphin 30mg, Oxycontin 10mg

Số

Báo cáo sử dụng thuốc gây nghiện

từ 1/6/2017 đến 31/12/2017

Midazolam 5mg/ml, Paciflam 5mg /ml,

Số

Báo cáo sử dụng thuốc hướng thần

từ 1/6/2017 đến

STT Tên biến Giải thích

Giá trị biến

Nguồn thu thập

Diazepam 10mg/2ml , Phenobarbital 100mg , Danotal 100mg/ml

31/12/2017

18 Số lượng thuốc gây

nghiện tồn trữ

Căn cứ số liệu sử dụng thuốc gây nghiện của Bệnh viện có12 biến:

Fentanyl 0,1mg /2ml, Fentanyl 0.5mg/10ml, Morphin sulfat

2mg/2ml, Morphin 10mg/ml,

Opiphine10mg/ml

Tramadol 100mg/2ml, Privagin 100mg /2ml, Dolcontral

100mg/2ml Durogesic 25mcg/h, 4.2mg,

Durogesic 50mcg/h, 8.4mg, Morphin 30mg, Oxycontin 10mg

Số

Báo cáo sử dụng thuốc gây nghiện

từ 1/6/2017 đến 31/12/2017

Midazolam 5mg/ml, Paciflam 5mg/ml, Diazepam 10mg/2ml ống, Phenobarbital 100mg, Danotal 100mg/ml

Số

Báo cáo sử dụng thuốc

HT, TC của bệnh viện

từ 1/6/2017 đến 31/12/2017

Thực hiện kê đơn nội trú thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần

20 Ghi đầy đủ họ tên

bệnh nhân Có ghi họ, tên

Nhị phân

Phiếu thu thập 3

21 Ghi tuổi bệnh nhân Có ghi tuổi Nhị

phân

22 Ghi giới tính bệnh Có ghi giới tính Nhị

STT Tên biến Giải thích

Giá trị biến

Nguồn thu thập

24 Đơn ghi chẩn đoán

bệnh, ngày kê đơn Có ghi chẩn đoán

Nhị phân

25

Đơn ghi tên thuốc

theo tên chung quốc

Nhị phân

28 Đơn ký, ghi họ tên

người kê đơn Có ghi đầy đủ

Nhị phân

29 Đơn ghi ngày kê

Nhị phân

31 Đơn ghi rõ ràng, dễ

đọc, chính xác Có ghi rõ

Nhị phân

34 Đơn ghi đầy đủ thời

điểm dùng thuốc Có ghi thời điểm

Nhị phân

2.2.4 Phương pháp thu thập số liệu

*Thực trạng việc thực hiện một số qui định chung trong việc quản lý thuốc

gây nghiện, hướng thần, tiền chất:

-Thu thập bằng cách đến 12 khoa điều trị nội trú yêu cầu cung cấp tài liệu liên quan đến thuốc gây nghiện, hướng thần, tiền chất so sánh với Thông

tư 20/2017/TT-BYT ngày 10/5/2017 của Bộ Y Tế

- Phiếu thu thập về việc thực hiện một số qui định các thuốc gây nghiện, hướng thần, tiền chất sử dụng tại 12 khoa điều trị

* Thực trạng việc sử dụng và kê đơn điều trị nội trú thuốc GN, HT, TC:

-Thu thập số lượng thuốc đã sử dụng tại 12 khoa

-Báo cáo số liệu tồn kho cuối năm 2017 tại khoa Dược

-Thu thập thông tin 100 hồ sơ bệnh án điều trị có sử dụng thuốc gây

nghiện, hướng thần từ ngày 1/6/2017 đến ngày 31/12/2017 tại 12 khoa BV Quận Thủ Đức

-Công cụ thu thập là phiếu lấy thông tin

2.2.5 Phương pháp xử lý và phân tích số liệu

- Từ các phiếu thu thập được, nhập các thông tin vào bảng excell

- Lập bảng số liệu đã qua xử lý

- Phương pháp tính tỷ lệ: tính tỷ lệ % của các số liệu thu được ứng với từng chỉ số nghiên cứu so với tổng mẫu điều tra

- Các số liệu được trình bày dưới dạng bảng biểu, hình ảnh

- Xử lý số liệu và kết quả thu được bằng phần mềm Microsoft Excel

2010

Nội dung nghiên cứu của đề tài đƣợc tóm tắt nhƣ sau:

hiện một số quy định chung trong

quản lý các thuốc gây nghiện,

thuốc hướng thần và tiền chất tại

Bệnh viện Quận Thủ Đức năm

2017

Phân tích thực trạng việc sử dụng

và thực hiện kê đơn điều trị nội trú các thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần và thuốc tiền chất tại Bệnh viện quận Thủ Đức năm

2017

Phân tích thực trạng việc thực hiện một số quy định quản lý các thuốc phải kiểm soát đặc biệt tại Bệnh viện Quận Thủ Đức, thành

phố Hồ Chí Minh năm 2017

-Trình độ chuyên môn của người

giữ thuốc GN,HT,TC tại khoa

Dược và các khoa

- Thưc hiện giao, nhận, cấp

phát,bảo quản thuốc GN,HT,TC

Thưc hiện xử lý thuốc GN, HT,

số thứ tự ngày dùng trong hồ sơ bệnh án

Kết quả, bàn luận

-Đề xuất -Kiến nghị

- Đúng qui định

- Chưa đúng qui định

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 3.1 Phân tích thực trạng việc thực hiện một số quy định chung trong quản lý thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần và thuốc tiền chất tại Bệnh viện quận Thủ Đức năm 2017

3.1.1 Trình độ chuyên môn của người giữ thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần và thuốc tiền chất tại khoa Dược và 12 khoa lâm sàng

Bảng 3.3 Trình độ chuyên môn của người giữ thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần và thuốc tiền chất

STT

Trình độ chuyên môn Số lượng Tỷ lệ %

1

*Thủ kho kiểm nhập thuốc gây

nghiện, hướng thần, tiền chất tại khoa

Dược: -Dược sĩ trung học

*Thủ kho giữ ,cấp phát thuốc gây

nghiện, hướng thần, tiền chất tại khoa

Dược: -Dược sĩ đại học

2 Thủ kho giữ ,cấp phát thuốc gây

nghiện, hướng thần, tiền chất trong tủ

bộ Bệnh viện Dược sĩ đại học duyệt cấp phát thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, tiền chất cho các khoa trong bệnh viện Thuốc trong tủ trực tại 12 khoa

do điều dưỡng quản lý và cấp phát thuốc cho bệnh nhân theo y lệnh của Bác sĩ Khi đổi ca trực, người giữ thuốc của ca trực trước bàn giao số lượng,chủng

loại thuốc vào sổ theo dõi thuốc cho người giữ thuốc của ca trực sau, có chữ

ký giữa người giao và người nhận đầy đủ đạt 100%

3.1.2.Thực hiện bảo quản thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần và thuốc tiền chất tại khoa Dược và 12 khoa lâm sàng

Bảng 3.4 Thực hiện bảo quản thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền chất tại khoa Dược và 12 khoa lâm sàng

Số lƣợng Tỷ lệ

Tủ trực bảo quản thuốc

-Theo các qui chế, qui định chuyên môn

hiện hành

-Theo yêu cầu của nhà sản xuất

- Để chung 1 tủ nhưng có ngăn riêng

- Tủ có khóa chắc chắn

- Có nhãn tên từng loại thuốc

-Có danh mục thuốc dán bên ngoài tủ

-FIFO: nhập trước, xuất trước

-FEFO: hết hạn trước, xuất trước

Nhận xét: Về bảo quản thuốc: khoa Dược được trang bị đầy đủ cơ sở vật chất,

trang thiết bị máy lạnh, quạt thông gió bảo quản thuốc đúng qui chế chuyên

môn và qui định của nhà sản xuất đưa ra

- Về cách sắp xếp dự trữ thuốc trong kho, khoa Dược tuân thủ theo

nguyên tắc FIFO/ FEFO:

+ Cùng 1 lô : nhập trước- xuất trước ;

+ Khác lô: lô hết hạn trước phải được phát trước; lô hết hạn sau phát sau

Tại các khoa lâm sàng, có 11/12 khoa có trang bị máy lạnh quạt thông gió

trong kho thuốc, tủ bảo quản được để thuốc chung với thuốc thường nhưng có

ngăn riêng cho từng loại thuốc, có khóa chắc chắn

Về cách sắp xếp dự trữ thuốc trong tủ trực các khoa : có 11/12 khoa sắp xếp

-Quạt thông gió

2

Tủ trực bảo quản thuốc

-Theo các qui chế, qui định chuyên môn

hiện hành

-Theo yêu cầu của nhà sản xuất

- Để chung 1 tủ nhưng có ngăn riêng

- Tủ có khóa chắc chắn

- Có nhãn tên từng loại thuốc

-Có danh mục thuốc dán bên ngoài tủ

-FIFO: nhập trước, xuất trước

-FEFO: hết hạn trước, xuất trước

-Theo nhóm thuốc

11 91,6

4

Người duyệt cơ số thuốc GN, HT, TC để

tại tủ trực các khoa phòng lâm sàng là

ngăn nắp, gọn gàng , theo nguyên tắc FIFO/FEFO, có dán nhãn tên từng loại thuốc , có danh mục thuốc dán bên ngoài tủ trực

Khoa Ung bướu có thuốc trong tủ trực rất nhiều, chưa trang bị đầy đủ

tủ bảo quản thuốc, chưa có ngăn riêng cho từng loại thuốc, chưa sắp xếp theo FIFO, FEFO (thuốc còn để chung với vật tư y tế) Đối với cơ số và chủng loại thuốc để tại tủ trực của khoa phòng tại Bệnh viện, người quy định là Giám đốc bệnh viện các khoa đều thực hiện đúng qui định đạt 12/12 (Hình 3.1), (Hình 3.2), ( Hình 3.3), (Hình 3.4)

Hình 3.1 Thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần và tiền chất của khoa Dược

Hình 3.2 Tủ thuốc của các khoa để chung với các thuốc thường nhưng có ngăn riêng