Các biện pháp quản lý đổi mới việc thực hiện phương pháp giảng dạy tại viện đại học mở hà nội

Các biện pháp quản lý đổi mới việc thực hiện phương pháp giáng... Trong vài n ă m trớ lại đây, hoạt động đổi mới phương pháp giảng dạy đã được các trường Đ ại học-C ao đẳng, các cấp quản

TẠI VIỆN ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI■ ■ ■ ■ m

LUẬN VĂN THẠC sĩ KHOA HỌC GIÁO DỤC ■ ■ ■ ■

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS ĐẶNG XUÂN HẢI

HẢ N Ộ I - 2004

M Ụ C L Ụ C

LỜ I CẢM ON

NHỮN(; c ụ m t ừ v i ế t t ắ t

C H Ư Ơ N G 1: C ơ SỚ LÝ LUẬN VỂ QUẢN LÝ Đ ổ i MỚI VIỆC THỤC HIỆN

1.4.1 Yêu cầu đổi mới việc thực hiện phương pháp giảng dạy ở

1.5 Vận dụng lý luận về quản lý sự thay đối trong nhà trường đôi với

1 5 1 T h a y đ ổ i v à q u ả n l ý s ự t h a y đ ổ i t r o n g n h à t r ư ờ n g 31

2.2 Thực trạng qu ản lý đổi mới việc thực hiện phương pháp giảng

2 2 1 T h ự c t r ạ n g p h ư ơ n g p h á p g i ả n g d ạ y h ệ c h í n h q u y t ạ i K h o a

N g o ạ i n g ữ V i ệ n Đ ạ i h ọ c M ở H à N ộ i 4 0

2 2 2 T h ự c I r ạ n g c á c y ế u t ố ả n h h ư ở n g t ớ i đ ổ i m ớ i v i ệ c t h ự c h i ệ nphương pháp giảng dạy hệ chính quy tại Khoa Ngoại ngữ Viện Đại học

2 2 3 T h ự c t r ạ n g c ô n g t á c q u ả n l ý đ ổ i m ớ i v i ệ c t h ự c h i ệ n p h ư ơ n g pháp giảng dạy hệ chính quy tại Khoa Ngoại ngữ Viện Đại học Mở

3.1 Các biện pháp quản lý đổi mới việc thực hiện phương pháp giáng

3 2 1 K h ả o s á t t í n h c ầ n t h i ế t c ủ a c á c b i ệ n p h á p 9 2

3 2 2 K h ả o s á t t í n h k h ả t h i c ủ a c á c b i ệ n p h á p 9 33.2.3 T ổ n g hợp về tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 9 4

P H Ụ L Ụ C

1 Lý do chọn đè tài

1 1 X u t h ế p h á t t r i ể n

B ư ớ c s a n g t h ê k ý X X I , t h ế g i ớ i đ à c ó n h i ề u b i ế n đ ổ i s â u s ắ c v é k i n h t ế -

xã hội cùng với những thành tựu nháy vọt của khoa học-kỹ thuật và sự bùng

nổ m ạnh mẽ của c ô n g nghệ thông tin Đỏ xây dựng một nền m óng vững chắc

đ á p ứ n g v ớ i n h ữ n g b i ế n đ ổ i đ ó , g i ả i p h á p c ó ý n g h ĩ a q u y ế t đ ị n h v à c ư b á n n h ấ t

ớ mỗi quốc gia là tăng cường đầu tư cho nguồn lực con người Đặc biệt, trong điều kiện của nước ta, khi nguồn lực vật chất, nguồn lực tài chính còn hạn hẹp thì nguồn lực con người là quý báu nhất và đóng vai trò quyết định.

Với nhiệm vụ chuẩn bị cho xã hội đội ngũ lao động k ế cận giàu tiềm năng, sự nghiệp G D -Đ T nói ch u n g và giáo dục đại học nói riêng đang đứng trước nhũng yêu cầu mới G iáo dục phải tạo nên những sán phẩm đào tạo thích nghi cao với thị trường lao động, với đầy đủ các phẩm chất, năng lực, chủ

đ ộng và sáng tạo V ì lẽ đó, cải c ách giáo dục đang là một đòi hỏi cãp thiết

m ang tính toàn cầu V ấn đề cốt lõi của cái cách giáo dục là phái đổi mới từ

m ục tiêu, chương trình, nội d u n g và phương pháp giáo dục.

Với phương c h âm coi giáo dục đào tạo là quốc sách hàng đầu, Đ ảng và Nhà nước ta luôn quan tâm tới sự n g h iệp đổi mới này.

N g h ị q u y ế t T W 2 K h o á V III đ ã đ ề r a c h ủ t r ư ơ n g : “Đ ổ i m ới m ạnh m ẽ

ph ư ơ n g p h á p g iá o d ụ c-đ à o tạ o , k h ắ c p h ụ c lối tru yền thụ m ộ t chiều , rèn

lu yện th àn h n ếp tư d u y sá n g tạo củ a ngư ời học Từng bước áp dụ n g các

p h ư ơ n g p h á p tiến tiên và p h ư ơ n g tiện h iện đ ạ i vào quá trình dạy học, đảm báo điêu kiện và th ờ i g ia n tự h ọ c , tự n gh iên cứu cho học sinh, nhát là sinh

viên đ ạ i học". [ 17, tr 41 ]

V ă n k i ệ n Đ ạ i h ộ i đ ạ i b i ế u t o à n q u ố c l ầ n t h ứ I X k h ẳ n g đ ị n h : “T iếp tục

n à n g cao c h ấ t lư ợn g g iá o d ụ c toàn diện , đ ổ i m ói n ội d u n g , phư ơng p h áp

d ạ y và học, hệ th ố n g trư ờ n g lớp và hệ th ố n g quản lý g iá o dục P h át huy tin h thần độc lập su y n g h ĩ và sá n g tạo củ a h ọc sinh, sinh v iê n ”.ị 18,tr 109Ị

Những tư tưởng chỉ đạo trên của Đ ang đã được thê ch ế hoá trong nhiều văn hán, đặc biệt được nhấn m ạnh trong luật giáo dục Khoản b, Điều 36 đã chí

Trong vài n ă m trớ lại đây, hoạt động đổi mới phương pháp giảng dạy đã được các trường Đ ại học-C ao đẳng, các cấp quản lý ngành giáo dục- đào tạo, các giảng viên q u a n tâm hơn và coi đó như là nội lực quan trọng của ngành cần phải được khai thác để nâng cao chất lượng và hiệu quả đào tạo.

Tuy nhiên, m ột thực tế là, trong các trường đại học hiện nay, phần lớn các giảng viên vẫn sử d ụng phương pháp theo kiểu thuyết trình một chiều, thụ động Sức ỳ của cách dạy, cách học cũ đã trở thành nếp nghĩ, thói quen của các nhà q u ản lý, giảng viên, sinh viên và của cả xã hội T ừ nhiều năm nay, các phong trào đổi mới phương pháp giảng dạy chỉ dấy lên một thời gian rồi lại rơi

v à o i m l ặ n g v à v i ệ c t h ự c h i ệ n p h ư ơ n g p h á p g i ả n g d ạ y t h e o k i ể u t r u y ề n t h ố n g vẫn ngự trị trong các nhà trường.

1 3 T í n h c ấ p t h i ế t c ủ a v ấ n đ ể

Triển khai đổi mới việc thực hiện PPGD ớ nhà trường đại học còn chậm

là m ột trong các ng u y ên nhân khiến cho hoạt động dạy học đại học chưa đạt

đ ư ợ c c h ấ t l ư ợ n g v à h i ệ u q u á m o n g m u ố n D o v ậ y , đ ổ i m ớ i v i ệ c t h ự c h i ệ n phưưng pháp g ián g dạy ở bậc đại học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo củ a sinh viên nhàm đáp ứng được những đòi hỏi của nền kinh tê-xã hội trớ thành n h iệm vụ cấp bách đật ra cho ngành giáo dục nói chung và giáo dục đại học nói riêng.

1 4 L ự a c h ọ n đ ề t à i

K h ô n g ngừ ng nâng cao chất lượng dạy học là yêu cầu của xã hội đối với

c á c t r ư ờ n g đ ạ i h ọ c h i ệ n n a y , t r o n g đ ó c ó V i ệ n Đ ạ i h ọ c M ớ H à N ộ i M ớ i v ừ a tròn 10 nám tuổi, bên cạnh những thành tựu đã đạt được, các cấp quán lý nhà trường và thầy trò V iện Đại học Mở Hà Nội luôn nhận thức được rằng cần

p h ả i n ỗ l ự c h ơ n n ữ a t r o n g v i ệ c k h ẳ n g đ ị n h v ị t r í c ủ a m ì n h , h o à n t h à n h t ố t s ứ

m ạng giáo dục được giao Hoạt động dạy học luôn được nhà trường đặt trọng

s ố q u a n t â m n h i ề u n h ấ t T r ư ớ c y ê u c ầ u đ ố i m ớ i c ủ a g i á o d ụ c , V i ệ n Đ ạ i h ọ c

M ở H à N ộ i c ó đ ị n h h ư ớ n g t r i ể n k h a i m ạ n h m ẽ h o ạ t đ ộ n g đ ổ i m ớ i v i ệ c t h ự c hiện phương p h áp giảng dạy trước hết là cho hệ chính quy của Viện trong trong những n ă m học sáp tới.

Do vậy, n g h iên cứu các biện pháp quản lý đổi mới việc thực hiện phương pháp g iản g d ạy sao cho quá trình dạy học đạt được hiệu quả cao nhất, góp phần n ân g cao chất lượng đào tạo đại học đang là một yêu cầu đặt ra đối với các cán bộ q u ản lý và giảng viên của Viện Đại học m ở H à Nội Đó cũng là vấn đề thuộc lĩnh vực quản lý giáo dục - đào tạo mà tác giả đang theo học.

Xuất phát từ ý nghĩa và tính cấp thiết nêu ở trên, tác giả đã lựa chọn

n g h i ê n c ứ u “C á c b iện p h á p quản lý đôi m ới việc thực hiện phư ơn g ph áp

g iả n g d ạ y tạ i Việtt Đ ạ i học M ở H à N ộ i ” làm để tài luận văn tốt nghiệp Cao

3

3 K h ách thè, đối tượng nghiên cứu

8 Những đón g góp của luận văn

C H Ư Ơ N G 1

C ơ S Ỏ L Ý L U Ậ N V Ể Q U Ả N L Ý Đ ổ i M Ớ I V I Ệ C T H Ụ C HI ỆN

P H Ư Ơ N G P H Á P G I Ả N G D Ạ Y Đ Ạ I H Ọ C 1.1 Lịch sử n g h iên cứu vấn đề

“ Đ ổ i m ớ i m ụ c t i ê u , n ộ i cluiìi>, c h ư ơ t ìi ị t r ì n h v à p h ư ơ n í Ị p h á p íỊÌáo d ụ c "

t r o n g c á c n h ó m , c ó t h ê h o à n tliànli c á c lì lì i ệm VII v à c ứ c m ụ c t i êu d ã d i n h "

9

h à n h t h e o cíườniỊ l ô i , n ạ u ỵ ê / ỉ l ý c ủ a Đání> t h ê h i ệ n d ư ợ c t í n h c h ấ t c ủ a n h à

trư ờ m > X H C N V i ệ t n a m m à t i ê u đ i ể m h ộ i tụ l à q í i a t r ì n h í l ạ y h ọ c - Ị Ị Ì á o d ụ c t h ê

h ệ t r ẻ ; d ư a h ệ ỳ á o d ụ c t ớ i m ụ c t i ê u d ự k i ế n , t i ế n l ê n t r ạ n g t h ủ i m ớ i \'ê c h ấ t "

12

p h ạ m c ủ a c h ủ t h ể q u ả n l ý đ ế n t ậ p t h ê ÍỊÌÚO v i ê n , h ọ c s i n h , đ ế n n h ữ n g lự c

l ư ợ n ạ ẹ i á o d ụ c íro tỉíỊ v à n iỊ o à i t r ư ờ n ự n h ằ m h u y đ ộ n g h ọ c ù n g c ộ n g t á c, p h o i

13

h ợ p , t h a m ,1>ia v à o m ọ i h o ạ t d ộ n g c ủ a n h ủ t r ư ờ n ạ l à m c h o q u á t r ì n h n à y v ậ n lià iilì m ộ t c á c h t ố i ưu t ớ i v i ệ c h o à n t h à n h m ụ c t i ê u d ự k iế n " [ 5 0 , t r 1 1 ị.

/ ó m l ạ i, " Q u à n l ý n h à t r ư ở n g là m ộ t C/IIÚ t r ì n h t á c tíộ iìiị c ó V íliứ c ( T ứ c clộníỊ ỉhòiii> q u a c á c c h ứ c tìù n ịị q u à n ly, t h e o c á c n íỊ n ỵ ê ii l á c í lịn h h ư ớ n g v à o

m ụ c t i ê u Ịịiứo d ụ c , b ằ n g c á c b i ệ n p h á p c/iuín l ý h ợ p v ớ i c á c d ố i t ư ợ n g q u á n

l ý ) c ủ a b ộ m á y q u â n l ý n h ủ t r ư ờ n g l ê lì k h á c h t h ê q u á n l ý ( M ọ i n g ư ờ i t h a m ÍỊÌCI q u á t r ì n l i g i á o d ụ c v à d à o t ạ o c ù a n h ủ trư ở n iỊ , c á c HíỊitồìì lự c , d i ê u k i ệ n

1.2.4.2 Q uản lý quá trình dạy học

IX

1.3.3 Phương pháp dạy học đại học

1.3.3.1 K h á i niệm phương pháp dạy học đại học

l u ậ t , c ó t í n h t o á n l ì i ệ u q u á K / t n v ê n k lìíc lì s in lì v iê n p h á t h n x t r í tướniỊ tưựniỊ,

n liữ iix k i ê n t h ứ c ấ y í l ể ị Ị Ì ả i q u y ế t c á c v ấ n d ê t r o n g c u ộ c s ố n g " 11 6 , t r 7 3 ]

~>1

1.4.3 Các yêu tỏ ảnh hường tới đổi mới việc thực hiện phương pháp giang dạv đại học

M ặ c d ù c ó r ấ t n h i ề u c ô g ắ n g đ ể đ ạ t đ ư ợ c m ộ t s ô t h à n h t ự u n h á t đ ị n h ,

n h ư n g t h e o n h ậ n đ ị n h c ủ a c á c n h à n g h i ê n c ứ u g i á o d ụ c , c h ấ t l ư ợ n g d ạ y h ọ c ở

c á c n h à t r ư ờ n g h i ệ n n a y n h ì n c h u n g c ò n ở m ứ c t h ấ p N g h ị q u y ế t T W II k h o á

2 9

1.4.4.3 Vai trò của đôi mới việc thực hiện phương pháp giảng dạy đối với chát lượng và hiệu quà dạy học

2.1.8 Khái quát về Khoa Ngoại ngữ Viện Đại học Mơ Hà Nội

c h o c á c c ơ q u a n , c ô n g t y v à d ự á n

39

2.2 Thực trạng quản lý đổi inứi việc thực hiện phương pháp giáng dạy hệ chính quy tại Khoa Ngoại ngữ Viện Đại học Mư Hà Nội

v i ệ c t h ự c h i ệ n P P G D đ ư ợ c x ế p t h e o t h ứ b ậ c g i ả m d ầ n t ừ Đội ngũ giảng viên

2.22.2 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng tói đôi mới việc thực hiện

P P G D hệ chính quy tại Khoa Ngoại ngữ Viện Đ ạ i học M ở H à N ội

K h á o s á t v ề t h ự c t r ạ n g m ứ c đ ộ t h ự c h i ệ n c á c y ế u t ố n à y t h e o t h ứ t ự

m ứ c đ ộ á n h h ư ở n g g i ả m d ầ n ( t ừ s ố l đ ế n s ỏ ' 8 ) , t á c g i ả s ử d ụ n g p h i ế u đ á n h g i á

c ó 5 m ứ c đ ộ :

Tiến sĩ

Thac sĩ

Đang học cao hoc

Báng 2.3:_BẢN(ì t h ố n g KH THEO ĐỎ TUỔI VẢ NÁM CÔNG TÁC CUA ( 'B (il)

( ì inh ílèn 6 / 2 0 0 4 ; Nịịitốn: PhònịỊ Tô chức cán bộ Viện Đ ạ i học M ớ Hù nội)

c h o n h ữ n g g i á n g v iê n m ớ i, g i á n g v iê n tre t h iế u c ư h ộ i đ ư ợ c h ọ c h ỏ i, k ế thừ a tri

p h ò n g đ ọ c c ò n b ị h ạ n c h ế

1 Chương trình khung được cụ thể hoá

2 Lập k ế hoạch thực hiện nội dung dạy

3

Đảm bảo giảng toàn bộ nội dung bài

học trên lớp theo trình tự giáo trình

4 Chí giảng phần nội dung chính và yêu

5 Chú trọng m ớ rộng, phát triển nội dung

6 Thanh tra, kiểm tra việc thực hiện nội

N ộ i d u n g d ạ y h ọ c l à c ô n g c ụ c h ủ y ế u đ ê q u ả n l ý , g i á m s á t v i ệ c t h ự c

h i ệ n c h ư ơ n g t r ì n h đ à o t ạ o c ủ a n h à t r ư ờ n g c ũ n g n h ư c ủ a K h o a , đ ó c ũ n g l à c ơ s ở

Biếu đồ 2.1: K Ế T Q U Ả T Ố T N G H I Ệ P C Ủ A SIN H V IÊ N K H O A N G O Ạ I N G Ữ

Rất tót

2

Tham gia các hoạt động học tập khác

nhau trên lớp: Thảo luận, đóng vai,

thuyết trình, trả lời câu hỏi

6 Học theo vở ghi, kết hợp với giáo trình

7 Hệ thống hoá, tóm tắt các phần đã

Biing 2.9: KẾT QUA KHẢO SÁT T H Ị T TRẠNG CÔNCì TÁC KT-ĐG

CÁC BIỆN PHÁP QUÁN LÝ Đ ổ i MỚI VIỆC THỤC HIỆN PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY TẠI VIỆN ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI

Xuất phát từ kết quả khảo sát và phân tích thực trạng quản lý đổi mới việc thực hiện PPGD, chúng ta đã thấy những c ố gắng đáng kể của đội ngũ cán bộ quản lý, cán bộ giảng dạy tại K hoa Ngoại ngữ nói riêng và tại Viện Đại học Mở Hà Nội nói chung trong việc xây dựng các biện pháp quán lý hoạt động dạy học cũng như quán lý đổi mới phưưng pháp giáng dạy.

Trong đó, một số biện pháp đã đem lại hiệu quả cao trong công tác quán lý của khoa và cứa trường, song cũng còn nhiều biện pháp chưa thúc đẩy được hoạt động đổi mới PPGD Điểu này, do một số nguyên nhân chủ quan và khách quan gây ra, nhưng nguyên nhân chủ yếu là sự hạn c h ế về tổ chức thực hiện và việc phối kết hợp các biện pháp chưa đồng bộ và toàn diện Các biện pháp q u ản lý đổi mới PPGD mà khoa và trường đưa ra còn m ang tính hành chính, cục bộ và chủ yếu dựa trên kinh nghiệm Dù rằng, kinh nghiêm trong quản lý là một yếu tố rất quan trọng nhưng chưa đủ Đê đưa ra các biện pháp quán lý hiệu quả, bên cạnh các kinh n g h iệm , người quán lý cần phải dựa trên

CƯ sở khoa học quản lý và vận dụng linh hoạt, sáng tạo vào điều kiện, hoàn cảnh cụ thể của đơn vị mình Ngoài ra, việc thực hiện các biện pháp phải đồng

bộ, toàn diện nhằm giải quyết một cách triệt để và hiệu quả.

T rong luận văn này, hệ thống các biện pháp quản lý đổi mới việc thực hiện phương pháp giảng dạy được xây dựng nhằm đề xuất với Ban giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa và các cán bộ quản lý của trường để nghiên cứu sử dụng trong việc triển khai đổi mới phương pháp giảng dạy tại Khoa Ngoại ngữ nói riêng và Viện Đại học M ớ Hà Nội nói chung.

Hệ thống các biện pháp đưa ra dựa trên cơ sở kinh nghiệm quản lý hoạt động dạy học của Viện Đại học Mở H à Nội và kinh nghiệm quán lý đổi mới phương pháp giáng dạy trong những năm q u a của m ột số trường đại học khác Đổng thời, tác giá đề tài đã tham khảo ý kiên của các chuyên gia là những nhà

C H Ư Ơ N G 3

69