Quản trị tài chính doanh nghiệp (DM) liên quan đến việc ra các quyết định đầu tư, quyết định nguồn vốn và quyết định phân chia cô tức. Các quyết định này được thực hiện ổ hiện tại nhưng sẽ ảnh hưởng đến tương lai của DN. Do vậy, giám đốc tài chính cần hiểu được tình hình tài chính hiện tại của DN trước khi ra quyết định. Phân tích các báo cáo tài chính (BCTC) DN là quá trình sử dụng các BCTC của DN để phân tích và đánh giá tinh hình tài chính của DN để từ đó có thể hoạch định và kiểm soát hiệu quả hơn tình hình tài chính tại DN, có biện pháp hữu hiệu nhằm duy trì và cải thiện tình hình tài chính DN nhờ đó có thể gia tăng sức mạnh của DN, nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của DN.
Trang 1K THU T PHÂN TÍCH BÁO CÁO TÀI CHÍNH PH C V Ỹ Ậ Ụ Ụ
Qu n tr tài chính doanh nghi p (DM) liên quan đ n vi c ra các quy t đ nh đ u t , quy t ả ị ệ ế ệ ế ị ầ ư ế
đ nh ngu n v n và quy t đ nh phân chia cô t c. Các quy t đ nh này đ ị ồ ố ế ị ứ ế ị ượ c th c hi n hi n ự ệ ổ ệ
t i nh ng s nh h ạ ư ẽ ả ưở ng đ n t ế ươ ng lai c a DN. Do v y, giám đ c tài chính c n hi u đ ủ ậ ố ầ ể ượ c tình hình tài chính hi n t i c a DN tr ệ ạ ủ ướ c khi ra quy t đ nh. Phân tích các báo cáo tài chính ế ị (BCTC) DN là quá trình s d ng các BCTC c a DN đ phân tích và đánh giá tinh hình tài ử ụ ủ ể chính c a DN đ t đó có th ho ch đ nh và ki m soát hi u qu h n tình hình tài chính t i ủ ể ừ ể ạ ị ể ệ ả ơ ạ
DN, có bi n pháp h u hi u nh m duy trì và c i thi n tình hình tài chính DN nh đó có th gia ệ ữ ệ ằ ả ệ ờ ể tăng s c m nh c a DN, nâng cao hi u qu ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a DN ứ ạ ủ ệ ả ạ ộ ả ấ ủ
Ths. Nguy n Th Ng c Lan Khoa K Toán ễ ị ọ ế
Tr ườ ng ĐH Kinh t K thu t Công nghi p ế ỹ ậ ệ
N i dung phân tích BCTC theo góc đ qu n tr DNộ ộ ả ị
V n đ phân tích BCTC có ý nghĩa r t quan tr ng đ i v i ho t đ ng qu n tr DN. Trong cácấ ề ấ ọ ố ớ ạ ộ ả ị con s tài chính đố ược th ng kê trên các BCTC, đ nh ng đ i tố ể ữ ố ượng s d ng báo cáo hi uử ụ ể
được ý nghĩa nh ng con s này, đòi h i s d ng nh ng phữ ố ỏ ử ụ ữ ương pháp, công c phân tích đụ ể
xu t b n ra m t báo cáo đem l i cho ngấ ả ộ ạ ườ ọi đ c nh ng thông tin h u ích, d hi u và s d ngữ ữ ễ ể ử ụ nhanh trong quá trình ra quy t đ nh c a mình.ế ị ủ
BCTC đượ ậc l p theo nh ng chu n m c k toán do các c quan qu n lý ban hành nh B Tàiữ ẩ ự ế ơ ả ư ộ chính, Ngân hàng Nhà nước, H th ng BCTC c a m t DN (bao g m c lo i hình ngân hàngệ ố ủ ộ ồ ả ạ
thương m i) bao g m 4 lo i: B ng cân đ i k toán, Báo cáo k t qu ho t đ ng kinh doanh,ạ ồ ạ ả ố ế ế ả ạ ộ Báo cáo l u chuy n ti n t , Thuy t minh BCTC.ư ể ề ệ ế
Phân tích BCTC không nh ng ph c v nh ng đ i tữ ụ ụ ữ ố ượng đang qu n tr đi u hành DN mà cònả ị ề cung c p nh ng thông tin cho các đ i tấ ữ ố ượng quan tâm đ n tình hình “s c kh e†c a DN.ế ứ ỏ ủ
Và m t đi u l u ý r ng, tùy lo i hình DN mà phộ ề ư ằ ạ ương pháp phân tích, hình th c phân tích vàứ
Trang 2đ nh n phân tích vào m t vài ch tiêu trong báo cáo đ nêu b t lên m c đ trong ho t đ ngộ ấ ộ ỉ ể ậ ứ ộ ạ ộ DN
Tùy theo đ i tố ượng s d ng b n phân tích nh th nào: ta có th hi u vi c phân tích có thử ụ ả ư ế ể ể ệ ể đáp ng 2 m c đích:ứ ụ
M c đích ra quy t đ nh: D a trên nh ng thông tin t các con s c th , vi c phân tích sụ ế ị ự ữ ừ ố ụ ể ệ ẽ đánh sâu vào y u t m nh y u c a DN nh : ch s ngu n v n, ch tiêu thanh kho n, ch tiêuế ố ạ ế ủ ư ỉ ố ồ ố ỉ ả ỉ thanh toán ngay
M c đích đ u t vào DN ho c r i b DN: Vi c phân tích này đòi h i chuyên sâu h n r tụ ầ ư ặ ờ ỏ ệ ỏ ơ ấ nhi u: vì ngoài vi c phân tích các y u t tài chính nh phân tích h th ng BCTC thì l ng vàoề ệ ế ố ư ệ ố ồ
đó là phân tích r t nhi u các ch s phi tài chính nh : tình hình nhân s , ho t đ ng marketing,ấ ề ỉ ố ư ự ạ ộ
ch đ phúc l i, nh ng khó khăn c a DN T đó m i đế ộ ợ ữ ủ ừ ớ ề
ra được các nhóm gi i pháp kh c ph c ho c tăng cả ắ ụ ặ ường trong ho t đ ng kinh doanh DN.ạ ộ
Vì th , n i dung c a vi c phân tích BCTC có th đế ộ ủ ệ ể ược th hi n qua 2 khía c nh:ể ệ ạ
* Phân tích trên t ng BCTC ừ
Vi c phân tích trên t ng BCTC, bao g m các n i dung c b n sau đây:ệ ừ ồ ộ ơ ả
Phân tích ngang trên t ng BCTC đ th y rõ s bi n đ ng v quy mô c a t ng ch tiêu, kừ ể ấ ự ế ộ ề ủ ừ ỉ ể
c s tuy t đ i và s tả ố ệ ố ố ương đ i.ố
So sánh d c trên t ng BCTC (đ c bi t trên b ng cân đ i k toán) đ th y rõ s bi n đ ngọ ừ ặ ệ ả ố ế ể ấ ự ế ộ
v c c u c a t ng ch tiêu trên t ng BCTC.ề ơ ấ ủ ừ ỉ ừ
Phân tích m i liên h gi a các ch tiêu trên t ng BCTC nh m đánh giá s b v tình hình tàiố ệ ữ ỉ ừ ằ ơ ộ ề chính c a DN.ủ
Phân tích nh trên s cho cái nhìn t ng quan v s bi n đ ng c a t ng ch tiêu tài chính. Tư ẽ ổ ề ự ế ộ ủ ừ ỉ ừ
đó bi t đế ược con s tài chính đó đang m c t t hay x u hay ít nh t cũng đ a ra đố ở ứ ố ấ ấ ư ược thông tin v t c đ tăng trề ố ộ ưởng c a thòi đi m đang phân tích so v i m t th i đi m trong quá khủ ể ớ ộ ờ ể ứ
Ví d : M t DN trong 6 tháng đ t l i nhu n là 30 t đ ng. N u ch d a vào thông tin trên thìụ ộ ạ ợ ậ ỷ ồ ế ỉ ự con s 30 t đ ng th c s khó cho ngố ỷ ồ ự ự ườ ọi đ c báo cáo hi u tể ường t n con s ít nh t t 30 tậ ố ấ ừ ỷ
đ ng đó, ta s so sánh v i k t qu đ t đồ ẽ ớ ế ả ạ ược so v i 6 tháng cùng k năm trớ ỳ ước. 30 t đ ng làỷ ồ
Trang 3đ t đạ ược bao nhiêu % so v i k ho ch. Hay 30 t đó thu đớ ế ạ ỷ ược có xu t phát t ngành nghấ ừ ề chính hay không
K lỹ ưỡng h n, ta cũng đi sâu phân tích c c u v n mà DN đang s d ng: bao nhiêu % là v nơ ơ ấ ố ử ụ ố vay, bao nhiêu % là v n ch Ch s hàng t n kho là bao nhiêu. Chi phí v n vay hi n th i DNố ủ ỉ ố ồ ố ệ ờ đang s d ng là bao nhiêu S có r t nhi u câu h i đử ụ ẽ ấ ề ỏ ược đ t ra xung quanh con s 30 tặ ố ỷ
đ ng trên. Và trên h t các c đông s là ngồ ế ổ ẽ ười ch t v n và r ch ròi nhi u nh t. Càng phânấ ấ ạ ề ấ tích k lỹ ưỡng bao nhiêu, bài phân tích càng có ch t lấ ượng
*Phân tích m i liên h gi a các ch tiêu trên các BCTC c a DN ố ệ ữ ỉ ủ
Vi c phân tích m i liên h gi a các ch ti u trên các BCTC DN là m t n i dung r t căn b nệ ố ệ ữ ỉ ế ộ ộ ấ ả
c a phân tích BCTC, nh m cung c p nh ng thông tin đánh giá th c tr ng tài chính c a DNủ ằ ấ ữ ự ạ ủ
mà n i dung c a nó bao g m nh ng v n đ sau đây:ộ ủ ồ ữ ấ ề
Đánh giá khái quát tình hình tài chính c a DN.ủ
Phân tích tình hình đ m b o ngu n v n ng n h n cho vi c d tr tài s n ng n h n c a DN.ả ả ồ ố ắ ạ ệ ự ữ ả ắ ạ ủ
Phân tích kh năng huy đ ng v n cho SXKD c a DN.ả ộ ố ủ
Phân tích tình hình và kh năng thanh toán c a DN.ả ủ
Phân tích tình hình r i ro tài chính c a DN.ủ ủ
Phân tích hi u qu SXKD c a DN.ệ ả ủ
Phân tích giá tr DN.ị
Vi c phân tích BCTC không th tách r i vi c phân tích DN đó n m tệ ể ờ ệ ằ ương quan trong môi
trường đ u t S là thi u đ y đ n u vi c phân tích đó không có s so sánh v i các DNầ ư ẽ ế ầ ủ ế ệ ự ớ cùng ngành ngh trong cùng th i đi m. Và cũng là thi u sót n u vi c phân tích không đ c pề ờ ể ế ế ệ ề ậ
đ n nh ng tác đ ng c a môi trế ữ ộ ủ ường kinh doanh, tác đ ng c a chính sách tói ho t đ ng kinhộ ủ ạ ộ doanh c a DN.ủ
T n t i c a công tác phân tích BCTC ph c v qu n tr tài chính t i các DN Vi tồ ạ ủ ụ ụ ả ị ạ ệ Nam Phân tích BCTC cung c p đấ ược nhi u thông tin b ích liên quan đ n ho t đ ng và tình hìnhề ổ ế ạ ộ tài chính DN. Tuy nhiên, Phân tích BCTC Vi tờ ệ Nam m i ch th t s b t đ u k t khiớ ỉ ậ ự ắ ầ ể ừ chuy n sang kinh t th trể ế ị ường và có s xu t hi n ngày càng nhi u các công ty c ph n. DNự ấ ệ ề ổ ầ
Trang 4nhà nước h u nh không quan tâm l m đ n phân tích BCTC, các lo i hình DN t nhân hayầ ư ắ ế ạ ư công ty h p danh h u nh quá nh bé khi n không đ ngu n l c và cũng không có nhu c uợ ầ ư ỏ ế ủ ồ ự ầ phân tích BCTC, k c các DN có ti n hành phân tích BCTC thì cũng r t s sài, ch y u doể ả ế ấ ơ ủ ế
b ph n k toán th c hi n mà không có m t b ph n chuyên th c hi n phân tích BCTC.ộ ậ ế ự ệ ộ ộ ậ ự ệ
Th c tr ng phân tích BCTC nh m m c đích ph c v qu n tr tài chính DN v n còn m t sự ạ ằ ụ ụ ụ ả ị ẫ ộ ố
t n t i sau:ồ ạ
Phân tích BCTC t i các DN Vi t Nam ít khi đạ ệ ược ti n hành vì m c đích đánh giá và ki mế ụ ể soát b i các nhà qu n lý trong n i b công ty mà ch y u do ngân hàng hay công ty ch ngở ả ộ ộ ủ ế ứ khoán là nh ng ngữ ười bên ngoài DN th c hi nự ệ
Phân tích BCTC DN Vi tệ Nam g p m t tr ng i l n là không có các d li u bình quânặ ộ ở ạ ớ ữ ệ nghành đ so sánh. Đi u này làm gi m đi ph n nào ý nghĩa trong vi c đánh giá tinh hình tàiể ề ả ầ ệ chính công ty
Do báo cáo k t qu kinh doanh c a Vi t Nam không tách b ch rõ ràng các kho n chi phíế ả ủ ệ ạ ả
ti n thuê và lãi vay nên ít khi các nhà phân tích s d ng t s đo lề ử ụ ỷ ố ường kh năng thanh toánả lãi vay và kh năng tr n , tr khi ngân hàng và ch n vì quá quan tr ng t s này nên ph iả ả ợ ừ ủ ợ ọ ỷ ố ả tìm cách tách ph n chi phí này t chi phí ho t đ ng tài chính.ầ ừ ạ ộ
Đ ng trên góc đ nhà đ u t và c đông, ch tiêu ROE hay l i nhu n ròng thu c v c đôngứ ộ ầ ư ổ ỉ ợ ậ ộ ề ổ
là r t đáng quan tâm. Tuy nhiên, do báo cáo k t qu kinh doanh ch d ng l i ch báo cáo l iấ ế ả ỉ ừ ạ ở ỗ ợ nhu n ròng là bao nhiêu trong khi th c t không ph i t t c l i nhu n ròng đ u thu c v cậ ự ế ả ấ ả ợ ậ ề ộ ề ổ đông do công ty ph i trích l p m t s qu khác nên ch tiêu l i nhu n ròng d gây ra s saiả ậ ộ ố ỹ ỉ ợ ậ ễ ự
l ch k v ng cho c đông.ệ ỳ ọ ổ
M c đ tin c y c a s li u trên BCTC không cao, k c các BCTC đã qua ki m toán nênứ ộ ậ ủ ố ệ ể ả ể
k t qu phân tích và đánh giá tình hình tài chính DN thông qua phân tích BCTC thế ả ường ch cóỉ giá tri tham kh o h n là ph n ánh đúng th c tr ng n u đ ph c v t t nhu c u qu n tr DNả ơ ả ự ạ ế ể ụ ụ ố ầ ả ị thì c n ph i k t h p thêm nhi u lo i báo cáo n a.ầ ả ế ợ ề ạ ữ
S d ng k thu t phân tích BCTC ph c v qu n tr tài chính DN.ử ụ ỹ ậ ụ ụ ả ị
Trang 5Có r t nhi u cách ti p c n khác nhau trong vi c phân tích tình hình tài chính DN nh ng trongấ ề ế ậ ệ ư
ph m vi bài vi t này s đ c p đ n hai mô hình đó là: phân tích tài chính d a vào m c đíchạ ế ẽ ề ậ ế ự ụ
và phân tích tài chính d a vào lo i phân tích. Khi phân tích tài chính bao gi nhà phân tíchự ạ ờ cũng k t h p c hai lo i hình phân tích này (Hình 1, 2).ế ợ ả ạ
Trong các k thu t phân tích BCTC, Vi tỹ ậ ở ệ Nam hi n t i k thu t phân tích t s tài chínhệ ạ ỹ ậ ỷ ố
được s d ng nhi u nh t. Phân tích các t s tài chính liên quan đ n vi c xác đ nh và sử ụ ề ấ ỷ ố ế ệ ị ử
d ng các t s tài chính đ đo lụ ỷ ố ể ường và đánh giá tình hình ho t đ ng tài chính c a công ty.ạ ộ ủ
Có nhi u lo i t s tài chính khác nhau, đ d dàng ti p c n và ng d ng, DN nên phân lo iề ạ ỷ ố ể ễ ế ậ ứ ụ ạ các t s tài chính:ỷ ố
D a vào cách th c s d ng s li u đ xác đ nh, t s tài chính có th chia thành ba lo i: tự ứ ử ụ ố ệ ể ị ỷ ố ể ạ ỷ
s tài chính xác đ nh t b ng cân đ i k toán, t s tài chính t báo cáo k t qu kinh doanhố ị ừ ả ố ế ỷ ố ừ ế ả
và t s tài chính t c hai báo cáo v a nêu.ỷ ố ừ ả ừ
D a vào m c tiêu phân tích, các t s tài chính có th chia thành: t s thanh toán, t s n ,ự ụ ỷ ố ể ỷ ố ỷ ố ợ
t s kh năng hoàn tr n và lãi vay, các t s hi u qu ho t đ ng, các t s kh năng sinhỷ ố ả ả ợ ỷ ố ệ ả ạ ộ ỷ ố ả lòi và các t s tăng trỷ ố ưởng
Đ có th v n d ng k thu t phân tích BCTC ph c v qu n tr DN có hi u qu thì DN cóể ể ậ ụ ỹ ậ ụ ụ ả ị ệ ả
th ti n hành các bể ế ước theo trình t nh sau:ự ư
Bước 1: Xác đ nh đúng công th c đo lị ứ ường ch tiêu c n phân tích tínhỉ ầ
Bước 2: Xác đ nh đúng s li u t các BCTC đ l p vào công th c tínhị ố ệ ừ ể ắ ứ
Bước 3: Gi i thích ý nghĩa c a t s v a tính toánả ủ ỷ ố ừ
Bước 4: Đánh giá t s v a tính cao, th p hay phù h p)ỷ ố ừ ấ ợ
Bước 5: Rút ra k t lu n v tình hình tài chính công tyế ậ ề
Bước 6: Phân tích các y u t nh hế ố ả ưởng đ n t s tài chínhế ỷ ố
Bước 7: Đ a ra các khuy n ngh ph c v qu n tr tài chính DN ư ế ị ụ ụ ả ị
Bước 8: T ng h p trên báo cáo phân tíchổ ợ
K t lu nế ậ
Trang 6Phân tích BCTC là quá trình s d ng các BCTC c a m t DN c th đ ti n hành các k thu tử ụ ủ ộ ụ ể ể ế ỹ ậ phân tích nh phân tích t s , phân tích khuynh hư ỷ ố ướng, phân tích c c u và phân tích DuPointơ ấ
nh m đánh giá tình hình tài chính c a công ty đ có nh ng quy t đ nh phù h p. Quan tâm đ nằ ủ ể ữ ế ị ợ ế phân tích BCTC DN g m các nhà qu n lý DN, các ch n , các nhà đ u t M c dù phân tíchồ ả ủ ợ ầ ư ặ BCTC cung c p đấ ược nhi u thông tin h u ích quan tr ng nh ng nó v n có nh ng m t h nề ữ ọ ư ẫ ữ ặ ạ
ch c n n m v ng đ vế ầ ắ ữ ề ượt qua ho c tránh nh ng tác đ ng làm sai l ch k t qu phân tích.ặ ữ ộ ệ ế ả Phân tích BCTC Vi tở ệ Nam ph c v qu n tr tài chính DN còn nhi u h n ch c n vụ ụ ả ị ề ạ ế ầ ượt qua
b ng cách c i thi n h n môi trằ ả ệ ơ ường kinh doanh, đ c bi t là s li u bình quân ngành.ặ ệ ố ệ