Vấn đề đặt ra là với số lượng lớn câu hỏi trắc nghiệm, trong khi đề thi trắc nghiệm phủ hết chương trình, mà thời gian trả lời mỗi câu hỏi quá ngắn không quá 1,5 phút nên việc ứng dụng m
Trang 1SỞ GD – ĐT ĐỒNG THÁP CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM TRƯỜNG THPT TÂN HỒNG Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM NĂM HỌC 2015 – 2016
Tên SKKN :
SỬ DỤNG MÁY TÍNH CASIO 570ES ĐỂ GIẢI NHANH
MỘT SỐ BÀI TẬP VẬT LÍ 12
Tác giả : VÕ DUY HÙNG Chức vụ : giáo viên, môn : Vật lí.
Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
I Thực trạng và nguyên nhân
1 Thực trạng
Vật lí là môn khoa học cơ bản nên việc dạy Vật lí trong trường phổ thông phải giúp học sinh nắm được kiến thức cơ bản, trọng tâm của bộ môn, mối quan hệ giữa vật lí và các môn khoa học khác để vận dụng các quy luật vật lí vào thực tiễn đời sống
Tuy nhiên hiện nay trong các đợt kiểm tra tập trung, thi học kì, kì thi THPT quốc gia thì môn Vật lí được tổ chức thi dưới hình thức trắc nghiệm khách quan Vấn đề đặt ra là với số lượng lớn câu hỏi trắc nghiệm, trong khi đề thi trắc nghiệm phủ hết chương trình, mà thời gian trả lời mỗi câu hỏi quá ngắn (không quá 1,5 phút) nên việc ứng dụng máy tính casio 570ES vào việc giải nhanh các bài tập trắc nghiệm vật lí đối với giáo viên và học sinh là cần thiết
Trang 2Thực trạng hiện nay cho thấy kĩ năng sử dụng máy tính casio 570ES của học sinh còn rất yếu, việc sử dụng máy tính casio 570ES của học sinh để giải nhanh các bài tập trắc nghiệm Vật lí là rất ít và còn rất nhiều hạn chế
Đa số học sinh chỉ biết dùng máy tính casio 570ES để thực hiện các phép tính cộng, trừ, nhân, chia, khai căn và tính giá trị của các hàm số lượng giác mà thôi, chẳng hạn : 7 x 6 = ; cos600 = ; …
Trái ngược với những học sinh quá lạm dụng máy tính thì cũng phải đáng trách những học sinh không biết khai thác các chức năng quý báu của máy tính casio 570ES để giải nhanh một số bài toán về tổng hợp dao động, sóng
cơ, điện xoay chiều, giao thoa ánh sáng, …
2 Nguyên nhân
Việc học sinh không biết sử dụng máy tính casio 570ES hoặc không biết khai
thác các chức năng quý báu của máy tính casio 570ES để giải nhanh một số bài toán Vật lí có thể do một số nguyên nhân sau đây :
- Vì lí do kinh tế nên học sinh không thể trang bị máy tính casio 570ES
- Do học sinh không được trang bị lí thuyết về số phức nên việc dùng máy tính ban đầu có thể gặp rắc rối mà không biết cách khắc phục, ví dụ như Mode, chế độ Deg, Rad, …
- Thao tác chưa thành thạo và hầu như không sử dụng hết chức năng của nó.
- Đa số các sách tham khảo chủ yếu nói về phương pháp giải các dạng bài tập, trong khi đó có rất ít tài liệu hướng dẫn sử dụng máy tính để giải nhanh một
số bài toán Vật lí 12
- Và cuối cùng, có thể do hạn chế về thời gian trong một tiết dạy nên giáo viên không thể hướng dẫn học sinh cách sử dụng máy tính để giải nhanh một
số bài toán Vật lí 12
II Biện pháp/ giải pháp đã thực hiện
Trang 31 Hướng dẫn sử dụng máy tính casio 570ES để giải bài toán tìm dao động tổng hợp của hai dao động điều hòa cùng phương, cùng tần số
a) Cách bấm máy :
- Bấm ON
- Bấm MODE 2 SHIFT MODE 4
- Nhập A SHIFT ( ) 1 1 A SHIFT ( ) 2 2 SHIFT 2 3
- Màn hình hiển thị kết quả dưới dạng : A (cho biết giá trị của Avà
)
b) Ví dụ :
Một vật thực hiện đồng thời hai dao động điều hòa cùng phương, cùng tần số
có dạng x1 = 3 os(2 )
6
c t (cm) và x2 = os(2 2 )
3
c t (cm) Phương trình dao động tổng hợp là
A x = 2 os(2 )
6
3
c t cm
C x = 3 os(2 )
6
3
c t cm
Giải :
- Bấm ON
- Bấm MODE 2 SHIFT MODE 4
- Nhập 3 SHIFT ( )
6
1 SHIFT ( ) 2
3
SHIFT 2 3
Trang 4- Màn hình hiển thị kết quả : 2 2
3
- Nghĩa là : A = 2 (cm) và 2
3
nên ta chọn đáp án B
2 Hướng dẫn sử dụng máy tính casio 570ES để giải bài toán tìm dao động thành phần thứ hai
a) Cách bấm máy :
- Bấm ON
- Bấm MODE 2 SHIFT MODE 4
- Nhập A SHIFT ( ) A SHIFT ( ) 1 1 SHIFT 2 3
- Màn hình hiển thị kết quả : A 2 2 (cho biết giá trị của A2 và 2)
b) Ví dụ :
Dao động tổng hợp của hai dao động điều hòa cùng phương, cùng tần số có
phương trình li độ 3cos( 5 )
6
x t cm Biết dao động thứ nhất có phương
trình li độ 1 5cos( )
6
x t cm Dao động thứ hai có phương trình li độ là
A 2 8cos( )
6
6
C 2
5 2cos( )
6
5 8cos( )
6
Giải :
- Bấm ON
- Bấm MODE 2 SHIFT MODE 4
Trang 5- Nhập 3 SHIFT ( ) 5
6
5 SHIFT ( )
6
SHIFT 2 3
- Màn hình hiển thị kết quả : 8 5
6
- Nghĩa là : A2 = 8 (cm) và 2
5 6
nên ta chọn đáp án D
3 Hướng dẫn sử dụng máy tính casio 570ES để giải bài toán cho li độ x 1 ở thời điểm t 1 , tính li độ x 2 ở thời điểm t 2 = t 1 + t
a) Cách bấm máy :
- Bấm ON
- Bấm SHIFT MODE 4
- Nhập A os c [ shift cos x1
A
+ ]
- Màn hình hiển thị kết quả của x2
Qui ước dấu trước shift :
b) Ví dụ :
Một vật dao động điều hòa theo phương trình : x = 10cos(4
8
t
) (cm) Biết
li độ của vật ở thời điểm t là - 8 cm Xác định li độ của vật ở thời điểm sau đó
13 s ?
Giải :
- Tính : = t = 52 (rad)
Trang 6- Bấm ON
- Bấm SHIFT MODE 4
- Nhập 10 osc [ shift cos 8
10
+ 52 ]
- Màn hình hiển thị kết quả : - 8
- Nghĩa là : x2 = - 8 (cm) nên ta chọn đáp án A
4 Hướng dẫn sử dụng máy tính casio 570ES để giải bài toán viết biểu thức của dòng điện tức thời i khi cho điện áp tức tức thời u
a) Cách bấm máy :
- Bấm ON
- Bấm MODE 2 SHIFT MODE 4
- Nhập U SHIFT ( )0 u : ( R ( Z Z L C ) ENG )
SHIFT 2 3
- Màn hình hiển thị kết quả : I 0 i (cho biết giá trị của I0 và i)
b) Ví dụ :
Cho đoạn mạch xoay chiều gồm R, L, C mắc nối tiếp có R = 40, L = 1
H,
C = 10 4
0,6
F mắc nối tiếp Điện áp tức thời hai đầu mạch có dạng u =
100 2 os(100 )c t (V) Biểu thức của cường độ dòng điện tức thời qua mạch là
Trang 7A i = 2,5cos(100 )
4
4
t
A
C i = 2cos(100 )
4
t
4
A
Giải :
- Tính : ZL = L = 100, ZC = 1
C = 60 ZL - ZC = 40
- Bấm ON
- Bấm MODE 2 SHIFT MODE 4
- Nhập
100 2 SHIFT ( ) 0 : ( 40 40 ENG ) SHIFT 2 3
- Màn hình hiển thị kết quả : 2,5
4
- Nghĩa là : I0 = 2,5 (A) và
4
i
nên ta chọn đáp án B
5 Hướng dẫn sử dụng máy tính casio 570ES để giải bài toán viết biểu thức của điện áp tức thời u khi cho dòng điện tức thời i
a) Cách bấm máy :
- Bấm ON
- Bấm MODE 2 SHIFT MODE 4
- Nhập I SHIFT ( )0 i x ( R ( Z Z L C ) ENG )
SHIFT 2 3
Trang 8- Màn hình hiển thị kết quả : U 0 u (cho biết giá trị của U0 và u)
b) Ví dụ :
Cho đoạn mạch xoay chiều gồm R, L, C mắc nối tiếp có R = 30, L = 1
H,
C = 10 4
0,7
F mắc nối tiếp Dòng điện qua mạch có biểu thức i = 4cos(100
4
t
) (A) Biểu thức của điện áp tức thời hai đầu đoạn mạch là
A u = 120 2 os(100 )c t V B u = 120 os(100 )
3
C u = 100cos(100 ) t V D u = 50 2 os(100 )
6
Giải :
- Tính : ZL = L = 100 (), ZC = 1
C = 70 () ZL - ZC = 30 ()
- Bấm ON
- Bấm MODE 2 SHIFT MODE 4
- Nhập
4 SHIFT ( )
4
x ( 30 30 ENG ) SHIFT 2 3
- Màn hình hiển thị kết quả : 120 2 0
- Nghĩa là : U0 = 120 2 (V) và u 0 nên ta chọn đáp án A
III Hiệu quả và khả năng áp dụng
1 Hiệu quả
Trang 9- Đa số học sinh hứng thú với việc giải nhanh trắc nghiệm vật lí bằng máy tính casio 570ES
- Nếu so với việc không sử dụng máy tính casio 570ES để giải toán thì kết quả học sinh làm bài chính xác đạt tỉ lệ cao, thời gian làm bài được rút ngắn hơn rất nhiều
Kết quả khảo sát các câu hỏi trắc nghiệm có liên quan đến việc sử dụng máy tính casio 570ES để giải nhanh các câu hỏi trắc nghiệm vật lí trong thời gian
10 phút như sau :
+ Lớp thực nghiệm :
Năm
Số hs
Đúng
5 câu
Đúng
4 câu
Đúng
3 câu
Đúng
2 câu
Đúng
1 câu
2015
+ Lớp đối chứng :
Năm
Số hs
Đúng
5 câu
Đúng
4 câu
Đúng
3 câu
Đúng
2 câu
Đúng
1 câu
2015
Ghi chú : Một số HS biết cách giải nhưng giải không kịp thời gian
- Học sinh ứng dụng cách giải một số bài toán trên MTCT đã giúp ích trong việc học sinh đạt giải khuyến khích giải toán trên MTCT môn Vật Lí năm học
2015 – 2016
2 Khả năng áp dụng
- Sáng kiến kinh nghiệm này có thể triển khai cho tất cả học sinh lớp 12 để giải các bài toán Vật lí có liên quan
Trang 10- Trong điều kiện hiện nay, việc rèn luyện cho học sinh có tư duy để giải toán với sự trợ giúp của máy tính casio 570ES mang tính khả thi rất cao
- Trong thời gian tới, bản thân tôi sẽ khắc phục những thiếu sót và hạn chế của đề tài này Đồng thời bản thân tôi sẽ nghiên cứu cách sử dụng máy tính casio 570ES để giải một số bài toán Vật lí 12 ở các chủ đề khác như Sóng ánh sáng, Lượng tử ánh sáng,
Tân Hồng, ngày 20 tháng 4 năm 2016
Người viết SKKN
Võ Duy Hùng