Bài viết này đề xuất một chính sách phát triển kinh tế đồng bộ và phù hợp giữa nông nghiệp và phi nông nghiệp trong tái cơ cấu nông nghiệp, đồng thời gợi ra rằng sự đa dạng các hình thức hợp tác trong việc sử dụng đất tỏ ra hiệu quả và phù hộ với thực tiễn sản xuất nông nghiệp và bối cảnh nông thôn Việt Nam hiện nay.
Trang 1NHUKG NHAN TO QUYET DINH CHIEN LlTOC SU" DUNG DAT
NONG NGHIEP CUA CAC H Q NONG DAN VUNG
DONG BANG SONG HONG NGUYEN TH] D I S N '
Tdm tdt; Bdi viit phdn tich nhirng nhdn td quyit djnh chiin lutyc sir dung ddt nong nghiep ciia cdc hp nong ddn vd nhiing hdm y chinh sdch gai ra trong qud trinh tdi co cdu ndng nghiip o ^'i' Nam hi$n nay Diin Ilch ddt nho, chi phi sdn xudt cao, thu nhdp nong nghiep thdp vd co hoi cd viec lam phi ndng nghiip Id nhiing nhdn Id chinh cua viic bo hoang hope sic di^ng kem hifu qud ddt nong nghiep Bdi viet ndy di xudt mdt chinh sdch phdt trien kinh ti ddng bp vd phii hap giua nang nghiip vd phi ndng nghiip trong tdi ca cdu ndng nghiip, dong thdi gpi ra rdng sif da dang cdc hinh thirc hpp tdc trong viic su dung ddt to ra hieu qud vd phii hop vdi thuc lien sdn xudt nong nghiip va boi cdnh nong thon Viet Nam hiin nay
Tit khda: dat ndng ngiiiep, ciiien luge su dung ddt ndng nghi?p, sinh ke, kinh te hg,
tai CO cau ndng nghiep
1 Gidi thifu
Ddc diem noi bat nhit cda sdn xuat ndng nghiep d Viet Nam hi^n nay l i cd hon 10 tri|u nong hg vdi cdc quy md khdc nhau dang sii dyng quy ddt ndng nghigp ciia ci nude
Do dd, van de sit dyng ddl ndng nghiep trong cdc ndng hg phai la trgng tim ciia vi?c thyc hien tai co cdu nganh ndng nghi?p vd id nen ting de thyc hi?n myc tieu ddm bio tinh bin viing, nang cao ddi sing ndng dan Viing Ddng bdng sdng Hong (DBSH) cd nhihig ddc ciia qud trinh hien dai hda dat nude, Kinh tl hd trong nhiing ndm 1990 dugc cho la da phdt huy het tic dyng vi do do dugc ddy nhanh sang hudng thi trudng vd cdng nghi?p hda de dat myc tieu tdng trudng kinh tl nhanh hon Tir nhimg ndm 2000, sy hinh thinh cic khu cdng nghi?p tap trung va cic cym cdng nghiep tren vimg dong bdng mdu md nay dan den sy chuyen ddi d ?it dit ndng nghi?p cho cdng nghigp hda Cugc dilu tra quoc gia
ve dit dai gin day cho thdy, trong mgt thap ky tir ndm 2000 din 2010, dien tich ddt phi nong nghiep tdng ISn 89 nghin ta trong khi do dat trong liia dd gidm di 34 nghin
Trang 2hec-gnam f _ n (Nguyin Nggc Cdng, 2012) Cdng nghigp hda cimg vdi dd thi hda dd cd tac dgng rat phuc tap den vi^c sii dyng dSt ndng nghigp dugc giao vi kinh tl hg gia dinh Mgt chuoi hoi tiep ndng thdn - dd thi (Nguyin TTij Diln, 2011) Sy phan phii cdng bing vd giao dat lau ddi eho cic hg gia dinh bi cho Id nguyen nhin ciia tinh y ^ g dit dai manh mun vd kem hieu qud trong su dung dit dai (Pham Van Hung vd cgng sy, 2007) HiSn tai nha nuoc da cd nhihig no lyc rat ldn yong viee din diln dli thua vd tip tmng dit dai dl tim kiem nen tdng cho vifc gia tdng hieu qua kinh tl trong qui trinh tai co ciu nginh nong nghiep Trong boi cdnh dd, vdn dl nong hg sit dung dit dai nhu thi ndo Id mii quan
t ^ rat ldn ciia nha nude vd cac nha hoach dinh chinh saeh Mdc dii mgt hign tugng mdi thih d DBSH (Thanh_ Hdng, 2013), thuc t l chiln luge sir dyng ddt cua cic hg ndng dan cdn phuc tap hon nhidu Nguyen nhan ciia cic quyll dinh sir dyng dit ciing khdng dl khii quat hda
Chien luge sti dyng dit ndng nghi?p dd thu hiit dugc sy chii y cua ca cac nghien cfru
ly thuyet vd nghien ciiu thyc nghiem vi tinh chat phiic tap ciia cdc hinh thiic sit dyng ddt
vd vai trd trung tam ciia nd trong vin dl ddt dai Cf cdch tilp cdn sinh kl, cd hai quan dilm
CO bin yong vi?c xem xet cdc ndng hg su dyng ddt dai nhu thi ndo dl tgo sinh kl MJc dCi
ca hai quan diem deu cho rdng chiln luge sii dyng dit dai ciia ndng hg lien quan chdt che vdi J nghia m i dat dai mang den trong ddi sdng ciia hg, nhung van tdn lgi tranh lufn ve qui trinh sin xuat hay qud trinh phdn phdi li ylu to quan ygng ttong vi$c nhan di?n tinh phdc tgp ciia chien luge sir dyng dit dai
Quan dilm sdn xuit d i tip trung vao khia canh ky thugt cua cic chiln luge sd dyng ddt dai, trong do gid tri sd dyng cua dit trong vi§c tgo ra hang hda ndng pham din^c nhan mgnh (Mertz va cgng su, 2005) Co cdu ciia cac hoat dgng kinh tl ma cac ndng hg thyc hi?n, sy da dang hda va phi dja phuong hda dugc nhdn manh dl chi ra cdc ylu td quylt djnh den sy chuyen doi sinh ke (Ellis, 2000; Bouahom vi cdng sy, 2004; Rigg, 2006) k^o theo dd sy bien ddi cdc hinh thiic sir dyng dai cua ngudi ddn ndng thdn (Akram-Lodhi vd cgng sy, 2006; Alberto vd cgng sy, 2009, Neves vd du Toil, 2013) Hi?u qud ciia vi?e sit dung dat {Edward Taylor vi Loper-Feldman, 2010) vdi tu cdch Id ket qud ciia vi?c di chuyen von du<?c quylt djnh bdi miic dg lham gia vao cac hoat dgng phi ndng nghigp cQng nhu logi hoat ddng phi ndng nghiep md ndng hg theo dull (Barrett va cgng sy, 2001; Brons, 2005) Quan dilm sdn xuat dd nhan mgnh din di cu nhu li mdt trong nhiing ddc diem quan trgng nhdt cua phi dja phucmg hda sinh ke ttong cdc nude dang phil triln (Philip, 2011) Di cu mang din mgt khia canh mdi, dd la sinh kl ciia ngudi ddn ndng thdn ngiy cdng ttd nen khdng gdn liln vdi dat dai vi sdn xudt ndng ngiiigp (Rigg vi cgng sy, 2012) Quan diem san xuit d i qud nhdn manh din qui ttinh sin xuit vd khia cgnh kj> thuat (Deininger vd cgng sy, 2012), mi bd qua cdc qud trinh phan phoi vd khia canh vdn
Trang 3Quan dilm phdn phoi lai nhan manh dSn cdc khia canh it hiin nhien, it hien hign hon lien quan den quyln sii dgng vd tiep can vdi cdc ngudn lyc cung nhu nhung ttg giiip
de "Ngudi la lam gi vai ddt dai", Ferguson (2013) da chi ra rdng, sdn xuat ra cac sdn
pham ndng nghiep khdng phai Id cich duy nhal va quan ttgng nhat cua vigc sii dyng ddt ttong bdi cdnh hign nay ciia nln ndng n^igp cdc nude phia Nam Theo Ferguson, qud biln ddt dai thdnh sinh kl Quan dilm phin phdi dd chi ra rdng ngudi ddn ndng thdn ngdy cdng quan tam ntiilu hon den vi^c sd hiiu dat dai ngay ca khi nd mang dSn ndng suat thap hon hoic thgm chi ngay cd khi hg di cd cac nguon thu nhgp sinh ldi khdc thay the sin
xuat ndng nghigp (Keith, 2012) Thyc te, nhimg minh dat bj ngudi ngoii coi la "ddt hoang", "ddl khong sd d^n^', ''''ddt khong hiiu qud" lgi dugc su dyng vdo cdc myc dich
vin hda - xd hgi khie nhau ciia ngudi dja phuong Sy thu xip vd ttg giiip giiia cic hd gia vi§c sir dung dat dai (Turner, 2005),
2 So lifu v i phuong pliip
Nghien ciiu ndy phdn tich sy tuong tic giita vi§c sit dyng dit, vigc Iim vi sinh kl
Nd tap trung vdo cdc cdch ma ngudi ndng ddn qudn ly sii dyng dat ndng nghigp dugc giao Ca hai khia cgnh sdn xuat vd phan phdi ciia chien luge sd dyng dat ciia cac hg gia dinh deu dugc nhan mgnh VI the nd dya tten quan diem "dgng" chii khdng "tuih" ve ndng ddn (Peemans, 2013) Nghien ctiu ndy nhdm tim hilu rd hon ve cdc khudn mau khie nhau cua thyc tien sii dyng dat ndng nghiep ciia cdc hg gia dinh ndng dan d viing DBSH Myc tieu ccr ban ciia nghien ciiu la xdc dinh cdc nhdn to kinh te, xa hgi vd thi che cua cdc quyet dinh lien quan den vigc su dyng dit dai ciia cdc hg ndng dan, Iam co sd cho vigc de vigc thuc hi?n tdi co cau nginh ndng nghigp hign nay d Viet Nam
Tmh Hii Duong dugc chgn Id dilm nghien cuu vi tinh ttgng bd hoang dat dai d tinh ndy dien ra rit mgnh ttong nhiing ndm gan ddy Theo thdng tin tit Bd Ndng nghigp vi
Phdt ttiln ndng thdn, long so dat ndng nghifp bi bd hoang d Hdi Duong Id 200 He ta ndm
DBSH (Thanh Hing, 2013) Hii Duong ciing dgi dign cho nhiing thay doi ttong ndng nghigp vd ndng thdn dudi tdc dgng cua cdng nghifp hda ttong tinh Trong nghifn ciru niy, bdi cinh dia phuong cua vigc chuyin ddi dat ndng nghigp cho cdng nghifp hda ciing dugc xem xet de tim liieu cac khudn mau khac nhau ciia vifc su dyng dat ndng nghifp Dya tten sd lifu thdng kf cua tinh ve tinh hinh sii dyng dit dai ndm 2012, mgt xd c6 chuyen ddi dat cho cdng nghiep hda vi mgt xd khdng chuyen dli dit duge chgn dl dieu tra Tdng cgng 191 hg gia dinh dugc chgn (d xa Cam Hoang li 100 hg va d xd c i m Phiic
la 91 hg), trong do di cu Id tieu chi quan ttgng dl chgn mau Trong bdi cdnh hign nay, di
Trang 4cu khdng chi phin anh co hdi vifc 1dm ngoai ldng xa md cic hg cd thi cd, mi cdn quyll dinh vigc cdc hd sii dung dat dai nhu the ndo Cic hg dilu tta do dd dugc chia thinh 3 nhdm chinh dya ttdn sy hign dign ciia ngudi di cu
Nhdm 1: Hg khdng di cu: Id nhiing hf mi tit cd cdc lao dgng chmh lam vigc tai lang Nhdm 2: Hd h6n hgp: Id nhitng hd mi cdc lao dgng chinh lam viec tgi ling va/hodc ngodi ling
Nhdm 3: Hg di cu: l i cdc hd cd tit ci cdc lao dgng chinh Idm vifc ngodi ldng Ngodi dieu tta hg gia dinh, nghien ciru nay su dyng cac ky thuat thu thdp thdng tin khdc nhau nhu thio l u ^ nhdm, phdng van sdu, phdng vin chuyen gia vi cac ky thu^t
ke chinh thuc, cac bdo cao hdng ndm ciia cdc cdp dia phuong va cic xuil bin dugc sir dien dich va dinh tinh, mac dii nghien cdu nay sir dyng ci phuang phdp djnh dnh vd dinh lugng ttong phan tich sd lieu, die bigt Ii sd lifu va thdng tin so cip
3 Kel qua nghifa cihi
3.1 Dgc diim kinh ti - xa hpi cda cdc hp dieu tra
Die diem ndi bdt cua qud trinh biln ddi xa hgi ndng thdn d tinh Hai Ducmg cimg nhu cac tinh khac vdng DBSH la sy suy giim dit ndng nghigp vi da dgng hda nghi chuyen ddi dat ndng nghiep cho cdng nghifp hda da dien ra d Cim Phiic tii ndm 1996 Tinh den ndm 2005, Cam Phiic d i cd tdng sd 6 Ian chuyin ddi vdi difn tich Id 146,30 hec ta(61,4% tong difn tich dat ndng nghigp), anh hudng den 1081 hg gia dinh d xd niy (Uy ban nhan dan xa Cam Phiic, 2006) Cam Hodng khdng chuyen ddi ddt cho cdng nghigp hda nhung dign tich dat ndng nghifp cua xd ciing giam di do vigc xiy dyng ca sd ha tang
va cac cdng trinh khac Sy khac bift ve difn tich dat ndng nghigp cdn lgi ndy la co sd dl hifu cac hinh thuc sir dyng dat khdc nhau cua cac hg gia dinh
Bing 1 Biln ihi difo tfch ait dai cic h$ dieu tra
Lo^i dat
Ddt ndng n ^ i ^ p
Ddtd
Nim
2003
2012
2012-2003
2003
2012
2012-2003
Khong di Nh6m I:
cii{n=24)
1214,0' 972,0"
-242,0 369,7 384,7 15,0
Nh6m2' Honh9p{n=116)
1668,4'' 1442,5' -225,8 413,8 425,5 11,7
Nh6m3: Dicii(n=51)
1 7 5 3 / 1418,4' -334,8 365,5
105,8
Ghi chu: "* kiim dmh ANOVA vdi alpha=0.05
Trang 5So sdnh difn tich ddt cua hg ndm 2003 vd nim 2012 (Bdng 1), trong cdc nhdm myc tieu, nhdm hf di cu (nhdm 3) cd miic dg thay dli Idn nhit vl difn tich dit, kl ca dit ndng nghifp vd dit d Dilu ndy phin dnh sy tdc dgng qua lgi ciia chuyin ddi dit viec suy giim ddt ndng nghifp ciia cic hg cdn do dnh hudng ciia qui trinh ddn diln ddi thua vd chinh saeh chuyin dli co cdu ndng nghifp Mgt phin dit ndng nghifp, ddc
bift la "ddl mpl lua" dugc khuyin khieh chuyen doi thdnh cac trang trgi Mgt so hg
tham gia vao cac chuong trinh ndy da thue ddt cdng cua lang x i v i ty chuyen dli dat ndng nghifp sang dit d
Cung vdi sy suy giim dat ndng nghifp, co cau lao ddng cd sy thay dli ldn, ttong
dd lao dgng ndng nghifp cung suy gidm nhanh chdng Ty trgng lao dgng ndng nghigp cua toin tinh Hii Duong chi li 58% (Pham Minh Thdng, 2013) Trong cac xd myc tieu, ty If lao dgng ndng nghigp d Cam Hoing li 56% trong tong so lao dgng ciia xd
d Cam Phuc, khdng cd s i lifu chinh thiic ve ty If lao ddng ndng nghifp, nhung ty lg nay thip hon d Cim Hoang do d diy dd thyc hif n chuyin ddi dit ndng nghigp cho cic cdng ty cdng nghigp Cic hoat dgng sinh kl chinh cua ngudi dan trong cic x i nay Id cung cap cdc dich vy cho cic cdng nhan di cu Rat nhilu hd gia dinh ttong xd cung san xudt cdc sin phdm thii cdng nhu do go vi cic sin pham khdc Vi the, so lao dfng tham gia vdo sin xuit ndng nghifp giam di rat nhieu Bing 2 md td nhihig die diem nhan khau ca bdn cua cae nhdm hg dilu tra Nhitng ddc diem ndy ddng vai trd quan ttgng trong cic quylt djnh Hfn quan din sd dyng dit Trong si cdc nhdm myc tiSu, chii hg ttong nhdm 3, nhdm hd dl cu la tre nhit Nhdm 3 ciing cd quy md gia dinh Idn hon so vdi cic nhdm khdc Dilu ndy phii hgp vdi nhung nghien ciiu ve ddc diem chung ciia ngudi di cu trong cic nude phat triln Nhdm ngudi trf tuli vd ning dfng dudng nhu tham gia vdi ty If cao hon ttong di cu
Bing 2 NhOng d^c dilm cir bdn ciia cic h$ di^u
Chl sd (gii trt tnmg hlnh)
Tuoi cua chu \il)
Qui md h^
Qui md lao dOng
Lao d^ngnOng nghiip
Lao d$ng phi nong nghiip
Ghi chii: ' * ' kiim dmh ANOVA vdi al
55,2 4,5'' 3,3'' 1,2"
2,1''
54,6 4,9* 3,3' 0,5' 2,8'
Trang 63.2 Chien tirptc sa d^ng ddlnSng nghiep cda cdc k^ dieu tra
Trong boi canh ciia sy suy gidm dit ndng nghifp vi gia ting da dgng sinh kl, vifc sii dyng dat ndng nghifp cua cdc hd da thay ddi nhanh chdng Dl phin tich chiln luge su dyng ddt ndng nghifp ciia cic hg, chung tdi xem xet cdc hlnh thitc su dyng dat ndng nghiep ciia cdc hg dilu tra Nhiing hinh thiic ndy phin anh cich thiic cic hg sii dyng, quan ly ddt ciia hg hon l i cdc co cdu cay ttdng Cic hinh thdc sir dyng dit ndng nghifp ciia cdc hg dieu tta dugc trinh bdy ttong Bdng 3 Trong thuc te, cdc hinh thiic su dyng dit
d cap dia phuang cdn phiic tap hon nhilu vi cdc hg thudng cd nhilu minh dit khdc nhau
Hg cd thf bdn manh ndy nhung Iai mua mdnh khdc Tuong ty, hg cho thue minh ndy nhung Iai di Ihue mdnh khac vao cdc mua vy khdc nhau Hg ciing cd thi bd hoang mdt vii mdnh ddt khd canh tac ttong mgt vai vy, Nhu vay, cic hinh thirc sd dyng dit dai rit da dang, phan dnh tinh da dgng cua cdc chien luge sii dyng ddt ciia cac hd gia dmh
Bdng 3 Cic hlnh thuc sir d^ng dat ciia cdc h$ dilu tra
Chi si Nhflm 1 Nh6m 2 Nhim 3 T^ng
Mua dai 0,0 6,9 9,8 6,8 Thue ddt 20,8 14,7 13,7 15,2
Su dimg de san xuit nong nghiip 87,5 84,5 62,7 79,1 Cho thue lay Igi tiic 0,0 4,3 11,8 5,8 Cho thue khong lgi tdc 8,3 11,2 27,3 15,2 B6 hoang vio vy dong 79,2 64,6 62,8 66 0 Bihoangcdnam 12,5 9,5 23,5 13,6 BSn ddt (met phdn hay t o ^ b5) 4,2 6,9 13.7 8,4
N 24 116 51 191
Nguon: Diiu Ira ihpc le 2013
Cic nhdm hd muc tieu lya chgn cac chien luge sii dyng dit khac nhau Trong phan
ndy, chung tdi phdn tich cic ca chl khie nhau cua vigc chuyin doi dit dai thdnh sinh ke
v l CO bdn, chiing tdi phan chia thanh 3 logi chien luge sd dyng dit dya tten xu hudng chung ciia tit cd cac hinh thiic sii dyng dat hifn lgi d dia phuang, ttong dd hhih thdc sii dung dit ndng nghiep cho sdn xudt ndng nghiep Id cdn cii quan ttgng Trong si cdc nhdm dilu tta, nhdm hg theo duoi chien luge sdn xudt chilm ty lg cao han so vdi cic chien luge khie Dilu nay phin inh ring, sdn xuit ndng nghigp van la hinh thirc sii dyng ddt co bdn
dl biln dit dai thdnh sinh kl Can phai chii y la, chiln luge phi sin xuit cimg cd mft ty lg dang kl (35,6%) s i hg dilu tra theo dudi Hon niia, chiln luge ndy cdn thi hifn sy sdp
Trang 7xfp lien hd ttong vifc biln dit dai thanh sinh ke Dudng nhu cd m§t sy ket noi rat chdt che giiia di cu vd chiln luge phi sdn xuit, vi 60,1% hg di cu chgn chiln luge niy Dilu (Ferguson, 2013), D I tim hieu cdc nhan to quylt djnh den chiln luge sii dyng dit, chiing tdi trinh bay cic dac dilm co ban ciia timg chiln luge su dyng dit ttong Bing 4 Chiing tdi chia thdnh 3 chiln luge co ban la "chien luge sin xudt", "chiln luge phi sin xuat" vi chiln luge kit hgp ca hai ggi Id "chiln luge mlm deo" Chiing tdi ciing xem xft cac ddc dilm vl quy md lao ddng, quy md gia dinh, difn lich dit ndng nghifp, cic ngudn thu nhgp vd tinh trang an ninh luong thuc cua cic nhdm myc tieu ttong khi phin tich cdc chiln luge co ban nay
Bing 4 Q^c difm cor M D ciia cdc chien latfc sa dyng d i t cua cdc h$
CMs6
Nhiim 1:Kh3ngdicii
Nhdm 2: Kel bpp
Nh6m 3: Di cu
Tu6ichilh5
Quy mS gia dhih
T6ng lao d9ng
Lao d|ng noag nghi|p
Ngudi ph\i thuOc
Ngu&i dl cu
Di cu quoc te
Ddtnong nghiip, 2012
Mua ddl
Thue ddt
Dilngd^SXNN
Cho mu(m ddl
Cho thue Idy Ipi nic
B i hoang v^ dong
B6 hoang ci nam
Bin dat (1 phan hojc toSn b$)
S6 ngu6n thu nli$p
Ski xudl dti luong Ihyc
Khona sin xual dii hione Ihuc
onv)
%,/ip
%.hd
%.hQ
TB ndm
TB, ngudi
TB,LD
TB,LD
TB, ngodi
TB, ngudi
%.hQ
%,hp
%.hd
%,hp
%.hp
%h^
%hp
%,hd
TB nguon
%.hg
% ho
Chill
san xudt 23.7 60.5
55,0 4,4 3.1 1,2' 1,3 0,8 29.0 1420,4 11.8 36.8 81.6 7,9 2,6 57,9 0.0 0.0 2,3"
79,0 21.1
1 lapc sir dimg ddl
Phi s e x u a l 7,4 47.1
57,7 4,5 3,1 0,7"
1.4
36,8 1284,4 2,9 1.5 70,6 4,4 36.8 73.5
19,1 2.6'' 58,8 41,1
Mem dio 2,1 80.1
53.6 4,5 3,1 1,2' 1.4 0,9 25,5 1440,5 4,3
87,2 4,3 4.3 68.1 2.1
2,6' 76,6 23,4
T k g
12,6 60,7
55.6 4,5 3,1
U 0,9 30,9 1377,0 6,8 15.2 79,1 5.8 15.2
13.6 8,4 2,5 71,2 28,8
Ghi chu:'•''•'kiim dtrAANOVA-vdi alpha-0,05
Trang 83.2 1 Chien luoc sdn xudt
Su dyng dii dugc giao de sdn xuit ndng nghifp chii ylu la dl ttong liia liy luong thyc la quyet dinh cua da so cdc hd dugc dilu tta (79,1%), d nhdm hd theo duoi chiln luge sin xuat, ty le ndy Id 81,6 % sd hg Ly do chd yeu dugc cic hg dua ra Id ttong Ida dl dam bio lucmg thyc quanh ndm cho hg gia dinh chir khdng phdi Id dl cd Igi nhudn Ngay
ca nhimg hg cdn ral it ddt ndng nghiep (dudi 1000 m^), viec ciy hai vy lua mgt ndm ciing cung gidi thich vi sao md ty le hg cd thi sdn xuil dii luong thyc cho lieu diing ciia minh ttxing chiln luge ndy Id cao nhat ttong ba logi chiln luge sir dyng dit tieu bilu Chi mgt sd
it hd cho biet Id cd Igi nhugn tir san xudt ndng nghigp Ly do chii ylu la chi phi sin xuit khi dd gid Ilia vd cdc logi ndng pham khdc rit thdp Cimg vdi dit ndng nghigp dugc giao, cdc hd theo dudi chien luge san xudt cdn Ihue them hoac mua dit ndng nghigp tu cac hd khac trong ling, hoac thdu ddt cdng ciia Idng xd de san xuil ndng nghifp Tiiy thugc vdo dien tich dat thue hogc mua them vd kha nang tai chinh ciia hg md nhihig hd nay cd thf hinh thdnh cdc trang ttgi theo md hinh VAC Nhiing ttang ttgi nay su dung lao dgng gia dinh Id chinh, hg ciing cd thue them lao ddng nhung rat it, Hg dau tu Idn hon, mua mdy them thu nhip Hg cung phdt triln ndng nghifp theo hudng kinh doanh vd cd thf cd dugc Igi nhugn tu sin xuat ndng nghifp
Mgt nhdn td quan ttgng khdc ttong vifc lya chgn chien luge san xuat Id ngudn nhan lyc nhu: dac dilm nhdn khdu, muc dd Idnh nghe va khd ndng ndm bdt ca hgi de tim vigc 1dm ngoai lang xd Nhin chung, sdn xuit ndng nghiep d diem nghien ciiu dua chii ylu do lao dgng trung nien vd ngudi gia thyc hifn theo md hinh sdn xudt nhd Nhiing lao dgng khdng cd kha ndng tim vifc ben ngodi thudng chgn chif n luge sdn xudt
3.2 2 Chiin lut^cphi sdn xudt
Ddc dilm noi bat ciia chien luge phi sdn xudt Id sy ton tai nhilu hinh thdi khdc nhau cua vifc cho thuf ddt (cho mugn, cho ihue liy thdc, cho thuf lay tien, mugn thfm, thuf them ngdn han hoic dai hgn), sii dyng dit khdng higu qua vd bd hoang dat Trong thyc tl, cdc hinh thdi sir dung dit ndy phdn dnh sy sdp xip lien hg trong viec sti dyng dit ndng nghifp dugc giao Trong cic nhdm hg myc tieu, cd mgt ty Ig cao hon cic hd khdng di cu vd hg hSn hgp thue thfm ddl, hd di cu chilm ly Ie cao han ttong bift cua tiln gui va cdc hinh thuc di cu din quylt djnh sir dyng dit cua cdc hg Cic hg cho thu€ dii thudng la cdng chuc ve huu, chu hd cao tudi, hg cd ngudi di cu hay mgt
so hg cd dugc cdc vigc lim phi ndng nghifp vdi Igi nhuan cao Nhiing hg ndy cho
Trang 9do Igi li sy trao doi xd hgi Mgt phan Idn cdc hg trong cdc thdn cd con cdi sdng d thanh phd nhung hg van cd rugng d Idng Hg khdng sii dyng ddt ma cho anh chj em hay hang xdm mugn dit nhu l i mgt hinh thitc trg giup ngudi than mgt cich tgm Ihdi nhimg giu dit Id myc tieu lau dii Nhimg hg nay doi lgi nhdn dugc nhimg trg giiip xd hdi khdc lit nhihig ngudi md hg cho mugn dit nhu sy dd ddn thdm hdi cha mg gid thii tyc hdnh chinh hay hgp hdnh khi hg di lim i n xa Cdc hinh thuc khdc nhau ciia vigc sdp xip lien hd hay qui trinh xa hgi cua vifc su dyng dit phin dnh cac ca che khdc nhau ciia vifc chuyen ddi ddt thinh sinh ke
Bd hoang dit vd cdc hinh thirc su dyng dit kfm hifu qud khdc cung tuong ddi nil bat d cac xd nghien ciiu Trong s i cic hg dilu tra, 65,97% so hg bd hoang dat
trong vy ddng va 8,90% sd hd bd hoang dit cd nim Theo bao cdo cua chinh quyen A\a
phuong, trong vy Ida miia nam 2013, difn tich dit liia bd hoang d Cam Phiic Ii 11 hec-ta va d Cim Hoang li 8 h^c-ta' Difn tfch dit canh tdc qui nhd Ii mft nhan td quan trgng ciia viec bd hoang khdng gieo trdng Neu nhu vi chi phi cao nen hau het han lOOOm^) thucmg bd hoang rudng ca nim Vifc ndy dien ra d Cim Phiic khi ma dat ndng nghiep dugc giao cua cic hf di bj chuyin cho cac cdng ty trong khu cdng nghigp Phuc Diln, Ben canh dd, cac tdc dgng tieu cyc ciia vifc chuyin doi dat cho cdng nghigp hda cung dan den vifc bd rugng, Cdc hg d xd Cam Phiic cho biet Id ngudn nude bi d nhiem, hf thing tudi tteu bi phi vd, chugt bg ciing nhilu hon vd khd dift vi chiing cd cho nap Id cdc cdng ty xung quanh cdc cdnh dong, tit c i nhitog dieu nay Idm anh hudng den san xuat ndng nghiep, hg lam ma khdng dugc an, do dd khdng cd cich nio tot hon la bd hoang rugng
Bd rugng hoang Irong mgt vai vy hay cic hinh thiic su dyng ddt kfm hifu qua khie thyc chat Id cac each khac nhau de giii quyen sd dyng dit lau dii, chii khdng phdi Id de tim kifm lgi nhugn tir sdn xuat ndng nghifp, Trong boi cdnh ciia che df sd hiiu ddt dai d Viet Nam hien nay, quyen sir dyng ddt dim bio kha ning liep cdn vdi
cdc ngudn lyc vit chit vd phi vat chat ciia ndng din Dieu nay phan dnh "logic nong ddn", trong do su da dang hda thu nhip nhdm myc tifu trudc tien Id dam bao an toan
lucmg ihyc, sau dd Id ndng cao ddi sdng thdng qua vifc tham gia vdo thj trudng (chu yfu Id thi trudng lao dgng) d nhitng khu vyc khie (cdng nghifp hodc djch vy) vd nd khdc (thanh phi hay cdc viing ndng thdn khie) Cac nguon sinh ke bgn vdo vdi nhieu
nguon lyc ngodi ndng thdn tag ra mgt tang Idp xd hgi mdi giong nhu Ihl Id "nhiing ndng ddn lal - hybrid peasant" (Peemans, 2013)
' Trao d6i ci nhin v<M lanh d^o cic xa thing 6 nSm 2013 trong d(rt cic xS n^ifin ciiu thyc hi|n cuOc di^u
Trang 103-2.3 Chiin lupc mim deo
Chiln luge sd dung dit mlm deo li quylt dinh cda phin ldn cac hg thugc nhdm 2 ttong nghien cuu ndy Chiln luge ndy thi hifn d chl cac hg kit hgp cdc hinh thuc sir dung dat kbic nhau Phin ldn cdc hd cho bilt la hg su dung dit dugc giao ttudc hit li dl gieo trong (lija l i chii yeu) Vy ddng hg bd rugng hoang va tim vigc lim khie cho thu nhgp cao hon Nhung nlu thugn Igi hg ciing ttdng rau mau vu dong vua dl an vua dl bdn Tity thugc vio mdc dg dn djnh cua thu nhgp phi ndng nghigp md mdt sd hd cd thi lai cho ngudi khdc thue dit trong mgt sd vu, hodc mgt sd ndm Hdu hit cac ho cho thue dit liy lgi ttic Id vdi chyc can thdc mgt vu hoac khdng Idy lgi tire Thdi hgn cho muon hay cho thue cung khdng ro rdng vi khong cd bit cu mgt bin hgp ding cho thue ndo Thuc chit vigc cho thue hay cho muon dat nay la sy thda thuin vi sdp xip giiia cic hg di dugc quyfn sd dyng dit trong mgl thdi gian ngdn Su kit hgp cdc hlnh thuc sit dyng dit khie nhau dam bao an ninh luong thyc cho cdc hg trong khi hg vin cd thi cd dugc thu nhgp phi ndng nghifp khdc
3.3 Cdc nhan td quyit dfnh chien luffc sir dtfng ddt nong nghiip
3.3.] Diin tich canh tdc vd thu nhdp tu nong nghiip
Nhu dd trinh bay d trfn, dien tich ddt canh tic ciia cdc hg dilu tra Id rit nhd vi manh mun Trung binh, mgt hd ttong nhdm 1 chi cd chua din 1000 m^ dat, thdm chi mgt
so hg d xa Cam Phuc chi cdn khoang 500 din 600 m^ ddt canh tdc Ro rang Id ndng dan khdng the sdng vdi difn tich ddt nhd nhu the nay, Ket qua trong bang 6 cung chi ra rdng cac hg theo dudi chien luge phi sdn xudt cd it dat hon nhung hg theo dudi chien luge sdn xudt va chiln luge mlm deo Trong bdi cinh md sy md rgng dign tich dit canh tac Id rit khd khdn vi mgi ndng hd deu mudn giir dat vd giu quyen su dyng rugng ddt Idu ddi, Ihi cdc hd khdng the chi dua vio dit canh tdc hifn cd de ddm bio ddi sdng vd trang ttdi cdc chi phi ve gido dye cho con cdi, cham soc site khde hay cac chi pht khac
Ciing vdi difn tich dat canh tac rat nhd, chi phi sdn xuat cao trong khi gii ndng pham thap dan den thu nhgp tit ndng nghifp eua cdc hd la rat thdp Nhieu ndng dan cho bilt nghi ndng thuc chit chi li idy cdng lam ldi vd cd luong thyc ihyc pham phuc vy nhu cdu gia dinh Mgt Iy do rat co bdn l i cic hd deu sit dyng lao dgng thu cdng (ciia gia dinh hoic di thue) Vifc nhd ndng dugc cho la n$ng nhgc vd lam Iu dd khdng thu hut dugc lao dgng tte Hdu het ttong cic ling xd, chi nhiing ngudi trung nien va ngudi gid Id Idm ndng cdn khd thue Cac chi phi dau vao kiiac ciing rat cao Rui ro trong ndng nghigp Idm ton thdt rit Idn cho cac ndng hf Trong khi do gia ndng pham Igi thap vi thj ttudng khdng dn ddng lyc dl tap trung vdo ndng nghifp bdi vi gii tri gia tdng tir sin xudt ndng nghifp Id