Bài 3: Khái niệm về xà phòng và chất tẩy rửa tổng hợp

MỤC TIÊU BÀI HỌC: • Biết pp sản xuất xà phòng và chất giặt rửa tổng hợp... Khái niệm: -Xà phòng là hỗn hợp muối natri hoặc kali của axit béo, có thêm một số chất phụ gia... Phương pháp

Kiểm tra bài

cũ.

 Trong công nghiêp, người ta thường chuyển hóa dầu thực vật thành mỡ động vật Tại sao?

 Hãy viết pthh minh họa cho sự chuyển hóa trên!

Mục đích của sự chuyển hóa dầu thực vật thành mỡ động vật là để dễ dàng vận chuyển hoặc bơ nhân tạo và để sản xuất xà phòng

Trả lời:

(C17H33COO)3C3H5 (lỏng)

Pthh

Dầu thực

+ 3H2

Hàng ngày, để khắc phục quần áo đã mặc bị dơ bẩn hay rửa chén bát sau khi ăn, ta thường phải dùng chất gì?

• Dùng nước rửa chén để làm sạch chén bát sau khi ăn.

? ? ?

Bài 3:

• Biết khái niệm về xà phòng và chất giặt rửa tổng hợp.

MỤC TIÊU BÀI HỌC:

• Biết pp sản xuất xà phòng và chất giặt rửa tổng hợp.

Bài 3: XÀ PHÒNG

CHẤT GIẶT RỬA TỔNG HỢP

Axit béo là gì? Lấy vd.

Axit béo là axit có mạch cacbon dài, không phân nhánh

Các muối natri hoặc kali của axit béo như:

C15H31COONa, C17H35COOK, được gọi là xà phòng

Vậy, xà phòng là gì?

1 Khái niệm:

1 Khái niệm:

-Xà phòng là hỗn hợp muối natri hoặc kali của axit béo, có thêm một số chất phụ gia.

Vd: C15H31COONa, C17H35COOK,

Vd:

Một số hình ảnh về xà phòng

• Lưu ý:

- Trong xà phòng còn có chất độn (làm tăng

độ cứng), chất tẩy màu, chất diệt khuẩn, chất tạo hương, … Lưu ý:

I – Xà phòng

Bài 3: XÀ PHÒNG

CHẤT GIẶT RỬA TỔNG HỢP

1 Khái niệm

Vd:

Lưu ý:

2 Phương pháp sản xuất

2 Phương pháp sản xuất?

I – Xà phòng

Từ đặc điểm của phản ứng thủy phân, hãy nêu nguyên tắc sản xuất xà phòng?

•Nguyên tắc:

•Nguyên tắc:

- Đun chất béo với dung dịch kiềm trong các thùng kín ở nhiệt độ cao

Viết phương trình thủy phân trong môi trường kiềm của một chất béo !

Vd:

(C15H31COO)3C3H5 + 3NaOH 3C15H31COONa + C3H5(OH)3

•Phương trình tổng quát:

•Pttq:

(R-COO)3C3H5 + 3NaOH 3R-COONa + C3H5(OH)3

• Lưu ý: -Ngày nay, xà phòng được sản xuất theo sơ đồ sau:

axit cacboxylic

Viết phương trình phản ứng minh

họa.

Hỗn hợp các muối natri của axit béo sinh ra ở trạng thái keo Để tách muối này ra khỏi hỗn hợp, người ta thêm muối

ăn vào hỗn hợp Các muối của axit béo nổi lên được lấy ra sau đó được trộn với các chất phụ gia rồi ép thành bánh Phần dung dịch còn lại được đem tách lấy glyxerol dùng trong nhiều lĩnh vực khác

t o

t o

Bài 3: XÀ PHÒNG

CHẤT GIẶT RỬA TỔNG HỢP

Lưu ý:

I – Xà phòng

•Nguyên tắc:

•Pttq:

1 Khái niệm

Vd:

2 Phương pháp sản xuất

Thực tế, có nhiều hợp chất không phải là muối natri (hoặc kali) của axit cacboxylic nhưng có tính năng giặt rửa như xà phòng Vì sao lại phải sản xuất các chất ấy?

Vì: - Hạn chế việc khai thác dầu, mỡ động, thực vật vào việc sản xuất xà phòng, làm cạn kiệt nguồn tài nguyên.

- Đáp ứng yêu cầu đa dạng của đời sống.

II – Chất giặt rửa tổng hợp

II – Chất giặt rửa tổng hợp

1 Khái niệm

1 Khái niệm:

- Chất giặt rửa tổng hợp là hợp chất không phải là muối natri (hoặc kali) của axit cacboxylic nhưng có tính năng giặt rửa như xà phòng

Em hãy nêu nguyên tắc sản xuất

chất giặt rửa tổng hợp.

2 Phương pháp sản xuất

2 Phương pháp sản xuất

•Nguyên tắc:

•Nguyên tắc:

- Đem tổng hợp các chất lấy từ dầu mỏ Vd: Muối natri đođexylbenzensunfonat là thành phần chính của chất giặt rửa tổng hợp

2CH3[CH2]11 – C6H4SO3H

• Sơ đồ:

Tham khảo SGK, cho biết sơ đồ và pthh tổng hợp natri đođexylbenzensunfonat

từ dầu mỏ ?

Axit đođexylbenzensunfonic Natri đođexylbenzensunfonat

Dầu mỏ

• Sơ đồ:

• Pthh:

• Pthh:

2CH3[CH2]11 – C6H4SO3Na + Na2CO3

+ CO2 + H2O

natri đođexylbenzensunfonat Axit đođexylbenzensunfonic

t o

Bài 3: XÀ PHÒNG

CHẤT GIẶT RỬA TỔNG HỢP

I – Xà phòng

1 Khái niệm

2 Phương pháp sản xuất

II – Chất giặt rửa tổng hợp

2 Phương pháp sản xuất

• Sơ đồ:

• Pthh:

Vd:

1 Khái niệm

•Nguyên tắc:

Lưu ý:

•Nguyên tắc:

•Pttq: Tác dụng của xà phòng và

chất giặt rửa tổng hợp là gì?

III – Tác dụng tẩy rửa

II – Tác dụng tẩy rửa

- Rửa trôi các vết bẩn bám trên vải, da …

• Cơ chế:

- Muối natri trong xà phòng hay chất giặt rửa tổng hợp có khả năng làm giảm sức căng bề mặt của các chất bẩn bám trên vải, da … làm cho chất bẩn bị phân tán thành nhiều phần nhỏ hơn rồi được phân tán vào nước

và bị rửa trôi đi

Cơ chế sự tẩy rửa chất bẩn của xà phòng và chất giặt rửa tổng hợp xảy ra như thế nào?

• Cơ chế:

• Tác dụng:

• Tác dụng:

• Lưu ý:

• Lưu ý:

- Các muối panmitat hay stearat của các kim loại hóa trị II thường khó tan trong nước, do đó làm giảm tác dụng giặt rửa của xà phòng Vì vậy không nên dùng xà phòng để giặt rửa trong nước cứng (nước có nhiều ion Ca2+, Mg2+)

So sánh ưu điểm của xà phòng và chất giặt rửa tổng hợp?

• So sánh:

• So sánh:

- Chất giặt rửa tổng hợp có ưu điểm hơn

xà phòng vì có thể giặt được cả trong nước cứng

Bài 3: XÀ PHÒNG

CHẤT GIẶT RỬA TỔNG HỢP

I – Xà phòng

II – Chất giặt rửa tổng hợp

III – Tác dụng tẩy rửa

1 Khái niệm

2 Phương pháp sản xuất

2 Phương pháp sản xuất

1 Khái niệm

Vd:

Lưu ý:

•Nguyên tắc:

•Pttq:

• Sơ đồ:

•Nguyên tắc:

• Pthh:

• Cơ chế:

• Tác dụng:

• So sánh: • Lưu ý:

IV – Bài tập củng cố

BÀI TẬP CỦNG CỐ

trong các cách sau đây:

A Phân hủy mỡ B Đề hiđro hóa mỡ tự nhiên

C Thủy phân mỡ trong kiềm D Thủy phân mỡ trong axit

kiềm được gọi là:

A Phản ứng hóa hợp B Phản ứng oxi hóa – khử

C Phản ứng thế D Phản ứng xà phòng hóa

BÀI TẬP VỀ NHÀ

Bài tập 1, 2, 3, 4, 5 – SGK /(T15,16)