Với nghiên cứu báo cáo hàng loạt ca, chúng tôi tiến hành nhĩ châm trên nền thể châm 25 bệnh nhân mất ngủ không thực tổn trong vòng 28 ngày và so sánh sự thay đổi thang điểm PSQI qua 3 thời điểm (ngày 0, ngày 14 và ngày 28).
Trang 1HIỆU QUẢ ĐIỀU TRỊ MẤT NGỦ BẰNG PHƯƠNG PHÁP NHĨ CHÂM CÁC HUYỆT THẦN MÔN, TÂM, TỲ, THẬN, VÙNG DƯỚI ĐỒI KẾT HỢP VỚI THỂ CHÂM TRÊN BỆNH NHÂN MẤT NGỦ KHÔNG THỰC TỔN
Ngô Quang Vinh * , Trịnh Thị Diệu Thường *
TÓM TẮT
Đặt vấn đề: Hiện nay, benzodiazepine vẫn là nhóm thuốc hàng đầu trong điều trị mất ngủ không thực tổn
Tuy nhiên, việc sử dụng lâu dài benzodiazepine luôn đi cùng nhiều tác dụng phụ và nguy cơ lệ thuộc thuốc Vì vậy, việc sử dụng những trị liệu không dùng thuốc trong điều trị mất ngủ không thực tổn ngày càng được chú trọng, trong đó nổi lên vai trò ngày càng lớn của châm cứu Mặc dù đã và đang được ứng dụng trong nhiều bệnh
lý, tuy nhiên vai trò của nhĩ châm, đặc biệt khi kết hợp cùng thể châm, trong điều trị mất ngủ không thực tổn vẫn chưa được đánh giá rõ ràng Vì thế chúng tôi tiến hành so sánh sự thay đổi thang điểm PSQI trước và sau khi nhĩ châm trên nền thể châm ở bệnh nhân mất ngủ không thực tổn
Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Với nghiên cứu báo cáo hàng loạt ca, chúng tôi tiến hành nhĩ
châm trên nền thể châm 25 bệnh nhân mất ngủ không thực tổn trong vòng 28 ngày và so sánh sự thay đổi thang điểm PSQI qua 3 thời điểm (ngày 0, ngày 14 và ngày 28)
Kết quả: Sau 28 ngày can thiệp qua 3 thời điểm lúc bắt đầu can thiệp, ngày 14 và ngày 28 cho thấy điểm
PSQI trung bình giảm theo thời gian lần lượt là 12,30 ± 1,20, 10,50 ± 1,70, 6,90 ± 2,40 Sự giảm của điểm PSQI
có ý nghĩa thống kê ngày tại thời điểm ngày 14 so với ban đầu (p <0,001) và tại thời điểm ngày 28 so với ngày 14 (p <0,001) Các chỉ số đánh giá chất lượng giấc ngủ khác như thời gian vào giấc, hiệu quả giấc ngủ, số giờ ngủ, số lần thức giấc mỗi đêm đều giảm có ý nghĩa thống kê qua các thời điểm (p <0,001)
Kết luận: Sự kết hợp giữa nhĩ châm và thể châm là phương pháp điều trị cải thiện rõ rệt tình trạng mất ngủ
không thực tổn
Từ khóa: mất ngủ, nhĩ châm, thể châm, thang điểm PSQI
ABSTRACT
AURICULAR ACUPUNCTURE AT THE SHEN MEN, HEART, SUBCORTEX, SPLEEN AND KIDNEY
POINTS IN COMBANATION WITH TRADITIONAL ACUPUNCTURE
FOR TREATMENT OF INSOMNIA DISORDER
Ngo Quang Vinh, Trinh Thi Dieu Thuong
* Ho Chi Minh City Journal of Medicine * Supplement of Vol 23 – No 4 - 2019: 12 – 19
Objective: Although benzodiazepines remain as the core treatment for insomnia disorder, prolonged
treatment with these drugs may lead to side effects including drug tolerance and drug dependence Therefore, non-drug therapies have gained more attention over the recent years, such as acupuncture Despite its widespread application, the role of auricular acupuncture, especially combined with traditional acupuncture in treatment of insomnia disorder is not yet well investigated Therefore, this study was conducted to observe the improvement of PSQI score over times in insomnia patients treated with auricular acupuncture and traditional acupuncture
Materials and Methods: In a case-series report of 25 insomnia patients treated with auricular acupuncture
and traditional acupuncture for 28 days, PSQI score and sleep quality parameters were recorded at baseline (day
*Khoa Y học cổ truyền, Đại học Y dược TP Hồ Chí Minh
Trang 20), on day 14 and at the end of treatment (day 28) The changes of parameters over 3 time points were assessed by using the analysis of variance method
Results: We observed a decreasing trend over 3 time points, with PSQI scores from baseline to day 28 as
12.30 ± 1.20, 10.50 ± 1.70 and 6.90 ± 2.40, respectively The improvement of PSQI score was significantly different between day 14 and baseline (p < 0.001) and between day 28 and day 14 (p <0.001) Concordantly with the PSQI score, changes of other sleep quality parameters including sleep latency, sleep duration and sleep efficiency were also statistically significant (p <0.001)
Conclusion: The combination of auricular acupuncture and traditional acupuncture was an effective
treatment for insomnia disorder
Key words: insomnia disorder, auricular acupuncture, traditional acupuncture, PSQI score
ĐẶT VẤN ĐỀ
Mất ngủ có thể điều trị bằng phương pháp
dùng thuốc, liệu pháp thảo dược và liệu pháp
tâm lý hành vi(7), trong đó nhóm thuốc an thần
và gây ngủ, cụ thể là nhóm benzodiazepine
được sử dụng nhiều nhất Tuy nhiên nó cũng
gây ra nhiều tác dụng phụ nghiêm trọng như
giảm trí nhớ, hoang tưởng, trầm cảm và lạm
dụng thuốc(2,12,15)
Chính vì thế mà việc tìm kiếm phương pháp
điều trị có hiệu quả, ít tác dụng phụ là rất cần
thiết Việc điều trị mất ngủ theo Y học cổ truyền
ngày nay có nhiều phương pháp dùng thuốc,
không dùng thuốc như châm cứu, dưỡng sinh…
Trong đó châm cứu là một phương pháp được
sử dụng từ rất lâu, an toàn và có nhiều nghiên
cứu chứng minh hiệu quả trong điều trị mất ngủ
như nghiên cứu của Đoàn Văn Minh, tác giả đã
sử dụng nhóm huyệt Tâm âm giao, Nội quan,
Thần môn so sánh trước và sau khi can thiệp
trên bệnh nhân mất ngủ, kết quả là điểm PSQI
giảm còn 5,23 và có ý nghĩa thống kê so với
trước lúc can thiệp (p <0,01) Tương tự nghiên
cứu của Đoàn Văn Minh, nghiên cứu của tác giả
Lê Thị Tường Vân cũng sử dụng nhóm huyệt
trên kết hợp với huyệt An miên can thiệp trên
bệnh nhân mất ngủ, kết quả là điểm PSQI giảm
còn 6,07 và có ý nghĩa so với trước khi can thiệp
(p <0,01)(4,10) Về nhĩ châm, cũng có nhiều nghiên
cứu chứng minh hiệu quả và tính an toàn, đó là
nghiên cứu của Jiang B, Wang J, Chung KF, các
tác giả đã sử dụng các huyệt Thần môn, Vùng
dưới đồi, Tâm, Tỳ, Can, Thận trên bệnh nhân
mất ngủ, sau 4 tuần điều trị thì có sự thay đổi đáng kể trước và sau theo thang điểm PSQI (p<0,01)(3,8,16) Các nghiên cứu trên cho thấy châm cứu nói chung, thể châm và nhĩ châm nói riêng đều mang lại kết quả tốt trên nhân mất ngủ không thực tổn, tuy nhiên tại Việt Nam chưa có nghiên cứu nào tiến hành kết hợp hai phương pháp trên trong điều trị mất ngủ Đề tài mong muốn đánh giá hiệu quả điều trị mất ngủ của hai thể thường gặp nhất là Tâm Tỳ hư, Tâm Thận bất giao bằng sự kết hợp giữa thể châm các huyệt Nội Quan, Thần môn, Tam âm giao và nhĩ châm các huyệt Thần môn, Tâm, Tỳ, Thận, Vùng dưới đồi
Mục tiêu nghiên cứu
So sánh sự thay đổi thang điểm PSQI trước
và sau khi nhĩ châm các huyệt Thần môn, Tâm,
Tỳ, Thận, Vùng dưới đồi trên nền thể châm các huyệt Thần môn, Tam âm giao, Nội quan ở bệnh nhân mất ngủ không thực tổn
ĐỐI TƯỢNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Đối tượng nghiên cứu
Bao gồm tất cả bệnh nhân được chẩn đoán là mất ngủ không thực tổn, từ 18 tuổi trở lên đến khám và điều trị tại Bệnh viện Y Học Cổ Truyền
TP Hồ Chí Minh từ tháng 10/2018 – 06/2019
Tiêu chuẩn chọn bệnh
Bệnh nhân thỏa tiêu chuẩn mất ngủ không thực tổn DSM - V TR
Theo tiêu chuẩn chẩn đoán mất ngủ không thực tổn DSM - V TR: Người bệnh than phiền một trong các triệu chứng đã xảy ra ít nhất 3
Trang 3đêm trong một tuần, kéo dài trong ít nhất 3
tháng (Bảng 1):
1 Khó vào giấc ngủ: thời gian đi vào giấc
ngủ hơn 30 phút
2 Khó giữ giấc ngủ: tỉnh dậy hơn 2 lần trong
đêm và nằm hơn 30 phút mới ngủ lại được
3 Không cảm thấy thoải mái sau ngủ dậy,
cảm thấy mệt mỏi sau khi ngủ dậy
Và các triệu chứng này làm ảnh hưởng đến
chức năng ban ngày: khó chịu hoặc rối loạn chức
năng hoạt động nghề nghiệp, xã hội
Bảng 1 Tiêu chuẩn chẩn đoán hai thể mất ngủ theo
YHCT
Tâm Tỳ hư Tâm Thận bất giao
nhạt bệu, rêu mỏng
Chất lưỡi đỏ, rêu lưỡi ít hoặc không có rêu
không hôi Vấn
Hồi hộp hay quên, ngủ ít
hay mê, dễ tỉnh giấc, mệt
mỏi ăn không ngon
miệng, đại tiện nhão
Bứt rứt khó ngủ, ù tai, chóng mặt, hay quên, đau lưng, tiểu đêm nhiều lần, triều nhiệt đổ mồ hôi trộm
Tiêu chuẩn loại trừ
Bệnh nhân không đồng ý tham gia vào
nghiên cứu
Không tiền căn các bệnh ngủ lịm (ngủ ngày
quá mức), rối loạn giấc ngủ do hô hấp, rối loạn
nhịp thức - ngủ hàng ngày (ngủ sớm và dậy sớm
hơn bình thường hoặc ngủ trễ và dậy trễ hơn
bình thường), bệnh tâm thần như trầm cảm, rối
loạn lo âu lan tỏa hoặc mê sảng
Nguyên nhân mất ngủ do rượu, các chất gây
nghiện, caffeine
Bệnh nhân đang sử dụng các thuốc chống
trầm cảm, thuốc tâm thần, thuốc ngủ (lithium,
benzodiazepam), glucocorticoid, kháng histamine
Phương pháp nghiên cứu
Thiết kế nghiên cứu
Thử nghiệm lâm sàng đo lường lặp lại
Nhóm can thiệp: Nhĩ châm các huyệt Thần
môn (TF4), Tâm (CO15), Vùng dưới đồi (AT4),
Tỳ (CO13), Thận (CO10) kết hợp với Nội quan,
Thần môn, Tam âm giao (Bảng 2)
Nhĩ châm bằng kim nhĩ hoàn vào vị trí huyệt một bên tai đã được xác định, để cố định
5 ngày, sau 5 ngày luân phiên thay đổi tai còn lại, mỗi tuần 1 lần nhĩ châm Nhĩ hoàn chia làm 6 liệu trình, mỗi liệu trình là 5 ngày (nghỉ thử bảy, chủ nhật)
Điện châm huyệt Nội quan, Thần môn, Tam
âm giao có gắn điện với tần số bổ 3-6 Hz
(180-360 xung/phút), cường độ kích thích: được tăng dần từ 0-100 μA, tới ngưỡng bệnh nhân chịu được Thời gian kích thích: 20 phút Liệu trình điều trị: 2 liệu trình, mỗi liệu trình là 14 ngày Thể châm ngày 1 lần Nghỉ thứ bảy, chủ nhật (1 tuần 5 lần)
Bảng 2 Tên và vị trí huyệt nhĩ châm
Huyệt nhĩ châm Vị trí huyệt
trên và dưới của đối vành tai Vùng dưới đồi
(AT4)
Một vài mm phía trên mặt trong của đối bình tai, giữa mặt trong đối bình tai và
đỉnh đối bình tai
giữa 2 huyệt phổi
chân trên và chân dưới của đối vành tai
Phương tiện nghiên cứu
Kim châm cứu: kim có đường kính 0,30 mm, chiều dài 2,50 cm, hiệu Khánh Phong
Nhĩ hoàn: kích thước 0,22 x 1,30 mm, hiệu Khánh Phong
Bông gòn, cồn sát trùng
Máy điện châm hàn quốc
Bệnh án nghiên cứu, các bảng câu hỏi phỏng vấn
Định nghĩa biến số
Biến số nền
Tuổi: là biến định lượng liên tục, được tính
từ năm sinh cho đến thời điểm bệnh nhân đến điều trị
Giới tính: là biến định tính gồm 2 giá trị nam
và nữ
Biến số theo dõi
Thang điểm PSQI: là biến số định lượng, đơn
vị là điểm
Trang 4Số giờ ngủ: là biến số định lượng, đơn vị là
giờ, tổng thời gian bệnh nhân ngủ được mỗi
đêm (giờ)
Thời gian đi vào giấc ngủ: là biến số định
lượng, đơn vị là phút, thời gian từ lúc bắt đầu
lên giường ngủ đến lúc ngủ (phút)
Số lần thức giấc mỗi đêm: là biến số định lượng, đơn vị là số lần, số lần thức giấc tính từ sau khi bệnh nhân rơi vào giấc ngủ đến lúc thức dậy sau cùng
Hiệu quả giấc ngủ (%) = số giờ ngủ/ Số giờ nằm trên giường x 100%
Quy trình thực hiện
Hình 1 Quy trình theo dõi nghiên cứu
Phương pháp xử lý số liệu
Xử lý số liệu theo phương pháp thống kê
bằng máy vi tính với sự hỗ trợ của phần mềm
SPSS 22.0
Nhập và quản lý số liệu bằng epidata
So sánh giá trị trung bình của hai nhóm độc
lập dùng phép kiểm t (phân phổi chuẩn) hoặc
phép kiểm Kruskal Wallis (phân phối không chuẩn)
So sánh giữa các tỷ lệ của hai nhóm dùng
phép kiểm chi bình phương (χ2)
Đạo đức trong nghiên cứu
Phương pháp điện châm và nhĩ châm đã
được sử dụng lâu đời, đã được chứng minh về
tính an toàn và hiệu quả trên toàn thế giới Mức
độ rủi ro khi châm cứu và điện châm rất thấp,
rủi ro nguy cơ vựng châm có thể quản lý và
tránh được
So sánh giữa lợi ích và nguy cơ thì lợi ích lớn
hơn nguy cơ nhiều Nguy cơ được kiểm soát đến
mức thấp nhất có thể sẽ không xảy ra rủi ro
trong quá trình nghiên cứu nếu được kiểm soát
chặt chẽ
Y đức
Nghiên cứu được thông qua bởi Hội đồng
Y đức Trường Đại học Y Dược Tp Hồ Chí Minh số 387/ĐHYD-HĐ ngày 26/10/2018
KẾT QUẢ
Điểm PSQI và các thông số chất lượng giấc ngủ cải thiện có ý nghĩa thống kê qua 3 thời
điểm khảo sát (p <0,001) (Bảng 3)
Điểm số của các thành phần trong thang điểm PSQI cải thiện có ý nghĩa thống kê qua 3
thời điểm khảo sát (p <0,001) (Bảng 4)
Điểm PSQI cải thiện có ý nghĩa thống kê giữa ngày 14 so với ngày 0 (p <0,001) và ngày 28
so với ngày 14 (p <0,001) (Hình 2)
Các thông số chất lượng giấc ngủ, bao gồm thời gian vào giấc, số giờ ngủ, hiệu suất ngủ và
số lần thức giấc cải thiện có ý nghĩa thống kê giữa ngày 14 so với ngày 0 (p < 0,001) và ngày 28
so với ngày 14 (p <0,001) (Hình 3)
Trang 5Bảng 3 Đặc điểm dân số nghiên cứu
Nam
17 (68)
8 (32)
Tâm tỳ hư
20 (80)
5 (20)
Bảng 4 Thay đổi điểm số các thành phần PSQI theo thời gian qua 3 thời điểm
Hình 2 Sự cải thiện điểm PSQI qua 3 thời điểm
Trang 6Hình 3 Sự thay đổi các chỉ số chất lượng giấc ngủ theo thời gian
BÀN LUẬN
Thời gian đi vào giấc ngủ
Phương pháp nhĩ châm kết hợp thể châm
làm giảm rõ rệt thời gian đi vào giấc ngủ từ
86,40±49,10 còn 29,60 ± 32,70 (p <0,001) Kết quả
nghiên cứu của chúng tôi phù hợp với các
nghiên cứu trước đó Nghiên cứu châm cứu điều
trị mất ngủ không thực tổn của Đoàn Văn Minh
(2009) cho biết sau 20 ngày điều trị thì 88,30%
bệnh nhân có thời gian đi vào giấc ngủ nhỏ hơn
30 phút(4) Nghiên cứu châm cứu của Lê Thị
Tường Vân (2015) cho biết sau 30 ngày điều trị
thì giảm được 52% thời gian đi vào giấc(10)
Nghiên cứu châm cứu của XY Gao và cộng sự
(2013) thì điểm mục thời gian đi vào giấc ngủ là
1,00 ± 0,80 (tương đương với thời gian đi ngủ từ
16 đến 30 phút trong thang điểm PSQI)(5) Thời
gian đi vào giấc ngủ tương đồng với nghiên cứu
của Lo Chyi (2013) từ lúc bắt đầu can thiệp 2,87 ±
0,52 giảm còn 1,33 ± 0,82(11), tương tự với các
nghiên của B Jiang (2010) và HC King (2015)(8,16)
Điều này cho thấy hiệu quả của việc điều trị
không dùng thuốc đem lại hiệu quả cao
Điều trị mất ngủ ngày nay được khuyến cáo nên bắt đầu bằng các phương pháp không dùng thuốc Nhóm huyệt Nội quan, Thần môn, Tâm
âm giao từ lâu đã được dùng để điều trị mất ngủ, trong khi đó nhĩ châm cũng là phương pháp mang lại hiệu quả cao trong điều trị mất ngủ Đã có nhiều nghiên cứu châm cứu chứng minh làm tăng tiết melatonin, serotonin, các opioid nội sinh là những chất có liên quan đến
sự cải thiện giấc ngủ, ngoài ra nhĩ châm cũng có
cơ chế tương tự châm cứu là tiết ra serotonin, melatonin và tác động cơ chế điều hòa GABA và thụ thể GABA (A) làm ngăn chặn mất ngủ(17)
Hiệu quả giấc ngủ
Hiệu quả giấc ngủ trung bình của bệnh nhân trước khi điều trị là 46,60 ± 15,60 và sau khi điều trị hiệu quả cải thiện rõ 76,80 ± 9,60 Kết quả nghiên cứu chúng tôi tương đồng với nghiên cứu điều trị mất ngủ bằng nhĩ châm của Suen (2002) “Phương pháp nhĩ châm bằng miếng dán viên ở huyệt Thần môn, vùng Tâm, Can, Tỳ” thì
Trang 7hiệu quả giấc ngủ trung bình sau điều trị là 79,28
± 10,77(6) Kết quả nghiên cứu của chúng tôi thấp
hơn nghiên cứu của lo Chyi (2013) là 2,33 ± 0,82,
có lẽ là đầu vào của chúng tôi cao 2,76 ± 0,72 nên
kết quả mặc dù có ý nghĩa sau khi can thiệp
nhưng vẫn thấp hơn của Lo Chyi (2013)(5)
Thời gian ngủ mỗi đêm
Thời gian ngủ mỗi đêm trước khi nghiên cứu
là 2,40 ± 1,00, sau khi can thiệp thì thời gian ngủ
tăng lên rõ rệt là 5,20 ± 1,00 (p <0,001) So sánh
với kết quả của tác giả ZJ Huo (2013) châm cứu
điều trị mất ngủ không thực tổn, nghiên cứu nhĩ
châm của Choun Zou (2015), Lo Chyi (2013)
chúng tôi có kết quả tương tự(8,7) Như vậy,
nghiên cứu này cho thấy khi nhĩ châm kết hợp
với thể châm làm tăng thời gian ngủ nhanh hơn
và hiệu quả cao
Ưu điểm của điện châm và nhĩ châm giúp
người bệnh có được giấc ngủ sinh lý Theo
nghiên cứu của ZJ Huo (2013), thuốc ngủ mặc
dù làm tăng thời gian ngủ nhiều hơn so với
nhóm điện châm, tuy nhiên sau 2 tháng ngưng
điều trị thì nhóm điện châm duy trì thời gian
ngủ, hiệu quả giấc ngủ tốt hơn nhóm dùng
thuốc ngủ(6) Một nghiên cứu khác điều trị mất
ngủ bằng phương pháp không dùng thuốc của
YL Zhou (2017) “Điều trị 180 trường hợp mất
ngủ không thực tổn bằng 2 phương pháp là nhĩ
châm, cấy chỉ” sau 2 tháng can thiệp thì nhóm
nhĩ châm kết hợp cấy chỉ cho kết quả tốt hơn
nhóm cấy chỉ đơn thuần và sự tái phát ở nhóm
kết hợp thấp hơn đơn thuần chỉ là cấy chỉ(17)
Số lần thức giấc mỗi đêm
Một trong những mục tiêu điều trị mất ngủ
là phải làm giảm số lần thức giấc mỗi đêm
Trong nghiên cứu này trước điều trị trung bình
một đêm bệnh nhân thức giấc 5,80 ± 2,40 lần, sau
điều trị trung bình một đêm bệnh nhân thức giấc
1,20 ± 1,00 lần Châm cứu có tác dụng làm giảm
số lần thức giấc (p <0,001) Kết quả này cũng gần
tương tự như kết quả của HC King (2015) sau
khi can thiệp bằng nhĩ châm ở nhóm can thiệp
làm giảm số lần thức giấc sau 5 tuần can thiệp
còn 2,10 ± 1,20(9)
Thang điểm PSQI
Thang điểm PSQI giúp ta đánh giá 7 yếu tố của chất lượng giấc ngủ Mỗi thành tố đều được đánh giá riêng biệt tùy theo mức độ nặng (điểm tối đa cho mỗi thành tố là 3 điểm) Nghiên cứu của chúng tôi ghi nhận nhĩ châm kết hợp thể châm có hiệu quả rõ rệt làm thay đổi từng chỉ số giấc ngủ và cả tổng điểm PSQI Tỉ lệ bệnh nhân đạt được giấc ngủ tốt (điểm PSQI ≤5) sau điều trị
là 24% Kết quả tổng điểm PSQI phù hợp nghiên cứu của Lê Thị Tường Vân (2015), ZJ Huo (2013), Đoàn Văn Minh (2009) sau 4 tuần điều trị tổng điểm PSQI là 5,23(4,10,7)
Các nghiên cứu so sánh nhĩ châm và nhóm châm cứu của B Jiang (2010) nghiên cứu lâm sàng ngẫu nhiên có nhóm chứng, mù đơn với 63 người nhĩ châm và 62 người chứng (giả nhĩ châm) quan sát bằng thang PSQI cho thấy thời gian và chất lượng giấc ngủ được cải thiện ở nhóm nhĩ châm (p < 0,01) so với nhóm giả châm(8)
Nghiên cứu của HC King (2015) “Nhĩ châm điều trị rối loạn giấc ngủ ở những cựu chiến binh bị rối loạn căng thẳng sau chấn thương” trong vòng 3 tuần cho thấy nhóm điều trị nhĩ châm (30 bệnh nhân) có chất lượng ngủ tốt hơn nhóm chứng (không can thiệp) và thang PSQI cải thiện tốt hơn ở nhóm nhĩ châm so với nhóm chứng (p = 0,004)(9)
Hai nghiên cứu trên cũng phù hợp với nghiên cứu của chúng tôi tiến hành, đều cải thiện thang điểm PSQI sau 4 tuần điều trị Như vậy các phương pháp không dùng thuốc nói chung và phương pháp châm cứu nói riêng đều
có hiệu quả tốt trên điều trị mất ngủ
KẾT LUẬN
Sự kết hợp giữa nhĩ châm và thể châm là phương pháp điều trị mất ngủ không thực tổn hiệu quả, cải thiện có ý nghĩa thống kê về tăng
số giờ ngủ, tăng chất lượng giấc ngủ, giảm số lần thức giấc và thang điểm PSQI Do đó, khuyến cáo nên thực hiện kết hợp hai phương pháp này trong điều trị mất ngủ không thực
Trang 8tổn trên lâm sàng
TÀI LIỆU THAM THẢO
1 Assessment Swedish Council on Health Technology (2010) SBU
Systematic Review Summaries Treatment of Insomnia in
Adults: A Systematic Review Swedish Council on Health
Technology Assessment (SBU)
2 Balogh A (2001) "Drug for the treatment of sleep
disorders-review" Z Arztl Fortbild Qualitatssich, 95:11-16
3 Chung KF, Yeung WF, Yu BY, Leung FC, Zhang SP, Zhang ZJ,
et al (2018) "Acupuncture with or without combined auricular
acupuncture for insomnia: a randomised, waitlist-controlled
trial" Acupunct Med, 36:2-13
4 Đoàn Văn Minh (2009) Đánh giá tác dụng điện châm huyệt Nội
quan, Thần môn, Tam âm giao trong điều trị mất ngủ không
thực tổn, Luận văn Thạc Sĩ, Đại học Y Hà Nội
5 Gao X, Xu C, Wang P, Ren S, Zhou YL, Yang X, Gao L (2013)
Curative effect of acupuncture and moxibustion on insomnia: a
randomized clinical trial Journal of Traditional Chinese Medicine,
33:428-432
6 Han JS, Terenius L (1982) "Neurochemical basis of acupuncture
analgesia" Annu Rev Pharmacol Toxicol, 22:193-220
7 Huo ZJ, Guo J, Li D (2013) "Effects of acupuncture with
meridian acupoints and three Anmian acupoints on insomnia
and related depression and anxiety state" Chin J Integr Med,
19:91-187
8 Jiang B, Ma ZH, Zuo F (2010) "Auricular acupuncture for
insomnia:a randomized controlled trial" Zhonghua Liu Xing Bing
Xue Za Zhi, 31:2-1400
9 King HC, Spence DL, Hickey AH, Sargent P, Elesh R, Connelly
CD (2015) "Auricular acupuncture for sleep disturbance in
veterans with post-traumatic stress disorder: a feasibility study"
Mil Med, 180:582-90
10 Lê Thị Tường Vân (2015) Đánh giá tác dụng điện châm huyệt Nội Quan, Thần Môn, Tam âm giao, An miên 1 và An miên 2
trong điều trị mất ngủ không thực tổn Luận văn Thạc sỹ, Đại học
Y Dược TP HCM
11 Lo C, Liao CW, Liaw JJ, Hang LW, Lin JG (2013) "The stimulation effect of auricular magnetic press pellets on older female adults with sleep disturbance undergoing
polysomnographic evaluation" Evid Based Complement Alternat
Med, 2013:530438
12 Nguyễn Thị Bay (2001) Nội khoa Y học cổ truyền Nhà xuất bản
Y học, pp.7-423
13 Phan Quan Chí Hiếu (2007) Châm cứu học - Tập 1 Nhà xuất bản Y học TP Hồ Chí Minh, pp.91-93
14 Spence DW, Kayumov L, Chen A, Lowe A, Jain U, Katzman
MA, et al (2004), Acupuncture increases nocturnal melatonin secretion and reduces insomnia an anxiety: a preliminary report,
Journal of Neuropsychiatry and Clinical Neuroscience, 16: 19-28
15 Vũ Anh Nhị, Đặng Vạn Phước (2006) Thần kinh học và nội
khoa tổng quát Nhà xuất bản Y Học, pp.253-271
16 Wang J, Wang L, Zhang Y (2015) "Senile insomnia treated with integrated acupuncture and medication therapy: a randomized
controlled trial" Zhongguo Zhen Jiu, 35:8-544
17 Zhou YL, Gao XY, Wang PY, Ren S (2012) "Effect of acupuncture at different acupoints on expression of hypothalamic GABA and GABA(A) receptor proteins in
insomnia rats" Zhen Ci Yan Jiu, 37:7-302
Ngày phản biện nhận xét bài báo: 20/08/2019