Là người làm công tác quản lí chỉ đạo mọi hoạt động trong trường mặc dầu tôi luôn coi trọng hoạt động này song việc tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp của trường trong những năm trư
Trang 1A ĐẶT VẤN ĐỀ:
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp (HĐGDNGLL) là một hoạt động
quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, thực hiện mục tiêu giáo dục của Nhà trường HĐGDNGLL được hiểu là quá trình kết hợp có mục đích vai trò chủ đạo của giáo viên với hoạt động của học sinh nhằm hình thành ý thức, tình cảm, hành vi thói quen đạo đức phù hợp với các chuẩn mực
xã hội Đây là hoạt động thực hành hướng tới sự hình thành và phát triển nhân cách tốt đẹp cho học sinh và là sự tiếp nối hoạt động dạy học trên lớp, là con đường gắn lý thuyết với thực tiễn, tạo nên sự thống nhất giữa nhận thức
và hành động, góp phần hình thành tình cảm, niềm tin và sự phát triển nhân
cách cho các em học sinh.
Có thể nói việc tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp là xây dựng cho các em mối quan hệ phong phú, đa dạng, một cách có mục đích, có kế hoạch
có nội dung và phương pháp nhất định, gắn giáo dục với cộng đồng, tạo sự thân thiện trong mọi tình huống Biến các nhu cầu khách quan của xã hội thành những nhu cầu của bản thân học sinh
Nhân cách của trẻ được hình thành và phát triển thông qua các hoạt động
có ý thức Chính trong quá trình sống, học tập, lao động, giao lưu, vui chơi giải trí con người đã tự hình thành và phát triển nhân cách của mình Vì thế, hoạt động ngoài giờ lên lớp có liên quan đến việc mở rộng kiến thức, tư tưởng, tình cảm, năng lực nâng cao thể lực, thể chất và tinh thần của học sinh Việc kết hợp giáo dục học tập trên lớp với việc rèn luyện kĩ năng thực hành, giúp học sinh hiểu sâu hơn và nắm bản chất của sự vật hiện tượng, tạo niềm tin và óc sáng tạo cho học sinh, giải quyết mối quan hệ giữa học mà chơi chơi
mà học nhằm đáp ứng nhu cầu tâm lý lứa tuổi học sinh tiểu học
Trang 2Là người làm công tác quản lí chỉ đạo mọi hoạt động trong trường mặc dầu tôi luôn coi trọng hoạt động này song việc tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp của trường trong những năm trước chưa đạt hiệu quả như mong muốn do rất nhiều nguyên nhân kể cả nguyên nhân khách quan và nguyên nhân chủ quan Từ những trăn trở đó mà bản thân tôi đã cố gắng học hỏi kinh nghiệm của các bậc anh chị đi trước để nắm bắt cách làm và vận dụng vào điểu kiện thực tế của đơn vị, bước đầu hoạt động này đã có chuyển biến rõ rệt
và đem lại nhiều tín hiệu mừng, tôi xin trình bày lại qua tên đề tài: “ Một số biện pháp chỉ đạo của hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng các hoạt động ngoài giờ lên lớp”
B NỘI DUNG:
I/ Thực trạng và nguyên nhân:
Trong những năm qua hệ thống văn bản chỉ đạo của các cấp cũng đã đề cập nhiều đến việc tổ chức HĐNGLL, đặc biệt là chú trọng phát động “Phong trào xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” Thực hiện các văn bản chỉ đạo của cấp trên nhà trường cũng đã đầu tư cho việc tổ chức sinh hoạt các hoạt động NGLL Song một thực tế cho thấy, trước đây vấn đề tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp còn chưa thường xuyên, mang nặng tính chất thời điểm do vậy đạt hiệu quả chưa cao, chưa thực sự đáp ứng với nhu cầu thực tế, còn nhiều vấn đề cần phải đề cập đến, việc tổ chức hoạt động ngoài giờ lên lớp còn gặp nhiều khó khăn:
- Về phía nhà trường: Việc xác định mục tiêu, phương hướng nội dung hoạt động thì có nhưng việc thực hiện còn mang tính hình thức, qua loa, nội dung đơn điệu, chưa có sự đổi mới, không cuốn hút được học sinh tham gia Chưa tổ chức rút kinh nghiệm sau các lần tổ chức Việc đánh giá chất lượng giáo dục học sinh cuối năm còn thiên về chất lượng giảng dạy trên lớp còn xem nhẹ về hoạt động NGLL
Trang 3Xây dựng kế hoạch chưa rõ ràng, chưa có tầm nhìn xuyên suốt trong cả năm học, kế hoạch còn bị động nên đôi lúc tổ chức còn lúng túng, kế hoạch chưa có chiều sâu, chương trình còn đơn điệu, nội dung tổ chức không phong phú dễ gây nhàm chán cho học sinh
- Về phía phụ huynh: Phụ huynh không nhiệt tình cho con tham gia, họ quan niệm con mình chỉ cần giỏi Toán, giỏi Tiếng Việt và đạt học sinh giỏi hoặc học sinh tiên tiến hay đạt thành tích cao trong học tập là đủ Những hoạt động NGLL chỉ là hoạt động bắt buộc đi cho có đi hoặc không cần thiết cho con em phải tham gia mà giành thời gian đó để làm một số bài toán, Tiếng Việt…hoặc nghỉ ngơi hay để giúp việc gia đình…và cho đây là hoạt động không cần thiết
- Về phía giáo viên: Do nội dung cụ thể cho hoạt động NGLL cũng như biện pháp thực hiện chưa tường minh, các tài liệu tham khảo không nhiều nên giáo viên còn ngại khó, ngại khổ, sợ mất thời gian, chưa dám tin vào học sinh cho rằng các em còn nhỏ chưa hiểu vấn đề Hơn nữa một số giáo viên chưa có kinh nghiệm, kỹ năng trong tổ chức, chưa thực sự coi trọng hoạt động giáo dục NGLL là hoạt động quan trọng nên cũng chưa đầu tư nghiên cứu để vận dụng linh hoạt các hình thức hoạt động giáo dục NGLL Thực tế giáo viên cũng đã
tổ chức cho học sinh tham gia một số hoạt động NGLL nhưng thực sự cách thức tổ chức chưa được phong phú đa dạng các nội dung, hình thức, chưa thực
sự lôi cuốn các em Mặt khác còn một số giáo viên chỉ chú trọng đến giảng dạy kiến thức và xem nhẹ hoạt động này
Như vậy có thể khẳng định rằng trong nhận thức của giáo viên, phụ huynh học sinh và trong cách chỉ đạo của nhà trường cũng như khâu tổ chức chưa thực sự thấu đáo về hoạt động NGLL Tuy có quan tâm song có thể khẳng địnhchất lượng của việc tổ chức các hoạt động NGLL ở trong nhà trường cũng như tại những lớp học chưa cao.Việc chỉ đạo tổ chức các hoạt
Trang 4động NGLL còn chung chung, chưa xây dựng được kế hoạch khả thi, thiếu hẳn việc kiểm tra đánh giá Mỗi giáo viên khi tổ chức hoạt động NGLL còn gặp những khó khăn nhất định về cả nội dung lẫn hình thức tổ chức dẫn đến những hoạt động NGLL thường diễn ra một cách tẻ nhạt, nhàm chán Cũng bởi lẽ đó
mà nhìn chung hoạt động NGLL một hoạt động mà học sinh yêu thích chưa thực hiện đúng mức và chưa đạt được hiệu quả như mong muốn
II/ Các biện pháp thực hiện:
1 Đổi mới nhận thức:
Hiện nay toàn xã hội nói chung và đặc biệt là ngành giáo dục đều hướng đến mục tiêu là giáo dục trẻ phát triển toàn diện, đào tạo một thế hệ trẻ năng động sáng tạo trong cuộc sống Hoạt động NGLL ở trường tiểu học có vai trò vô cùng quan trọng trong việc giáo dục toàn diện cho học sinh Đó chính là nơi thể nghiệm, vận dụng, và củng cố tri thức trên lớp, là dịp, là cơ hội
để học sinh tự bộc lộ nhân cách toàn vẹn, từ đó khẳng định vị trí của mình Là môi trường nuôi dưỡng và phát triển tính chủ thể cho học sinh: chủ động, tích cực, độc lập và sáng tạo Và đó cũng chính là dịp tốt để thu hút cả ba lực lượng giáo dục cùng tham gia Nhà trường, giáo viên và phụ huynh đã đến lúc cần phải có sự nhìn nhận đúng đắn về hoạt động NGLL Phải xác định được hoạt động học và hoạt động giáo dục NGLL là hai mặt quan hệ chặt chẽ, hữu cơ với nhau, thúc đẩy lẫn nhau cùng phát triển trong quá trình phát triển chung của trẻ Tổ chức hiệu quả nhiệm vụ học tập và kế hoạch hoạt động giáo dục NGLL
là điều kiện cần và đủ để nhà trường tiểu học hoàn thành tốt mục tiêu giáo dục của mình Thông qua các hoạt động như lao động, văn nghệ, vui chơi, thể dục thể thao Hay nói cụ thể hơn đó là sự chuyển hoá giữa giáo dục với tự giáo dục, chuyển hoá những yêu cầu về những chuẩn mực hành vi đã được quy định thành hành vi và thói quen tương ứng Hơn nữa, học sinh tiểu học là lứa tuổi ngây thơ, hồn nhiên sống bằng tình cảm nên hoạt động NGLL lại càng cần
Trang 5thiết và quan trọng nhằm giúp trẻ tích luỹ dần dần những kinh nghiệm thực tiễn cuộc sống Như vậy chúng ta càng hiểu rõ hơn việc tổ chức các hoạt động NGLL thực sự là cần thiết, và là bộ phận không thể thiếu của quá trình sư phạm tổng thể ở trường tiểu học nói riêng và ở trường phổ thông nói chung Cần phải có sự thống nhất từ trên xuống dưới để xây dựng nội dung, kế hoạch, biện pháp và cách thức tổ chức đa dạng phong phú, để đạt được kết quả giáo dục cao Tùy vào điều kiện thức tế của mình để tổ chức thực sự hợp lí và bổ ích Từ những nhận thức sâu sắc đó bản thân đã chỉ đạo các nhiệm vụ cụ thể như sau:
2/ Đổi mới nhận thức của mọi thành viên trong nhà trường về HĐNGLL
Nhận thức đúng sẽ đi đến hành động đúng vì vậy việc đổi mới suy nghĩ của tất cả thành viên trong trường đối với HĐNGLL là điều hết sức cần thiết đây là việc làm quan trọng để quyết định đến sự thành công của việc tổ chức các hoạt động NGLL
Vì vậy ngoài việc bàn bạc, xây dựng, triển khai, tuyên truyền trong các buổi họp, sinh hoạt Hội đồng sư phạm về sự cần thiết của công tác tổ chức các HĐNGLL, tôi còn yêu cầu tất cả các tổ khối, các đoàn thể trong trường cần phải đưa kết quả các hoạt động này thành chỉ tiêu cụ thể và lấy đó làm một trong các tiêu chí để bình xét thi đua, bình xét công chức cuối năm Giáo viên nào làm tốt, xây dựng được tập thể vững mạnh về mọi mặt sẽ được khen thưởng đúng mức
3/ Tuyên truyền, vận động phụ huynh để nhận được sự đồng tình ủng
hộ cao nhất.
Trong mọi hoạt động giáo dục của nhà trường gia đình luôn giữ một vị trí quan trọng không thể thiếu, vì vậy việc phối kết hợp giáo dục giữa nhà trường
và gia đình là cực kì cần thiết, làm thế nào để phụ huynh nhận thức được tác
Trang 6dụng của giáo dục NGLL đối với con em mình và ủng hộ hoạt động này đó là điều tôi luôn băn khoăn Để làm tốt công việc này tôi đã tổ chức công tác tuyên truyền, vận động đến phụ huynh thông qua các buổi họp phụ huynh toàn trường, họp phụ huynh của lớp và mời phụ huynh tham dự các buổi tổ chức nói chuyện, giao lưu, kể chuyện, đố vui… khi nhà trường tổ chức Sau các buổi tham dự đều xin ý kiến đóng góp từ phụ huynh để có được mối liên hệ ngược
và điều chỉnh kịp thời cho lần tổ chức tiếp theo
4/ Chỉ đạo đổi mới các hoạt động NGLL
4.1 Chỉ đạo đối với giáo viên
Giáo viên là người gần gũi nhất và trực tiếp hướng dẫn các em bắt đầu từ những hoạt động nhỏ nhất như làm kế hoạch nhỏ, văn nghệ, thể dục, chơi trò chơi, lao động công ích Để hoạt động này được phong phú đa dạng và thực
sự lôi cuốn các em cần phải phát huy tính năng động, sáng tạo của các giáo viên, để làm được điều này tôi yêu cầu Tổng phụ trách Đội, BCH chi Đoàn tổ chức tập huấn cho giáo viên các kiến thức, kĩ năng cần thiết tối thiểu như múa hát, chơi trò chơi Ngoài ra mỗi giáo viên chủ nhiệm ngay từ khi nhận lớp phải xây dựng được cho mình kế hoạch tổ chức cụ thể HĐNGLL đối với lớp phụ trách theo chủ đề thi đua của tháng được kí duyệt của Ban giám hiệu Nhà trường
Ví dụ: Tháng 11 Chủ đề chào mừng ngày nhà giáo Việt Nam, yêu cầu
giáo viên xây dựng kế hoạch tập văn nghệ để giao lưu, cụ thể bao nhiêu tiết mục, bắt đầu thực hiện từ thời điểm nào?
Tháng 12: Chủ đề chào mừng ngày thành lập Quân đội Nhân dân Việt Nam, giáo viên phải xây dựng kế hoạch “em biết ơn chú bộ đội” bằng cách lập
kế hoạch nhỏ để góp công sức nhỏ bé của mình thăm viếng nghĩa trang các liệt sĩ vô danh tại xã và thăm, tặng quà hai mẹ liệt sĩ tại xã H’ra Xây dựng kế hoạch tập hát các bài hát ca ngợi chú bộ đội vào các buổi sinh hoạt cuối tuần
Trang 7Thay vì những lời phê bình nhắc nhở là những lời ca tiếng hát để không những dạy các em biết ơn chú bộ đội mà còn thay đổi nội dung sinh hoạt, phát huy tính tích cực, tạo hứng thú cho các em Vì thế, không khí hoạt động trong các tiết sinh hoạt đã sôi nổi hơn, học sinh thêm yêu mến và háo hức chờ đợi các tiết học này
Chính từ việc xây dựng kế hoạch chi tiết, tường minh ngay từ lúc đầu mà giáo viên đã chủ động thực hiện một cách nghiêm túc và mang lại hiệu quả cao hơn
4.2 Chỉ đạo đối với Phó hiệu trưởng làm công tác phong trào và tổng phụ trách Đội TNTPHCM
- Đây là cánh tay đắc lực của Hiệu trưởng trong công tác tổ chức và kiểm tra hiệu quả các hoạt động NGLL Để cánh tay này thực sự vững chắc ngay từ đầu năm học Hiệu trưởng xây dựng kế hoạch tổng thể và chi tiết cho các hoạt động ngoài giờ lên lớp trong cả năm học bao gồm cả hoạt động chung cho toàn trường, riêng từng khối lớp và cả riêng cho từng lớp theo từng chủ đề, chủ điểm Chỉ đạo Phó hiệu trưởng phụ trách công tác phong trào, giáo viên làm tổng phụ trách Đội bám sát kế hoạch và thực hiện nghiêm túc, sau mỗi lần tổ chức phải tổ chức rút kinh nghiệm và đánh giá cụ thể về nội dung tổ chức, cách thức tổ chức, tinh thần tham gia của từng lớp, từng giáo viên chủ nhiệm nhằm điều chỉnh các hoạt động của lần tổ chức kế tiếp Công tác kiểm tra cũng không kém phần quan trọng vì “quản lí mà không kiểm tra xem như không quản lí”, chính vì vậy để các kế hoạch được thực hiện nghiêm túc và đánh giá một cách công bằng, khách quan cần có sự kiểm tra sát sao của Ban giám hiệu
và Tổng phụ trách Đội
4.3 Chỉ đạo tổ chức các hoạt động lớn trong năm
* Tổ chức hoạt động chào cờ đầu tuần
Trang 8Lễ chào cờ và tiết chào cờ đầu tuần tuy thời gian không nhiều như các trường THCS, nhưng đây là tiết học không kém phần quan trọng trong giáo dục đạo đức cách mạng cho học sinh Có thể nói đây là một tiết học đặc biệt, giáo dục học sinh thái độ trân trọng với quốc kì, nâng cao lòng yêu Tổ quốc, rèn luyện kĩ năng sống, phát huy được gương sáng trong học tập và rèn luyện
Để thay đổi hình thức của tiết học này không bị nhàm chán, nhưng vẫn giữ vững tính trang nghiêm và long trọng, tôi đã chỉ đạo đổi mới với hình thức sinh hoạt như lồng ghép thêm các chủ đề: Biển đảo Việt Nam, văn hóa giao thông, kể về những tấm gương tiêu biểu trong và ngoài nhà trường, kể mẫu chuyện về Bác Hồ làm cho học sinh thấy phấn khởi hơn, sảng khoái hơn, mới
mẻ hơn để bắt đầu một ngày mới, một tuần mới Thay vì lúc nào tiết chào cờ cũng nghe lời nhắc nhở phê bình của của cô Hiệu trưởng, thầy Tổng phụ trách thì các em được nghe những lời tâm sự, các câu hỏi vấn đáp trao đổi về một vấn đề nào đó của trò, một hoạt cảnh hấp dẫn, một câu chuyện vui, một
chương trình hài ý nghĩa Chính vì vậy học sinh rất mong chờ tiết học ngoại khóa sinh động và bổ ích này Tiết chào cờ đầu tuần thực sự đã trở thành một giờ học lí thú, tiết sinh hoạt hấp dẫn, nhẹ nhàng mang lại nhiều hứng thú cho học sinh
* Tổ chức các hoạt động theo thời điểm nhất định để chào mừng các ngày lề lớn trong năm
Hoạt động này thường được chuẩn bị rất chu đáo, có kế hoạch cụ thể chi tiết và dự trù kinh phí cho một lần hoạt động, thường cứ 2 tháng được tổ chức một lần Nội dung và kế hoạch cụ thể do Phó hiệu trưởng phụ trách phong trào
và Đoàn, Đội xây dựng có phê duyệt của Hiệu trưởng Chẳng hạn như tổ chức các cuộc thi đố vui để học vào tuần ngoại khóa của học kì 1; Tổ chức nói chuyện truyền thống để giáo dục tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc nhân ngày 22/12, tổ chức phổ biến, giáo dục an toàn giao thông, an toàn khi ở nhà
Trang 9vào cuối tháng 8 trước dịp lễ khai giảng năm học, phối hợp tốt với Văn phòng
tư vấn trẻ em huyện Mang Yang để nói chuyện tuyên truyền giáo dục về quyền
và bổn phận của trẻ em trong học kì 1 nhằm cung cấp cho các em kiến thức tự bảo vệ mình không bị xâm hại Tổ chức thi các trò chơi dân gian Tổ chức thi
kể chuyện về Bác hồ, về các anh hùng liệt sĩ, các trận đánh lịch sử nhân dịp kỉ niệm chiến thắng 30/4 sắp tới… Để tránh sự nhàm chán trong những buổi nói chuyện truyền thống hoặc giáo dục an toàn giao thông, phòng tránh tai nạn thương tích nhà trường đã thu thập một số hình trên mạng INTERNET để trình chiếu kết hợp với tuyên truyền tạo nên sự hứng thú và mang tính thuyết phục cao hơn đối với các em
* Tổ chức các buổi lao động công ích
Lao động dọn vệ sinh, chăm sóc cây bóng mát làm sạch đẹp trường lớp là hoạt động thường xuyên được tổ chức trong trường do giáo viên chủ nhiệm là người trực tiếp hướng dẫn các em dưới sự chỉ đạo chung của Ban phụ trách Lao động Tùy theo độ tuổi mà các em có thời gian lao động hợp lí hơn Ngoài
ra mỗi làng trong một năm học được tổ chức một đến hai lần cho các em lao động công ích như quét dọn đường làng ngõ xóm, hoặc trồng cây mới ở trường chính hoặc một phân hiệu nào đó đây là hoạt động kết hợp nhiều bộ phận trong trường, hoạt động này giáo viên thường là người lao động chính còn các em học sinh chỉ là người hỗ trợ, chủ yếu là giáo dục học sinh hiểu được ý nghĩa của hoạt động Cụ thể trong học kì 1 mỗi làng đã tổ chức lao động 1 lần, các làng tổ chức quét dọn đường làng, trường chính lao động tạo khuôn viên trồng cỏ cho công trình măng non của Đội TNTPHCM
* Tổ chức giao lưu văn nghệ, giao lưu bóng đá cho học sinh trong các
làng
Tổ chức giao lưu văn nghệ hoặc giao lưu bóng đá là hoạt động ngoài giờ luôn nhận được sự đồng tình ủng hộ lớn nhất của học sinh và phụ huynh,
Trang 10không những về mặt tinh thần mà đôi khi còn nhận được sự ủng hộ về kinh phí của một số phụ huynh có sự quan tâm đến con em mình Để phát huy được thế mạnh này nhà trường đã chọn thời điểm, nội dung thích hợp để tổ chức giao lưu mang lại được ý nghĩa và hiệu quả cao nhất Chẳng hạn như tổ chức giao lưu văn nghệ chào mừng ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 Tổ chức giao lưu văn nghệ với các làng để vận động học sinh ra lớp, có sự tham gia tiết mục kể cả giáo viên, học sinh và thanh niên trong làng Tổ chức giao lưu bóng đá học sinh trong các làng và với trường bạn nhân kỉ niệm ngày giải phóng Gia lai 17/3
* Đổi mới về công tác đánh giá
Đổi mới đánh giá kết quả hoạt động cũng là yêu cầu cần thiết trong quá trình đổi mới phương pháp tổ chức Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp Khi đánh giá phải so sánh mục tiêu, đối chiếu với mục tiêu để xem xét mức độ hoạt động của học sinh Bởi vì đánh giá là hình thức giúp học sinh tự nhìn nhận những tiến bộ cũng như những tồn tại cần khắc phục trong quá trình tham gia và điều khiển hoạt động Đánh giá hoạt động cần nhấn mạnh thái độ, hành vi, kĩ năng và kết quả thực hiện công việc, xem đó là yêu cầu cơ bản cần đạt được trong hoạt động Học sinh được chủ động tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau Ban giám hiệu đánh giá về hiệu quả công việc của giáo viên chủ nhiệm, của người tổ chức, có như vậy mới phát huy được điểm mạnh, khắc phục được điểm yếu của từng học sinh, của tập thể lớp, của giáo viên và của
cả nhà trường
5/ Kết quả
Sau một thời gian dài thực hiện các nội dung đổi mới về công tác chỉ đạo các HĐNGLL chất lượng của các hoạt động này đã có sự thay đổi tích cực phong trào thi đua học tập trong nhà trường sôi nổi hơn, học sinh hăng hái, tích cực tham gia, mạnh dạn hơn trong giao tiếp, thân thiện hơn trong ứng xử