KINH NGHIỆM LÀM TỐT CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC BẰNG PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC KỈ LUẬT TÍCH CỰC

KINH NGHIỆM LÀM TỐT CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC BẰNG PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC KỈ LUẬT TÍCH CỰC ILÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI: “Nếu trẻ em được lớn lên với sự đón nhận và tình yêu thương, các em sẽ tìm thấy tình yêu thương trong đời. Hẳn chúng ta đều biết rằng, mỗi khi ai đó bị tổn thương, dù là nhỏ nhất, thì trong lòng người đó vẫn còn những rạn nứt không thể nào xóa bỏ được. Do đó cần hạn chế tối thiểu việc làm tổn thương người khác. Trừng phạt thân thể (kể cả việc làm mất danh dự của học sinh) có thể để lại những vết sẹo trong tâm hồn của của học sinh, khiến các em luôn có thái độ thù địch. Trừng phạt làm mất sự tự tin của học sinh, giảm ý thức kỉ luật và khiến cho học sinh không thích, thậm chí ghét trường học, sợ đi học,… Vì thế cần phải chấm dứt những hiện tượng dùng các hình thức trừng phạt thân thể tại các trường học, xây dựng môi trường sư phạm thân thiện, phát huy tính tích cực của học sinh như mục tiêu của phong trào thi đua Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực do Bộ Giáo dục và Đào tạo phát động. Năm 1990, Việt Nam đã kí tham gia Công ước về Quyền trẻ em. Từ đó đến nay, Nhà nước ta đã ban hành nhiều văn bản pháp quy nhằm thực hiện và bảo vệ quyền trẻ em. Đặc biệt, từ năm 2008, khi Bộ GDĐT có quy định không vi phạm đạo đức nhà giáo thì ý thức, đạo đức, cách ứng xử của giáo viên đối với học sinh nhìn chung có chuyển biến, bớt đi nhiều tình trạng thầy cô la mắng, thậm chí đánh học sinh. Tuy nhiên, dù đa số giáo viên biết rằng, trừng phạt thân thể là một sự xúc phạm, là vi phạm pháp luật nhưng vẫn thường sử dụng trừng phạt thân thể như một hình thức kỉ luật để duy trì kỉ cương trường lớp. Nguyên nhân có thể do giáo viên luôn chịu áp lực từ nhiều phía: yêu cầu chất lượng dạy và học, những khúc mắc trong quan hệ thầy trò, đồng nghiệp hay những khó khăn trong cuộc sống hằng ngày… Ai cũng hiểu tức giận, căng thẳng có thể làm chúng ta có những hành vi tiêu cực nhất thời và gây hậu quả tai hại. Tuy nhiên, không phải ai và lúc nào cũng có khả năng kiềm chế những phút nóng giận, căng thẳng như thế. Năm học 20162017, tình hình học sinh lớp 58 do tôi chủ nhiệm cũng gặp một số khó khăn như: Một số học sinh chưa có nề nếp, chưa có ý thức tự quản, giao tiếp còn nhút nhát, chưa tự tin, chưa có ý thức tự học, năng lực tham gia các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp còn hạn chế (Thuỳ Dương, Mai Linh, Tiến Dũng). Tuy năng lực, phẩm chất đạt 100%, nhưng vẫn còn một số học sinh hay đi học trễ (Khánh, Phúc), hay quên sách vở, đồ dùng học tập (Tùng Dương, Trường), quên không học bài, hoặc trong lớp hay làm việc riêng, nói chuyện, chọc phá bạn (Đạt, Văn Anh). Cá biệt còn có học sinh chửi thề, gây gổ với bạn lớp khác (Minh Hoàng, Thiên Ân). Có thể nói rằng, những tuần đầu mỗi năm học đều là những ngày tháng hết sức vất vả đối với mỗi người giáo viên chủ nhiệm. Với nhận thức sâu sắc rằng, cùng với phương pháp dạy học lấy học sinh làm trung tâm, phương pháp giáo dục kỉ luật tích cực được coi là phương pháp giáo dục có nhiều ưu thế so với biện pháp kỉ luật học sinh bằng cách trừng phạt, răn đe, giáo huấn, trong năm học 20162017, tôi đã áp dụng phương pháp giáo dục kỉ luật tích cực ở lớp 58 trường Tiểu học Tân Phong B để công tác chủ nhiệm đạt hiệu quả hơn. II CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1 Cơ sở lí luận: Kỉ luật: Là những quy tắc, quy định, luật lệ mà con người phải thực hiện, chấp hành và tuân theo. Kỉ luật tích cực là: Động viên. Khuyến khích. Hỗ trợ trong quá trình học tập và rèn luyện của học sinh. Nuôi dưỡng lòng ham học, ý thức kỉ luật tự giác, tự nhận hình thức kỉ luật, cam kết không tái phạm. (Theo Plan một tổ chức phi chính phủ quốc tế phát triển cộng đồng lấy trẻ em làm trung tâm). Kỉ luật tích cực không phải là luôn chú ý kỉ luật học sinh, hoặc hình phạt nặng hơn trước mà cần có những quan niệm giáo dục như: Việc mắc lỗi của học sinh được coi là lẽ tự nhiên của quá trình học tập, rèn luyện và phát triển trong nhà trường. Điều quan trọng của giáo dục là làm thế nào học sinh nhận thức được bản thân, tự kiểm soát hành vi, thái độ trên cơ sở các quy định, nội quy … Như vậy người giáo viên là người phân tích đúng sai, đối chiếu các quy định của những hành vi không đúng giúp học sinh nhận ra lỗi của mình để điều chỉnh sửa đổi, tiến bộ không mắc lỗi lần sau. (Theo Plan một tổ chức phi chính phủ quốc tế phát triển cộng đồng lấy trẻ em làm trung tâm). Giáo dục kỉ luật tích cực là những giải pháp mang tính dài hạn giúp phát huy tính kỉ luật tự giác của học sinh; dạy cho học sinh những kĩ năng sống mà các em sẽ cần trong suốt cả cuộc đời; làm tăng sự tự tin và khả năng xử lí các tình huống khó khăn trong học tập và cuộc sống của các em; dạy cho học sinh cách cư xử lịch sự, nhã nhặn, không bạo lực, có sự tôn trọng bản thân, biết cảm thông và tôn trọng quyền của người khác. Các biện pháp kỉ luật không mang tính bạo lực, tôn trọng học sinh, cung cấp cho học sinh những thông tin biết để không vi phạm, chấp hành và ý thức tự giác. (Theo Plan một tổ chức phi chính phủ quốc tế phát triển cộng đồng lấy trẻ em làm trung tâm). Như vậy, kỉ luật tích cực là một biện pháp giáo dục hoàn toàn khác với lối giáo dục truyền thống theo kiểu “đòn roi”. Kỉ luật tích cực là phi bạo lực về cả thể xác lẫn tinh thần, là một quá trình thường xuyên, liên tục và nhất quán, thông qua đó khuyến khích khả năng tư duy, lựa chọn của trẻ em, từ đó hình thành cho trẻ những hành động đúng đắn, phù hợp.

KINH NGHIỆM LÀM TỐT CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC BẰNG PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC KỈ LUẬT TÍCH CỰC I/LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

“Nếu trẻ em được lớn lên với sự đón nhận và tình yêu thương,

các em sẽ tìm thấy tình yêu thương trong đời"

Hẳn chúng ta đều biết rằng, mỗi khi ai đó bị tổn thương, dù là nhỏ nhất, thìtrong lòng người đó vẫn còn những rạn nứt không thể nào xóa bỏ được Do đó cầnhạn chế tối thiểu việc làm tổn thương người khác

Trừng phạt thân thể (kể cả việc làm mất danh dự của học sinh) có thể để lạinhững vết sẹo trong tâm hồn của của học sinh, khiến các em luôn có thái độ thùđịch Trừng phạt làm mất sự tự tin của học sinh, giảm ý thức kỉ luật và khiến chohọc sinh không thích, thậm chí ghét trường học, sợ đi học,…

Vì thế cần phải chấm dứt những hiện tượng dùng các hình thức trừng phạtthân thể tại các trường học, xây dựng môi trường sư phạm thân thiện, phát huy tínhtích cực của học sinh như mục tiêu của phong trào thi đua "Xây dựng trường họcthân thiện, học sinh tích cực" do Bộ Giáo dục và Đào tạo phát động

Năm 1990, Việt Nam đã kí tham gia Công ước về Quyền trẻ em Từ đó đếnnay, Nhà nước ta đã ban hành nhiều văn bản pháp quy nhằm thực hiện và bảo vệquyền trẻ em Đặc biệt, từ năm 2008, khi Bộ GD&ĐT có quy định không vi phạmđạo đức nhà giáo thì ý thức, đạo đức, cách ứng xử của giáo viên đối với học sinhnhìn chung có chuyển biến, bớt đi nhiều tình trạng thầy cô la mắng, thậm chí đánhhọc sinh

Tuy nhiên, dù đa số giáo viên biết rằng, trừng phạt thân thể là một sự xúcphạm, là vi phạm pháp luật nhưng vẫn thường sử dụng trừng phạt thân thể như mộthình thức kỉ luật để duy trì kỉ cương trường lớp Nguyên nhân có thể do giáo viênluôn chịu áp lực từ nhiều phía: yêu cầu chất lượng dạy và học, những khúc mắc

trong quan hệ thầy- trò, đồng nghiệp hay những khó khăn trong cuộc sống hằngngày… Ai cũng hiểu tức giận, căng thẳng có thể làm chúng ta có những hành vi tiêucực nhất thời và gây hậu quả tai hại Tuy nhiên, không phải ai và lúc nào cũng cókhả năng kiềm chế những phút nóng giận, căng thẳng như thế

Năm học 2016-2017, tình hình học sinh lớp 58 do tôi chủ nhiệm cũng gặp một

số khó khăn như: Một số học sinh chưa có nề nếp, chưa có ý thức tự quản, giao tiếpcòn nhút nhát, chưa tự tin, chưa có ý thức tự học, năng lực tham gia các hoạt độnggiáo dục ngoài giờ lên lớp còn hạn chế (Thuỳ Dương, Mai Linh, Tiến Dũng) Tuynăng lực, phẩm chất đạt 100%, nhưng vẫn còn một số học sinh hay đi học trễ(Khánh, Phúc), hay quên sách vở, đồ dùng học tập (Tùng Dương, Trường), quênkhông học bài, hoặc trong lớp hay làm việc riêng, nói chuyện, chọc phá bạn (Đạt,Văn Anh) Cá biệt còn có học sinh chửi thề, gây gổ với bạn lớp khác (Minh Hoàng,Thiên Ân) Có thể nói rằng, những tuần đầu mỗi năm học đều là những ngày thánghết sức vất vả đối với mỗi người giáo viên chủ nhiệm

Với nhận thức sâu sắc rằng, cùng với phương pháp dạy học lấy học sinh làmtrung tâm, phương pháp giáo dục kỉ luật tích cực được coi là phương pháp giáo dục

có nhiều ưu thế so với biện pháp kỉ luật học sinh bằng cách trừng phạt, răn đe, giáohuấn, trong năm học 2016-2017, tôi đã áp dụng phương pháp giáo dục kỉ luật tíchcực ở lớp 58 trường Tiểu học Tân Phong B để công tác chủ nhiệm đạt hiệu quả hơn

II/ CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

- Hỗ trợ trong quá trình học tập và rèn luyện của học sinh

- Nuôi dưỡng lòng ham học, ý thức kỉ luật tự giác, tự nhận hình thức kỉ

(Theo Plan- một tổ chức phi chính phủ quốc tế phát triển cộng đồng lấy trẻ

em làm trung tâm).

*Kỉ luật tích cực không phải là luôn chú ý kỉ luật học sinh, hoặc hình phạt

nặng hơn trước mà cần có những quan niệm giáo dục như:

- Việc mắc lỗi của học sinh được coi là lẽ tự nhiên của quá trình học tập, rènluyện và phát triển trong nhà trường

- Điều quan trọng của giáo dục là làm thế nào học sinh nhận thức được bảnthân, tự kiểm soát hành vi, thái độ trên cơ sở các quy định, nội quy …

Như vậy người giáo viên là người phân tích đúng sai, đối chiếu các quy địnhcủa những hành vi không đúng giúp học sinh nhận ra lỗi của mình để điều chỉnh sửađổi, tiến bộ không mắc lỗi lần sau

(Theo Plan- một tổ chức phi chính phủ quốc tế phát triển cộng đồng lấy trẻ

em làm trung tâm).

* Giáo dục kỉ luật tích cực là những giải pháp mang tính dài hạn giúp phát

huy tính kỉ luật tự giác của học sinh; dạy cho học sinh những kĩ năng sống mà các

em sẽ cần trong suốt cả cuộc đời; làm tăng sự tự tin và khả năng xử lí các tình huốngkhó khăn trong học tập và cuộc sống của các em; dạy cho học sinh cách cư xử lịch

sự, nhã nhặn, không bạo lực, có sự tôn trọng bản thân, biết cảm thông và tôn trọngquyền của người khác Các biện pháp kỉ luật không mang tính bạo lực, tôn trọng họcsinh, cung cấp cho học sinh những thông tin biết để không vi phạm, chấp hành và ýthức tự giác

(Theo Plan- một tổ chức phi chính phủ quốc tế phát triển cộng đồng lấy trẻ

Ngược lại với kỉ luật tích cực là kỉ luật tiêu cực, sử dụng hình phạt bằng

trừng phạt thân thể như đánh, bạt tai,…, trừng phạt tinh thần như chửi mắng, sỉnhục, lăng mạ, bêu riếu Các khảo sát tại nhiều trường học ở thành phố Hồ ChíMinh, Hà Nội và một số tỉnh thành khác đã chỉ ra rằng trừng phạt thân thể sẽ có ảnhhưởng tiêu cực, lâu dài tới trẻ Phải khẳng định, giáo dục đạo đức lối sống cho họcsinh bằng phương pháp kỉ luật tích cực là một trong những biện pháp hữu hiệu trongcông tác giáo dục toàn diện, đồng thời góp phần xây dựng môi trường học tập, môitrường sống thân thiện, an toàn cho học sinh

2/ Cơ sở thực tiễn:

Như trên đã nói, cách xử phạt của nhiều giáo viên hiện nay đa phần chưathuyết phục được học sinh Bởi nó xuất phát từ cách suy nghĩ áp đặt, đôi khi hơi bảothủ, không đặt mình vào hoàn cảnh của người phạm lỗi, đó chưa kể những biện pháp

xử lí quá nặng, có tính chất xúc phạm, khiến người bị phạt bị tổn thương, không tâmphục, tạo ra tâm lí chống đối, càng phạt thì càng vi phạm “cho bõ ghét”

Thực tế vẫn có không ít giáo viên giáo dục học sinh bằng cách trừng phạt thểxác: đánh học sinh bằng tay hoặc roi, bắt học sinh dán băng keo vào miệng, tự vảvào miệng mình khi mắc lỗi nói chuyện trong lớp, bắt học quỳ gối, úp mặt vàotường….Còn có giáo viên trừng phạt về tinh thần bằng cách sỉ nhục, hạ thấp nhânphẩm của học sinh như : chửi bới, xa lánh…

Ở một số địa phương vẫn xảy ra việc giáo viên phạt đòn roi, đánh học sinhgây thương tích khiến dư luận xã hội lo lắng, bức xúc, đau lòng Ví dụ như, ngày22/2/2016, một thầy giáo có tiếng là hiền lành, chịu khó ở trường THCS Định Hoà,Yên Định, Thanh Hoá, trong lúc nóng giận đã dùng gậy đánh gãy tay một học sinhlớp 8 vì thiếu nghiêm túc trong giờ học Hay vụ một cô giáo chủ nhiệm trường Tiểuhọc Ninh Sở, Thường Tín, Hà Nội hôm 26/12/2016 cho 42 học sinh trong lớp tátvào mặt em Đ.T.L Dù em kêu xót, cô T vẫn không cho các học sinh trong lớp dừngtay…

Cũng có những giáo viên phạt tiền cho mỗi lỗi vi phạm của học sinh Mặc dù

ở mức độ nào đó hình phạt này có thể hạn chế sự vi phạm của học sinh, được sựchấp thuận, đồng tình của tập thể lớp và phụ huynh học sinh nhưng sẽ tác động tiêu

cực đến nhận thức của các em Vô hình chung tạo nên ở học sinh nét suy nghĩ: mọi

tội lỗi, sai phạm đều có thể mua được bằng đồng tiền, cứ phạm lỗi, không sao, nộp tiền là hết lỗi, … Kết quả thường là các lỗi vi phạm không giảm, hoặc giảm rất ít.

Ngay cả phụ huynh cũng có nhiều người quan niệm phải dùng đòn roi với trẻ

Đầu năm học nào tôi cũng nghe nhiều phụ huynh nói:“Cô phải dữ vào, các cháu

mới sợ!” hoặc “Thấy cháu nói cô hiền hơn cô chủ nhiệm cũ, em lo quá!”…

Nhìn ở góc độ khách quan, có thể coi cách kỉ luật trừng phạt ở cả 3 môitrường gia đình- nhà trường- xã hội như một nguyên nhân quan trọng gây lên tìnhtrạng bạo lực học đường, hoặc tạo ra những cú sốc tâm lí, những phản ứng khônglành mạnh của học sinh Khi xây dựng nhà trường thân thiện, rất cần có kỉ luật,nhưng kỉ luật học sinh là kỉ luật mang tính giáo dục là chủ đạo, do vậy cần chấm dứthình thức trừng phạt

Khi nghiên cứu tài liệu về phương pháp giáo dục kỉ luật tích cực cho học sinh,tôi thấy rất tâm đắc Thực tế ở địa phương chưa có nhiều giáo viên nghiên cứu ápdụng thường xuyên phương pháp này, hoặc nếu có áp dụng cũng chỉ là một vài biệnpháp, kinh nghiệm chưa nhiều, chưa được nhân rộng, hoặc nhiều giáo viên vẫnquên, vẫn “lỡ tay”, “lỡ miệng”,

Vì thế, căn cứ điều kiện thực tế lớp chủ nhiệm, tôi đã áp dụng phương pháp giáo dục kỉ luật tích cực để làm tốt công tác chủ nhiệm lớp 5 8 trường Tiểu học Tân

Phong B trong năm học 2016-2017 với 4 nhóm giải pháp cụ thể:

- Thay đổi cách ứng xử trong lớp học.

- Quan tâm đến những khó khăn của học sinh để có biện pháp giáo dục phù hợp.

- Áp dụng những hình phạt tích cực.

- Xây dựng tập thể lớp tốt.

III TỔ CHỨC THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP

1/ Giải pháp 1: Thay đổi cách ứng xử trong lớp học.

Ứng xử tích cực trong lớp học là những hành vi tương tác giữa giáo viên- họcsinh, học sinh- học sinh, mang tính tích cực chủ động của mỗi chủ thể và thể hiện sựquan tâm, tôn trọng, lắng nghe ý kiến của người khác trong quá trình thực hiện cácnhiệm vụ để đạt mục tiêu dạy học và giáo dục đã đề ra

1.1/ Xây dựng những quy tắc rõ ràng và nhất quán (nội quy).

Nguyên tắc cơ bản của việc thay đổi cách cư xử nhằm duy trì kỉ luật ở lớp họcthông qua cách cư xử là xây dựng được những quy tắc rõ ràng và đảm bảo học sinhhiểu được vì sao cần có những quy tắc ấy

Việc học sinh tham gia xây dựng nội quy khiến các em cảm thấy có tráchnhiệm và thực hiện kỉ luật một cách tự giác hơn, giảm thiểu sự quản lí, nhắc nhở của

cô, giáo viên có nhiều thời gian giảng dạy hơn thay vì phải xử lí vi phạm Nội quy

do học sinh xây dựng nói chung đều có nội dung phù hợp với quy định chung củatrường, lớp, nhưng được viết bằng ngôn ngữ của học sinh nên gần gũi với các emhơn, nhờ đó các em chấp nhận một cách dễ dàng và tự nguyện hơn, thấy thích thúhơn, tự thấy trách nhiệm của mình cao hơn

Không chỉ vậy, thông qua quá trình tham gia xây dựng nội quy, học sinh rènluyện cho mình khả năng bày tỏ suy nghĩ của bản thân, biết đưa ra các quyết định,phát huy tinh thần tập thề và tinh thần trách nhiệm của các em

Việc xây dựng các quy tắc cần đảm bảo hướng tới những điều tốt đẹp mà giáoviên mong đợi ở học sinh của mình về mặt năng lực, phẩm chất và học tập Học sinh

sẽ cố gắng đạt được điều giáo viên mong đợi và thực hiện các quy tắc tốt hơn khicác em ý thức được rằng giáo viên thực sự tin tưởng vào khả năng của mình và cácquy tắc được đề ra phù hợp với lòng tin ấy

Các bước xây dựng nội quy lớp học tại buổi đầu năm học:

- Giáo viên thông báo cho học sinh nội dung chính của năm học

- Phát cho mỗi học sinh một mảnh giấy nhỏ, yêu cầu các em tự ghi một việc

em nên làm khi đến trường, đến lớp

- Chia học sinh thành nhóm 4, nhóm thảo luận, tìm ra những ý chung nhất củanhóm

- Các nhóm chia sẻ ý kiến Giáo viên và cả lớp xem xét tìm ra những ý kiếnchung của cả lớp

- Học sinh tiếp tục thảo luận

- Hướng dẫn cho một nhóm học sinh viết nội quy lớp bằng chữ lớn và trangtrí cho đẹp

+ Tổ chức sao cho 100% học sinh được tham gia thiết lập nội quy, từ đó làmcho các em thể hiện trách nhiệm của bản thân tốt hơn.

+ Cho học sinh biết hệ quả của hành vi lựa chọn: Khi học sinh biết được hệquả của hành vi lựa chọn, các em sẽ có xu hướng tránh gây ra hậu quả như vậy

V

í dụ : Với các em Trường, Phúc thường không học bài ở nhà, tôi nói: “Việc

học bài ở nhà giúp em ôn lại kiến thức Nếu em tiếp tục không làm bài tập ở nhà,

em sẽ không nắm vững bài” Sau vài lần tôi nghe tôi nói thế, các em đã tiến bộ dần,

sau khoảng một tuần là không còn hiện tượng không học bài, chuẩn bị bài ở nhànữa

+ Thể hiện mong muốn- tức là khích lệ học sinh có một hành vi cụ thể nào đó.

V

í dụ : Lớp tôi có em Ân, Hoàng thường hay gây gổ với các bạn lớp khác Tôi

gặp riêng các em, nhìn thẳng vào mắt em và nhẹ nhàng nói: “Em đánh nhau với

bạn, lỡ không may bạn hoặc em bị thương thì ba mẹ em và bạn sẽ như thế nào? Cô

và ba mẹ em đều mong rằng em sẽ không đánh nhau với bạn nữa nhé!”

Thời gian ngắn sau đó đã không còn thấy các em đánh nhau với bạn nào nữa,thậm chí còn biết vui vẻ giúp bạn

Đồng thời, trong mỗi tiết sinh hoạt cuối tuần, và kể cả những tiết học có họcsinh phạm lỗi, tôi tranh thủ kể ngắn gọn những câu chuyện đạo đức người thật việcthật, …, làm cho không khí lớp học trở nên sôi nổi, thân thiện hơn, có tác dụng giáo

dục nhẹ nhàng mà hiệu quả, như câu nói “mưa dần thấm lâu”

Đó là những mẩu chuyện ngắn về gương sáng Bác Hồ, chuyện về người Nhậttiết kiệm thời gian, công sức làm việc cho xã hội từ những việc nhỏ nhất như ănxong thì để chén, đĩa, muỗng,… riêng từng loại, cúi đầu chào khi có người nhườngđường cho mình, chuyện về văn hoá xếp hàng, giữ trật tự nơi công cộng như nhà ga,bến tàu, cảng hàng không, chuyện thói quen không tốt của nhiều người như ở nhàthì đủng đỉnh, ra đường thì vội vàng phóng nhanh vượt ẩu, bấm còi inh ỏi khi đèn đỏcòn vài giây, … Nhìn những ánh mắt tròn xoe, chăm chú, những tiếng “Ồ!”, “À!”

thích thú của học trò, tôi hiểu rằng phương pháp giáo dục này mang lại hiệu quảtuyệt vời hơn rất nhiều so với đòn roi, trách mắng

Tóm lại, thiết lập nội quy, nề nếp trong gia đình và lớp học là một phươngpháp quan trọng để duy trì trật tự, nề nếp trong gia đình, lớp học và ngoài xã hội.Khi thiết lập nội quy, cả người lớn và trẻ em được cùng tham gia đều cảm thấy mìnhthoải mái và hài lòng vì mình đã góp phần đưa ra các quyết định đó Vì thế xác suấtlàm theo các quyết định đó cao hơn nhiều so với bị áp đặt

1.2/ Khuyến khích động viên tích cực:

Tôi chú ý đưa ra những hình thức phạt phù hợp, các biện pháp xử phạt, nói rõsai phạm của học sinh, không gây căng thẳng, đối đầu với học sinh khi phạt, tuyệtđối không sử dụng hình phạt mang tính bạo lực, chê bai hạ thấp nhân phẩm hay gâytổn thương đến sức khoẻ tâm thần của học sinh, khiến các em cảm thấy mình là kẻ

vô dụng, bỏ đi

Xử lí sai phạm với thái độ động viên khuyến khích giúp học sinh có hành vi

và thái độ ứng xử đúng đắn Khi áp dụng biện pháp này, tôi thực hiện một số việc cụthể như sau:

+ Không phạt học sinh bằng cách ra thêm bài tập chép phạt , vì tôi thấy điều

đó khiến các em nghĩ rằng học tập là sự trừng phạt, không phải là quyền lợi

+ Cố gắng kiềm chế không thể hiện thái độ nóng nảy, căng thẳng trước họcsinh

Ví dụ: Có lần, em Phúc và Ân giận dữ cãi vã nhau rất to trong giờ học, Phúc

ném cả vở của bạn xuống đất Thay vì đuổi hai em ra khỏi lớp hoặc bắt hai em đứngcuối lớp như một số giáo viên vẫn làm, tôi nhanh chóng yêu cầu ngưng hành vi đó,tách hai em ngồi xa nhau ra Giờ ra chơi, tôi mới trò chuyện để hai em hiểu hành vi

đó là không được chấp nhận

+ Các biện pháp xử phạt phải nhằm mục đích dạy cho học sinh biết rằng cách

xử sự của em như vậy là sai, sự lựa chọn của các em không phải là sự lựa chọn

đúng Không bao giờ sử dụng những hình thức phạt khiến trẻ cảm thấy rằng các em

là những người tồi tệ

+ Những hình thức phạt nên mang tính chất xây dựng, giúp học sinh học thêmđược một kĩ năng nào đó trong quá trình thực hiện hình thức phạt đó

Ví dụ: Em Trường thường nghịch ngợm làm đổ cây cảnh, đất vương ra hành

lang, lớp học, tôi giao cho em trồng lại cây, quét sạch hành lang, lớp học trong 3ngày…

+ Khi áp dụng các hình thức xử phạt, tôi thường nói rõ sai phạm của học sinh

Nhấn mạnh hành vi sai phạm đó là điều không thể chấp nhận- chứ không phải bản thân trẻ là người khó chấp nhận

Ví dụ: Thay vì la mắng: “Sao em hay nói chuyện riêng vậy…”, tôi nói:

“Không nên nói chuyện riêng, vì em sẽ không nghe giảng sẽ không hiểu bài, lại còn

làm bạn bên cạnh em cũng không hiểu bài, em nhé!” ,…

+ Tôi chú ý áp dụng các quy định một cách nhất quán: không để tình cảmriêng chi phối hành vi của mình; áp dụng các biện pháp xử phạt một cách kiên định,trước sau như một, luôn công bằng và hợp lí ngay cả khi đang ở trạng thái khôngđược vui Chính vì thế học sinh tôn trọng tôi hơn khi các em tin tưởng rằng cô luôncông bằng, không thiên vị

+ Không phạt học sinh vì những lỗi do ngoại cảnh tác động, không phải dobản thân học sinh gây nên Để làm tốt điều này, tôi quan tâm đến điều kiện, hoàncảnh của từng học sinh

Ví dụ: Em Vân Khánh hay đi học muộn, tôi không trách phạt em vì biết

nguyên nhân chính là do hoàn cảnh mang lại (nhà em ở xa trường, ba mẹ em bánthịt bò ngoài chợ nên phải dậy đi lấy hảng từ rất sớm rồi mới quay về chở con cái đihọc) Tôi nhắn tin nhắc nhở ba mẹ em cố gắng cho em đi học đúng giờ hơn…

1.3/ Làm gương trong cách cư xử

Nhận thức được rằng, nếu giáo viên cư xử một cách nhẹ nhàng, có lòng khoandung, sự nhẫn nại, thì học sinh sẽ học theo cách cư xử đó Như vậy, hành vi của giáoviên ảnh hưởng trực tiếp đến tâm lí cũng như sự hình thành tính cách của trẻ

Vì thế khi lên lớp, tôi luôn chú ý đến cả cách đi đứng, nói năng, cách ăn mặc,cách cầm sách, chữ viết, thái độ, để học trò noi theo Đồng thời tôi cũng sửa chocác em cách nói năng, phát biểu, thưa gửi lễ phép Chẳng hạn, thời gian mới nhậnlớp, thấy nhiều học sinh nói năng trống không, tôi yêu cầu học sinh lặp lại câu nói

đó nhưng theo cách lịch sự, thay vì mắng là học sinh vô lễ Bàn làm việc của tôiluôn sắp xếp gọn gàng và hướng dẫn các em cũng làm như cô, không để chai nướclên bàn học, … Gặp rác là cúi xuống nhặt, mang đến nơi có thùng rác để bỏ, …

Để hạn chế sự căng thẳng dễ dẫn đến nóng giận, tôi thường chú ý tự rèn chobản thân nhiều kĩ năng sống, trong đó có kĩ năng vượt qua căng thẳng, mệt mỏi, cóchế độ ăn uống, ngủ nghỉ phù hợp Ngoài ra tôi cũng giảm căng thẳng bằng việc traudồi khả năng hài hước, tinh thần lạc quan qua những câu chuyện tiếu lâm, đọc sách,truyện, báo,… Tôi thường tự nhủ, có suy nghĩ nhiều cũng đâu có giải quyết được gì,

vì thế, không mang buồn phiền, bực tức lâu trong người,…

Tuy tổ chức lớp tích cực, tự quản nhưng tôi không thờ ơ để mặc lớp làm gì thìlàm, mà luôn quan sát lôi kéo tất cả học sinh vào hoạt động chung, kích thích đượctinh thần trách nhiệm, sự tự giáo dục và giáo dục lẫn nhau của các em Tôi cũngkhông quyết định thay, làm thay cho học sinh, vì như vậy các em sẽ mất hứng thú vàcảm thấy phiền toái

Tôi luôn làm gương trước học trò bằng cách mạnh dạn, nhiệt tình, xông xáotrong mọi hoạt động, có ý thức tự giác, tự quản, …Ngoài sự động viên, khuyếnkhích bằng lời, tôi còn tích cực cùng với học sinh chuẩn bị sẵn sàng dụng cụ, vậtliệu chơi cho các em

Chuẩn bị vật dụng để học sinh chơi trong giờ ra chơi

Cùng học sinh làm báo tường

1.4/ Thường xuyên khen ngợi, không chê bai:

Tôi thay đổi cách cư xử trong lớp học dựa trên cơ sở động viên, khuyếnkhích, nêu gương; không chê bai, không doạ nạt; tìm hiểu nhằm thúc đẩy học sinh

có thái độ cư xử, hành vi đúng

Tôi thường giúp học sinh cảm thấy được động viên, khích lệ và tự tin hơntrong học tập khi đạt kết quả tốt cũng như chưa thực hiện tốt nhiệm vụ học tập, nhậnbiết những mặt tốt của bản thân để phát huy

Trong giờ học, tôi thường xuyên động viên, khen ngợi những cố gắng của họcsinh dù là nhỏ nhất bằng nhiều hình thức: một nụ cười, một lời khen, sự công nhậntập thể, biểu dương trước bạn bè, … Luôn tìm ra những ưu điểm, mặt mạnh, sự cốgắng của học sinh để có những chế độ khen thưởng kịp thời như: gọi điện, nhắn tinđến phụ huynh học sinh để thông báo, khen ngợi, tuyên dương trước lớp, …

Ví dụ: Em Mai Linh tuy làm Toán chậm, hay sai, trả lời thì nói nhỏ xíu,

nhưng chữ viết lại rất rõ ràng và đặc biệt không sai chính tả, đọc Chính tả viết, em viết rất tốt Thế là tôi thường biểu dương kĩ năng viết Chính tả của em trướcbạn bè, khích lệ em cố gắng học Toán tốt như thế…

nghe-Kết quả, khi vận dụng tốt biện pháp thay đổi cách cư xử, tôi ít khi phải dùng đến các biện pháp xử lí sai phạm vì mọi hành vi tiêu cực đã được ngăn chặn trước khi xảy ra Nhiều học sinh có tiến bộ như Mai Linh thì mạnh dạn hơn, Tùng Dương ít quên sách vở, Phúc, Hoàng và Ân không còn gây gổ với bạn nữa Nhiều học sinh được rèn luyện sự nhiệt tình trong phong trào, sự chu đáo trong công việc, sự mạnh dạn, tự tin trước tập thể…(Em Bảo Nghi, Phương Như, Hoài An, Quỳnh Hương, Hân Hân, Mai Khanh, Quốc Duy, …)

2/ Giải pháp 2: Quan tâm đến những khó khăn của học sinh để có biện pháp giáo dục phù hợp.

Những vấn đề về hành vi có thể khiến trẻ gặp khó khăn trong học tập vànhững khó khăn trong học tập có thể gây ra những vấn đề về hành vi Các chuyêngia tâm lí về trẻ em, những người nghiên cứu về hành vi của trẻ em ở trường học kếtluận rằng những vấn đề về thái độ và cách cư xử trong trẻ em phần lớn bắt nguồn từ

những vấn đề thực tế mà các em phải đối mặt trong cuộc sống Những khó khăn củahọc sinh có thể là: hoàn cảnh sống, sức khoẻ, những trở ngại trong học tập, khó khăn

về tâm lí, thể chất, cụ thể trong lớp có những trường hợp như:

* Những khó khăn trong học tập do thể chất (học yếu, mắt kém, khó khăn vềnghe): Thuỳ Dương, Phi Yến, Quốc Đạt

* Những vấn đề ở gia đình (hoàn cảnh kinh tế, cha mẹ bất hoà, li hôn, khôngquan tâm): Thuỳ Dương, Ngân, Phúc

-

Khi giải quyết những khó khăn trở ngại của học sinh, tôi cố gắng kiềm chế,không thể hiện thái độ quá nóng nảy, căng thẳng trước mặt học sinh vì điều đó chỉkhiến học sinh trở nên tức giận hơn, thậm chí còn dồn các em vào thế cố thủ và phảnứng lại

- Lắng nghe và thực sự chú ý xem xét vấn đề từ phía học sinh Lắng nghe tất

cả những gì các em nói, biểu lộ sự cảm thông qua nét mặt, ánh mắt, cử chỉ

Lắng nghe và chia sẻ cùng học sinh có hoàn cảnh khó khăn

- Thay vì la mắng kiểm “lên lớp” hoặc chưa tìm hiểu nguyên nhân đã nhanhchóng đưa ra những lời chỉ trích, tôi cố gắng giúp học sinh làm rõ vấn đề và cùngvới các em tìm ra giải pháp phù hợp

Ví dụ: Nhiều lần em Tùng Dương loay hoay làm việc riêng trong giờ học, tôigọi em trả lời câu hỏi Em giật mình đứng dậy và không trả lời được (tôi biết là em

đang mải nghịch cây bút) Tôi nói: “Em nghe lại câu hỏi nhé!” và khi em trả lời được, tôi nhẹ nhàng bảo: “Em trả lời tốt đấy chứ! Em bỏ bút xuống và nhớ tập

trung nghe giảng bài nhé!” Em ngượng nghịu cười

- Luôn quan tâm đến những khó khăn của học sinh, tăng cường sự tham giacủa học sinh như được bàn bạc để bày tỏ ý kiến, ý kiến của các em được lắng nghe

và tôn trọng, được trực tiếp tham gia làm và kiểm tra những việc có liên quan

V

í dụ : Nhắc nhở học sinh tích cực tham gia tiết kiệm tiền quà sáng để quyên

góp giúp đỡ những bạn có hoàn cảnh khó khăn trong lớp (em Ngân, Thuỳ Dương)bằng hình thức hỗ trợ tập vở, áo trắng tặng bạn,

- Thường tự đặt mình vào vai học sinh để cùng chơi, cùng học, cùng hiểu đểtìm cách giáo dục học sinh thấu tình đạt lí Đối với những học sinh có khó khănthường dễ mặc cảm (em Quốc Đạt) nên ngại tham gia vào công việc chung của tậpthể, tôi trao đổi, gợi ý các em tham gia hoạt động phù hợp sở thích, năng lực của em

- Khơi dậy không khí thi đua sôi nổi cho học sinh trong lớp, với tinh thần thiđua lành mạnh trong các lĩnh vực, nhất là học tập như tổ chức trò chơi, tổ chức cáchoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp mang đậm tính giáo dục, với các hoạt động

bổ ích, hấp dẫn, đa dạng lôi cuốn học sinh tham gia, qua đó trải nghiệm niềm vuinhận thức, niềm vui được đóng góp, chia sẻ, giúp đỡ, tôn trọng, hợp tác

Học sinh tham gia trò chơi học tập

Kết quả, các em có khó khăn như Thuỳ Dương, Văn Anh, Mai Linh, … cảm nhận được sự quan tâm của cô và các bạn nên mạnh dạn, tự tin, hoà đồng hơn, ngày càng giảm bớt sự thiếu tập trung trong giờ học Đến cuối năm học, các em làm bài kiểm tra kết quả tốt, luôn cố gắng tham gia tốt mọi việc của lớp.

3/ Giải pháp 3: Áp dụng những hình phạt tích cực.

Thay bằng những biện pháp kỉ luật khô cứng, tôi chú trọng đến những hìnhphạt tích cực để giáo dục học sinh như:

- Lao động công ích (lau bảng, tưới cây, vệ sinh lớp, …): Đối tượng bị phạt

lao động là những học sinh xả rác bừa bãi, viết bậy hoặc vấy bẩn lên tường lớp học,làm hư hại cơ sở vật chất của trường

Học sinh bị phạt sẽ vệ sinh trường lớp, dọn thùng rác, cạo các vết kẹo cao sudưới nền lớp học, hành lang, tưới cây cho lớp, tự khắc phục hậu quả do hành vi vô ýthức của các em gây ra

Biện pháp giáo dục bằng hình thức kỉ luật lao động này sẽ giúp học sinh biếttrân trọng môi trường sạch đẹp mình đang có, ý thức rằng việc giữ gìn cảnh quan

trường lớp không phải chỉ là công việc của những lao công mà là trách nhiệm củamỗi học sinh với ngôi trường của mình Các em cũng hiểu rằng, khi mình bớt mộtlần xả rác bừa bãi, thì sẽ bớt một lần phải dọn, …

V

í dụ : Em Lợi hay lén xả rác ra lớp Sau khi phát hiện em đang xả rác, tôi

cùng cả lớp yêu cầu em phải lau bảng và tưới cây ba ngày liền Em thực hiện hìnhphạt rất thoải mái, không nhăn nhó kêu ca Và sau ba ngày đó, em bỏ hẳn thói quen

xả rác không đúng nơi quy định

Hoặc có những em hay nói chuyện riêng, sau khi cùng cả lớp thảo luận, lần

đó, tôi quyết định “phạt” em bằng cách, yêu cầu em phải đóng vai người đuổi bắt 2lần liền trong trò chơi “Rồng rắn lên mây” giờ ra chơi Kết quả, em và lớp rất vui, vàhôm sau, em không còn nói chuyện riêng nữa

“Bạn nói chuyện riêng, nên giờ phải làm người đuổi bắt

“Rồng rắn lên mây” nhé!”

- Đọc sách: Tôi đưa ra hình thức kỉ luật học sinh như tìm đọc một cuốn sách

mà tôi yêu cầu Trong thời gian một tuần, học sinh phải đọc và chia sẻ những điều

mà mình đã đọc và học được ở cuốn sách đó trong giờ sinh hoạt lớp

Vì học sinh vi phạm lại thường là những em chậm, không có thói quen đọcsách, tôi giao cho Ban cán sự mượn về lớp những cuốn sách tiêu biểu, hoặc lựa chọnsách có nội dung giáo dục tương ứng với điều học sinh vi phạm, rồi cho 2, 3 họcsinh cùng đọc một cuốn sách, cùng giới thiệu về một đối tượng (viết hoặc vẽ về nộidung, nhân vật trong truyện, sách) Tôi cùng cả lớp lắng nghe, so sánh, uốn nắn lại.

Để đạt được hiệu quả giáo dục từ biện pháp kỉ luật này, tôi hướng dẫn họcsinh cách đọc, thường xuyên động viên, khích lệ học sinh, không yêu cầu quá cao vềkết quả tự đọc của các em, ghi nhận những điều học sinh đã làm được và khenthưởng những học sinh tích cực đọc và trình bày khá tốt trước lớp

Một trang ghi chép của học sinh sau khi đọc sách

Kết quả, những hình thức xử phạt nhẹ nhàng, tích cực được học sinh đón nhận một cách thích thú, nhắc nhở các em nhớ tốt hơn những việc nên làm, không nên làm, đồng thời lại giúp tăng sức khoẻ cá nhân, góp phần giữ vệ sinh trường lớp, tăng mảng xanh cho trường lớp, tăng vốn kiến thức, khả năng đọc hiểu cho các em, từ đó viết văn, thuyết trình tốt hơn.

4/ Giải pháp 4: Xây dựng tập thể lớp tốt.

Tập thể lớp tốt là có môi trường lớp học thân thiện, tôn trọng, thương yêu vàgiúp đỡ lẫn nhau, đoàn kết, có tinh thần trách nhiệm, biết cách giải quyết xung độtkhông bằng bạo lực Mục tiêu xây dựng môi trường lớp học thân thiện nhằm đápứng các nhu cầu được yêu thương, được tôn trọng và có giá trị của từng thành viêntrong tập thể lớp, đặc biệt là đối với những học sinh chán nản, chậm tiến.

- Để lớp học thực sự là ngôi nhà thứ hai, là nơi mà mỗi em đều muốn đến mỗikhi thức dậy, tôi cố gắng tìm cách khơi dậy không khí thi đua sôi nổi cho học sinhtrong lớp, với tinh thần thi đua lành mạnh trong các lĩnh vực

V

í dụ : Khi đi tham quan dã ngoại cùng nhà trường, tôi tổ chức lớp thành

nhóm 6 em, trong nhóm tự quản nhau, đi chơi cùng nhau, thi đua xem nhóm nàochơi vui, đoàn kết, an toàn, không có sự cố nào, …Kết quả, học sinh rất hãnh diệnvới nhóm của mình, biết bảo ban nhau, quan sát nhau không để thất lạc,… trong khi

cô giáo chỉ cần quan sát ở ngoài nhưng vẫn rất yên tâm

- Động viên, hướng dẫn học sinh tham gia các hoạt động của trường, lớp, Đội

để đạt kết quả cao Ví dụ hướng dẫn các em kéo co sao cho sức bền, giành thắng lợi,thi chuyền banh sao cho nhanh mà banh không rớt,

Học sinh thi trò chơi dân gian đạt giải Nhất

- Hướng dẫn các em khen nhau bằng cách nhìn thẳng vào mắt nhau và nói

“Bạn thật tuyệt vời!” đồng thời vỗ 2 tay mình vào 2 tay bạn (điều này tôi học được ởlớp tập huấn kĩ năngsống do thầy Phan Quốc Việt giảng dạy) Khi học sinh mất tập

trung, tôi hô to: “Tay đâu, tay đâu?”, thế là học sinh giơ hai tay lên và đồng thanhđáp: “Tay đây, tay đây!”, hoặc khi các em không nhìn lên bảng mà mải làm việcriêng, tôi hô to: “Mắt đâu, mắt đâu?”, thế là học sinh giơ hai tay lên và đồng thanhđáp: “Mắt đây, mắt đây!” Nhờ thế, học sinh tập trung vào bài học hơn, không khílớp cũng đỡ nhàm chán

- Tổ chức các hoạt động bổ ích, hấp dẫn đa dạng lôi cuốn các em tham gia,qua đó trải nghiệm niềm vui nhận thức, niềm vui được đóng góp, chia sẻ, giúp đỡ,tôn trọng, hợp tác:

+ Giữa 2 tiết học căng thẳng, tôi thường dành vài phút để Ban Văn nghệ củalớp tổ chức cho các bạn hát, diễn hài, trò chơi thư giãn,

+ Trong các tiết Khoa học, Đạo đức, Luyện từ và câu, Lịch sử- Địa lí, , tôi

tổ chức cho các em chơi các trò chơi như: Rung chuông vàng, Hái hoa dân chủ, làmphóng viên; sắm vai xử lí các tình huống; Ai nhanh hơn; Tiếp sức; Thông qua các

hoạt động này, ngoài việc được học, ôn bài một cách hứng thú, học sinh còn đượchình thành và rèn luyện nhiều kĩ năng sống để áp dụng vào thực tế cuộc sống.

+ Xây dựng kế hoạch hoạt động giáo dục ngoài giờ theo quy mô khối, tổ chứccho học sinh xem phim tài liệu kỉ niệm các sự kiện lịch sử trọng đại của đất nướcnhư ngày Quốc khánh, ngày 22/12,

+ Động viên học sinh của lớp tích cực hướng dẫn, tổ chức cho các em họcsinh lớp 1, 2 tham gia chơi các trò chơi dân gian

Khuyến khích học sinh lớp 5/3 tự tin, mạnh dạn trong giờ học