Tai lieu Chuan KH Mon Khoa hoc Lop 4

Trao đổi chất ở người - Nêu được một số biểu hiện về sự trao đổi chất giữa cơ thể người với môi trường như: lấy vào khí ô-xi, thức ăn, nước uống; thải ra khí các-bô-níc, phân và nước tiể

Hướng dẫn dạy học theo chuẩn kiến thức, kĩ năng

môn Khoa học lớp 4

Hướng dẫn dạy học theo chuẩn kiến thức, kĩ năng môn Khoa học lớp 4 được soạn theo kế hoạch dạy học mỗi tuần 2 tiết, cả năm 70 tiết với 35 tuần học, dựa theo SGK Khoa học lớp 4 đang sử dụng ở

các trường tiểu học trên toàn quốc Nội dung Mức độ cần đạt ghi những kiến thức, kĩ năng cơ bản, tối thiểu yêu cầu mọi HS cần phải và có thể đạt được sau mỗi bài học Phần Ghi chú ghi một số gợi ý cho

HS yếu, kém đạt được chuẩn tối thiểu và những nội dung khuyến khích một số HS khá, giỏi đạt được.

Tùy thuộc vào điều kiện thực tế mà GV có thể linh động về lựa chọn thời gian và lựa chọn nội dung cho phù hợp với HS của mình để giờ học nhẹ nhàng, hiệu quả, HS đạt được chuẩn kiến thức, kĩ năng cơ bản, ví dụ như:

- Đối với các bài học có thí nghiệm, GV có thể lựa chọn một số thí nghiệm đơn giản, dễ làm, phù hợp với điều kiện thực tế của lớp học để yêu cầu HS làm thí nghiệm Không nhất thiết phải làm hết tất

cả các thí nghiệm trong SGK

- Bài 28, 29 không nhất thiết yêu cầu HS vẽ tranh cổ động Có thể chuyển thành hoạt động đóng vai vận động mọi người trong gia đình bảo vệ và tiết kiệm nước.

- Bài 46, Trò chơi “Hoạt hình” có thể không yêu cầu HS thực hiện tại lớp.

- Bài 12, 13 Tùy theo vùng miền mà GV chú trọng bệnh do ăn thiếu hay do ăn thừa chất dinh dưỡng

- Bài 32, chỉ yêu cầu quan sát hình 3 trang 67 để nhận biết trong không khí có khí các-bô-níc

Hướng dẫn dạy học theo chuẩn kiến thức, kĩ năng chương trình môn Khoa học lớp 4

được cụ thể hóa ở từng bài như sau:

cần gì để sống? Nêu được con người cần thức ăn, nước uống, không khí, ánh sáng, nhiệt độ để sống Phân biệt được cuộc sống của con người hơn hẳn các sinh vật khác là cuộc sống xã

hội, do đó cuộc sống con người còn cần các yếu tố khác như : quần áo, nhà ở, các phương tiện đi lại, các đồ dùng trong gia đình,… tình cảm gia đình, bạn bè, các phương tiện học tập, vui chơi, giải trí,…

2 Trao đổi

chất ở người - Nêu được một số biểu hiện về sự trao đổi chất giữa cơ thể người với môi trường như: lấy vào khí ô-xi, thức ăn,

nước uống; thải ra khí các-bô-níc, phân và nước tiểu

- Thể hiện sự trao đổi chất giữa cơ thể người với môi trường bằng sơ đồ đơn giản

Ví dụ:

Khí ô-xi Khí các-bô-níc Thức ăn Phân

Nước uống Nước tiểu

Viết hoặc vẽ sơ đồ sự trao đổi chất giữa

cơ thể người với môi trường theo trí tưởng tượng của bạn

HS yếu, kém:

Hoàn thành sơ đồ trống bằng cách điền vào chỗ trống trong sơ đồ các từ cho sẵn

chất ở người

- Kể được tên một số cơ quan trực tiếp tham gia vào quá trình trao đổi chất ở người : tiêu hóa, hô hấp, tuần hoàn, bài tiết

- Biết được nếu 1 trong các cơ quan trên ngừng hoạt động, cơ thể sẽ chết

- Nêu được một số biểu hiện về sự trao đổi chất giữa cơ thể người với môi trường thông qua các cơ quan tiêu hóa, hô hấp, bài tiết (cơ quan hô hấp lấy vào khí ô-xi, thải ra khí các-bô-níc; cơ quan tiêu hóa lấy vào thức ăn, nước uống, thải ra phân,

Cơ thể người

nước tiểu thải ra ngoài qua cơ quan bài tiết nước tiểu)

- Nói được mối liên hệ giữa các cơ quan : tiêu hóa, tuần hoàn, hô hấp, bài tiết trong quá trình trao đổi chất

4 Các chất

dinh dưỡng có

trong thức

ăn.Vai trò của

chất bột đường

- Kể tên các chất dinh dưỡng có trong thức ăn:chất bột đường, chất đạm, chất béo, vi-ta-min, chất khoáng

- Kể tên những thức ăn chứa nhiều chất bột đường: Gạo, bánh mì, khoai, ngô, sắn…

- Nêu được vai trò của chất bột đường đối với cơ thể:

cung cấp năng lượng cần thiết cho mọi hoạt động và duy trì nhiệt độ cơ thể

- Biết phân loại thức ăn hàng ngày theo nguồn gốc: Thức ăn có nguồn gốc động vật hay nguồn gốc thực vật

- Xác định được nguồn gốc của những thức ăn chứa nhiều chất bột đường

chất đạm và

chất béo

- Kể tên những thức ăn chứa nhiều chất đạm (thịt, cá, trứng, tôm, cua,…), chất béo (mỡ, dầu, bơ,…)

- Nêu được vai trò của chất đạm và chất béo đối với cơ thể:

+ chất đạm giúp xây dựng và đổi mới cơ thể + chất béo giàu năng lượng và giúp cơ thể hấp thụ các vi-ta-min A, D, E, K

Xác định được nguồn gốc của những thức

ăn chứa nhiều chất đạm, thức ăn chứa nhiều chất béo

6 Vai trò của

vi –ta-min, chất

khoáng và chất

xơ

- Kể tên những thức ăn chứa nhiều vi-ta-min (cà rốt, lòng

đỏ trứng, các loại rau,…), chất khoáng (Thịt, cá, trứng, các loại rau có lá màu xanh thẫm, …) và chất xơ (các loại rau)

- Nêu được vai trò của Vi-ta-min, chất khoáng và chất xơ đối với cơ thể:

+ Vi-ta-min rất cần cho cơ thể, nếu thiếu cơ thể sẽ bị bệnh

+ Chất khoáng tham gia xây dựng cơ thể, tạo men thúc đẩy và điều khiển hoạt động sống, nếu thiếu cơ thể sẽ bị bệnh

+ Chất xơ không có giá trị dinh dưỡng nhưng rất cần để

Xác định được nguồn gốc của những thức

ăn chứa nhiều vi-ta-min, chất khoáng, chất xơ

đảm bảo hoạt động bình thường của bộ máy tiêu hóa.

ăn phối hợp

nhiều loại thức

ăn?

- Biết phân loại thức ăn theo nhóm chất dinh dưỡng

- Biết được để có sức khỏe tốt phải ăn phối hợp nhiều loại thức ăn và thường xuyên thay đổi món

- Chỉ vào bảng tháp dinh dưỡng cân đối và nói : Cần ăn

đủ nhóm thức ăn chứa nhiều chất bột đường, nhóm chứa nhiều vi-ta-min và chất khoáng; Ăn vừa phải nhóm thức

ăn chứa nhiều chất đạm; ăn có mức độ nhóm chứa nhiều chất béo; Ăn ít đường và ăn hạn chế muối

Giải thích được vì sao phải ăn phối hợp nhiều loại thức ăn và thường xuyên thay đổi món (vì không có một loại thức ăn nào cung cấp đầy đủ các chất cần thiết cho hoạt động sống của cơ thể)

8 Tại sao cần

ăn phối hợp

đạm động vật

và đạm thực

vật?

- Biết được cần ăn phối hợp đạm động vật và đạm thực vật

- Nêu ích lợi của việc ăn cá : đạm của cá dễ tiêu hơn đạm của gia súc, gia cầm

Giải thích được lí do cần ăn phối hợp đạm động vật và đạm thực vật : Đạm động vật chứa nhiều chất bổ dưỡng quý không thay thế được nhưng thường khó tiêu Đạm thực vật dễ tiêu nhưng thiếu một số chất

bổ dưỡng quý Vì vậy cần ăn phối hợp đạm động vật và đạm thực vật để cung cấp đầy đủ chất cho cơ thể

lí các chất béo

và muối ăn

- Biết được cần ăn phối hợp chất béo có nguồn gốc động vật và chất béo có nguồn gốc thực vật

- Nêu lợi ích của muối i-ốt (giúp cơ thể phát triển về thể lực và trí tuệ), tác hại của thói quen ăn mặn (dễ gây bệnh huyết áp cao)

Giải thích vì sao cần ăn phối hợp chất béo

có nguồn gốc động vật và chất béo có nguồn gốc thực vật (để cung cấp đầy đủ các loại chất béo cho cơ thể)

10 Ăn nhiều

rau và quả

chín Sử dụng

thực phẩm sạch

và an toàn

- Biết được hàng ngày cần ăn nhiều rau và quả chín

- Nêu được:

+ Một số tiêu chuẩn của thực phẩm sạch và an toàn (Giữ được chất dinh dưỡng; được nuôi, trồng, bảo quản và chế biến hợp vệ sinh; không bị nhiễm khuẩn, hóa chất, không gây ngộ độc hoặc gây hại lâu dài cho sức khỏe con người)

+ Một số biện pháp thực hiện vệ sinh an toàn thực phẩm

Giải thích vì sao:

- Phải sử dụng thực phẩm sạch và an toàn (để đảm bảo sức khỏe)

- Hằng ngày phải ăn nhiều rau và quả chín (Để cung cấp đầy đủ các loại vi-ta-min, chất khoáng cần thiết cho cơ thể Chất xơ trong rau, quả giúp chống táo bón)

(Chọn thức ăn tươi, sạch, có giá trị dinh dưỡng, không có màu sắc , mùi vị lạ; dùng nước sạch để rửa thực phẩm, dụng cụ và để nấu ăn; nấu chín thức ăn, nấu xong nên ăn ngay; bảo quản đúng cách những thức ăn chưa dùng hết)

cách bảo quản

thức ăn

- Kể tên một số cách bảo quản thức ăn: làm khô, ướp lạnh, ướp mặn, đóng hộp,…

- Thực hiện một số biện pháp bảo quản thức ăn ở nhà

Giải thích được vì sao những cách bảo quản đó lại giữ thức ăn được lâu hơn (Làm cho các vi sinh vật không có điều kiện hoạt động: làm khô, ướp lạnh, ướp mặn, … Ngăn không cho các vi sinh vật xâm nhập vào thực phẩm: đóng hộp)

12 Phòng một

số bệnh do

thiếu chất dinh

dưỡng

Nêu cách phòng tránh một số bệnh do ăn thiếu chất dinh dưỡng

béo phì

Nêu cách phòng bệnh béo phì

14 Phòng một

số bệnh lây qua

đường tiêu hóa

- Kể tên, nêu nguyên nhân và cách phòng tránh một số bệnh lây qua đường tiêu hóa

- Thực hiện giữ vệ sinh ăn uống để phòng bệnh

Nhận thức được mối nguy hiểm của các bệnh lây qua đường tiêu hóa Vận động mọi người cùng thực hiện giữ vệ sinh, phòng bệnh

thấy thế nào

khi bị bệnh

- Nêu được một số biểu hiện khi cơ thể bị bệnh: hắt hơi,

sổ mũi, chán ăn, mệt mỏi, đau bụng, nôn, sốt,…

- Biết nói với cha mẹ, người lớn khi cảm thấy trong người khó chịu, không bình thường

- Phân biệt được lúc cơ thể khỏe mạnh và lúc cơ thể bị bệnh

16 Ăn uống

khi bị bệnh - Nhận biết người bệnh cần được ăn uống đủ chất, chỉ một số bệnh phải ăn kiêng theo chỉ dẫn của bác sĩ

- Biết ăn uống hợp lý khi bị bệnh

- Biết cách phòng chống mất nước khi bị tiêu chảy: pha được dung dịch ô-rê-dôn hoặc chuẩn bị nước cháo muối khi bản thân hoặc người thân bị tiêu chảy

9 17 Phòng

tránh tai nạn

đuối nước

- Nêu được một số việc nên và không nên làm để phòng tránh tai nạn đuối nước

- Thực hiện được các quy tắc an toàn phòng tránh đuối nước

18-19 Ôn tập

con người và

sức khỏe

Ôn tập các kiến thức về:

- Sự trao đổi chất giữa cơ thể người với môi trường

- Các chất dinh dưỡng có trong thức ăn và vai trò của chúng

- Cách phòng tránh một số bệnh do ăn thiếu hoặc ăn thừa chất dinh dưỡng và các bệnh lây qua đường tiêu hóa

con người và

sức khỏe

- Dinh dưỡng hợp lí

20 Nước có

những tính chất

gì?

- Nêu được một số tính chất của nước: Nước là chất lỏng, trong suốt, không màu, không mùi, không vị, không có hình dạng nhất định; nước chảy từ cao xuống thấp, chảy lan ra khắp mọi phía, thấm qua một số vật và hòa tan một

số chất

- Quan sát và làm thí nghiệm để phát hiện ra một số tính chất của nước

- Nêu được ví dụ về ứng dụng một số tính chất của nước trong đời sống: làm mái nhà dốc cho nước mưa chảy xuống, làm áo mưa để mặc không bị ướt,…

nước

- Nêu được nước tồn tại ở ba thể: lỏng, khí, rắn

- Làm thí nghiệm về sự chuyển thể của nước từ thể lỏng sang thể khí và ngược lại

HS vùng thuận lợi:

- Nêu cách chuyển nước từ thể lỏng thành thể rắn và ngược lại

HS khá, giỏi:

- Nhận ra sự khác nhau khi nước tồn tại ở

3 thể

- Vẽ sơ đồ sự chuyển thể của nước

hình thành như

thế nào? Mưa

từ đâu ra?

nhiên

- Nêu được định nghĩa vòng tuần hoàn của nước trong tự nhiên

nào

- Giải thích được nước mưa từ đâu ra

tuần hoàn của

nước trong tự

nhiên

- Mô tả vòng tuần hoàn của nước trong tự nhiên: Chỉ vào

sơ đồ và nói về sự bay hơi, ngưng tụ của nước trong tự nhiên

- Thể hiện vòng tuần hoàn của nước trong tự nhiên bằng

sơ đồ

Mưa Hơi nước

24 Nước cần

cho sự sống

Nêu được một số ví dụ về vai trò của nước trong đời sống, sản xuất và sinh hoạt:

+ Nước giúp cơ thể hấp thu được những chất dinh dưỡng hòa tan lấy từ thức ăn và tạo thành các chất cần cho sự sống của sinh vật Nước giúp thải các chất thừa, chất độc hại

+ Nước được sử dụng trong đời sống hàng ngày, trong sản xuất nông nghiệp, công nghiệp

26 Nguyên

nhân làm nước

bị ô nhiễm

- Nêu được một số nguyên nhân làm ô nhiễm nguồn nước

- Nêu được tác hại của việc sử dụng nguồn nước bị ô nhiễm đối với sức khỏe con người

Nước

cách làm sạch

uống

sạch nước

- Nêu được tác dụng của từng giai đoạn trong cách lọc nước đơn giản và sản xuất nước sạch của nhà máy nước

28 Bảo vệ

nguồn nước

- Nêu được các biện pháp bảo vệ nguồn nước

- Thực hiện bảo vệ nguồn nước

Tuyên truyền, vận động người khác cùng bảo vệ nguồn nước

nước

- Tuyên truyền, vận động người khác cùng thực hiện tiết kiệm nước

30 Làm thế

nào để biết có

không khí?

- Làm thí nghiệm để nhận biết xung quanh mọi vật và chỗ rỗng bên trong vật đều có không khí

Nêu được ví dụ chứng tỏ không khí có ở xung quanh ta và không khí có trong những chỗ rỗng của mọi vật

có những tính

chất gì?

- Quan sát và làm thí nghiệm để phát hiện ra một số tính chất của không khí

- Nêu được một số tính chất của không khí: Không khí trong suốt, không màu, không mùi, không có hình dạng nhất định; không khí có thể bị nén lại và giãn ra

- Nêu được ví dụ về ứng dụng một số tính chất của không khí trong đời sống : bơm xe…

32 Không khí

gồm những

thành phần

nào?

- Quan sát và làm thí nghiệm để phát hiện ra một số thành phần của không khí

- Nêu được một số thành phần của không khí: Thành phần chính của không khí gồm khí ni-tơ và khí ô-xi

Ngoài ra còn có khí Các-bô-níc, hơi nước, bụi, vi khuẩn,

…

học kì I

Ôn tập các kiến thức về:

- Tháp dinh dưỡng cân đối

- Một số tính chất của nước và không khí; thành phần chính của không khí

- Vòng tuần hoàn của nước trong tự nhiên

- Vai trò của nước và không khí trong sinh hoạt, lao động sản xuất và vui chơi giải trí

18 35 Không khí

cần cho sự

cháy

- Nêu được vai trò của không khí đối với sự cháy

- Nêu ứng dụng thực tế liên quan đến vai trò của không khí đối với sự cháy

Làm thí nghiệm để chứng tỏ:

+ Càng có nhiều không khí thì càng có nhiều ô-xi để duy trì sự cháy được lâu hơn

+ Muốn sự cháy diễn ra liên tục thì không khí phải được lưu thông

36 Không khí

cần cho sự

sống

Nêu được vai trò và ứng dụng của không khí đối với sự

này trong đời sống

gió?

- Làm thí nghiệm để nhận ra không khí chuyển động tạo thành gió

- Giải thích được nguyên nhân gây ra gió

Giải thích được tại sao ban ngày gió từ biển thổi vào đất liền và ban đêm gió từ đất liền thổi ra biển

38 Gió nhẹ,

gió mạnh

Phòng chống

bão

Nêu được một số tác hại của bão và cách phòng chống

40 Bảo vệ bầu

không khí

trong sạch

thực hiện bảo vệ không khí trong sạch

chứng minh âm thanh do vật rung động phát ra

42 Sự lan

truyền âm

thanh

Nêu ví dụ chứng tỏ âm thanh có thể truyền qua chất khí,

lan truyền trong môi trường tới tai

- Nêu ví dụ hoặc làm thí nghiệm chứng tỏ

âm thanh yếu đi khi lan truyền ra xa nguồn

trong cuộc Nêu được ví dụ về ích lợi của âm thanh trong cuộc sống: Âm thanh dùng để giao tiếp trong sinh hoạt, học tập, lao Nêu được ích lợi của việc ghi lại được âmthanh

sống động, giải trí; dùng để báo hiệu (còi tàu, xe, trống

trường,…)

44 Âm thanh

trong cuộc

sống

- Nêu được ví dụ về:

+ Tác hại của tiếng ồn: tiếng ồn ảnh hưởng đến sức khỏe (đau đầu, mất ngủ); gây mất tập trung trong công việc, học tập;…

+ Một số biện pháp chống tiếng ồn

- Thực hiện các quy định không gây ồn nơi công cộng

- Biết cách phòng chống tiếng ồn trong cuộc sống: bịt tai khi nghe âm thanh quá to, đóng cửa để ngăn cách tiếng ồn

chiếu sáng:

+ Vật tự phát sáng: Mặt trời, ngọn lửa,…

+ Vật được chiếu sáng: Mặt trăng, bàn ghế,…

- Nêu được một số vật cho ánh sáng truyền qua và một

số vật không cho ánh sáng truyền qua

- Nhận biết được ta chỉ nhìn thấy vật khi có ánh sáng từ vật truyền tới mắt

- Làm thí nghiệm để xác định các vật cho ánh sáng truyền qua hoặc không truyền qua

- Nêu ví dụ hoặc làm thí nghiệm để chứng tỏ:

+ Ánh sáng truyền theo đường thẳng + Mắt chỉ nhìn thấy vật khi có ánh sáng từ vật đó truyền tới mắt

được chiếu sáng

- Nhận biết được khi vị trí của vật cản sáng thay đổi thì bóng của vật thay đổi

Dự đoán được vị trí, hình dạng của bóng tối trong một số trường hợp đơn giản

cần cho sự

sống

nhu cầu ánh sáng khác nhau và ứng dụng của kiến thức đó trong trồng trọt

48 Ánh sáng

cần cho sự

sống

Nêu được vai trò của ánh sáng đối với đời sống của con

của kiến thức đó trong chăn nuôi