Tiểu luận LLCT Vấn đề nhân cách người cán bộ quản lý, Thực trạng giải pháp hoàn thiện nhân cách người cán bộ lãnh đạo, quản lý ở công ty TNHH một thành viên Phân đạm và Hóa chất Hà Bắc

Với những lý do như đã trình bày trên, tôi chọn đề tài: “Vấn đề nhân cách người cán bộ quản lý. Thực trạng và giải pháp hoàn thiện nhân cách người cán bộ lãnh đạo, quản lý ở công ty TNHH một thành viên Phân đạm và Hóa chất Hà Bắc” làm đề tài tốt nghiệp của mình.Đề tài nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn về nhân cách của người cán bộ lãnh đạo, quản lý nói chung trong giai đoạn cách mạng hiện nay ở nước ta, nhất là trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN.Trên cơ sở lý luận và thực tiễn, đề tài tập trung nghiên cứu, tìm ra những phẩm chất nhân cách có tính đặc trưng của người lãnh đạo, quản lý ở Công ty Phân đạm và Hóa chất Hà Bắc. Từ đó, đề ra giải pháp cơ bản nhằm không ngừng hoàn thiện và nâng cao phẩm chất nhân cách của họ.Đề tài chỉ giới hạn ở việc nghiên cứu những thực trạng về nhân cách người cán bộ lãnh đạo, quản lý ở công ty Phân đạm và Hóa chất Hà BắcBản thân sử dụng một số phương pháp chủ yếu như sau: Phân tích, tổng hợp, khái quát hoá, lôgic lịch sử, thu thập thông tin từ các báo cáo sơ kết, tổng kết hàng năm của Ban thường vụ Đảng ủy Công Phân đạm và Hóa chất Hà Bắc về công tác xây dựng đảng, công tác cán bộ... Trên cơ sở đó làm rõ đặc điểm tình hình của Công ty và cụ thể hoá nhiệm vụ, vị trí, chức năng.. . từ đó, đề ra những yêu cầu về nhân cách cho phù hợp.Kết cấu của tiểu luận: Ngoài phần mở đầu và kết luận, tiểu luận được kết cấu thành hai chương chính:Chương I: Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc xây dựng nhân cách người cán bộ lãnh đạo, quản lý.Chương II: Thực trạng và một số giải pháp xây dựng Nhân cách người cán bộ lãnh đạo quản lý ở công ty phân đạm và hoá chất Hà bắc trong thời kỳ hiện nayCHƯƠNG ICƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC XÂY DỰNG NHÂN CÁCH NGƯỜI CÁN BỘ LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝI. MỘT SỐ QUAN NIỆM VỀ NHÂN CÁCH.1. Khái niệm về nhân cách trong tâm lý họcNhân cách là khái niệm cơ bản của Tâm lý học cũng như một số nghành khoa học khác: Như giáo dục học, đạo đức học, xã hội học, triết học…Có nhiều định nghĩa về nhân cách, theo tâm lý học có các định nghĩa sau:“Nhân cách là toàn bộ những đặc điểm, phẩm chất tâm lý cá nhân, quy định giá trị xã hội và hành vi xã hội của họ”. “Nhân cách là tổ hợp những thuộc tính tâm lý của một cá nhân, biểu hiện ở bản sắc và giá trị xã hội của người ấy” (Phạm Minh Hạc). “Nhân cách, đó là một tổ chức động của các hệ thống tâm sinh lý trong cá nhân, chúng quy định sự thích ứng trọn vẹn của cá nhân đối với môi trường xung quanh” (G.Allport).“Nhân cách là tổng hoà các phẩm chất tâm lý, nói lên đặc điểm của từng người riêng biệt “(R.Meili). “Nhân cách là con người với tư cách là kẻ mang toàn bộ thuộc tính và phẩm chất tâm lý đang quy định hình thức hoạt động và những hành vi có ý nghĩa xã hội” (E.V.Sôrôkhôva). Dù khác nhau, nhưng qua các định nghĩa trên ta thấy rằng: Con người trở thành một nhân cách khi đặt con người đó trong sự hoạt động, giao lưu với xã hội. Khi bàn về vấn đề này, Mác cho rằng trong tính hiện thực của nó bản chất con người là tổng hoà các mối quan hệ xã hội, nhận định rất khái quát này đã nói lên bản chất, cấu trúc nhân cách cũng như chỉ ra con đường hình thành nhân cách, nhận định này đã là cơ sở lý luận cho Tâm lý học, Giáo dục học và các ngành khoa học nghiên cứu về con người.Từ những quan niệm về nhân cách, chúng ta thấy rằng cho đến nay vẫn chưa có một trường phái nào giải quyết một cách thoả đáng toàn diện vấn đề bản chất nhân cách.Như vậy, khái niệm nhân cách thường gắn liền với khái niệm con người (ít nói đến cá nhân). Những phẩm chất nhân cách đó là những phẩm chất đòi hỏi ở mỗi con người phải có.Do đó, có thể hiểu: Nhân cách là hệ thống những phẩm giá của một người được đánh giá từ mối quan hệ qua lại của người đó với những người khác, với tập thể, với xã hội và cả với thế giới tự nhiên xung quanh trong mọi cái nhìn xuyên suốt quá khứ, hiện tại và tương lai. Nhân cách là một thứ giá trị được xây dựng và hình thành trong toàn bộ thời gian con người tồn tại trong xã hội, nó đặc trưng cho mỗi con người, thể hiện những phẩm chất bên trong con người nhưng lại mang tính xã hội sâu sắc.2. Tư tưởng phương Đông cổ đại về nhân cáchCác nhà tư tưởng triết học phương Đông cổ đại cho rằng con người là tiểu vũ trụ, mang những đặc tính của vũ trụ. Những đặc tính này chi phối sự phát triển con người. Con người liên hệ với vũ trụ bao la nên con người cần biết được các thông tin của vũ trụ. Thực thể con người là sản phẩm của nguyên lý âm dương, vừa đối lập vừa thống nhất, chứa đựng và chuyển hoá lẫn nhau, trời đất người hợp thành một (thiên địa nhân hợp nhất). Mạnh Tử nhận xét: Khi phát triển hết mình, con người có thể biết trời mà còn hợp nhất với trời làm một.Tính cách của con người chịu ảnh hưởng của ngũ hành và chia ra loại người: Kim, Hoả, Thổ, Mộc, Thuỷ. Người mệnh Kim ăn ở có nghĩa khí, nếu Kim vượng thì tính cách cương trực. Người mệnh Hoả thì lễ nghĩa, đối với mọi người nhã nhặn, lễ độ, thích nói lý luận; nhưng nếu Hoả vượng thì nóng nảy, vội vã, dễ hỏng việc. Người mệnh Thổ trọng chữ tín, nói là làm; nếu Thổ vượng thì hay trầm tĩnh, không năng động, dễ bỏ thời cơ. Người mệnh Mộc hiền từ, lương thiện, độ lượng; Mộc vượng thì tính cách bất khuất. Người mệnh Thuỷ thì khúc khuỷu, quanh co, nhưng thông suốt; nếu Thuỷ vượng thì tính tình hung bạo, dễ gây tai hoạ.Người phương Đông đánh giá con người qua chất là chủ yếu, lượng là phụ. Người phương Đông lấy “Tâm thiện” là lý tưởng. Phương Tây tôn sùng tiến bộ, tôn sùng văn minh vật chất, không quan tâm nhiều đến phẩm chất. Do đó nhiều người đã than phiền rằng đạo lý ngày nay suy đồi, nhân cách con người thoái hoá không bằng ngày xưa. Người phương Đông đề cao tính thiện, tính nhân, thích sự im lặng, nhẹ nhàng, đề cao sự cân bằng không thái quá. Mọi tu nhân, xử thế, chính trị đều hướng tới Thiện. Biết đủ là giàu, giản dị ở vật chất, giản dị trong nội tâm, trong ngôn từ, trong quan hệ với mọi người.Khổng Tử quan niệm về nhân cách con người thể hiện ở Nhân, Nghĩa, Lễ, Trí, Tín. Trong đó Nhân là gốc và chỉ có người “Đại nhân” mới có Nhân.Trên đây là những nét sơ lược về tư tưởng phương Đông cổ đại có liên quan đến nhân cách con người. Nó nói lên hoàn cảnh và phương thức sống của con người phương Đông. Tuy vậy, đây chưa phải là những quan điểm, học thuyết về nhân cách.3. Quan niệm về nhân cách ở Việt NamỞ Việt Nam, theo tác giả Nguyễn Ngọc Bích trong cuốn Tâm lý học nhân cách thì chưa có một định nghĩa nhân cách nào một cách chính thống. Song cách hiểu của người Việt Nam về nhân cách có thể theo các mặt sau đây:Nhân cách được hiểu là con người có đức và tài hay là tính cách và năng lực hoặc là con người có các phẩm chất: Đức, trí, thể, mỹ, lao (lao động).Nhân cách được hiểu như các phẩm chất và năng lực của con ngườiNhân cách được hiểu như phẩm chất của con người mới: Làm chủ, yêu nước, tinh thần quốc tế vô sản, tinh thần lao động.Nhân cách được hiểu như mặt đạo đức, giá trị làm người của con người. Theo cách hiểu này, tác giả Nguyễn Quan Uẩn trong cuốn tâm lý học đại cương (Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội) nêu lên định nghĩa nhân cách như sau:“Nhân cách là tổ hợp những đặc điểm, những thuộc tính tâm lý của cá nhân, biểu hiện bản sắc và giá trị xã hội của con người. Nhân cách là sự tổng hoà không phải các đặc điểm cá thể của con người mà chỉ là những đặc điểm quy định con người như là một thành viên của xã hội, nói lên bộ mặt tâm lý xã hội, giá trị và cốt cách làm người của mỗi cá nhân”.4. Những quan điểm của MacLê nin về nhân cách người cán bộ quản lý. Theo C.Mác, “Con người là tồn tại tự nhiên trực tiếp. Với tư cách của tồn tại tự nhiên, sau đó là tồn tại tự nhiên sống, về mặt nào con người được phú cho sức mạnh tự nhiên, sức mạnh sống là tồn tại tự nhiên hoạt động, những sức mạnh này tồn tại dưới dạng năng khiếu và năng lực, dưới dạng mong muốn”. Về bản chất con người, C.Mác đã viết: “Trong tính hiện thực của nó, bản chất con người là tổng hoà những mối quan hệ xã hội”. Chủ nghĩa MácLênin coi con người là một tồn tại tự nhiên, có tính chất thể chất, một tồn tại sống hiện thực, có tư duy và có ngôn ngữ. Con người là một tồn tại giống loài, nhưng ở mức độ cao nhất của sự phát triển giống loài. Con người vừa là thực thể tự nhiên, vừa là thực thể xã hội. Tính chất xã hội là cơ bản của con người. Cuộc sống xã hội và lao động làm xuất hiện ý thức con người. Như vậy điều kiện bản chất của loài người là lao động, tư duy, ngôn ngữ. Điều này chỉ có được trong quá trình phát triển của lịch sử xã hội loài người.5. Những quan điểm, tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về nhân cách người cán bộ quản lý.Trong cuộc đời hoạt động và lãnh đạo cách mạng của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh quan tâm đặc biệt đến vấn đề xây dựng đội ngũ cán bộ, cán bộ lãnh đạo. Ngay từ năm 1925, bài giảng đầu tiên của Người cho những cán bộ cách mạng trẻ tuổi của Việt Nam là vấn đề “tư cách một người cách mệnh”.Hệ thống quan điểm và tư tưởng của người về xây dựng phẩm chất và năng lực, nhân cách cho đội ngũ cán bộ chứa đựng những nội dung lý luận sâu sắc và ý nghĩa thực tiễn lớn lao. Nhân cách của người cán bộ là sự tổng hòa các yếu tố về phẩm chất và năng lực, trong đó nổi lên là vấn đề năng lực và đạo đức. Việc rèn luyện nhân cách người cán bộ lãnh đạo, quản lý là một nhiệm vụ then chốt, thường xuyên của công tác cán bộ. Theo chủ tịch Hồ Chí Minh, nhân cách người cán bộ thể hiện trước hết ở trung với nước, hiếu với dân. Người coi trung với nước, hiếu với dân là một trong những tiêu chuẩn quan trọng nhất của đạo đức cách mạng và là yếu tố cơ bản của nhân cách người cán bộ, đảng viên. Trong điều kiện cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, trung với nước là dám xả thân vì nền độc lập, tự do của Tổ quốc, dẫu biết rằng đi làm cách mạng thì có thể bị tù đày, nhiều gian khổ, hi sinh cả tính mạng.Trung với nước là phải đặt quyền lợi của Tổ quốc, của Đảng lên trên hết, trước hết. Người cán bộ lãnh đạo là người giữ trọng trách trong bộ máy của hệ thống chính trị càng cần có đức tính hy sinh cho lợi ích của Đảng, của Tổ quốc. Điều này càng đặc biệt quan trọng trong cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, khi các lợi ích đặt ra cho mọi người, trong đó có lợi ích cá nhân trong mối quan hệ với lợi ích của tập thể và lợi ích của Tổ quốc. Theo Hồ Chí Minh cho rằng, không có chế độ nào tôn trọng con người, chú ý đến lợi ích cá nhân đúng đắn và bảo đảm cho nó được thỏa mãn bằng chế độ xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa. Trong lợi ích của Đảng, của Tổ quốc, có lợi ích của cá nhân mình. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã

Lêi c¶m ¬n

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới các Thầy, các Cô giáo Trường chính trị Tỉnh Bắc Giang, đặc biệt là Khoa Xây dựng Đảng và cô giáo Nguyễn Hải Ninh đã giúp đỡ tôi hoàn thành tiểu luận này.

Do khả năng nhận thức còn hạn chế, lại vừa công tác vừa hoàn thành

đề tài, do đó chắc chắn còn nhiều khiếm khuyết Rất mong nhận được ý kiến đóng góp các thầy, cô giáo Trường Chính trị Tỉnh Bắc Giang để tiểu luận được hoàn chỉnh hơn.

Xin chân thành cảm ơn!

NGƯỜI THỰC HIỆN

MỤC LỤC

Mở đầu……… ………

………1

Chương I: Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc xây dựng nhân cách người cán bộ lãnh đạo, quản lý………

………

I Một số quan niệm về nhân cách……… … …………

II Nhân cách người cán bộ lãnh đạo, quản lý……… ……….…

III Yêu cầu xâu dựng nhân cách của người cán bộ lãnh đạo quản lý trong điều kiện phát triển nền kinh tế thị trường định hướng XHCN……… …………

Chương II: Thực trạng và một số giải pháp xây dựng Nhân cách người cán bộ lãnh đạo quản lý ở công ty phân đạm và hoá chất Hà Bắc trong thời kỳ hiện nay………

…

I Đặc điểm tình hình chung về Công ty Phân đạm và Hoá chất Hà Bắc II Thực trạng nhân cách cán bộ quản lý và tình hình thực hiện, kết quả việc thực hiện công tác cán bộ ở Công ty Phân đạm và Hóa chất Hà Bắc hiện nay

III. Những yêu cầu đặc trưng về nhân cách người cán bộ lãnh đạo, quản lý ở Công ty Phân đạm và Hóa chất Hà Bắc……… ……

IV.Một số giải pháp cơ bản nhằm xây dựng, hoàn thiện nhân cách người cán bộ lãnh đạo, quản lý trong công ty Phân đạm và Hóa chất Hà Bắc ……… …

Kết luận ………

Tài liệu tham khảo ……….………

MỞ ĐẦU

Đất nước ta đang bước vào thời kỳ đẩy mạnh công nghiêp hoá, hiện đại hoá.Nhiệm vụ đó rất nặng nề, khó khăn và phức tạp, đòi hỏi Đảng ta phải xâydựng một đội ngũ cán bộ ngang tầm, góp phần thực hiện thành công nhiệm vụchiến lược: Xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Chủ Tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: "Cán bộ là cái gốc của mọi công việc",

"Mọi việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém" Muốn quản lý

được tốt, người lãnh đạo, quản lý cần phải "hiểu người, biết mình và khéo

dùng người" Vậy trước hết, mỗi cán bộ lãnh đạo, quản lý phải "tự hiểu rõ"

mình

Công tác của người cán bộ lãnh đạo, quản lý nói chung phụ thuộc vào nhiềuyếu tố, nhưng một trong những yếu tố có vị trí hàng đầu, giữ vai trò quyếtđịnh đó là nhân cách của họ Vì thế, tương ứng với vị thế và vai trò của mình,người cán bộ lãnh đạo, quản lý phải có một nhân cách mẫu mực, hoàn thiện,cao hơn những người bình thường, có vai trò định hướng, gương mẫu, có ưuthế tác động nhiều mặt, biết tổ chức, tập hợp, lôi cuốn và thúc đẩy mọi ngườicùng hoàn thành nhiệm vụ

Chính vì vậy, việc nghiên cứu, tìm hiểu, nắm được những yếu tố quy định vànhững yêu cầu có tính đặc trưng về nhân cách người lãnh đạo, quản lý có một

ý nghĩa hết sức quan trọng về mặt lý luận và thực tiễn, vừa có tính cơ bản lâudài, vừa là đòi hỏi bức xúc hiện nay

Với những lý do như đã trình bày trên, tôi chọn đề tài: “Vấn đề nhân cách

người cán bộ quản lý Thực trạng và giải pháp hoàn thiện nhân cách người cán bộ lãnh đạo, quản lý ở công ty TNHH một thành viên Phân đạm và Hóa chất Hà Bắc”làm đề tài tốt nghiệp của mình

Đề tài nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn về nhân cách của ngườicán bộ lãnh đạo, quản lý nói chung trong giai đoạn cách mạng hiện nay ởnước ta, nhất là trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN

Trên cơ sở lý luận và thực tiễn, đề tài tập trung nghiên cứu, tìm ra nhữngphẩm chất nhân cách có tính đặc trưng của người lãnh đạo, quản lý ở Công tyPhân đạm và Hóa chất Hà Bắc Từ đó, đề ra giải pháp cơ bản nhằm khôngngừng hoàn thiện và nâng cao phẩm chất nhân cách của họ

Đề tài chỉ giới hạn ở việc nghiên cứu những thực trạng về nhân cách ngườicán bộ lãnh đạo, quản lý ở công ty Phân đạm và Hóa chất Hà Bắc

Bản thân sử dụng một số phương pháp chủ yếu như sau: Phân tích, tổng hợp,khái quát hoá, lôgic lịch sử, thu thập thông tin từ các báo cáo sơ kết, tổng kếthàng năm của Ban thường vụ Đảng ủy Công Phân đạm và Hóa chất Hà Bắc

về công tác xây dựng đảng, công tác cán bộ Trên cơ sở đó làm rõ đặc điểmtình hình của Công ty và cụ thể hoá nhiệm vụ, vị trí, chức năng từ đó, đề ranhững yêu cầu về nhân cách cho phù hợp

Kết cấu của tiểu luận: Ngoài phần mở đầu và kết luận, tiểu luận được kết cấu

thành hai chương chính:

Chương I: Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc xây dựng nhân cách người

cán bộ lãnh đạo, quản lý.

Chương II: Thực trạng và một số giải pháp xây dựng Nhân cách người cán

bộ lãnh đạo quản lý ở công ty phân đạm và hoá chất Hà bắc trong thời kỳ hiện nay

CHƯƠNG I

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC XÂY DỰNG NHÂN CÁCH NGƯỜI CÁN BỘ LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ

I./ MỘT SỐ QUAN NIỆM VỀ NHÂN CÁCH.

1./ Khái niệm về nhân cách trong tâm lý học

Nhân cách là khái niệm cơ bản của Tâm lý học cũng như một số nghành khoahọc khác: Như giáo dục học, đạo đức học, xã hội học, triết học…

Có nhiều định nghĩa về nhân cách, theo tâm lý học có các định nghĩa sau:

“Nhân cách là toàn bộ những đặc điểm, phẩm chất tâm lý cá nhân, quy địnhgiá trị xã hội và hành vi xã hội của họ”

“Nhân cách là tổ hợp những thuộc tính tâm lý của một cá nhân, biểu hiện ởbản sắc và giá trị xã hội của người ấy” (Phạm Minh Hạc)

“Nhân cách, đó là một tổ chức động của các hệ thống tâm - sinh lý trong cánhân, chúng quy định sự thích ứng trọn vẹn của cá nhân đối với môi trườngxung quanh” (G.Allport)

“Nhân cách là tổng hoà các phẩm chất tâm lý, nói lên đặc điểm của từngngười riêng biệt “(R.Meili)

“Nhân cách là con người với tư cách là kẻ mang toàn bộ thuộc tính và phẩmchất tâm lý đang quy định hình thức hoạt động và những hành vi có ý nghĩa

xã hội” (E.V.Sôrôkhôva)

Dù khác nhau, nhưng qua các định nghĩa trên ta thấy rằng: Con người trởthành một nhân cách khi đặt con người đó trong sự hoạt động, giao lưu với xãhội Khi bàn về vấn đề này, Mác cho rằng trong tính hiện thực của nó bảnchất con người là tổng hoà các mối quan hệ xã hội, nhận định rất khái quátnày đã nói lên bản chất, cấu trúc nhân cách cũng như chỉ ra con đường hìnhthành nhân cách, nhận định này đã là cơ sở lý luận cho Tâm lý học, Giáo dụchọc và các ngành khoa học nghiên cứu về con người

Từ những quan niệm về nhân cách, chúng ta thấy rằng cho đến nay vẫn chưa

có một trường phái nào giải quyết một cách thoả đáng toàn diện vấn đề bảnchất nhân cách

Như vậy, khái niệm nhân cách thường gắn liền với khái niệm con người (ít

nói đến cá nhân) Những phẩm chất nhân cách đó là những phẩm chất đòi hỏi

ở mỗi con người phải có

Do đó, có thể hiểu: Nhân cách là hệ thống những phẩm giá của một người

được đánh giá từ mối quan hệ qua lại của người đó với những người khác, với tập thể, với xã hội và cả với thế giới tự nhiên xung quanh trong mọi cái nhìn xuyên suốt quá khứ, hiện tại và tương lai Nhân cách là một thứ giá trị được xây dựng và hình thành trong toàn bộ thời gian con người tồn tại trong

xã hội, nó đặc trưng cho mỗi con người, thể hiện những phẩm chất bên trong con người nhưng lại mang tính xã hội sâu sắc.

2./ Tư tưởng phương Đông cổ đại về nhân cách

Các nhà tư tưởng triết học phương Đông cổ đại cho rằng con người là tiểu vũtrụ, mang những đặc tính của vũ trụ Những đặc tính này chi phối sự pháttriển con người Con người liên hệ với vũ trụ bao la nên con người cần biếtđược các thông tin của vũ trụ Thực thể con người là sản phẩm của nguyên lý

âm dương, vừa đối lập vừa thống nhất, chứa đựng và chuyển hoá lẫn nhau,trời - đất - người hợp thành một (thiên - địa - nhân hợp nhất) Mạnh Tử nhậnxét: Khi phát triển hết mình, con người có thể biết trời mà còn hợp nhất vớitrời làm một

Tính cách của con người chịu ảnh hưởng của ngũ hành và chia ra loại người:Kim, Hoả, Thổ, Mộc, Thuỷ Người mệnh Kim ăn ở có nghĩa khí, nếu Kimvượng thì tính cách cương trực Người mệnh Hoả thì lễ nghĩa, đối với mọingười nhã nhặn, lễ độ, thích nói lý luận; nhưng nếu Hoả vượng thì nóng nảy,vội vã, dễ hỏng việc Người mệnh Thổ trọng chữ tín, nói là làm; nếu Thổvượng thì hay trầm tĩnh, không năng động, dễ bỏ thời cơ Người mệnh Mộchiền từ, lương thiện, độ lượng; Mộc vượng thì tính cách bất khuất Ngườimệnh Thuỷ thì khúc khuỷu, quanh co, nhưng thông suốt; nếu Thuỷ vượng thìtính tình hung bạo, dễ gây tai hoạ

Người phương Đông đánh giá con người qua chất là chủ yếu, lượng là phụ.Người phương Đông lấy “Tâm thiện” là lý tưởng Phương Tây tôn sùng tiến

bộ, tôn sùng văn minh vật chất, không quan tâm nhiều đến phẩm chất Do đónhiều người đã than phiền rằng đạo lý ngày nay suy đồi, nhân cách con ngườithoái hoá không bằng ngày xưa Người phương Đông đề cao tính thiện, tínhnhân, thích sự im lặng, nhẹ nhàng, đề cao sự cân bằng không thái quá Mọi tunhân, xử thế, chính trị đều hướng tới Thiện Biết đủ là giàu, giản dị ở vật chất,

giản dị trong nội tâm, trong ngôn từ, trong quan hệ với mọi người.Khổng Tử quan niệm về nhân cách con người thể hiện ở Nhân, Nghĩa, Lễ,Trí, Tín Trong đó Nhân là gốc và chỉ có người “Đại nhân” mới có Nhân.Trên đây là những nét sơ lược về tư tưởng phương Đông cổ đại có liên quanđến nhân cách con người Nó nói lên hoàn cảnh và phương thức sống của conngười phương Đông Tuy vậy, đây chưa phải là những quan điểm, học thuyết

về nhân cách

3./ Quan niệm về nhân cách ở Việt Nam

Ở Việt Nam, theo tác giả Nguyễn Ngọc Bích trong cuốn Tâm lý học nhâncách thì chưa có một định nghĩa nhân cách nào một cách chính thống Songcách hiểu của người Việt Nam về nhân cách có thể theo các mặt sau đây:Nhân cách được hiểu là con người có đức và tài hay là tính cách và năng lựchoặc là con người có các phẩm chất: Đức, trí, thể, mỹ, lao (lao động)

Nhân cách được hiểu như các phẩm chất và năng lực của con người

Nhân cách được hiểu như phẩm chất của con người mới: Làm chủ, yêu nước,tinh thần quốc tế vô sản, tinh thần lao động

Nhân cách được hiểu như mặt đạo đức, giá trị làm người của con người Theocách hiểu này, tác giả Nguyễn Quan Uẩn trong cuốn tâm lý học đại cương(Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội) nêu lên định nghĩa nhân cách như sau:

“Nhân cách là tổ hợp những đặc điểm, những thuộc tính tâm lý của cá nhân, biểu hiện bản sắc và giá trị xã hội của con người Nhân cách là sự tổng hoà không phải các đặc điểm cá thể của con người mà chỉ là những đặc điểm quy định con người như là một thành viên của xã hội, nói lên bộ mặt tâm lý - xã hội, giá trị và cốt cách làm người của mỗi cá nhân”.

4./ Những quan điểm của Mac-Lê nin về nhân cách người cán bộ quản lý

Theo C.Mác, “Con người là tồn tại tự nhiên trực tiếp Với tư cách của tồn tại

tự nhiên, sau đó là tồn tại tự nhiên sống, về mặt nào con người được phú chosức mạnh tự nhiên, sức mạnh sống là tồn tại tự nhiên hoạt động, những sứcmạnh này tồn tại dưới dạng năng khiếu và năng lực, dưới dạng mong muốn”

Về bản chất con người, C.Mác đã viết: “Trong tính hiện thực của nó, bản chấtcon người là tổng hoà những mối quan hệ xã hội”

Chủ nghĩa Mác-Lênin coi con người là một tồn tại tự nhiên, có tính chất thểchất, một tồn tại sống hiện thực, có tư duy và có ngôn ngữ Con người là một

tồn tại giống loài, nhưng ở mức độ cao nhất của sự phát triển giống loài Conngười vừa là thực thể tự nhiên, vừa là thực thể xã hội Tính chất xã hội là cơbản của con người Cuộc sống xã hội và lao động làm xuất hiện ý thức conngười Như vậy điều kiện bản chất của loài người là lao động, tư duy, ngônngữ Điều này chỉ có được trong quá trình phát triển của lịch sử xã hội loàingười.

5./ Những quan điểm, tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về nhân cách người cán bộ quản lý.

Trong cuộc đời hoạt động và lãnh đạo cách mạng của mình, Chủ tịch Hồ ChíMinh quan tâm đặc biệt đến vấn đề xây dựng đội ngũ cán bộ, cán bộ lãnh đạo.Ngay từ năm 1925, bài giảng đầu tiên của Người cho những cán bộ cáchmạng trẻ tuổi của Việt Nam là vấn đề “tư cách một người cách mệnh”

Hệ thống quan điểm và tư tưởng của người về xây dựng phẩm chất và nănglực, nhân cách cho đội ngũ cán bộ chứa đựng những nội dung lý luận sâu sắc

và ý nghĩa thực tiễn lớn lao Nhân cách của người cán bộ là sự tổng hòa cácyếu tố về phẩm chất và năng lực, trong đó nổi lên là vấn đề năng lực và đạođức Việc rèn luyện nhân cách người cán bộ lãnh đạo, quản lý là một nhiệm

vụ then chốt, thường xuyên của công tác cán bộ

Theo chủ tịch Hồ Chí Minh, nhân cách người cán bộ thể hiện trước hết ở

"trung với nước, hiếu với dân" Người coi trung với nước, hiếu với dân là mộttrong những tiêu chuẩn quan trọng nhất của đạo đức cách mạng và là yếu tố

cơ bản của nhân cách người cán bộ, đảng viên Trong điều kiện cách mạngdân tộc dân chủ nhân dân, trung với nước là dám xả thân vì nền độc lập, tự docủa Tổ quốc, dẫu biết rằng đi làm cách mạng thì có thể bị tù đày, nhiều giankhổ, hi sinh cả tính mạng

Trung với nước là phải đặt quyền lợi của Tổ quốc, của Đảng lên trên hết,trước hết Người cán bộ lãnh đạo là người giữ trọng trách trong bộ máy của

hệ thống chính trị càng cần có đức tính hy sinh cho lợi ích của Đảng, của Tổquốc Điều này càng đặc biệt quan trọng trong cơ chế thị trường định hướng

xã hội chủ nghĩa, khi các lợi ích đặt ra cho mọi người, trong đó có lợi ích cánhân trong mối quan hệ với lợi ích của tập thể và lợi ích của Tổ quốc Theo

Hồ Chí Minh cho rằng, không có chế độ nào tôn trọng con người, chú ý đếnlợi ích cá nhân đúng đắn và bảo đảm cho nó được thỏa mãn bằng chế độ xãhội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa Trong lợi ích của Đảng, của Tổ quốc, cólợi ích của cá nhân mình Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: vào Đảng là tựnguyện; nếu vào Đảng mà sợ hy sinh thì đừng vào Đảng hoặc khoan hãy vào,

để khi nào rèn được đức tính hy sinh rồi hãy vào Mọi người, kể cả những cán

bộ lãnh đạo, quản lý được khuyến khích làm giàu, nhưng đó là làm giàu chínhđáng, chứ không phải làm giàu với bất cứ giá nào, làm giàu bất chấp đạo lý,làm giàu bằng tham nhũng, dùng mọi biện pháp kể cả vi phạm pháp luật đểlàm giầu, lấy của công làm của riêng đặt lợi ích của riêng mình lên trên tậpthể

Còn “hiếu với dân” là bao hàm cả hiếu với cha mẹ, có tình yêu thương tronggia đình, nghĩa là có một “đời tư trong sáng” Trong khái niệm "nhân cách"của một con người, thường người ta hiểu có điểm nhấn về mặt này nhiều hơn.Đứng trước dân, đang ở vị trí lãnh đạo, quản lý mà người cán bộ, đảng viênnêu gương xấu (chẳng hạn như tư cách đạo đức, lối sống không tốt; tácphong, phong cách chưa tốt; con cái hư; bản thân thì chưa đối xử tốt với vợ(chồng) con, với ông bà, cha mẹ, với anh em, v.v.) thì tất yếu sẽ dẫn đến tìnhtrạng không lãnh đạo, quản lý được ai một cách thực chất; nói không ai nghe,làm không ai theo, là đạo đức giả, gây phản cảm Hiếu với dân không ở đâu

xa, mà trước hết chính ngay ở trong gia đình, họ tộc, xóm giềng của bản thânngười cán bộ lãnh đó

Nhân cách của người cán bộ lãnh đạo, quản lý còn biểu hiện ở đức tính cần,kiệm, liêm, chính, chí công vô tư - điều mà Chủ tịch Hồ Chí Minh rất coitrọng trong việc rèn luyện đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên

Cần, theo quan điểm của Hồ Chí Minh ngoài việc đòi hỏi người cán bộ phải

cần cù, siêng năng, chịu khó, biết vượt qua khó khăn, gian khổ để làm việc,còn là yêu cầu tăng năng suất lao động Đây là một quan điểm hợp vớinguyên lý của chủ nghĩa Mác - Lê-nin khi coi năng suất lao động chính là mộtđiều kiện cốt yếu để chủ nghĩa xã hội chiến thắng chủ nghĩa tư bản Năng suấtlao động của mỗi cá nhân là điều kiện để tạo thành năng suất lao động xã hội,nhưng điều đó mới chỉ nói lên phần nào sự phát triển kinh tế, chứ chưa phảnánh được nhiều tăng năng suất lao động xã hội Đức tính "cần" của người cán

bộ lãnh đạo, quản lý hiện nay là phải chú ý tới hiệu quả, chất lượng công tác,phải đo được bằng kết quả cụ thể của từng người, từng ngành, từng địaphương, từng đơn vị

Kiệm, theo Hồ Chí Minh, đó là tiết kiệm Hồ Chí Minh chỉ rõ: cần phải đi đôi

với kiệm; cần mà không kiệm thì tiền như “gió vào nhà trống” Thực tế hiệnnay, lãng phí biểu hiện ở nhiều mặt: lãng phí tiền của trong đầu tư; lãng phítrong chi tiêu; lãng phí thì giờ, v.v Điều đáng chú ý nhất, đáng nhấn mạnhnhất trong quan điểm này của Hồ Chí Minh là ở chỗ, kiệm không có nghĩa là

bủn xỉn, mà là việc gì đáng chi thì phải chi, việc gì chưa đáng chi thì khoanhẵng chi, việc gì không đáng chi thì dứt khoát không chi Đây chính là bài học

cơ bản nhất, lâu dài nhất, cần phải học cả đời người, đối với mọi đối tượng, từcon người bình thường và càng đặc biệt hơn đối với người cán bộ lãnh đạo,quản lý Người cán bộ lãnh đạo, quản lý là những người nắm quyền, nắm tiền,nếu không chịu rèn luyện đức tính tiết kiệm theo quan điểm và tấm gương của

Hồ Chí Minh thì rất dễ bị tha hoá nhân cách

Liêm, Chủ tịch Hồ Chí Minh coi đức "liêm" của con người ta là điểm quan

trọng Liêm là liêm khiết, là trong sạch, không tham ô, tham lam (cả tiền bạc,địa vị,v.v ) Đức tính liêm khiết là một biểu hiện rất rõ của nhân cách conngười Trong hoàn cảnh hiện nay, người cán bộ không những cần rèn chomình đức tính không tham lam, không tham nhũng mà còn phải đấu tranhkhông khoan nhượng chống lại những biểu hiện tham nhũng Hồ Chí Minhgọi tham ô, lãng phí, quan liêu với đúng nghĩa của nó là "giặc nội xâm” Điềuchú ý nữa trong vận dụng quan điểm của Hồ Chí Minh về vấn đề này là phải

đề phòng và khắc phục bệnh tham danh vọng, địa vị Với những biện pháp,thủ đoạn để có được chức vụ này nọ hay gọi là "chạy chức, chạy quyền", thì

đó là điều đáng báo động về nhân cách người cán bộ, đảng viên

Chính, theo quan điểm của Hồ Chí Minh là không tà, là thẳng thắn; việc thiện

dù nhỏ cũng cố làm, việc ác dù nhỏ cũng cố tránh Rèn luyện đức tính "chính"theo quan điểm của Hồ Chí Minh cũng có nghĩa là người cán bộ lãnh đạo,quản lý phải có thái độ rõ ràng, trong cuộc sống và công tác luôn yêu cáithiện, ghét cái ác; luôn hành động, làm gương cho mọi người Chủ tịch HồChí Minh đã nhấn mạnh: "Tự mình phải chính trước, mới giúp được ngườikhác chính Mình không chính mà muốn người khác chính là vô lý"

Chí công vô tư là một đức tính nữa của nhân cách người cán bộ, đảng viên

mà Hồ Chí Minh đề cập Chí công vô tư là chống chủ nghĩa cá nhân - một thứbệnh mà Hồ Chí Minh cho đó là "bệnh mẹ" đẻ ra muôn vàn "bệnh con" Rènđức tính này theo gương Hồ Chí Minh, người cán bộ phải luôn có ý thức vàhành động chăm lo đến lợi ích của Đảng, của Tổ quốc Trong điều kiện hiệnnay, người cán bộ phải vừa tôn trọng tập thể, bảo đảm dân chủ, người cán bộphải dám làm, dám chịu trách nhiệm, có tính quyết đoán mới có thể hoànthành tốt mọi công việc và nhiệm vụ được giao

Người cán bộ thể hiện ở thường xuyên nói đi đôi với làm Đạo đức cách mạngkhông phải cứ tự nhiên mà có, mà phải là kết quả của sự rèn luyện thườngxuyên trong suốt cuộc đời Tự giác, tự nguyện, tự tu dưỡng nhân cách phải trở

thành nếp sống hằng ngày của người cán bộ Hồ Chí Minh quan niệm: “một

con người hôm qua là vĩ đại, được mọi người yêu mến thì hôm nay không còn

là vĩ đại nữa, nếu lòng mình không trong sáng”

Nhân cách của người cán bộ còn biểu hiện ở mối quan hệ thống nhất giữa nói

và làm, điều mà trong tác phẩm “Đường kách mệnh”, Hồ Chí Minh đã nêu rõ:

"Nói thì phải làm" Hiện nay, có không ít cán bộ chỉ nói mà không làm, nóinhiều làm ít, nói một đằng làm một nẻo Chủ tịch Hồ Chí Minh là một tấmgương sáng về nói đi đôi với làm Là người cán bộ mà nói không đi đôi vớilàm thì sẽ bị sa vào lối đạo đức giả, phản tác dụng trong việc thực hiện nhiệm

vụ của cơ quan, đơn vị

Nhân dân ta đang tiến hành sự nghiệp đổi mới đất nước Đất nước ta đang cầnnhững tấm gương mẫu mực, luôn biết học tập và làm theo tấm gương đạođức, phong cách Hồ Chí Minh và chỉ có như vậy người cán bộ lãnh đạo sẽ tạonên sức mạnh của toàn hệ thống chính trị thực hiện thành công sự nghiệp xâydựng và bảo vệ Tổ quốc Người giữ chức vụ càng cao, trọng trách càng lớncàng phải đòi hỏi nhiều hơn về nhân cách, tư tưởng, phong cách

II./ NHÂN CÁCH NGƯỜI CÁN BỘ LÃNH ĐẠO QUẢN LÝ.

1./ Đặc điểm của nhân cách:

1.2 Tính thống nhất:

Nhân cách là một chỉnh thể thống nhất giữa phẩm chất và năng lực, giữa đức

và tài, giữa yếu tố sinh học và yếu tố xã hội, giữa cái bên trong và cái bênngoài, giữa cá nhân với xã hội Đức và tài có mối quan hệ chặt chẽ biệnchứng với nhau Trong cái đức có cái tài, trong cái tài có cái đức, trong phẩmchất và năng lực của một cá nhân con người phải luôn thống nhất với nhau

1.3 Tính ổn định của nhân cách:

Nhân cách là tổ hợp các thuộc tính tâm lý tương đối ổn định, tiềm tàng trongmỗi cá nhân Vì thế, nhân cách là cái sinh thành và phát triển trong suốt cuộcđời của mỗi con người, do đó nhân cách có tính ổn định tương đối của nó.Tính ổn định của nhân cách cao hay thấp là tùy thuộc vào mức độ hoàn thiệnnhân cách của người đó Các đặc điểm nhân cách, các phẩm chất nhân cáchtương đối khó hình thành và cũng khó mất đi Trong thực tế từng nét nhâncách có thể bị thay đổi do cuộc sống, nhưng nhìn một cách tổng thể thì chúngvẫn tạo thành một cấu trúc trọn vẹn, tương đối ổn định

1.4 Tính tích cực của nhân cách:

Nhân cách vừa là chủ thể của hoạt động, vừa là sản phẩm của chính hoạt độnggiao tiếp, nghĩa là nó có tính tích cực của mình Tính tích cực của nhân cáchđược thể hiện ở những hoạt động muôn màu, muôn vẻ và đa dạng, song đềutác động tích cực vào sự phát triển của xã hội Do vậy, tính tích cực của nhâncách được quy định bởi hệ thống nhu cầu của cá nhân.

1.5 Tính giao lưu của cá nhân:

Nhân cách chỉ có thể được hình thành và phát triển trên cơ sở giao lưu và hoạtđộng Bởi lẽ trên cơ sở giao lưu, cá nhân mới có điều kiện để lĩnh hội, học hỏi

để tiếp nhận các giá trị của xã hội, các chuẩn mực đạo đức, từ đó mà hoànthiện nhân cách của mình, mới có điều kiện đóng góp những giá trị của cánhân trong sự phát triển của cộng đồng, của xã hội Từ đó mà mỗi cá nhânđược đánh giá, được nhìn nhận, được thẩm định theo quan điểm của xã hội

2./ Cấu trúc của nhân cách.

Nói đến cấu trúc nhân cách, chính là nói tới các thành phần của nhân cách.Xét về mặt tâm lý, theo tư tưởng Hồ Chí Minh, cấu trúc tổng quát của nhâncách có hai thành phần chính: Đức và tài, trong đó đức là nền tảng Đức thể

hiện phẩm chất và tài thể hiện năng lực của con người Có bốn nhóm: Xu

hướng, tính cách, khí chất, năng lực đan xen trong phẩm chất đức và tài.

Chính đức và tài cấu thành phẩm chất trên Nhân cách của người lãnh đạo nóichung và cán bộ quản lý trong ngành giáo dục nói riêng:

2.1 Phẩm chất chính trị tư tưởng.

Đó là khuynh hướng hoạt động chính trị xã hội và lập trường chính trị củangười quản lý, được biểu hiện cụ thể trong ý thức chính trị trong công việcthường ngày, người quản lý luôn ý thức được hậu quả về mặt chính trị củahoạt động quản lý của mình Nhạy bén trong việc vận dụng đường lối, chínhsách, nghị quyết của Đảng và Nhà nước vào công việc của mình và biết đánhgiá con người theo những tiêu chuẩn chính trị

2.2 Phẩm chất tâm lý đạo đức.

Đó là trình độ trưởng thành về ý thức đạo đức, hành vi đạo đức và lập trườngđạo đức của người quản lý Một số phẩm chất tâm lý cụ thể gồm lòng say mêcông việc, lòng nhân ái, sự công bằng, tính tự chủ, sự cân xứng hài hoà giữa

lý luận và thực tiễn, giữa nghị lực và trí tuệ, giữa nói và làm

Người quản lý phải làm gì để tạo niềm tin và là chỗ dựa vững chắc cho quầnchúng Ở người quản lý, nói ít làm nhiều cũng chưa hẳn là tốt mà lời nói phải

đi đôi với việc làm; có như vậy mới thể hiện được vai trò giải thích, tuyêntruyền, vận động, thuyết phục quần chúng của người quản lý.

2.3 Năng lực quản lý, tổ chức chuyên môn.

Đó là khả năng tổ chức hoạt động trong lĩnh vực chuyên môn người cán bộquản lý phụ trách, nghiên cứu khoa học có hiệu quả, áp dụng các tiến bộ khoahọc vào trong sản xuất Muốn vậy, người cán bộ quản lý phải có trình độ họcvấn nhất định, trình độ văn hoá sâu sắc, phải có kinh nghiệm trong lĩnh vựcchuyên môn và có năng lực tổ chức Phải tinh nhạy về mặt tâm lý, tình cảm

và có đầu óc tâm lý thực tế

Người lãnh đạo phải kiên quyết, phê và tự phê đúng mức, biết khai thác tàinăng, trí tuệ của nhân viên Họ phải có tính năng động về trí tuệ, tốc độ suynghĩ nhanh, linh hoạt, nhạy bén, có tinh thần phê phán khoa học mọi hiệntượng, mọi quá trình

Người lãnh đạo còn phải có năng lực dự báo tình huống trong lãnh đạo, quảnlý… Cuối cùng, cán bộ lãnh đạo quản lý phải thường xuyên học tập, tu dưỡngphẩm chất đạo đức để nâng cao uy tín cá nhân kết hợp với uy tín, quyền lực,chức vụ trong xã hội, ngành giao cho để hoạt động lãnh đạo, quản lý được

thuận lợi, có hiệu quả Người cán bộ quản lý phải thực sự là “tấm gương

sáng” cho cán bộ nhân viên noi theo.

Người quản lý phải biết tổ chức hoạt động, sử dụng đúng người đúng việc.Phải có trình độ chuyên môn, trình độ văn hóa và kinh nghiệm lãnh đạo quản

lý Người quản lý bao giờ cũng là người “biết trước, nghe hết và nói sau

cùng”.

3./ Biểu hiện của nhân cách:

3.1 Năng lực tổ chức công việc:

Người cán bộ quản lý phải biết tổ chức công việc, sắp xếp và ra các quyếtđịnh theo thẩm quyền của mình Có nhiều người khi làm việc chỉ riêng mìnhđạt hiệu quả rất cao nhưng không có khả năng tổ chức cho nhiều người cùngthực hiện Vì vậy, năng lực tổ chức công việc tập thể là yếu tố rất quan trọngcủa người cán bộ quản lý trong các bộ phận sản xuất

3.2 Năng lực lãnh đạo:

Đây chính là khả năng lan truyền nghị lực và ý chí của người cán bộ quản lýđối với tập thể, từ đó khơi dậy ở mọi người tính tích cực hoạt động và lao

động một cách tự giác Mác và Lê-nin đều cho rằng chỉ có lao động tự giácmới có khả năng sáng tạo Rõ ràng trong điều kiện ngày nay, trong sự yêu cầukhắt khe của xã hội, trong thời đại phát triển ứng dụng khoa học công nghệ vàứng dụng xử lý thông tin, để thành công thì yếu tố sáng tạo trong mọi hìnhthức hoạt động là vô cùng quan trọng Trong công việc đòi hỏi người quản lýphải có tính kiên quyết, có phê bình và tự phê bình một cách đúng mức, cókhả năng khai thác trí tuệ của người khác, có tính tự chủ, có trình độ văn hoácao và có cái tâm trong sáng.

3.3 Tính năng động về trí tuệ:

Thể hiện ở cấp độ suy nghĩ nhanh, linh hoạt nhạy bén với cái mới, có tinhthần phê phán khoa học đối với mọi sự vật hiện tượng và quá trình, có nănglực dự báo sự phát triển của các sự vật hiện tượng trong thực tế

4./ Con đường hình thành và phát triển nhân cách người cán bộ quản lý.

Nhân cách không phải tự nhiên mà có mà mỗi cá nhân phải trải qua quá trìnhrèn luyện lâu dài Tâm lý học đã chỉ ra các yếu tố quy định sự hình thànhnhân cách:

Giáo dục: Không ai sinh ra đã là người lãnh đạo Muốn trở thành người lãnh

đạo trước tiên phải được giáo dục, đào tạo trở thành con người với tư cách làthành viên của xã hội

Quá trình hình thành và phát triển nhân cách của con người thực tế là quátrình hoạt động của cá nhân để lĩnh hội những kinh nghiệm lịch sử - xã hội.Quá trình này được thực hiện nhờ hệ thống giáo dục và đào tạo Giáo dụcđược coi là một hoạt động chuyên môn của xã hội, nhằm tác động một cách

có mục đích đến cá nhân để hình thành ở cá nhân đó hệ thống những phẩmchất tâm lý phù hợp với mục tiêu đào tạo của xã hội đặt ra

Đối với người cán bộ lãnh đạo quản lý hiện nay cần phải được giáo dục, đàotạo, bồi dưỡng nắm vững những hệ thống những tri thức khoa học, những trithức về đạo đức, những kỹ năng, kỹ xảo về quản lý Điều quan trọng là phảitrang bị cho người lãnh đạo hệ thống quan điểm của chủ nghĩa Mác -Lê Nin

và tư tưởng Hồ Chí Minh; những tri thức về tâm lý con người, về công nghệquản lý, lãnh đạo

Hoạt động: Môi trường xã hội, giáo dục của xã hội có vai trò quan trọng đối

với sự hình thành và phát triên nhân cách Tuy nhiên, ảnh hưởng của môitrường và giáo dục chỉ diễn ra thông qua hoạt động của chính con người

Cuộc sống con người là một dòng hoạt động kế tiếp nhau Nếu không hoạtđộng con người không thể tồn tại và phát triển được Nhân cách được hìnhthành, phát triển và cũng được bộc lộ trong hoạt động Hoạt động của cá nhân

có vai trò quyết định trực tiếp đến sự hình thành và phát triển nhân cách

Giao lưu: Giao lưu là một hoạt động nhằm thiết lập và vận hành các quan hệ

giữa người với người Nếu không có giao lưu thì cá nhân sẽ không thể trởthành một nhân cách

Các quan hệ trong giao lưu còn giúp cá nhân so sánh mình với những đốitượng giao tiếp và qua đó tự nhận thức đúng về mình, tự hoàn thiện mình

Chính quá trình “tự thân vận động” của mỗi người có nguồn gốc từ giao lưu.

Trong quá trình quản lý, lãnh đạo, giao lưu là hoạt động chủ yếu trong mốiquan hệ với tổ chức với người dưới quyền Nếu không có hoạt động giao lưuthường xuyên thì không thể diễn ra hoạt động của người lãnh đạo Nhờ giaolưu người lãnh đạo nắm được tình hình của quần chúng để có thể điều chỉnhmình, chỉ đạo tốt việc ra quyết định, thực hiện quyết định quản lý

Tập thể: Các tập thể cơ quan, đơn vị sản xuất, đoàn thể xã hội là môi trường

quan trọng để người lãnh đạo rèn luyện nhân cách của mình Với tư cách làchủ thể quản lý, người lãnh đạo tiến hành hoạt động quản lý thông qua cáccon người trong tập thể và nhờ đó mà phát triển nhân cách Ngược lại, trongquá trình chỉ đạo, quản lý, chính bản thân người lãnh đạo lại được tập thểnhận xét thừa nhận hay không thừa nhận Phê bình và tự phê bình là phươngtiện có hiệu quả nhằm giúp người lãnh đạo phát triển nhân cách

III./ YÊU CẦU XÂY DỰNG NHÂN CÁCH CỦA NGƯỜI CÁN BỘ LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ TRONG ĐIỀU KIỆN PHÁT TRIỂN NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XHCN.

1./ Yêu cầu chung:

Cán bộ lãnh đạo, quản lý doanh nghiệp nhà nước là một bộ phận quan trọngtrong đội ngũ cán bộ của hệ thống chính trị ở nước ta Đó là những người trựctiếp điều hành hoạt động của doanh nghiệp nhà nước, lấy hoạt động sản xuấtkinh doanh làm đối tượng, dựa trên cơ sở phân tích kinh tế – kỹ thuật và hạchtoán kinh tế nhằm đạt được hiệu quả sản xuất kinh doanh và hiệu quả kinh tế

xã hội tối đa; đồng thời chịu sự quản lý của Đảng và Nhà nước

Đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý doanh nghiệp nhà nước gồm: các thành viênHội đồng quản trị (đối với các doanh nghiệp có Hội đồng quản trị); tổng giámđốc, giám đốc, phó tổng giám đốc, phó giám đốc, kế toán trưởng và những

chức danh trưởng phòng, phó trưởng phòng (ban) trong doanh nghiệp; cácchuyên gia, nghệ nhân và các viên chức chuyên môn, nghiệp vụ Ngoài ra,trong tiến trình mở rộng cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, thì những cán

bộ được giao đại diện phần vốn của nhà nước tại các doanh nghiệp cổ phầncũng thuộc đội ngũ này

Sự thành công hay thất bại trong sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp (kể cảquy mô lớn, vừa hoặc nhỏ) phụ thuộc vào hiệu quả quản lý, điều hành củagiám đốc doanh nghiệp Giám đốc doanh nghiệp được coi là một nghề, đòihỏi phải có những tiêu chuẩn riêng về phẩm chất chính trị, phẩm chất đạođức, năng lực chuyên môn và năng lực tổ chức quản lý doanh nghiệp, đặc biệttrong bối cảnh kinh tế thị trường, hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay

Trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, đòi hỏi những ngườicán bộ lãnh đạo, quản lý phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định mụctiêu độc lập dân tộc và CNXH Họ phải có tầm nhìn xa, dự báo đúng tìnhhình, có tính can đảm, có tri thức, giỏi về quản lý hiện đại, có tài trí, dámkhám phá, giàu ý thức, thích ứng nhanh với yêu cầu của xã hội Người cán bộquản lý giỏi không những cần thiết để đảm bảo nâng cao hiệu quả hoạt độngcủa cơ quan đơn vị mình phụ trách mà còn là vốn quý cho sự phát triển củađất nước

2./ Một số yêu cầu cơ bản đối với người cán bộ lãnh đạo, quản lý trong doanh nghiệp nhà nước:

Nghị quyết Hội nghị Trung ương 3 (khóa VIII) đã đề ra những yêu cầu về tiêuchuẩn chung cho đội ngũ cán bộ quản lý (trong đó có cán bộ lãnh đạo, quản lýdoanh nghiệp nhà nước) trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đạihóa và hội nhập kinh tế quốc tế Những yêu cầu về tiêu chuẩn chung này đượctiếp tục cụ thể hóa ở hai mặt là phẩm chất và năng lực như sau:

Ở từng cấp quản lý trong doanh nghiệp cụ thể hóa đường lối, quan điểm vànội dung quản lý, biểu hiện ở việc làm, kết quả cống hiến vào sự phát triểncủa doanh nghiệp trong sự phát triển chung của đất nước.

Khi xem xét đánh giá phẩm chất chính trị của từng cán bộ quản lý phải dựavào việc xem xét người đó đã tìm tòi, đã cống hiến được gì vào sự phát triểncủa doanh nghiệp, của địa phương, của ngành và cả nước, vào việc bảo đảm

và không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người lao độngtrong doanh nghiệp Đây chính là tiêu thức cơ bản nhất để đánh giá cán bộ.Yêu cầu cụ thể về phẩm chất chính trị của mỗi cán bộ lãnh đạo, quản lý doanhnghiệp nhà nước cần phải có là:

- Có quan điểm, lập trường chính trị vững vàng, có bản lĩnh và kiên địnhtrong công việc được giao Có ý chí và có khả năng làm giàu cho doanhnghiệp và bản thân Thích ứng với sự thay đổi của cơ chế thị trường, năngđộng, sáng tạo trong công việc, phục vụ lợi ích chung của cộng đồng

- Có khả năng tự hoàn thiện, tự quản lý, đánh giá kết quả công việc của bảnthân, đánh giá con người mà mình quản lý theo tiêu chuẩn chính trị

- Biết biến nhận thức chính trị của mình thành nhận thức chính trị của mọingười, tạo được lòng tin và lôi cuốn mọi người cùng tham gia

b Về phẩm chất đạo đức:

- Trước hết, người cán bộ lãnh đạo, quản lý với tư cách là một công dân, phảisống và làm việc theo tiêu chuẩn đạo đức một công dân, phải lấy việc gươngmẫu sống và làm việc theo pháp luật là tiêu chuẩn đạo đức cơ bản

- Yêu cầu đặc thù của chức nghiệp quản lý doanh nghiệp là phải quản lý mộttập thể con người, đòi hỏi mỗi cán bộ quản lý phải biết chăm lo đến conngười, tập thể, cộng đồng, biểu hiện qua việc làm phải công bằng, công tâm,khách quan, có văn hóa, tôn trọng con người, có đạo đức trong kinh doanh

- Là tấm gương cho người dưới quyền và người lao động trực tiếp noi theo.Điều đó đòi hỏi mỗi cán bộ lãnh đạo, quản lý doanh nghiệp phải là người cần,kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, khiêm tốn, trung thực, thẳng thắn, khôngtham nhũng, không cơ hội, không vụ lợi, thực hiện bình đẳng giữa cống hiến

và hưởng thụ, giữa quyền hạn và trách nhiệm Có ý thức tổ chức kỷ luật, đượcquần chúng tín nhiệm

2.2 Yêu cầu về năng lực:

Năng lực của cán bộ quản lý doanh nghiệp là khả năng hoàn thành có kết quảmột loạt hoạt động trong doanh nghiệp Năng lực bao gồm năng lực chuyênmôn và năng lực tổ chức quản lý.

a Năng lực chuyên môn:

Chuyển sang nền kinh tế thị trường, lĩnh vực chuyên môn có sự thay đổi lớn

và cũng đặt ra đòi hỏi rất cao về kiến thức chuyên môn

- Trước hết, cán bộ quản lý doanh nghiệp phải có kiến thức chuyên môn vềlĩnh vực được giao trách nhiệm quản lý, biết sử dụng và tập hợp các chuyêngia giỏi, các cán bộ chuyên môn dưới quyền, giao đúng việc và tạo điều kiệncho mọi người phát huy khả năng chuyên môn, nghiệp vụ phục vụ nhiệm vụ

và lợi ích chung của doanh nghiệp

- Phải có kiến thức kinh tế thị trường, luật pháp và thông lệ quốc tế, kiến thức

về khoa học công nghệ, nắm vững bản chất và cơ chế vận động của quy luậtthị trường để ứng xử, lựa chọn các phương án kinh doanh; để sử dụng công cụđiều tiết kinh tế thị trường trong quản lý và điều hành doanh nghiệp

- Phải có kiến thức về khoa học quản lý hiện đại, hoạt động theo nguyên tắccủa thị trường như mọi nghề khác Trong hoạt động quản lý, điều hành doanhnghiệp phải xuất phát từ thực tiễn sản xuất kinh doanh và thực tiễn đời sốngkinh tế – xã hội để tìm lời giải, biện pháp cụ thể

- Là người có trình độ văn hóa trong giao tiếp, có sức khỏe và đủ năng lựcchuyên môn, phản ứng nhanh nhạy, linh hoạt, có tầm nhìn và có khả nănghoạch định chiến lược phát triển doanh nghiệp trong dài hạn, biết quan sátnắm bắt được các nhiệm vụ từ tổng thể tới từng chi tiết để quản lý, điều hànhdoanh nghiệp hoạt động đồng bộ và có hiệu quả

- Là người bình tĩnh, tự tin, tự chủ, quyết đoán trong công việc, có kế hoạchlàm việc rõ ràng và tiến hành công việc theo kế hoạch Có năng lực tham giavào các quyết định tập thể và tổ chức thực hiện tốt nhiệm vụ thuộc phạm vitrách nhiệm của bản thân

- Là người năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám mạo hiểm, dám chịutrách nhiệm, có khả năng lường trước mọi tình huống có thể xảy ra, biết dồnđúng tiềm lực vào các khâu yếu, biết tận dụng thời cơ có lợi cho doanhnghiệp, chịu được áp lực của công việc và của dư luận xã hội.

- Là người có tác phong đúng mức, có thái độ chân thành, cởi mở; đồng thờihướng cho cấp dưới tác phong cộng tác, giúp đỡ lẫn nhau Biết sử dụng đúng tàinăng từng người, đánh giá đúng con người, biết xử lý tốt các quan hệ trong vàngoài doanh nghiệp