Một số giải pháp nâng cao chất lượng môn hình học THCS - GV: Lê Thị Thu

* Về thỏi độ : Hỡnh thành cho học sinh khả năng quan sỏt ,dự đoỏn ,phỏt triển trớ tưởng tượng khụng gian ;khả năng suy luận lụgớc ;khả năng sử dụng ngụn ngữ chớnh xỏc ,bồi dưỡng cỏc phẩm

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG

MễN HèNH HỌC Ở TRUNG HỌC CƠ SỞ

I/.PHầN I: Phần mở đầu

I.1- Lý do chọn đề tài:

- Mụn Toỏn là mụn học cú tớnh thực tế rất cao Nú ảnh hưởng lớn đến đời sống con người , ảnh hưởng đối với cỏc mụn học khỏc Một nhà tư tưởng Anh

đó núi : “Ai khụng hiểu biết Toỏn học thỡ khụng thể hiểu biết bất cứ một khoa học nào khỏc và cũng khụng thể phỏt hiện ra sự dốt nỏt của bản thõn mỡnh”.Và trong thời đại ngày nay khi nền Cụng Nghệ Thụng Tin phỏt triển như vũ bão thỡ mụn Toỏn càng trở nờn cấp thiết hơn bao giờ hết Chớnh vỡ những lớ do đú

mà ngành giỏo dục đặt ra mục tiờu cho mụn toỏn trong nhà trường THCS là :

I.2-Mục đích nghiên cứu đề tài:

* Về kiến thức

- Cung cấp cho học sinh những kiến thức về số (từ số tự nhiờn đến số

thực ) ,về cỏc biểu thức đại số ,về phương trỡnh bậc nhất ,bậc hai ,về hệ phương trỡnh và hệ bất phương trỡnh bậc nhất ,về tương quan hàm số ,về một vài dạng hàm số đơn giản và đồ thị của chỳng

- Một số hiểu biết ban đầu về thống kờ

- Những kiến thức mở đầu về hỡnh học phẳng ,quan hệ bằng nhau và quan hệ đồng dạng giữa hai hỡnh phẳng ,một số yếu tố của lượng giỏc ,một số vật thể trong khụng gian

- Những hiểu biết ban đầu về một số phương phỏp Toỏn như : Dự đoỏn và chứng minh ; quy nạp và suy diễn ; phõn tớch và tổng hợp

* Về kĩ năng : Hỡnh thành và rốn luyện cỏc kĩ năng tớnh toỏn và sử dụng

bảng số ,mỏy tớnh bỏ tỳi ;thực hiện cỏc phộp biến đổi cỏc biểu thức ;giải phương trỡnh và bất phương trỡnh bậc nhất một ẩn ,giải phương trỡnh bậc nhất hai ẩn ;giải hệ phương trỡnh bậc nhất hai ẩn ;vẽ hỡnh ,đo đạc , ước lượng Bước đầu hỡnh thành khả năng vận dụng kiến thức Toỏn vào trong đời sống và cỏc mụn học khỏc

* Về thỏi độ : Hỡnh thành cho học sinh khả năng quan sỏt ,dự đoỏn ,phỏt

triển trớ tưởng tượng khụng gian ;khả năng suy luận lụgớc ;khả năng sử dụng ngụn ngữ chớnh xỏc ,bồi dưỡng cỏc phẩm chất của tư duy như linh hoạt ,độc lập và sỏng tạo ;bước đầu hỡnh thành thúi quen tự học ,diễn đạt chớnh xỏc và sảng sủa ý tưởng của mỡnh và hiểu được ý tưởng của người khỏc Gúp phần hỡnh thành cỏc phẩm chất lao động khoa học cần thiết của người lao động trong thời đại mới

Để thực hiện những mục tiờu trờn thỡ đũi hỏi những người trong cuộc phải

nỗ lực ,cố gắng khụng ngừng ,phải tỡm ra cho mỡnh một phương phỏp làm việc tối ưu và hiệu quả Chớnh vỡ lớ do đú mà tụi chọn chủ đề : “Một số giải phỏp nhằm nõng cao chất lượng mụn hỡnh học ở trường THCS” nhằm giỳp thầy và trũ hoàn thành tốt mục tiờu mà ngành giỏo dục đề ra

I.3- Thời gian địa điểm nghiên cứu:

- Thời gian nghiên cứu đề tài một năm

- Địa điểm nghiên cứu tại trờng THCS Nguyễn Đức Cảnh

- §èi tîng nghiªn cøu: Häc sinh líp 7- líp 9

I.4- C¬ së lý luËn thùc tiÔn:

- Phương pháp dạy học môn Toán ở trường trung học cơ sở phải luôn làm gắn liền việc dạy học kiến thức ,kĩ năng với việc giáo dục ,rèn luyện con người ,với việc phát triển trí tuệ của học sinh Cần đặc biệt chú ý các điểm sau :

- PPDH phải kích thích HS hứng thú học toán ,khơi dậy và phát huy năng lực hoạt động nhận thức độc lập ,năng lực tự học của HS

- Việc dạy học HS trong tập thể (nhóm, tổ, lớp) là cần thiết, có tác dụng giáo dục

HS biết đàn kết ,hợp tác ,giúp đỡ nhau trong học tập nhưng việc dạy học phải nhằm phát triển đến mức tối đa mỗi cá nhân HS theo đúng mục tiêu đào tạo Do

đó trong PPDH phải quan tâm ,giúp đỡ ,hướng dẫn việc học tập của từng học sinh trong tập thể

- Để điều khiển tốt việc học của HS theo đúng mục tiêu đào tạo, GV phải thường xuyên nắm được kết quả học tập của HS ,nắm được những thuận lợi và khó khăn vấp váp của HS để kịp thời điều chỉnh việc dạy của mình Bản thân HS cũng phải thường xuyên biết được kết quả học tập của mình để kịp thời điều chỉnh việc học Nói cách khác phải đảm bảo tốt mối liên hệ ngược (tức là thông tin phản hồi từ trò tới thầy và từ trò trở lại trò trong quá trình dạy học ).Do đó vấn đề kiểm tra học sinh và giúp học sinh tự kiểm tra có ý nghĩa lớn, đặc biệt đối với môn Toán

có hệ thèng kiến thức logic, chặt chẽ nên khi học yêu cầu HS phải thực sự hoạt động trí óc Quy trình cung là từ ví dụ ,bài tập ,hình ảnh thực tế đi đến kiến thức mới để từ đó khắc sâu kiến thức cho HS Quá trình chiếm lĩnh tri thức toán học của HS là quá trình tái tạo khái niệm ,tính chất ,định lí ,quy tắc gần giống với quá trình hình thành chính những kiến thức ấy trong lịch sử Do đó PPDH môn Toán phải được tiến hành từ quy nạp phân tích đến suy diễn tổng hợp Tuy nhiên PPDH cũng coi trọng việc giảng giải trình bày kiến thức có hệ thống ,khái quát

và làm mềm mại tư duy bằng nhiều hoạt động đa dạng ,độc đáo , tạo tiền đề cho sáng tạo

- GV cần nắm vững kiến thức trọng tâm ,xây dựng hệ thống câu hỏi ,bài tập dẫn dắt HS giải quyết tình huống học tập và áp dụng các biện pháp sư phạm để giáo dục và hình thành tác phong của con người toán học cho học sinh

* Hình học là môn học được coi là có tính trừu tượng cao ,hệ thống kiến thức rộng ,các kiến thức liện hệ chặt chẽ với nhau Môn hình học có rất nhiều ứng dụng trong thực tế và việc học tốt môn hình sẽ hình thành ở học sinh tính cẩn thận ,phán đoán chính xác ,suy luận lôgíc

II/ PhÇn II: - Néi dung

II.1- Tæng quan:

Qua quá trình dạy học môn Toán nhiều năm tôi nhận thấy việc học môn hình của học sinh là rất khó khăn ,các em không biết nên bắt đầu từ đâu để chứng minh một bài toàn hình ,và trong quá trình chứng minh nên vận dụng những kiến thức nào ,nên trình bày lời giải như thế nào cho đúng trình tự… Chính những khó khăn đó đã ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng môn Toán nói chung và môn hình nói riêng ,các em lơ là trong việc học cũng như chuẩn

bị bài

* Nguyờn nhõn :

- Do cỏch dạy của giỏo viờn chưa thực sự khơi dậy hứng thỳ học tập cho học sinh

- Do cỏc em tiếp thu kiến thức một cỏch thụ động cho nờn dẫn đến kiến thức thỡ cú nhưng khụng biết sử dụng sao cho đỳng

- Do cỏc em chưa quan tõm đỳng mức đến mụn hỡnh học

- Cỏc em khụng tự tin khi giải một bài toỏn nờn khụng giỏm phỏt biểu ,khụng giỏm đưa ra ý kiến của bản thõn

- Trỡnh bày lời giải khụng khoa học, thiếu căn cứ và ngộ nhận

- Mang tư tưởng học để đối phú, chưa thấy được lợi ớch mà mụn hỡnh học mang lại cho cuộc sống

II.2- Nội dung vấn đề nghiên cứu:

Để HS hứng thỳ hơn trong việc học mụn Hỡnh học và nõng cao chất lượng học bộ mụn hỡnh học, trong thời gian qua (từ học kỡ II năm học 2007 – 2008 đến nay ) tụi dó tiến hành cỏc giải phỏp sau :

II.2.1- Điều tra cơ bản:

* Theo kết quả điều tra một số lớp trong trường ở cuối học kỡ I năm học 2007 – 2008 thu được kết quả như sau :

1 Làm bài tập ở nhà :

Tự giải : 35 % Trao đổi với bạn bố để giải: 13,21%

Chộp bài giải từ sỏch : 51,79%

2 Chuẩn bị dụng cụ học tập ( compa ,ờke ,thướt thẳng ,thướt đo độ )

Đầy đủ : 42.27 % Thiếu dụng cụ : 57,73%

3 Học sinh hứng thỳ học mụn hỡnh

Hứng thỳ : 25% Bỡnh thường : 33,21% Khụng thớch : 41,79%

4 Kết quả học sinh làm được cõu hỡnh trong đề kiểm tra học kỡ I lớp 9 là :

Làm được 1 cõu : 42,33% Khụng làm : 34,42%

II.2.2- Giải phỏp khắc phục việc chuẩn bị dụng cụ của học sinh:

* Chuẩn bị dụng cụ là thể hiện sự quan tõm của em đến mụn hỡnh học và dần dần em thấy được điều kỡ diều mà dụng cụ mang lại cho em, từ đú em thớch học mụn hỡnh hơn Ngoài ra khi học hỡnh mà khụng cú dụng cụ thỡ dễ gõy ra tỡnh trạng sai lệch trong phỏn đoỏn dẫn đến xõy dựng chương trỡnh giải sai

Vớ dụ : Chỉ cần compa và thước thẳng(khụng chia vạch) ta cú thể dựng được tia phõn giỏc của gúc,dựng được trung điểm của đoạn thẳng,

* Để học sinh thường xuyờn chuẩn bị dụng cụ đầy đủ cho một tiết học hỡnh thỡ

GV cần phải tiến hành một số biện phỏp sau :

- Thường xuyờn kiểm tra dụng cụ của học sinh trước khi vào bài học mới

- Chỉ ra những điều cần thiết phải cú dụng cụ khi học mụn hỡnh

- Hướng dẫn HS sử dụng dụng cụ một cỏch cú hiệu quả

- Tổ chức cỏc cuộc thi đố vui toỏn học để tặng những em nghốo học giỏi những dụng cụ của bộ mụn toỏn

- Thường xuyên trao đổi với cán sự bộ môn để theo dõi ,khắc phục những khó khăn trong quá trình chuẩn bị của HS

- Kết hợp với giáo viên chủ nhiệm lớp để có biện pháp xử lí đối với những em không có dụng cụ

* Giải pháp dạy học môn hình :

Tùy vào từng bài học mà chúng ta xây dựng kế hoạch hoạt động khác nhau ,phù hợp với nội dung của bài và đồng thời đảm bảo học sinh hiểu và vận dụng được kiến thức bài học một cách thành thạo Căn cứ vào thực tiễn học sinh trong trường ,căn cứ vào tình hình thực tế của trường học, căn cứ vào tình hình chung của địa phương, theo tôi thì dạy môn hình học nên chia ra làm hai kiểu bài lên lớp :

- Một là lên lớp cho một tiết lí thuyết

- Hai là lên lớp cho một tiết giải bài tập

a Đối với tiết lí thuyết

Để học sinh nắm được hệ thống kiến thức của bài và vận dụng kiến thức vào giải bài tập đây là một quá trình rất khó khăn, đòi hỏi cả người dạy lẫn người học phải cố gắng nỗ lực Để cho việc cung cấp kiến thức lí thuyết được nhẹ nhàng mà học sinh hứng thú học thì GV cần thực hiện các bước sau :

Bước 1 : Tổ chức cho học sinh quan sát ,tiếp thu

* Để thực hiện bước này thì GV cần phải chuẩn bị đồ dùng trực quan một cách chu đáo ,có tính thẩm mỹ( bảng phụ cần phải đẹp,máy chiếu cần phải rõ ràng

….) để khơi dậy hứng thú ,trí tò mò toán học của HS, cho các em chủ động tiếp thu kiến thức Một số vấn đề cần giải quyết khi tiến hành bước này :

- GV cần kết hợp vừa quan sát, vừa giảng, vừa luyện, phân tích chi tiết, cụ thể giúp HS khắc sâu khái niệm

- Đồng thời với việc cung cấp kiến thức mới là củng cố khắc sâu thông qua các ví dụ và phản ví dụ, chú ý phân tích cái sai lầm thường gặp

- Tổng kết tri thức và các tri thức phương pháp có trong bài

* Trong quá trình dẫn dắt HS tiếp thu kiến thức thì GV cần phải dùng nhiều câu hỏi khác nhau cho cùng một vấn đề để gợi mở cho HS chiếm lĩnh vấn đề cần tiếp thu, tạo cho HS cảm giác tự mình phát hiện ra kiến thức mới.Ví dụ : Khi học bài “Tiếp tuyến của đường tròn”– toán 9 – tập 1, GV đưa ra bản phụ với câu hỏi là

Cho đường tròn tâm O và điểm A thuộc đường tròn, trong các hình vẽ sau hình

vẽ nào cho ta hình ảnh tiếp tuyến của đường tròn tại A

a

a

a O

A

O

A

O

A

x B

H

A

y

K

Nêu nhận xét mối quan hệ giữa đường thẳng a với OA trong trường hợp đã chọn Qua bảng phụ đó GV dễ dàng dẫn HS đi vào phát biểu định lí về tiếp tuyến của đuờng tròn

* Giai đoạn này có tác dụng gây hứng thú cho HS, giúp HS phát hiện kiến thức một cách chủ động nhưng mức độ ghi nhớ kiến thức không lâu dài, để khắc phục hạn chế này GV cần tiết hành bước tiếp theo

Bước 2 : Thảo luận nhóm

Đây là cách để HS trao đổi với nhau về những vấn đề buâng khuâng mà đối với GV các em sợ không giám trao đổi, đồng thời giúp cho các em thấy được cái hay trong sự vận dụng kiến thức vào bài tập, giúp các em học yếu có cơ hội khắc sâu kiến thức thông qua ý kiến của các em học khá hơn Nhưng trong quá trình thảo luận nhóm GV và HS cần lưu ý các điểm sau :

* Đối với GV :

- Cần phân chia nhóm một cách có chọn lọc để đảm bảo làm sao trong nhóm có đầy đủ các đối tượng, số lượng từ 2 đến 8 HS

- Khi giao nhiệm vụ cho nhóm có thể giao cùng một nhiệm vụ hoặc giao cho mỗi nhóm một nhiệm vụ khác nhau

- Nội dung câu thảo luận phải rõ ràng, kích thích được sự ham hiểu biết của

HS ,liên quan trực tiếp đến nội dung bài học

- Thời gian làm việc của nhóm phải duy trì từ 7 đến 10 phút

- Khi gọi HS trả lời nội dung câu hỏi cần phải gọi một cách ngẫu nhiên để kích thích tất cả các đối tượng trong nhóm phải nç lực tìm hiểu và mang vinh quang về cho nhóm

- Đánh giá câu trả lời của các nhóm cần phải đảm bảo sự công bằng ,đảm bảo khích lệ được các em trong học tập

* Đối với HS :

- Trong quá trình thảo luận các thành viên trong nhóm cần chú ý, giữ trật

tự ,tập trung suy nghĩ

- Đưa ra ý kiến của bản thân mình để cùng thảo luận (cho dù ý kiến đó thiếu

sự chính xác ) để cho học sinh biết được cái sai của bản thân mà kịp thời sửa

- Trong nhóm thảo luận các thành viên phải tôn trọng ý kiến của nhau, có như vậy các bạn học yếu mới có cơ hội bộc lộ kiến thức của bản thân

- Trong khi thảo luận cần chú ý giúp đỡ những bạn học yếu hiểu rõ vấn đề

Ví dụ :Tiết học Định Lí – toán 7 – tập 1

Giáo viên cho học sinh thảo luận nhóm theo

phiếu học tập sau :

Cho hình vẽ

Cho ABC vuông tại A Tia Bx là tia đối của tia BA

………

KL BAH = CBK

Chứng minh :

1) Ta có : xBy = ………… (theo GT )

2) Ta có : …………  ………; ………  ………( theo GT ) Suy ra : ……… //…………( căn cứ vào ………)

3) Do đó : xBy = ………( hai góc đồng vị )

4) Vậy : BAH = CBK ( căn cứ vào ………) (ĐPCM )

Khi tiến hành hoạt động thảo luận nhóm một cách thành công thì tiết học trở nên sôi động, mục tiêu tiết học coi như được giải quyết đến 80%, vấn đề còn lại là làm sao khắc sâu những kiến thức cho HS, để kiến thức trở thành kĩ năng thì người dạy cần thực hiện tiếp bước tiếp theo

Bước 3 : Khắc sâu kiến thức

Trong bước này GV tiến hành hoạt động dạy học theo hoạt động cá nhân để từ

đó giúp GV đánh giá quá trình tiếp thu kiến thức của từng HS, phân loại từng đối tượng học sinh, để có hướng giúp các em khắc sâu kiến thức của bài GV đưa ra các bài tập theo các kiểu sau :

+ Bài tập tương tự với ví dụ trong bài cho HS làm ngay trên bảng

+ Bài tập tương tự với ví dụ trong bài cho HS làm ra giấy nộp cho GV + Trích một phần kiểm tra năm trước có vận dụng kiến thức vừa học cho học sinh làm tại lớp

+ Lấy một số đề bài khác có liên quan đến bài học cho học sinh làm tại lớp

Ví dụ : Khi học xong bài “Tính chất ba đường cao của tam giác” giáo viên đưa ra bài tập :

Cho ∆ABC vuông tại A ,trên cạnh BC lấy điểm H Qua H vẽ đường thẳng d vuông góc với BC cắt AC tại D, cắt AB tại E Chứng minh rằng: BD  DE

Hướng dẫn

Để chứng minh : BD  DE học sinh cần phát

hiện ra D là trực tâm của tam giác BEC

Hình vẽ:

* Một số lời khuyên khi dạy tiết này là :

D

E

C

H

- Hãy đặt vị trí của mình vào vị trí của học sinh, đừng nên xem nhẹ bất cứ một kiến thức nào vì điều đó có thể là dÔ đối với giáo viên nhưng lại khó với HS

- Cố gắng tạo ra tình huống có vấn đề làm xuất hiện ở HS nhu cầu nghiên cứu kiến thức mới ,hứng thú hơn trong học tập

- Chọn câu hỏi phải hợp lí có tác dụng lôi cuốn HS tham gia vào bài học

- Đừng bỏ qua ,mà hãy khai thác ngay câu trả lời của HS Khuyến khích các câu trả lời tốt

- Tăng cường những câu hỏi mà học sinh phải phán đoán lựa chọn, tổ chức các cuộc tranh luận về đề tài toán học

- Nên vừa giảng vừa luyện ,vận dụng kiến thức là cách tốt nhất để nắm vững kiến thức

- Nên sơ kết ý trước để chuyển sang ý sau Chú ý cân đối giữa củng cố từng phần và củng cố toàn bài Hãy để giành những điều cần thiết cho bước củng cố cuối bài

b Đối với một tiết hướng dẫn giải bài tập

b1 Đối với tiết luyện tập:

Đối với tiết làm bài tập thì GV phải tổ chức, điều khiển HS vận dụng kiến thức đã học vào giải bài tập để khác sâu kiến thức, thấy được mốt quan hệ giữa lí thuyết và bài tập Đồng thời qua tiết học giải bài tập rèn luyện cho HS kĩ năng giải toán và diễn đạt vấn đề toán học thông qua ngôn ngữ của bản thân ,hình thành tính cách và phẩm chất đạo đức cho học sinh Dạy học những tiết học như thế này GV đi theo trình tự như sau :

Bước 1: Tạo tiền đề xuất phát

-Tổ chức đàm thoại để đưa ra hệ thống lí thuyết của bài cũ ,của chương -Chỉ ra những kĩ năng sẽ cần cho việc vận dụng kiến thức vào bài tập

Ví dụ : Trong bài : Ôn tập chương II – toán 9 – tập 1

+ Hệ thống lí thuyết cần phải nhắc lại là :

-Các hệ thức trong tam giác vuông

-Định nghĩa các tỉ số lượng giác của góc nhọn

-Tỉ số lượng giác của hai góc phụ nhau

-Một số hệ thức về quan hệ giữa góc và cạnh trong tam giác vuông

-Một số công thức liên hệ giữa các tỉ số lượng giác

+ Về k ĩ năng :

-Yêu cầu học sinh phải vẽ được hình

-Yêu cầu học sinh phán đoán chính xác để sử dụng công thức hợp lí

-Yêu cầu học sinh tính toán chính xác

-K ĩ năng sử dụng bảng số ,máy tính

Bước 2 : Thực hiện chương trình giải

Tổ chức HS độc lập giải bài tập trên cơ sở huy động vốn hiểu biết của HS ,GV theo dõi ,giúp đỡ các em khắc phục những khó khăn nảy sinh và tổ chức cho tập thể HS khai thác các bài tập theo định hướng đã được chuẩn bị ,dự đoán trước.Để tiết học thành công thì chúng ta phải vận dụng sáng tạo PPDH tìm tòi lời giải của Polya ,cụ thể chúng ta đi các bước sau :

 Tìm hiểu đề toán

Công việc này phải được thực hiện một cách thường xuyên vì có tìm hiểu

kĩ đề thì chúng mới có thể khai thác hết các yếu tố của đề cho Việc tìm hiểu đề chia ra làm ba giai đoạn

Giai đoạn 1: Đọc đề Giai đoạn 2: Vẽ hình Giai đoạn 3: Dùng kí hiệu để viết lại nội dung bài toán một cách ngắn gọn, d ễ hiểu

Khi vẽ hình thì GV cần dùng những nét đậm hay phấn màu để làm nổi bật vấn đề cần quan tâm, vẽ hình hết các trường hợp có thể xảy ra và hình vẽ phải mang tính khái quát để khỏi gây ra tình trạng ngộ nhận Khi dùng kí hiệu để viết lại nội dung của bài thì GV cần hướng dẫn HS chọn kí hiệu một cách hợp lí để tránh gây ra sự nhầm lẫn hoặc hiểu nước đôi

Ví dụ : Đối với bài toán : Cho đường tròn (O) đường kính AB ,trên đường (O) lấy hai điểm phân biệt C,D khác A và B Đường thẳng AC cắt đường thẳng BD tại I ;Đường thẳng AD cắt đường thẳng BC tại H Chứng minh rằng HI  AB Hình vẽ : Yêu cầu HS vẽ hình trong hai trường hợp

+ Hai điểm C và D cùng thuộc một cung

+ Hai điểm C và D nằm trên hai cung khác nhau

Khắc phục cho học sinh nếu học sinh vẽ hai điểm C và D nằm chính giữa hai cung thì sẽ không có điểm H và I

 Xây dựng chương trình giải

Giai đoạn này rất quan trọng, nó quyết định sự thành công hay thất bại khi giải một bài toán Để định hướng cho học một cách đúng đắn đòi hỏi GV phải tìm hiểu đề toán một cách thật kĩ càng, phối hợp với HS phân tích, dự đoán, liên hệ đến các bài toán đã giải … đặt câu hỏi gợi mở vấn đề cần giải quyết một cách khoa học Khuyến khích HS xây dựng nhiều chương trình giải cho một bài toán,

vẽ thêm yếu t ố phụ để đưa bài toán về dạng quen thuộc, biến đổi bài toán đó

B H

I

C

D

B H

I

C

D

A

O

B C

D

thành bài toán đơn giản hơn … Tùy vào từng bài toán mà chúng ta thực hiện một trong ba hình thức sau :

Hình thức 1: GV yêu cầu HS tự xây dựng chương trình giải

Hình thức 2: GV hướng đặt câu hỏi gợi mở để học sinh xây dựng chương trình giải

Hình thức 3: GV và HS cùng xây dựng chương trình giải

Ví dụ : Trong tiết Luyện tập của bài Tam giác cân – Toán 7 – tập1

GV đưa ra đề toán : Cho tam giác ABC cân tại A ,hai đường cao BH và CK cắt nhau tại I ( H AC ; I  AB ) Chứng minh ∆BIC là tam giác cân

Chứng minh ∆BIC cân

Cần cm : IBC = ICB

Cần cm : ABH = ACK

Cần cm : ∆  ABH = ∆  ACK

 Thực hiện chương trình giải

Khi xây dựng xong chương trình giải thì việc tiến hành giải trở nên đơn giản nhưng tính chất công việc có khác Một điều quan trọng trong việc trình bày lời giải là trình tự các chi tiết ,sự liên hệ giữa các chi tiết Các chi tiết trình bày phải nêu rõ căn cứ ,được sắp xếp theo bố cục chặt chẽ, mạch lạc, sáng sủa GV phải thường xuyên quan tâm, uốn nắn những sai sót của HS một cách kịp thời để giúp các em tự tin hơn trong quá trình giải toán

Ví dụ : Thực hiện chương trình giải bài toán theo hướng xây dựng chương trình giải như trên ta tiến hành như sau :

Xét ∆  ABH và ∆  ACK ta có :

BAC chung

AB = AC ( GT)

Do đó ∆  ABH = ∆  ACK ( cạnh huyền - góc nhọn )

Suy ra ABH = ACK ( hai góc tương ứng ) (1)

Mặt khác ABC = ACB ( theo GT ) (2)

Mà IBC = ABC - ABH ; ICB= ACB - ACK (3)

I

H K

A

Từ (1) ; (2) ; (3) suy ra : IBC = ICB

Vậy ∆BIC cân tại I

 Kiểm tra và nghiên cứu lời giải

Bước này rất là quan trọng giúp người giải khắc phục những sai sót ,nhầm lẫn trong quá trình thực hiện chương trình giải Mặt khác việc nhìn lại những chi tiết cũng như toàn bộ cách giải giúp cho ta tìm thấy một cách giải khác tốt hơn, hoặc phát hiện ra sự kiện mới và bổ ích Phải kiên nhẫn

và chịu khó nghiên cứu lời giải tìm được, giúp ta hiểu sâu hơn, sẽ làm phong phú thêm kinh nghiệm giải toán, sẽ củng cố và phát triển năng lực giải toán cho bản thân

Ví dụ : Khi chứng minh ba điểm C; B; D thẳng hàng trong bài tập 20 – trang 76 sách toán 9 tập 2 HS đã tiến hành

như sau :

Ta có : ABC = 900 ( vì chắn nửa (O))

ABD = 1800 - ABC

= 1800 – 900

= 900

Suy ra : ABC + ABD = 900 + 900 = 1800

Vậy ba điểm C ; B ;D thẳng hàng

Khi giải xong bài toán nếu chúng ta không nghiên cứu lại lời giải thì chúng

ta không thấy được sự sai lầm trong việc tìm ABD.

Đề ra hướng giải quyết mới cho bài toán : chứng minh OO’ // BC và

OO’// BD

b2 Đối với tiết ôn tập :

II.2.3- Kết quả thu được

Qua quá trình triển khai thực hiện giải pháp trên ( từ học kì I năm học 2008 – 2009 đến nay ) tôi nhận thấy HS hứng thú hơn trong việc học tập môn hình, chất lượng giải toán hình được cải thiện đáng kể

học sinh bước đầu hình thành thói quen tự tìm tòi sáng tạo trong việc giải toán

Cụ thể qua quá trình điều tra gần đây ( vào ngày 31/01/2009 )tôi thu được kết quả như sau :

1 Làm bài tập ở nhà :

Tự giải :59,18%

Trao đổi với bạn bè để giải: 25,62%

Chép bài giải từ sách : 15.2%

2 Chuẩn bị dụng cụ học tập ( compa ,êke ,thướt thẳng ,thướt đo độ )

3 Học sinh hứng thú học môn hình

Hứng thú : 51,33% Bình thường : 38,71% Không thích : 12,62%

B

A