Tiêu chuẩn ngành 10 TCN 817-2006

Tiêu chuẩn ngành 10 TCN 817-2006 về qui trình chẩn đoán bệnh đóng dấu lợn áp dụng cho các cán bộ thú y, để chẩn đoán bệnh đóng dấu lợn. Mời các bạn cùng tham khảo nội dung chi tiết.

 10TCN       TIÊU CHU N NGÀNH Ẩ

10 TCN 817 ­ 2006

Hà N i  ­ 2006 ộ

TIÊU CHU N NGÀNH       10 TCN 817­2006Ẩ

(Ban hành kèm theo Quy t đ nh s       /QĐ­BNN­KHCNế ị ố    ngày        tháng  12  năm 2006 c a B  trủ ộ ưởng B  Nông nghi p và Phát tri n nông thôn)ộ ệ ể

1 PHAM VI AP DUNG̣ ́ ̣

Áp dung cho cac can bô thu y, đê chân đoan bênh đong dâu l n.̣ ́ ́ ̣ ́ ̉ ̉ ́ ̣ ́ ́ ợ

2 KHAI NIÊḾ ̣

Bênh đong dâu l n la môt bênh truyên nhiêm do vi khuân Gram ḍ ́ ́ ợ ̀ ̣ ̣ ̀ ̃ ̉ ương Erysipelothrix  rhusiopathiae (E. rhusiopathiae) gây ra  xuât huyêt, viêm da, toan thân bai huyêt. Triêú ́ ̀ ̣ ́ ̣  

ch ng điên hinh cua bênh la trên da co nh ng đam xuât huyêt theo hinh vuông, hinhứ ̉ ̀ ̉ ̣ ̀ ́ ữ ́ ́ ́ ̀ ̀   tron.̀

3 MAY MOC ­ DUNG CU ­ MÔI TŔ ́ ̣ ̣ Ư ƠNG ­ HOA CHÂT ­ NGUYÊN LIÊÙ ́ ́ ̣

3.1 May moc va dung cú ́ ̀ ̣ ̣

­ Tu lanh ̉ ̣

­ Tu âm ̉ ́

­ Tu sâý̉

­ Bu ng c yồ ấ

­ Lo vi song̀ ́

­ Nôi hâp ̀ ́ ươt́

­ Cân điêṇ

­ Kinh hiên vi phong đai 1000 lâń ̉ ́ ̣ ̀

­ Nôi đun cach thuy (water bath)̀ ́ ̉

­ Bô đô mô tiêu gia suc ̣ ̀ ̉ ̉ ́

­ Dung cu thuy tinh: binh tam giac, ông đong, chai thuy tinh, đia lông, ông nghiêm,̣ ̣ ̉ ̀ ́ ́ ̉ ̃ ̀ ́ ̣   pipet, lam kinh…́

­ Cac dung cu khac: panh, keo, dao, que cây, đen côn, but viêt kinh, bông thâm ń ̣ ̣ ́ ́ ́ ̀ ̀ ́ ́ ́ ́ ươ  c,́ bông không thâm ń ươc, khăn bông hoăc giây thâm mêḿ ̣ ́ ́ ̀

­ Dung cu đo pH ̣ ̣

­ Côn Ethylic ̀

­ Natri hydroxyt

­ Natri bicarbonat

­ Nươc cât ́ ́

­ Dâu soi kinh ̀ ́

­ Bô thuôc nhuôm Gram (xem phu luc 1)̣ ́ ̣ ̣ ̣

­ Sodium azid

­ Crytal violet

­ Methyl red

­ Tetrammethyl­P. phenylene diamin hydrochloride

­ Đương Fructose, galctosè

­ H2O2

3.3. Môi tr ươ ng va nguyên liêù ̀ ̣

­ Thach mau c  ban (Blood agar base)̣ ́ ơ ̉

­ Thach MacConkey (hoăc thach Brilliant green) ̣ ̣ ̣

­ Môi trương VP­MR̀

­ Nươc peptone ́

­ Mau bo, bê hoăc c ú ̀ ̣ ừ

­ Môi trương TSI hoăc Kligler iron agar̀ ̣

­ Chuôt nhăt trăng hoăc bô câu ̣ ́ ́ ̣ ̀

4 PHƯƠNG PHAP CHÂN ĐOAŃ ̉ ́

D a vao đăc điêm bênh s , triêu ch ng lâm sang, bênh tich va xet nghiêm vi khuânự ̀ ̣ ̉ ̣ ử ̣ ứ ̀ ̣ ́ ̀ ́ ̣ ̉   trong phong thi nghiêm đê xac đinh bênh.̀ ́ ̣ ̉ ́ ̣ ̣

 Chân đoan phân biêt̉ ́ ̣

­ Bênh dich ta l ṇ ̣ ̉ ợ

­ Bênh pho tḥ ́ ương han thê nhiêm trung maù ̉ ̃ ̀ ́

­ Bênh do vi khuân streptococcus ̣ ̉

S  ĐÔ CHÂN ĐOAN BÊNH ĐONG DÂU  L NƠ ̀ ̉ ́ ̣ ́ ́ Ợ

       (+)      (­)

4.1  Dich tễ ̣

­ Vi khuân co thê phân lâp đ̉ ́ ̉ ̣ ượ ưc t  khoang 50 loai đông vât bao gôm: chim, ca, bo sat,̀ ̉ ̀ ̣ ̣ ̀ ́ ̀ ́  đông vât co vu nh ng bênh thê hiên phô biên   loai l n,̣ ̣ ́ ́ ư ̣ ̉ ̣ ̉ ́ ở ̀ ợ

Bênh phâṃ ̉

Mô kham̉ ́ Kiêm tra bênh tich̉ ̣ ́

Kiêm tra lâm sang̉ ̀ Dich tệ̃

Phân lâp, giam đinh hinh thai khuâṇ ́ ̣ ̀ ́ ̉   lac, hinh thai vi khuân, sinh hoa. ̣ ̀ ́ ̉ ́

                (+)       (­)       Kêt luân  ́ ̣             

Tiêm truyên đông̀ ̣   vât thi nghiêṃ ́ ̣

Kiêm tra trên̉   kinh hiên ví ̉

­ L n khoe manh co thê mang trung, vi khuân thợ ̉ ̣ ́ ̉ ̀ ̉ ương c  tru tai hach Amidan va cac̀ ư ́ ̣ ̣ ̀ ́ 

tô ch c lympho.̉ ứ

­ Ty lê nhiêm bênh va ty lê chêt cao   nh ng n i không đ̉ ̣ ̃ ̣ ̀ ̉ ̣ ́ ở ữ ơ ược tiêm phong̀

­ Bênh lây truyên qua phân, ṇ ̀ ươc tiêu, chât đôn chuông hoăc chât tiêt cua miêng, mui.́ ̉ ́ ̣ ̀ ̣ ́ ́ ̉ ̣ ̃

4.2 Triêu ch ng lâm sang ̣ ứ ̀

 Thê câp tinh hoăc nhiêm trung maủ ́ ́ ̣ ̃ ̀ ́

­ Sôt cao, môt vai l n chêt đôt ngôt.́ ̣ ̀ ợ ́ ̣ ̣

­ Bo ăn, chay n̉ ̉ ươc măt.́ ́

­ Trên da xuât hiên cac đam đo hay đo tia nôi nh  mê đay hinh vuông hay hinh thoi,́ ̣ ́ ́ ̉ ̉ ́ ̉ ư ̀ ̀ ̀   đăc biêt la   tai, cô, bung, trong đui. ̣ ̣ ̀ở ̉ ̣ ̀

­ L n b nh đi lai khâp khiêng va thợ ệ ̣ ̣ ̃ ̀ ương năm môt chô. ̀ ̀ ̣ ̃

­ Say thai   nh ng l n nai co ch ả ở ữ ợ ́ ́ ử

 Thê man tinh̉ ̣ ́

­ Co tôn th́ ̉ ương   da: rung lông, da day lên va bi troc ra đăc biêt   vung tai va đuôi. ở ̣ ̀ ̀ ̣ ́ ̣ ̣ ở ̀ ̀

­ Viêm đa kh p, l n que, đi khâp khiêng hoăc co thê năm liêt môt chô. ớ ợ ̀ ̣ ̃ ̣ ́ ̉ ̀ ̣ ̣ ̃

4.3 Bênh tich ̣ ́

 Câp tinh́ ́

­ Trên da xuât hiên đam xuât huyêt hinh thoi hay hinh vuông.́ ̣ ́ ́ ́ ̀ ̀

­ Lach s ng to va tu huyêt.́ ư ̀ ̣ ́

­ Xuât huyêt lâm tâm   mang bao tim va tu mau   thân.́ ́ ́ ́ ở ̀ ̀ ̣ ́ ở ̣

­ Xuât huyêt va phu nê   hach bach huyêt.́ ́ ̀ ̀ ̀ở ̣ ̣ ́

­ Viêm cata xuât huyêt   da day, tu mau   gan va lach.́ ́ở ̣ ̀ ̣ ́ ở ̀ ́

 Man tinḥ ́

­ Kh p s ng to.ơ ứ

­ Sui van tim hinh sup l̀ ̀ ́ ơ

4.4 Chân đoan trong phong thi nghiêm ̉ ́ ̀ ́ ̣

4.4.1 Lây mâu bênh phâm ́ ̃ ̣ ̉

­ Dung cu: lo thuy tinh, binh tam giac hoăc tui nilông vô trung, seringe, kim tiêm vộ ̣ ̣ ̉ ̀ ́ ̣ ́ ̀   trung̀

­ Bênh phâṃ ̉

L n chêt: lây gan, lach, thân, tim, dich kh pợ ́ ́ ́ ̣ ̣ ớ

L n sông: Lây mau ợ ́ ́ ́

­ Bao quan va g i mâu đi xet nghiêm̉ ̉ ̀ ử ̃ ́ ̣

Bênh phâm phai đ̣ ̉ ̉ ược lây vô trung va môi loai cho vao t ng lo hay tui nilông vô trunǵ ̀ ̀ ̃ ̣ ̀ ừ ̣ ́ ̀   riêng biêt đây kin. ̣ ̣ ́

Tât ca cac loai bênh phâm phai đ́ ̉ ́ ̣ ̣ ̉ ̉ ược đ a ngay vao phong thi nghiêm không qua 1gi ư ̀ ̀ ́ ̣ ́ ơ  ̀ Nêu phong thi nghiêm   xa, phai bao quan trong điêu kiên lanh t  2 đên 8́ ̀ ́ ̣ ở ̉ ̉ ̉ ̀ ̣ ̣ ừ ́ 0C va g i về ử ̀  phong thi nghiêm châm nhât 24 gi  sau khi lây mâu.̀ ́ ̣ ̣ ́ ờ ́ ̃

Bênh phâm phai đ̣ ̉ ̉ ược g i kem theo môt phiêu xin xet nghiêm co ghi ro triêu ch ng,ử ̀ ̣ ́ ́ ̣ ́ ̃ ̣ ứ   bênh tich va đăc điêm dich tê.̣ ́ ̀ ̣ ̉ ̣ ̃

4.4.2 Kiêm tra vi khuân tr c tiêp băng kinh hiên vi t  bênh phâm̉ ̉ ự ́ ̀ ́ ̉ ừ ̣ ̉

Phiêt kinh bênh phâm.  Cô đinh băng côn Methanol, đê khô, nhuôm Giemsa hay Graḿ ́ ̣ ̉ ́ ̣ ̀ ̀ ̉ ̣   (xem phu luc1, 2) ̣ ̣

Tiêu ban sau khi nhuôm, đê khô, xem kinh hiên vi băng vât kinh dâu 100X.̉ ̣ ̉ ́ ̉ ̀ ̣ ́ ̀

Dươi kinh hiên vi: vi khuân đong dâu l n băt mau gram d́ ́ ̉ ̉ ́ ́ ợ ́ ̀ ương (màu tim) và khí   nhu m giemsa b t mau xanh.ộ ắ ̀

­ Bênh   thê câp tinh vi khuân co hinh gây manh (tr c khuân)̣ ở ̉ ́ ́ ̉ ́ ̀ ̣ ̉ ự ̉

Thê bênh man tinh vi khuân dang s i dai manh (filament), băt mau thuôc nhuôm kem̉ ̣ ̣ ́ ̉ ̣ ợ ̀ ̉ ́ ̀ ́ ̣ ́ 4.4.3 Phân l p vi khu nậ ẩ

Môi trương phân lâp: thach mau c u, ǹ ̣ ̣ ́ ừ ươc thit, thach chon loc (thach mau c u bô sunǵ ̣ ̣ ̣ ̣ ̣ ́ ừ ̉   0,1% sodium azide va 0,001% kêt tinh tim). Môi tr̀ ́ ́ ương MacConkey co thê s  dung đề ́ ̉ ử ̣ ̉  phat hiên cac vi khuân gram âm gây bênh hay tap nhiêm trong bênh phâm.́ ̣ ́ ̉ ̣ ̣ ̃ ̣ ̉

Bênh phâm cây vao cac môi tṛ ̉ ́ ̀ ́ ương phân lâp, nuôi cây   37̀ ̣ ́ ở ọC, trong điêu kiên hiêu khì ̣ ́ ́ 

t  24 đên 48 gi  ừ ́ ờ

4.4.4 Giam đinh vi khuâń ̣ ̉

 Hinh thai khuân lac̀ ́ ̉ ̣

Trên thach mau: khuân lac nho, trong suôt, gây dung huyêt alpha sau 48 gi  nuôi cây, cọ ́ ̉ ̣ ̉ ́ ́ ờ ́ ́  hai loai khuân lac dang S va dang R. ̣ ̉ ̣ ̣ ̀ ̣

 Hinh thai vi khuân trên kinh hiên vì ́ ̉ ́ ̉

  Lây khuân lac nghi ng  hoa tan băng ń ̉ ̣ ờ ̀ ̀ ươc sinh ly trên phiên kinh hoăc lây 1 vonǵ ́ ́ ́ ̣ ́ ̀   que cây canh trung đa nuôi cây vi khuân gian mong trên phiên kinh, đê khô, cô đinh tiêú ̀ ̃ ́ ̉ ̀ ̉ ́ ́ ̉ ́ ̣   ban trên ngon l a đen côn.̉ ̣ ử ̀ ̀

­ Tiêu ban sau khi đa đ̉ ̃ ược cô đinh, đê khô, nhuôm băng ph́ ̣ ̉ ̣ ̀ ương phap Gram. Xeḿ   tiêu ban đa nhuôm băng vât dâu 100X.̉ ̃ ̣ ̀ ̣ ̀

­ Vi khuân băt mau tim (gram d̉ ́ ̀ ́ ương). Nêu nhuôm t  khuân lac dang S: vi khuân có ̣ ừ ̉ ̣ ̣ ̉ ́  hinh s i ngăn.  Nhuôm t  khuân lac dang R vi khuân co hinh s i, manh va dai.  ̀ ợ ́ ̣ ừ ̉ ̣ ̉ ́ ̀ ợ ̉ ̀ ̀

 Đăc tinh sinh hoạ ́ ́

Bang 1: Môt sô đăc tinh sinh hoa đăc tr ng cua vi khuân  ̉ ̣ ́ ̣ ́ ́ ̣ ư ̉ ̉ E. rhusiopathiae

 Tinh chât́ ́ E. rhusiopathiae

­ Kha năng sinh H2S̉ : co thê ́ ̉ dung̀  thach TSI hoăc Kligler đô vao ông nghiêm daỵ ̣ ̉ ̀ ́ ̣ ̀  khoang 4 cm. Lâykhuânlac nghi ng  cây thăng, chinh gi a xuông đay ông nghiêm. Nuôỉ ́ ̉ ̣ ờ ́ ̉ ́ ữ ́ ́ ́ ̣   cây   37́ ở 0C trong điêu kiên hiêu khi. Kiêm tra sau 24h nuôi cây: vi khuân sinh H̀ ̣ ́ ́ ̉ ́ ̉ 2S tao nêṇ  

đương mau đen theo doc theo đ̀ ̀ ̣ ương cây.  ̀ ́

phenylene diamin hydrochloride. Dung que cây lây khuân lac t  môi tr̀ ́ ́ ̉ ̣ ừ ương thach cha lêǹ ̣ ̀   trên măt giây đa thâm thuôc th  Phan  ng ḍ ́ ̃ ́ ́ ử ̉ ứ ương tinh khi xuât hiên mau đen tim sau 30́ ́ ̣ ̀ ́   giây. 

­ Phan  ng Catalazả ứ : Nho môt giot dung dich H̉ ̣ ̣ ̣ 2O2 3% lên môt điêm trên phiên kinḥ ̉ ́ ́   sach. Dung que cây lây khuân lac t  môi tṛ ̀ ́ ́ ̉ ̣ ừ ương thach (thach không ch a mau) đăt vào gi t̀ ̣ ̣ ứ ́ ̣ ọ   dung d ch . Phan  ng dị ̉ ứ ương tinh khi thây co hiên t́ ́ ́ ̣ ượng sui bot sau vai giây. ̉ ̣ ̀

­ Phan  ng Methyl red (MR):̉ ứ  Cây khuân lac nghi ng  vao môi tŕ ̉ ̣ ờ ̀ ương ǹ ươc VP­́

MR, nuôi   37ở 0C sau 24 gi  nho vao môi trờ ̉ ̀ ương nuôi cây trên 5 giot dung dich đo methyl̀ ́ ̣ ̣ ̉   trong côn 95̀ 0 (xem phân phu luc 3), đoc kêt qua sau 5 phut, nêu co mau đo la phan  ng̀ ̣ ̣ ̣ ́ ̉ ́ ́ ́ ̀ ̉ ̀ ̉ ư  ́

dương tinh, co mau vang la âm tinh.́ ́ ̀ ̀ ̀ ́

­ Kiêm tra đăc tinh di đông cua vi khuân:̉ ̣ ́ ̣ ̉ ̉  co thê dung ph́ ̉ ̀ ương phap quan sat giot́ ́ ̣   treo dươi kinh hiên vi ho c c y  vi khu n  vào  môi tŕ ́ ̉ ặ ấ ẩ ường  môi trương thach long (semi­̀ ̣ ̉ solid). 

­ Arginin: Vi khuân nuôi cây trong môi tr ng co ch a arginin va chi thi mau. Nêu vỉ ́ ườ ́ ứ ̀ ̉ ̣ ̀ ́   khuân phân huy arginin môi tr̉ ̉ ương chuyên kiêm lam đôi mau cua môi tr̀ ̉ ̀ ̀ ̉ ̀ ̉ ương (phu luc 4).̀ ̣ ̣

­    Giám đ nh đ c l c qua tiêm truyên đông vât thi nghiêmị ộ ự ̀ ̣ ̣ ́ ̣

Đông vât thi nghiêm la chuôt nhăt trăng hay bô câu ̣ ̣ ́ ̣ ̀ ̣ ́ ́ ̀

Phu tang nghiên, pha v i n̉ ̣ ̀ ơ ướ c sinh ly theo ti lê 1/10 ho c máu tiêm 0,1­ 0,2 ml vaó ́ ̉ ̣ ặ ̀  xoang bung cua chuôt, tiêm 0,3­ 0,4ml tiêm ḍ ̉ ̣ ươi da cho bô câu. Chuôt va bô câu chêt saú ̀ ̣ ̀ ̀ ́   trong vong 4 ngay. Phân lâp vi khuân t  mau hoăc phu tang cua chuôt va bô câu chêt.̀ ̀ ̣ ̉ ừ ́ ̣ ̉ ̣ ̉ ̣ ̀ ̀ ́

5 KÊT LUÂŃ ̣ : d a vao đăc điêm dich tê, triêu ch ng lâm sang, bênh tich va kêt quaự ̀ ̣ ̉ ̣ ̃ ̣ ứ ̀ ̣ ́ ̀ ́ ̉  chân đoan trong phong thi nghiêm.̉ ́ ̀ ́ ̣

6 TAI LIÊU THAM KHAÒ ̣ ̉

1.  Standard Diagnostic Manual for livestock diseases in Thailand­ JICA­ Third edition­ 

2003. 

2 Sô tay bênh dich đông vât. Copyright text Archie Hunter, 1994, 1996. Text Archiẻ ̣ ̣ ̣ ̣   Hunter and SVSV project, 2000

3 Disease of Swine. Blackwell Publishing Professional; 8th edition, 1999

4 Australian Standard Diagnostic Technique for animal diseases. Standing committee  agriculture and resource management. Editors: Leigh A.Corner, Trevor J. Bagust­  1993

5 Brooke,   C.J   and   T.V   Riley   1999   Erysipelothrix   rhusiopathiae:   Bacteriology,  epidemiology   and   clinical   manifestations   of   an   occupational   pathogen   J   Med.  Microbiol. 48:789­799

6 Veterinay clinical microbiology – England , 1994

7 Giáo trình b nh truy n nhi m ­ Trệ ề ễ ường Đ i H c Nông nghi p I Hàạ ọ ệ  n iộ

       KT. B  TRỘ ƯỞNG

       TH  TRỨ ƯỞNG

       Bùi Bá B ng ổ

PHU LUC ̣ ̣

Phu luc 1: ̣ ̣ Nhuôm graṃ

Thuôc nhuôḿ ̣

a Dung dich kêt tinh tim ̣ ́ ́

b Dung dich fuscin mẹ ̣

       ­ Pha loang dung dich me theo ti lê 1/10 v i ñ ̣ ̣ ̉ ̣ ơ ướ c cât khi nhuôḿ ́ ̣

c Dung dich lugol ̣

d Côn axeton ̀

Cach nhuôm ́ ̣

­ Nho dung dich tim  lên tiêu ban: 1 – 2 phut ̉ ̣ ́ ̉ ́

­ R a nử ươc nhanh, vây khô ń ̉ ươć

­ Nho dung dich lugol: đê 1 phut ́̉ ̣ ̉

­ R a nử ươc nhanh, vây khô ́ ̉

­ Nho côn Axeton ̉ ̀

­ R a nử ươc thât nhanh́ ̣

­ Nho dung dich fucsin loang: đê 1 phut ̉ ̣ ̃ ̉ ́

­ R a nử ươc ́

­ Thâm khô. Sây khô ́ ́

Xem kinh băng vât kinh dâú ̀ ̣ ́ ̀

­ Vi khuân gram d̉ ương băt mau tim ́ ̀ ́

­ Vi khuân gram âm băt mau đo ̉ ́ ̀ ̉

Phu luc 2: Nhuôm Giemsạ ̣ ̣

Giemsa bôt ̣ 1g

  Khi nhu m pha loãng v i dung d ch đ m ộ ớ ị ệ

Cách pha dung d ch đ mị ệ

­   Dung d ch Sodium phosphate, Na2HPO4 (9.47 g/lít) ho cị ặ  

Na2HPO4.2H2O (11.87 g/lít)

­    Dung d ch Potassium phosphate, KH2PO4 (9.08 g/lít)ị

­    Nướ ấc c t

61.1 ml

38.9 ml

900 ml

Có th  mua thu c nhuôm đ c (Giemsa m ) khi nhuôm pha loãng v i dung d ch đ mể ố ặ ẹ ớ ị ệ Cach nhuôm ́ ̣

­ Tiêu ban mau lam xong cô đinh băng côn nguyên chât trong 10 phut rôi r a băng̉ ́ ̀ ́ ̣ ̀ ̀ ́ ́ ̀ ử ̀  

nươc cât ́ ́

­ Nho dung dich Giemsa đa pha loang (1/10, 1/20 ) cho ngâp tiêu ban. Đê 20 – 30̉ ̣ ̃ ̃ ̣ ̉ ̉   phut. R a ń ử ươc nhanh. Sây khô. (Không đ́ ́ ược thâm).́

Xem kinh ́

­ Tê bao bach câu: băt mau đo ́ ̀ ̣ ̀ ́ ̀ ̉

­ Tê bao đa nhân: băt mau đo tiá ̀ ́ ̀ ̉ ́

­ Bao t̀ ương: băt mau xanh da tr i hoăc hônǵ ̀ ờ ̣ ̀

­ Vi khuân: băt mau xanh ̉ ́ ̀

­ Hat nhiêm săc: băt mau đọ ̃ ́ ́ ̀ ̉

Phu luc 3:̣ ̣  Thuôc th  phan  ng MŔ ử ̉ ứ

­    Đo methyl      0,04g̉

­    Côn 95       60 ml̀

­    Nươc cât      40 mĺ ́

Phu luc 4 : Môi tṛ ̣ ương kiêm tra kha năng phân huy Argininè ̉ ̉ ̉

­ Nươc peptone ́

­ 0,5% L­ arginine

­ 0,1%  glucose 

­ 0,1% chi thi mau bromocresol purplẻ ̣ ̀

Cach pha chi thi mau bromocresol purplé ̉ ̣ ̀

­ Bromocresol purple: 1,5 g

­ Côn 90̀ 0 :       100 ml