Ebook Henry Ford và tập đoàn FORD đặt thế giới lên bốn bánh xe: Phần 2 - NXB Trẻ

Nối tiếp phần 1, phần 2 ebook Henry Ford và tập đoàn FORD đặt thế giới lên bốn bánh xe do NXB Trẻ ấn hành gồm các nội dung: Đặt cả thế giới trên những bánh xe, học tập thực sự là một việc vĩ đại, di sản của FORD, những đối thủ xứng tầm,... Mời các bạn cùng tham khảo chi tiết nội dung tài liệu.

Henry Ford

NHU CÍÌU XAÔ HÖƠI RÖƠNG LÚÂN HÚN NHIÏÌU.

PHAÊI LAĐM VIÏƠC TIÏỊP!

Nhu cíìu trong cuöơc söịng cuêa con ngûúđi khöng

chó giúâi haơn úê nhûông nhûông chiïịc xe húi Vađ vúâi

möơt con ngûúđi nhû Henry Ford, 15 triïơu chiïịc

Model T chûa thïí lađm öng maôn nguýơn Phaêi lađm

ặúơc nhiïìu hún thïị nûôa Ăoâ chñnh lađ ăöơng lûơc

thöi thuâc öng bûúâc vađo caâc lônh vûơc khaâc: saên xuíịt

maây bay vađ maây cađy

*

* *

Ûúâc mú ăíìu tiïn cuêa Ford lađ saên xuíịt möơt chiïịc

maây cađy ăïí giaêm búât sûơ víịt vaê vađ tùng hiïơu quaê

trong cöng viïơc cuêa ngûúđi nöng dín Ûúâc mú nađy

tuy khöng ặúơc Ford thûơc hiïơn trong nhûông ngađy

ăíìu bûúâc vađo sûơ nghiïơp kinh doanh cuêa mònh

Nhûng ăiïìu ăoâ khöng ăöìng nghôa vúâi viïơc öng

hoađn toađn tûđ boê ûúâc mú saên xuíịt nhûông chiïịc

maây cađy

Sau sûơ ra ăúđi vađ thađnh cöng cuêa chiïịc Model T,

Henry Ford ăaô ặa cöng ty cuêa mònh phaât triïín lïn

möơt bûúâc múâi, Ford Motor ăaô trúê thađnh doanh

nghiïơp saên xuíịt xe húi hađng ăíìu trïn thïị giúâi Vúâi

khaê nùng tađi chñnh vađ cöng nghïơ cuêa cöng ty, Ford

trúê laơi vúâi ûúâc mú thuúê nhoê: bùưt tay vađo nghiïn cûâuăïí chïị taơo möơt chiïịc maây cađy

Ban ăíìu, Ford dûơ ắnh saên xuíịt maây cađy dûơatrïn nhûông nguýn tùưc cuêa viïơc saên xuíịt xe húi:nhoê, goơn vađ nheơ Tuy nhiïn, sau möơt vađi líìn thûênghiïơm, Ford nhíơn ra rùìng quan ăiïím nađy khöngphuđ húơp vúâi thûơc tïị

Troơng lûúơng quaâ nhoê cuêa möơt chiïịc maây cađy chóphaât huy taâc duơng khi noâ chaơy trïn nhûông conặúđng traêi nhûơa dađnh cho xe húi Cođn khi dichuýín trïn nhûông caânh ăöìng thò ûu ăiïím ăoâ laơitrúê thađnh nhûúơc ăiïím khöng thïí chíịp nhíơn ặúơc:Thûâ nhíịt: noâ khöng thïí chaơy ặúơc trïn nhûôngcaânh ăöìng göì ghïì hoùơc ăang ăoâng bùng Khöịilûúơng nhoê coâ thïí lađm cho noâ líơt nhađo bíịt cûâ luâcnađo

Thûâ hai: Khi lađm viïơc, noâ phaêi chõu möơt lûơc keâo ríịtlúân cuêa chiïịc cađy ặúơc lùưp ăùìng sau Nïịu khöng coâmöơt khöịi lûúơng ăuê lúân, noâ coâ thïí bõ keâo giíơt luđi laơiphña sau

Thûâ ba: Ăöơng cú duđng ăïí chúê maây cađy khöngthïí giöịng nhû ăöơng cú duđng cho xe húi Noâ phaêiặúơc lùưp möơt ăöơng cú coâ cöng suíịt lúân Vađ dônhiïn ăöơng cú ăoâ phaêi ríịt nùơng vađ cöìng kïình.Cuöịi cuđng, Ford ăaô phaêi tûđ boê yâ tûúêng saên xuíịtmöơt chiïịc maây cađy coâ troơng lûúơng vađ kñch thûúâcnhoê

Nùm 1915, chiïịc maây cađy ăíìu tiïn ặúơc ra ăúđitaơi nhađ maây úê Dearborn, chuâng ặúơc goơi lađ nhûông

chiïịc Fordson Tuy nhiïn nhûông chiïịc saên xuíịt úê

ăíy chó ặúơc duđng vúâi muơc ăñch thûê nghiïơm Nhađ

maây River Rouge múâi lađ ắa ăiïím chñnh saên xuíịt

maây cađy

Ăaânh giaâ vïì quýịt ắnh nađy cuêa Henry Ford, chó

coâ thïí coi ăíy chó lađ möơt quýịt ắnh ăïí thoêa maôn

nhûông khao khaât tûđ thuúê nhoê Búêi vò trong thúđi

gian nađy, taơi Myô maây cađy víîn chûa trúê thađnh

phûúng tiïơn saên xuíịt chñnh trong nöng nghiïơp

Kiïíu canh taâc cuô vúâi nhûông chiïịc cađy ặúơc keâo

bùìng hai hoùơc böịn con ngûơa víîn lađ hònh aênh

chñnh xuíịt hiïơn trïn nhûông caânh ăöìng bao la cuêa

nûúâc Myô Phaêi ăúơi ăïịn hai mûúi nùm sau khi Ford

saên xuíịt maây cađy, chuâng múâi trúê thađnh cöng cuơ

saên xuíịt thöng duơng Vađ thûơc tïị lađ nhûông díy

chuýìn ặúơc lùưp ăùơt ăïí saên xuíịt maây cađy taơi River

Rouge chûa bao giúđ ặúơc sûê duơng hïịt cöng suíịt

Tuy khöng thađnh cöng úê Myô, nhûng taơi Anh

nhûông chiïịc Fordson thûơc sûơ ăaô lađm nïn ặúơc möơt

kyđ tñch trong thúđi gian Thïị chiïịn thûâ nhíịt

Trong nhûông nùm 1917-1918, tuy nûúâc Ăûâc

ăang phaêi ăöịi mùơt vúâi nguy cú thíịt baơi ăaô liïìn kïì,

nhûng vúâi baên chíịt hiïịu chiïịn, giúâi quín sûơ Ăûâc

víîn quýịt ắnh tiïịn hađnh möơt cuöơc chiïịn tađu ngíìm

chöịng laơi nûúâc Anh, vúâi hy voơng coâ thïí xoay

chuýín cuơc diïơn chiïịn tranh Líìn ăíìu tiïn trong

lõch sûê, ngûúđi Anh phaêi ặúng ăíìu vúâi kiïíu chiïịn

tranh nađy Vađ thiïơt haơi thò ríịt nùơng nïì: 5 triïơu tíịn

hađng hoâa bõ tađu ngíìm Ăûâc ăaânh chòm xuöịng ăaây

ăaơi dûúng Trong söị hađng hoâa bõ ăaânh chòm ăoâ,coâ caê möơt khöịi lûúơng lúân lûúng thûơc trïn ặúđngăïịn tiïịp tïị cho nûúâc Anh – luâc nađy Anh ăang rúivađo cuöơc khuêng hoaêng lûúng thûơc tríìm troơng.Trûúâc ăíy nûúâc Anh víîn liïn tuơc phaêi nhíơp khííulûúng thûơc tûđ luơc ắa chíu Íu ăïí ăaâp ûâng nhu cíìuhađng ngađy cuêa mònh Khi Thïị chiïịn thûâ nhíịt diïîn

ra, nguöìn cung cíịp lûúng thûơc tûđ luơc ắa bõ cùưt boêhoađn toađn Nûúâc Anh phaêi tòm nguöìn nhíơp khííulûúng thûơc tûđ khùưp moơi núi trïn thïị giúâi Nhûngăïịn nùm 1917, khi Ăûâc tiïịn hađnh cuöơc chiïịn tađungíìm, viïơc nhíơp khííu lûúng thûơc trúê nïn bíịpbïnh hún bao giúđ hïịt Ngûúđi Anh chó cođn duy nhíịtmöơt caâch giaêi quýịt lađ dûơa vađo nïìn nöng nghiïơpnöơi ắa ăïí coâ thïí tûơ baêo ăaêm ặúơc nhu cíìu trongnûúâc

Nhûng trong luâc nađy, nïìn nöng nghiïơp Anh laơigùơp phaêi khoâ khùn tríìm troơng vïì nhín lûơc ÚÊ caâcvuđng nöng thön, híìu hïịt ăađn öng ặúơc ăöơng viïn

ra tríơn, lao ăöơng chñnh trïn ăöìng ruöơng lađ ăađn bađvađ treê em Cöơng thïm vađo ăoâ, nûúâc Anh cođn phaêicoông trïn vai gaânh nùơng ăaêm baêo lûúng thûơc chonûêa triïơu quín Myô ăang ăoâng úê Anh hoùơc ăangtham chiïịn úê Phaâp

Nhûông khoâ khùn ăoâ buöơc Anh phaêi ặa cöngnghïơ múâi vađo saên xuíịt nöng nghiïơp Vađ nhûôngchiïịc maây cađy lađ phûúng tiïơn khaê thi nhíịt ăïí giaêiquýịt tònh traơng thiïịu nhín lûơc Nhûng luâc nađy, tíịtcaê caâc cú súê cöng nghiïơp cuêa Anh ăïìu ăang phaêi

hoaơt ăöơng hïịt cöng suíịt ăïí cung cíịp trang bõ

chiïịn tranh cho quín ăöơi

Chñnh phuê Anh ăaô liïn hïơ vađ ăùơt hađng vúâi Ford

Motor söị lûúơng maây cađy lúân Nhûng ýu cíìu phaêi

coâ cuöơc thûê nghiïơm chíịt lûúơng ngay taơi Anh Líơp

tûâc, hai chiïịc maây cađy ăíìu tiïn do Ford Motor saên

xuíịt ặúơc mang ăïịn Anh

Coâ tíịt caê hai cuöơc thûê nghiïơm ặúơc diïîn ra Caê

hai chiïịc Fordson ăïìu thûơc hiïơn ríịt töịt nhiïơm vuơ

cuêa mònh Noâ coâ thïí lađm viïơc caê trïn ăíịt rùưn vađ ăíịt

nheơ Vúâi möơt chiïịc cađy hai raônh ặúơc lùưp úê phña

sau, noâ coâ thïí taơo ra nhûông raônh cađy coâ ăöơ síu 5

inch vađ bïì ngang lađ 16 inch Sau cuöơc kiïím tra,

chñnh phuê Anh ăaô ăùơt hađng mua 5.000 chiïịc maây

cađy cuêa Ford Motor, giaâ möîi chiïịc lađ 1.500 ăöla

Chó hai thaâng sau, tíịt caê söị lûúơng maây cađy ăùơt

hađng ặúơc ặa lïn tađu Vađ möơt tuíìn sau chuâng ăaô

xuíịt hiïơn trïn nhûông caânh ăöìng úê Anh Sûơ xuíịt

hiïơn cuêa maây cađy Fordson ăaô chûâng minh ặúơc

ngay taâc duơng cuêa noâ trong vuơ thu hoaơch nùm ăoâ

Duđ khöng coâ möơt con söị thöịng kï nađo ặúơc cöng

böị, nhûng tûđ thúđi ăiïím ăoâ trúê ăi, khöng ai cođn

nhùưc ăïịn sûơ khoâ khùn trong víịn ăïì lûúng thûơc

cuêa nûúâc Anh nûôa

Coâ thïí noâi möơt caâch khöng cûúđng ăiïơu rùìng,

5.000 chiïịc maây cađy cuêa Ford Motor ặúơc gûêi ăïịn

Anh kõp thúđi ăaô cûâu nûúâc Anh thoaât khoêi möơt cuöơc

khuêng hoaêng vïì lûúng thûơc ăang cíơn kïì

* * *

Tïn tuöíi cuêa Ford Motor vađ Henry Ford gùưn liïìnvúâi nhûông chiïịc xe húi giaâ reê Chiïịn lûúơc kinhdoanh cuêa Ford lađ saên xuíịt xe húi Nhûng cuđngvúâi sûơ phaât triïín cuêa cöng ty vađ ýu cíìu múâi cuêatònh hònh thïị giúâi, cöng ty Ford Motor khöng thïíặâng ngoađi cuöơc chúi trong lônh vûơc hađng khöngvúâi nhûông chiïịc maây bay ăang ngađy cađng trúê nïnthöng duơng vúâi möơt söị ûu thïị tuýơt ăöịi so vúâi xehúi

Nùm 1920 Ford quýịt ắnh goâp vöịn cuđng 19 nhađăíìu tû khaâc, ăíìu tû vađo möơt nhađ maây saên xuíịtmaây bay: Start Metal Ăïịn nùm 1925 thò Ford mualaơi toađn böơ cöí phíìn cuêa cöng ty nađy, vađ biïịn noâthađnh möơt böơ phíơn cuêa Ford Motor

Caâc kyô sû cuêa Ford ăaô nghiïn cûâu caêi tiïịn nhûôngăöơng cú sûê duơng cho xe húi ăïí coâ thïí lùưp ăùơtthađnh ăöơng cú maây bay Ăïịn nùm 1926, möơt míîumaây bay ăíìu tiïn ặúơc ra ăúđi: nhûông chiïịc FordTri-Motor (trong ngađnh hađng khöng ngûúđi tathûúđng goơi lađ “Con ngöîng thiïịc”) Trong thúđi giantöìn taơi cuêa mònh, tûđ nùm 1926-1933, Ford Tri-Motor ặúơc saên xuíịt töíng cöơng 199 chiïịc Ăûúơcbaân ra nhiïìu núi trïn thïị giúâi, phuơc vuơ caê ngađnhhađng khöng dín duơng vađ quín sûơ (Ford Tri-Motorặúơc sûê duơng nhiïìu nhíịt trong lûơc lûúơng khöngquín Canada)

Sau ba nùm ra ăúđi, Ford Tri-Motor ặúơc sûê duơngtrong nhûông chuýịn bay xuýn luơc ắa tûđ búđ Ăaơi

Tíy dûúng ăïịn Thaâi Bònh dûúng, chuê ýịu lađ tuýịn

New York - San Diego Möơt chiïịc Ford Tri-Motor coâ

thïí chúê ba ngûúđi trong phi hađnh ăoađn (hai phi

cöng vađ möơt tiïịp viïn) cuđng taâm hoùơc chñn hađnh

khaâch

Giöịng nhû nhûông chiïịc xe húi, nhûông chiïịc maây

bay do Ford Motor saên xuíịt cuông coâ kiïíu daâng

ăeơp, giaâ reê vađ hïơ söị an toađn cao

Trïn cú súê cuêa nhûông chiïịc Ford Tri-Motor, Ford

tiïịp tuơc caêi tiïịn vađ cho ra ăúđi chiïịc Douglas DC-2

vađo nùm 1932 So vúâi nhûông chiïịc Ford Tri-Motor

thò Douglas DC-2 coâ nhûông thöng söị kyô thuíơt ûu

viïơt hún Ford Tri-Motor

Douglas DC-2 coâ thïí chúê 14 hađnh khaâch cuđng

phi hađnh ăoađn Noâ ặúơc saên xuíịt búêi tíơp ăoađn

Douglas Aircraft vađ Ford lađ möơt trong nhûông cöí

ăöng chñnh Trong giai ăoaơn nhûông nùm 30,

Dou-glas lađ ăöịi thuê caơnh tranh chñnh cuêa Boeing 247

do United Airline saên xuíịt Vúâi thúđi gian töìn taơi

cuêa mònh, Douglas trúê thađnh loaơi maây bay thađnh

cöng nhíịt trong lõch sûê vúâi hïơ söị an toađn gíìn nhû

lađ tuýơt ăöịi Ngoađi ra, Ford Motor cođn saên xuíịt caâc

loaơi maây bay dađnh cho lûơc lûúơng khöng quín Myô

TIÏỊN RA THÏỊ GIÚÂI

Khi nhûông chiïịc Model T chiïịm lônh thõ trûúđngnûúâc Myô, Henry Ford bùưt ăíìu nghô ăïịn viïơc ặanhûông saên phíím cuêa mònh tiïịn ra thõ trûúđng thïịgiúâi

Thöng thûúđng, yâ tûúêng múê röơng kinh doanh ranûúâc ngoađi ặúơc bùưt ăíìu tûđ nhûông bûúâc khaêo saâtthõ trûúđng hay nhu cíìu taơi núi mađ hađng hoâa cuêahoơ seô tiïu thuơ Nhûng ăöịi vúâi Henry Ford vađ FordMotor thò khöng phaêi víơy Quýịt ắnh ặa nhûôngchiïịc xe Ford ra thõ trûúđng thïị giúâi laơi bùưt nguöìntûđ möơt giaêi ăua xe taơi baôi biïín Palm

Taơi ăíy, nùm 1905 möơt giaêi ăua xe lúân ặúơc töíchûâc vúâi nhûông chiïịc xe tham dûơ ăïịn tûđ nhiïìu núitrïn thïị giúâi Ford cuông ăem chiïịc Model C mađmònh ăang saên xuíịt ăïịn tham dûơ cuöơc thi Trongcuöơc ăua, möơt vuơ va chaơm maơnh khiïịn möơt chiïịc

xe cuêa Phaâp bõ loaơi khoêi ặúđng ăua Quan saâtchiïịc xe vûđa bõ loaơi, Ford nhíơn thíịy rùìng chiïịc xecuêa Phaâp coâ hònh daâng nhoê hún vađ nhiïìu chi tiïịthiïơn ăaơi hún so vúâi nhûông chiïịc Model C mađ öngăang saên xuíịt Sau cuöơc ăua, Ford thaâo rúđi möơtboâng ăeđn trûúâc cuêa chiïịc xe ăïí xem xeât So vúâi böơphíơn cuđng loaơi cuêa chiïịc Model C, noâ saâng hún

nhiïìu vađ khaê nùng chõu lûơc cuông töịt hún Ford hoêi

caâc kyô sû Phaâp vïì chíịt liïơu duđng ăïí chïị taơo nhûông

böơ phíơn nađy Khöng ai coâ thïí ặa ra cíu traê lúđi

lađm Ford thoêa maôn Öng quýịt ắnh mang noâ vïì

ăïí caâc kyô sû nghiïn cûâu Cuöịi cuđng hoơ cuông tòm

ra ặúơc nguýn nhín: trong khi luýơn theâp, ngûúđi

Phaâp ăaô cho thïm vađo quùơng sùưt möơt chíịt phuơ gia

goơi lađ Vadium

Ford ăaô thûê luýơn theâp theo cöng nghïơ nađy

Nhûng tíịt caê caâc líìn luýơn thûê nghiïơm ăïìu thíịt

baơi Ford gûêi míîu cho möơt chuýn gia vïì luýơn

theâp ngûúđi Anh, ăïì nghõ öng ta giaêi thñch vò sao

caâc cuöơc thûê nghiïơm ăïìu thíịt baơi Nguýn nhín

thíịt baơi ăaô ặúơc lađm saâng toê: muöịn ặa ặúơc

Va-dium vađo theâp, ýu cíìu lođ luýơn theâp phaêi ăaơt

ặúơc nhiïơt ăöơ 3.0000C Trong khi ăoâ, tíịt caê caâc lođ

luýơn theâp cuêa Myô chó ăaơt ặúơc nhiïơt ăöơ 2.7000C

Khöng ăíìu hađng trûúâc khoâ khùn, Ford quýịt

ắnh húơp taâc vúâi möơt xñ nghiïơp luýơn theâp nhoê úê

Canton, bang Ohio Vúâi söị tiïìn ặúơc Ford tađi trúơ,

xñ nghiïơp nađy ăaô tiïịn hađnh caêi tiïịn lođ luýơn ăïí ăaơt

ặúơc nhiïơt ăöơ cíìn thiïịt Nhûng líìn thûê nghiïơm

ăíìu tiïn ăaô khöng thađnh cöng, ríịt ñt Vanadi ặúơc

giûô laơi trong theâp Chíịt lûúơng theâp thađnh phíím

khöng hún gò so vúâi phûúng phaâp cuô Khöng naên

lođng trûúâc thíịt baơi, Ford tiïịp tuơc cho tiïịn hađnh thûê

nghiïơm ÚÊ líìn thûê nghiïơm thûâ hai thađnh cöng ăaô

ăïịn vúâi öng Vúâi Vanadi, chíịt lûúơng theâp ăaô ặúơc

níng lïn roô rïơt, khaê nùng chõu lûơc cuêa theâp tûđ

60.000-70.000 pound trûúâc ăíy ăaô tùng lïn ăïịn170.000 pound

Cöng nghïơ luýơn theâp múâi cho pheâp Ford vađ caâckyô sû cuêa öng tiïịp tuơc hoađn thiïơn nhûông chiïịc xeăang saên xuíịt Nhûng quan troơng hún, noâ ăaôcung cíịp cho Ford möơt quan ăiïím, möơt caâch nhònnhíơn mang tíìm thïị giúâi Vanadi cho öng thíịyrùìng, xe húi khöng chó ặúơc saên xuíịt vađ tiïu thuơ

úê nûúâc Myô Cöng nghiïơp saên xuíịt xe húi cođn coâ úêcaê nhûông nûúâc chíu Íu khaâc Vađ tíịt nhiïn thõtrûúđng chíu Íu tíịt ýịu seô coâ nhu cíìu vúâi mùơthađng nađy

Quýịt ắnh ăíìu tiïn trïn con ặúđng tiïịn ra thõtrûúđng thïị giúâi cuêa Henry Ford lađ tiïịn vađo thõtrûúđng Anh quöịc

ÚÊ Anh luâc nađy, híìu hïịt ngûúđi dín chó coi xe húilađ möơt thûâ ăöì chúi ăùưt tiïìn cho nhûông keê giađu coâ.Chûa möơt doanh nghiïơp saên xuíịt xe húi nađo cuêaAnh vađ cuêa caê nhûông quöịc gia chíu Íu laâng giïìngcoâ thïí chiïịn thùưng ắnh kiïịn nađy, hay ñt nhíịt lađ coâ

yâ ắnh chiïịn ăíịu vúâi noâ Ford Motor lađ lûơc lûúơngtiïn phong trïn con ặúđng tòm chöî ặâng vûôngchùưc cho xe húi trong thúđi ăaơi múâi

Viïơc ăíìu tiïn khi thím nhíơp vađo thõ trûúđng nûúâcAnh lađ Ford ăaô cho töí chûâc hađng loaơt nhûông buöíitrònh diïîn cuêa nhûông chiïịc Model C Vađ tím lyâ coi

xe húi chó lađ möơt thûâ ăöì chúi cuêa ngûúđi Anh díìndíìn ăaô bõ nhûông chiïịc Model C ăííy lui Ăùơc biïơt,trong möơt líìn trònh diïîn, möơt chiïịc Model C ăaô

chaơy liïn tuơc ặúơc trong 800 dùơm Chùưc hùỉn bíịt

cûâ ngûúđi Anh nađo cuông coâ thïí hiïíu ặúơc rùìng

khöng coâ möơt thûâ ăöì chúi nađo coâ thïí chaơy ặúơc

möơt quaông ặúđng dađi nhû thïị

Nùm 1908, ăaơi lyâ ăíìu tiïn cuêa Ford Motor ặúơc

múê úê Luín Ăön Hai nùm sau, doanh söị baân xe ăaô

coâ nhûông kïịt quaê khaê quan: 600 xe ặúơc baân ra

trong vođng möơt nùm Nùm 1911, möơt sûơ kiïơn khaâc

lađm thõ trûúđng xe húi nûúâc Anh coâ nhûông bûúâc

phaât triïín múâi Henry Alexander laâi möơt chiïịc

Model T lïn ẳnh daôy Ben Nevis, cao 4.600 foot(*)

- daôy nuâi cao nhíịt nûúâc Anh Vađ hiïơu quaê tûâc thò

ặúơc biïíu hiïơn úê doanh söị baân xe nùm ăoâ: 14.000

xe ặúơc tiïu thuơ taơi ăíịt nûúâc nađy

Sau nhûông thađnh cöng ban ăíìu taơi Anh, Ford

quýịt ắnh múê möơt nhađ maây lùưp raâp taơi

Manches-ter Ăíy lađ nhađ maây lùưp raâp xe ăíìu tiïn cuêa Ford

Motor bïn ngoađi Bùưc Myô

Cuông trong nùm 1911, möơt nhađ maây lùưp raâp

khaâc cuông ặúơc xíy dûơng taơi Canada Vađ cuông

nhû taơi Anh, Ford Motor cuông nhanh choâng chiïịm

lônh thõ trûúđng taơi ăíy

Khöng dûđng laơi úê ăoâ, Ford cođn quýịt ắnh tiïịp

tuơc múê röơng thõ trûúđng ra möơt söị caâc quöịc gia

khaâc Nùm 1912, Ford húơp taâc cuđng Cöng ty

Agnelli of Fiat ăïí xíy dûơng möơt nhađ maây saên

xuíịt xe húi taơi YÂ Taơi Ăûâc, nhađ maây ăíìu tiïn

ặúơc xíy dûơng nùm 1920 vúâi sûơ khuýịn khñch vađ

höî trúơ cuêa Töíng thöịng Herbert Hoover vađ BöơThûúng maơi Cuđng nùm, Ford cođn xíy dûơng caâcnhađ maây taơi Australia, ÍỊn Ăöơ vađ Phaâp Nùm

1929, Ford ăaô kyâ thađnh cöng thoêa thuíơn thûúngmaơi vúâi saâu quöịc gia Ăaâp laơi lúđi kïu goơi cuêa Chuêtõch Höơi ăöìng Böơ trûúêng Liïn bang Xö viïịt Stalin,Ford cuông ăöìng yâ cûê nhûông kyô sû vađ nhûôngchuýn gia ngûúđi Myô ăïịn giuâp Liïn Xö xíy dûơngmöơt nhađ maây saên xuíịt taơi thađnh phöị Gorky.Cho ăïịn ăíìu nhûông nùm 30, taơi tíịt caê caâc quöịcgia mađ Myô coâ quan hïơ ngoaơi giao, Ford Motor ăïìutiïịn hađnh nhûông hoaơt ăöơng kinh doanh Nùm

1932, möơt phíìn ba söị xe húi chaơy trïn toađn thïịgiúâi mang nhaôn hiïơu Ford

Chiïịm lônh thïị giúâi bùìng caâc saên phíím cuêa mònh lađ tû duy kinh doanh mađ bíịt cûâ möơt doanh nghiïơp nađo muöịn thađnh cöng ăïìu phaêi coâ Víịn ăïì

úê ăíy lađ muơc ăñch Tiïịn ra thõ trûúđng thïị giúâi ăïíkiïịm ặúơc nhiïìu lúơi nhuíơn hún, ăoâ lađ ăiïìu dônhiïn Henry Ford khöng ăiïn röì ăïịn mûâc ặanhûông chiïịc xe cuêa mònh ra biïịu khöng ngûúđi dín

úê caâc nûúâc khaâc Nhûng ăùìng sau muơc ăñch lúơinhuíơn íịy laơi lađ möơt khaât voơng hođa bònh, díîu rùìngăoâ lađ nhûông khaât voơng coâ phíìn ríịt höìn nhiïn cuêamöơt ngûúđi khöng coâ khaê nùng vïì chñnh trõ, öng chóhađnh ăöơng theo sûơ maâch baêo cuêa lûúng tím.Nùm 1915, khi Thïị chiïịn thûâ nhíịt ăaô diïîn raặúơc möơt nùm úê chíu Íu, Ford quýịt ắnh phaêilađm möơt ăiïìu gò ăoâ ăïí chíịm dûât cuöơc chiïịn vö

* 1 foot = 0,33m

nghôa nađy Öng ăaô tuýn böị trïn túđ Detroit News

rùìng “töi coâ thïí hiïịn toađn böơ tađi saên cuêa mònh cho

nöî lûơc nhùìm chíịm dûât chiïịn tranh” Lúđi tuýn böị

ăíìy híịp díîn nađy ăaô thu huât ặúơc ríịt nhiïìu ngûúđi,

trong ăoâ coâ caê nhûông keê cú höơi

Möơt vađi ngađy sau, möơt ngûúđi Hungary göịc Do

Thaâi lađ Raska Schwimmer ăïịn gùơp Ford vađ ăïì nghõ

öng tiïịn hađnh kïị hoaơch chíịm dûât chiïịn tranh do

anh ta phaâc thaêo Nöơi dung chñnh cuêa kïị hoaơch lađ

tíơp húơp nhûông nhađ ăíịu tranh vò hođa bònh cuêa

chíu Myô, sau ăoâ ặa hoơ ăïịn chíu Íu kïu goơi caâc

nûúâc nađy ngûđng chiïịn Mùơc duđ khöng hïì nhíơn

thûâc ặúơc giaâ trõ thûơc tïị cuêa giaêi phaâp nađy, Ford

víîn ăöìng yâ thûơc hiïơn kïị hoaơch cuêa Raska

Schwimmer Öng ăaô tíơp húơp ặúơc 150 nhađ hoaơt

ăöơng hođa bònh cuêa nûúâc Myô vađ töí chûâc cho hoơ ăïịn

chíu Íu Ăíìu tiïn hoơ ăùơt chín ăïịn Oslo - Na Uy

(18.12.1915) Taơi ăíy, Henry Ford ăaô coâ möơt bađi

diïîn thuýịt kïu goơi caâc nûúâc chíu Íu chíịm dûât

viïơc saên xuíịt vuô khñ vađ thay vađo ăoâ bùìng maây cađy

Sau ăoâ, Ford rúđi Na Uy ăïịn Hađ Lan Nhûng nhûông

nöî lûơc vò hođa bònh cuêa Ford nhanh choâng chíịm

dûât Ăaâp laơi nhûông lúđi kïu goơi cuêa Ford lađ thaâi ăöơ

nhaơo baâng cuêa chñnh phuê caâc nûúâc chíu Íu Sau

möơt thúđi gian ngùưn úê chíu Íu, Ford vađ phaâi ăoađn

cuêa mònh quay trúê laơi Myô vúâi möơt tím traơng hïịt

sûâc thíịt voơng

Thaâi ăöơ cuêa caâc chñnh phuê chíu Íu ăaô taâc ăöơng

ríịt lúân ăïịn suy nghô cuêa Ford Öng noâi: “Hoơ coi

thûúđng nhûông nöî lûơc hođa bònh cuêa töi, víơy thò hoơseô phaêi chõu nhûông tai hoơa do chiïịn tranh ăemlaơi” Bûơc tûâc sau thíịt baơi cuêa chuýịn ăi, khi vïì Myô,möơt sûơ kiïơn nûôa laơi taâc ăöơng ăïịn Ford Möơt nhađtruýìn giaâo Do Thaâi taơi Philadelphia lađ JosephKrawkepf ăaô lïn tiïịng chó trñch nhûông hađnh ăöơngcuêa Ford chó lađ trođ treê con vúâi muơc ăñch chñnh lađăaânh boâng tïn tuöíi cuêa mònh, chûâ khöng phaêinhùìm muơc ăñch chíịm dûât chiïịn tranh

Sau thíịt baơi cuêa chuýịn ăi kïu goơi hođa bònh úêchíu Íu nùm 1915, Henry Ford nhíơn ra rùìng phaêilađm möơt ăiïìu gò ăoâ thiïịt thûơc hún nïịu muöịn giûôặúơc hođa bònh trïn phaơm vi toađn thïị giúâi Öngcuông tin rùìng múê röơng thûúng maơi vađ húơp taâcquöịc tïị seô lađ möơt sûơ baêo ăaêm cho hođa bònh Ăïíchûâng minh cho quan ăiïím nađy, Ford chuê trûúngặa díy chuýìn lùưp raâp vađ nhûông chiïịc Model Tăïịn tíịt caê caâc nûúâc trïn thïị giúâi

Nhûng mong muöịn cuêa Ford ăaô khöng thïí trúêthađnh hiïơn thûơc Taơi nhûông nûúâc coâ sûơ xuíịt hiïơncuêa nhûông chiïịc xe kiïíu T hay coâ nhûông nhađ maâysaên xuíịt theo kiïíu díy chuýìn lùưp raâp, khaâi niïơm

“hođa bònh” víîn khöng thïí töìn taơi

Nïịu quan ăiïím cuêa Ford ặúơc ăùơt vađo möơt möitrûúđng khaâc, möơt thúđi ăiïím khaâc, coâ leô noâ seô coânhûông thađnh cöng lúân hún Tûúng tûơ nhû quanăiïím cuêa Ford, nhûng ặúơc ăùơt trong hoađn caênhthïị giúâi cuêa nhûông nùm cuöịi thïị kyê XX, lađ lyâthuýịt “vođng cung vađng ngùn ngûđa xung ăöơt” cuêa

Thomas Friedman Friedman cuông cho rùìng

thûúng maơi vađ húơp taâc quöịc tïị lađ quín bađi chiïịn

lûúơc baêo ăaêm cho nïìn hođa bònh vađ an ninh thïị

giúâi Chó khaâc möơt ăiïìu lađ Friedman khöng sûê

duơng hònh aênh nhûông chiïịc Model T lađm hònh aênh

biïíu hiïơn cho thûúng maơi vađ húơp taâc quöịc tïị nhû

Ford mađ öng sûê duơng nhûông cûêa hiïơu McDonald’s

Lyâ thuýịt “vođng cung vađng ngùn ngûđa xung ăöơt”

cuêa Thomas Friedman ăaô chûâng minh rùìng: taơi hai

quöịc gia ăïìu coâ cûêa hiïơu McDonald’s, chiïịn tranh

seô khöng bao giúđ xaêy ra Vađ trong thûơc tïị, lyâ thuýịt

nađy ăaô ặúơc chûâng minh lađ hoađn toađn ăuâng ăùưn

Cođn ăöịi vúâi nhûông chiïịc Model T cuêa Henry Ford,

chuâng ăaô khöng lađm ặúơc viïơc mađ nhûông cûêa hiïơu

McDonald’s lađm ặúơc nûêa thïị kyê sau ăoâ

Möơt thíịt baơi hoađn toađn trong nöî lûơc kiïịm tòm

hođa bònh cuêa Henry Ford chñnh lađ Chuê nghôa

phaât-xñt Ăûâc

Vađo nhûông nùm 20 cuêa thïị kyê XX, nûúâc Ăûâc nhû

bõ thöi miïn búêi hoơc thuýịt cuêa Ford Theo ghi

cheâp cuêa nhûông bađi baâo luâc ăoâ cođn laơi ăïịn ngađy

nay thò trïn tíịt caê caâc ặúđng phöị trïn toađn nûúâc

Ăûâc trađn ngíơp nhûông bûâc chín dung khöí lúân cuêa

Ford, ngûúđi dín Ăûâc noâi vïì Ford nhû thïí ăang noâi

vïì möơt niïìm ăam mï Hoơ coi Ford nhû möơt biïíu

tûúơng cho sûơ thađnh cöng cuêa nûúâc Myô Chñnh

Hitler trong möơt líìn traê lúđi phoêng víịn vúâi túđ

De-troit News cuông thûđa nhíơn mònh luön ăùơt hònh aênh

Ford trïn bađn lađm viïơc vađ coi Ford nhû möơt nguöìn

caêm hûâng ăöịi vúâi öng ta Vađ Ford cuông ăaâp laơi sûơkyđ voơng ăoâ cuêa nûúâc Ăûâc Möơt loaơt nhađ maây cuêaFord Motor ặúơc xíy dûơng úê Ăûâc, ríịt nhiïìu caâc kyô

sû vađ chuýn gia kyô thuíơt ặúơc ặa sang Ăûâc ăïíchuýín giao cöng nghïơ Nùm 1928, Ford tiïịn thïmmöơt bûúâc múâi trïn con ặúđng ăi túâi traâi tim cuêadín töơc Ăûâc, öng quýịt ắnh húơp nhíịt tíịt caê tađisaên cuêa Ford Motor taơi nûúâc Ăûâc vúâi möơt cartel(*)

hoâa chíịt Ăûâc - I.G Farben Tíơp ăoađn múâi coâ tïnFord Motor.A.G Mùơc duđ chó nùưm trong tay 40% cöíphíìn cuêa liïn doanh, nhûng Carl Bosch chuê tõchcuêa I G Farben víîn ặúơc giûô chûâc chuê tõch EdselFord cuông tham gia vađo cöng viïơc ăiïìu hađnh tíơpăoađn vúâi tû caâch lađ phoâ chuê tõch

* Möơt hònh thûâc liïn kïịt giûôa caâc tíơp ăoađn.

hêìn III.

H OÅC T ÊÅP T HÛÅC S ÛÅ

L AÂ M ÖÅT V IÏÅC V Ô À AÅI

“Bêët kyâ ai dûâng hoåc têåp àïìu giaâ, duâ anh ta úã tuöíi hai mûúi hay taám mûúi Bêët kyâ ai àang hoåc têåp àïìu treã Àiïìu vô àaåi nhêët trong cuöåc söëng laâ giûä têm höìn baån treã trung.”

Henry Ford

P

CÍU CHUÝƠN VÏÌ CHIÏỊC NÖÌI NÍỊU XUÂP CUÊA MEƠ

Chuâng ta seô coâ ặúơc kiïịn thûâc tûđ ăíu? Bùìng caâch

tñch luôy qua saâch vúê, qua sûơ tòm tođi, quan saât vađ

hoơc hoêi trong thûơc tïị Qua tíịt caê nhûông kïnh

thöng tin Vađ ăiïìu ăoâ seô phaêi coâ möơt phûúng phaâp

Ăoâ lađ liïn tuơc tû duy, liïn tuơc íịp uê ăiïìu mađ mònh

theo ăuöíi vađ theo ăuöíi túâi cuđng Coâ thïí noâi,

phûúng phaâp ăïí chiïịm lônh ặúơc kiïịn thûâc lađ ăiïìu

ăaâng chuâ yâ nhíịt úê Henry Ford

Nïịu xeât trïn goâc ăöơ bùìng cíịp, Ford khi rúđi

trûúđng trung hoơc vađ ăaô trúê thađnh möơt chađng nöng

dín Nhûng noâi vïì kho kiïịn thûâc thò ngay caê möơt

nhađ baâc hoơc nhû Edison cuông phaêi kñnh nïí öng

Ford sinh ra trong möơt gia ằnh nöng dín chùỉng

líịy gò lađm khaâ giaê nïn ăiïìu kiïơn hoơc tíơp cuêa öng

khöng ặúơc töịt lùưm Öng cođn boê hoơc ríịt súâm (khi

múâi 17 tuöíi) ăïí mûu sinh, vađ dô nhiïn vúâi ăiïìu

kiïơn nhû víơy, trûúđng hoơc khöng thïí cung cíịp cho

öng möơt lûúơng kiïịn thûâc phong phuâ ặúơc Nhûng

buđ laơi, Ford laơi coâ khaê nùng vađ coâ yâ thûâc thu lûúơm

kiïịn thûâc tûđ nhiïìu nguöìn khaâc nhau, ngoađi möi

trûúđng hoơc tíơp chñnh quy Quaâ trònh tòm caâch caêi

tiïịn chiïịc nöìi húi cuêa cíơu beâ Ford lađ möơt minh

chûâng cho ăiïìu nađy Tòm tođi kiïịn thûâc qua saâchvúê, baâo chñ, trûúđng lúâp chûa ăuê, cíơu cođn thöngqua kinh nghiïơm thûơc tïị ăïí giaêi quýịt nhûông víịnăïì mađ saâch vúê khöng thïí cung cíịp cho cíơu cíu traêlúđi Thûơc tïị chñnh lađ möơt quýín saâch giaâo khoa töịtnhíịt mađ Ford luön cùn cûâ vađo ăoâ ăïí hoaơch ắnhnhûông chiïịn lûúơc cho mònh

Coâ möơt ăiïìu mađ ta phaêi chuâ yâ úê Ford ăoâ lađ khaênùng saâng taơo cuêa öng lađ ríịt lúân Híìu nhû tíịt caênhûông viïơc mađ öng lađm trïn con ặúđng ăi ăïịnthađnh cöng ăïìu khöng coâ möơt tiïìn lïơ nađo ăïí öngcoâ thïí hoơc tíơp nhûông kinh nghiïơm cho riïng mònh

Xe húi trong nhûông nùm ăíìu tiïn cuêa thïị kyê XXvíîn lađ ăiïìu quaâ laơ líîm Tíịt caê nhûông doanh nghiïơpsaên xuíịt xe húi luâc íịy ăïìu phaêi tûơ tòm tođi hûúâng

ăi cho riïng mònh Sûơ hoơc hoêi nïịu coâ trong thúđi kyđnađy thò cuông chó ăún thuíìn lađ sûơ sao cheâp ynguýn Saên xuíịt theo díy chuýìn thò ăaô coâ tronglõch sûê, nhûng ăïí ặa díy chuýìn trúê thađnh möơtphûúng phaâp saên xuíịt thíơt sûơ hiïơu quaê thò chûacoâ ai lađm ặúơc Vađ Ford lađ ngûúđi ăíìu tiïn ặa noâvađo saên xuíịt Trong khi tíịt caê moơi doanh nghiïơpăïìu tíơp trung vađo saên xuíịt nhûông chiïịc xe ăùưt tiïìnvúâi kiïíu daâng cíìu kyđ, thò Ford lađ ngûúđi ăíìu tiïnặa ra chiïịn lûúơc saên xuíịt xe giaâ reê Khi chûa coâmöơt öng chuê nađo traê cho cöng nhín cuêa mònh mûâclûúng 5 ăöla cho möơt ngađy lađm viïơc 8 tiïịng thòFord lađ ngûúđi ăíìu tiïn thûơc hiïơn ăiïìu ăoâ Khi luönluön giûô vai trođ cuêa möơt ngûúđi tiïn phong nhû víơy,

ăiïìu dô nhiïn Ford seô khöng thïí coâ möơt khuön míîu

sùĩn coâ nađo ăïí hoơc hoêi Tíịt caê ăïìu phaêi bùưt ăíìu tûđ

ăíìu vúâi nhûông thûê nghiïơm díìn díìn ăïí coâ thïí ăaơt

ặúơc thađnh cöng Ăiïìu duy nhíịt mađ Ford coâ thïí

hoơc hoêi chñnh lađ tûđ nhûông ýu cíìu cuêa saên xuíịt vađ

cuöơc söịng Ford cuông ăaô tûđng noâi: “Moơi ngûúđi thùưc

mùưc lađ taơi sao chuâng töi laơi luön luön coâ ặúơc

nhûông saâng kiïịn khöng ngûđng nhû víơy? Cíu traê

lúđi cuêa chuâng töi ríịt ăún giaên, cuöơc söịng xung

quanh luön ăíìy ríîy nhûông saâng kiïịn Víịn ăïì lađ

anh coâ biïịt khai thaâc vađ tíơn duơng chuâng hay

khöng mađ thöi”

*

* *

Mùơc duđ ríịt mïơt moêi sau chuýịn ăi dađi, nhûng

ăïm íịy cíơu beâ Ford khöng tađi nađo chúơp mùưt ặúơc

Cöî maây “khöíng löì” mađ cíơu gùơp khi saâng cûâ cuöịn

líịy tím trñ cíơu Lađm sao ăïí chïị taơo ra ặúơc cöî maây

giöịng nhû víơy? Cíu hoêi lúên vúên trong ăíìu Khöng

thïí nhúđ böị lađm giuâp ặúơc Phaêi tûơ mònh lađm ra noâ

Ăoâ lađ nhûông suy nghô cuêa Ford luâc bíịy giúđ Nhûng

phaêi lađm thïị nađo? Lađm thïị nađo? Nhûông cíu hoêi

baâm riïịt líịy, theo cíơu beâ vađo trong caê giíịc nguê

Saâng höm sau, khi moơi ngûúđi trong nhađ víîn

ăang nguê ngon, Ford ăaô trúê díơy, viïơc ăíìu tiïn mađ

cíơu lađm lađ chaơy xuöịng bïịp, luơc tung tíịt caê ăöì ăaơc

níịu bïịp cuêa meơ lïn ăïí tòm möơt víơt gò ăoâ Cíơu

mûđng rúô reo vang khi tòm thíịy möơt chiïịc nöìi bùìng

ăöìng khaâ lúân mađ meơ cíơu víîn hay duđng ăïí níịu

moân xuâp Ford cíìm chiïịc nöìi chaơy voơt ra cûêa,bùng qua caânh ăöìng luâa mò ăaô cao ngang ngûơc.Ford ăïịn nhađ möơt ngûúđi baơn hoơc cuđng lúâp, ngûúđicíơu nhïî nhaơi möì höi, trïn ngûúđi víîn chó mùơcnguýn böơ quíìn aâo nguê Nhađ cíơu baơn nađy víînăang nguê, Ford tređo rađo, roân reân bûúâc ăïịn cûêa söíphođng nguê cuêa baơn vađ goô nheđ nheơ tûđng höìi batiïịng möơt Nhíơn ặúơc aâm hiïơu ăaô ặúơc quy ắnhtûđ trûúâc, cíơu baơn thođ cöí ra ngoađi cûêa söí hoêi: “Gòthïị?” Ford cûúđi toe, giú chiïịc nöìi nhöm lïn Cíơubaơn tïn Antony chûa hiïíu chuýơn gò xaêy ra ăaô bõFord keâo tuöơt ra ngoađi cûêa söí:

- Antony, thíịy khöng, thíịy khöng, túâ ăaô tòmặúơc noâ röìi!

Antony laơi cađng ngaơc nhiïn, khöng hiïíu chiïịc nöìiníịu xuâp nađy thò coâ liïn quan ăïịn trođ chúi thûúđngngađy mađ cíơu cuđng luô baơn hay chúi:

- Nhûng chuâng ta ăaô thöi khöng chúi trođ DonKihötï nûôa röìi Cíơu cíìn khiïn ăïí lađm gò?

- Khöng phaêi ăïí chúi, chuâng ta seô chïị taơo möơt cöîmaây

Antony víîn khöng thïí hònh dung ặúơc ngûúđibaơn mònh ắnh lađm gò Cuông dïî hiïíu cho thaâi ăöơnađy cuêa cíơu baơn, vò úê thúđi ăiïím Ford 12 tuöíi, tuythïị giúâi ăaô biïịt ăïịn ăöơng cú húi nûúâc ặúơc möơtthúđi gian khaâ líu röìi nhûng úê möơt thõ tríịn miïìnqú nhû Dearborn nađy thò ăöơng cú húi nûúâc víîncođn lađ möơt caâi gò ăoâ quaâ xa vúđi Ngay caê vúâi nhûôngngûúđi lađm nhûông cöng viïơc liïn quan ăïịn maây

moâc, ăöơng cú húi nûúâc víîn lađ möơt khaâi niïơm mú

höì Vađ chïị taơo ra noâ cođn lađ möơt yâ tûúêng cođn xa laơ

hún

Khöng thïí giaêi thñch cùơn keô cho ngûúđi baơn ngay

luâc nađy, Ford heơn ngûúđi baơn ra trûúđng hoơc sau

möơt tiïịng nûôa, mùơc duđ ngađy höm ăoâ lađ ngađy nghó

Sûơ phíịn khñch töơt ăöơ ăaô keâo cíơu tiïịp tuơc chaơy ăïịn

nhađ vađi ngûúđi baơn nûôa Tíịt caê hoơ cuông ăïìu khöng

hiïíu gò vïì viïơc Ford ắnh lađm Nhû tíịt caê nhûông

ặâa treê khaâc, hoơ chó nghô Ford ăang bađy ra möơt

trođ chúi gò múâi Coâ leô khöng ai coâ thïí tûúêng tûúơng

rùìng, ăíy lađ bûúâc ăi ăíìu tiïn ăïí biïịn möơt cíơu nhoâc

trúê thađnh huýìn thoaơi cuêa nûúâc Myô vađ thïị giúâi

Khi Antony vađ ba ngûúđi baơn khaâc ra ăïịn trûúđng,

chûâng kiïịn caênh Ford víîn trong böơ ăöì nguê ăang

miïơt mađi bïn caơnh chiïịc nöìi níịu xuâp Hoơ ngaơc

nhiïn hoêi Ford ắnh lađm gò vúâi víơt duơng níịu bïịp

íịy Ford trònh bađy laơi yâ tûúêng chïị taơo möơt ăöơng cú

húi nûúâc, nhûng líìn nađy thò cùơn keô hún Khöng thïí

hiïíu ặúơc viïơc mađ Ford dûơ ắnh lađm, nhûng sûơ

thuýịt phuơc cuêa Ford vïì möơt ăöì chúi múâi khaâc

hùỉn vúâi nhûông thûâ hoơ ăaô chúi trûúâc kia ăaô löi keâo

Antony vađ nhûông cíơu nhoâc khaâc Tom - ngûúđi

nhiïìu tuöíi nhíịt trong nhoâm baơn thò toê ra ríịt thñch

thuâ vò ăöơng cú nađy coâ thïí khiïịn cíơu ta nöíi bíơt hún

trong ăaâm baơn gaâi Ford ngay líơp tûâc gaơt phùưt

ngay yâ tûúêng ăoâ, cíơu noâi chó muöịn lađm möơt ăöơng

cú cho caê nhoâm chûâ khöng phaêi vò muơc ăñch nađo

khaâc Vađ muơc tiïu xa hún lađ chïị taơo ra möơt cöî maây

coâ thïí di chuýín ặúơc trïn nhûông caânh ăöìng ăïíthay thïị cho nhûông con ngûơa ăang ặúơc sûê duơngăïí keâo cađy Tom toê ra coi thûúđng yâ kiïịn cuêa Ford,coi ăoâ nhû möơt yâ tûúêng ăiïn röì Tom baêo vïơ quanăiïím cuêa mònh bùìng lyâ luíơn rùìng, ngay caê böị cíơu

ta lađ möơt thúơ cú khñ lađnh nghïì cuông khöng thïí saênxuíịt ra ặúơc möơt phûúng tiïơn nhû víơy chûâ chûanoâi gò ăïịn luô nhoâc nađy

Thaâi ăöơ bíịt húơp taâc cuêa Tom ngay líơp tûâc ặúơcăaâp laơi bùìng quýịt ắnh khai trûđ cíơu ta ra khoêi

“nhoâm chïị taơo” cuêa Ford, mùơc duđ hiïíu ặúơc nhûôngkhoâ khùn seô gùơp phaêi khi thiïịu Tom, búêi vò cíơu talađ ngûúđi duy nhíịt trong nhoâm coâ möơt chuât kiïịnthûâc vïì cú khñ hoơc ặúơc tûđ ngûúđi böị Nhûng caâtñnh cuêa Ford lađ nhû víơy Nhûông nùm sau nađy, khibûúâc vađo con ặúđng kinh doanh, cíơu beâ Ford trúêthađnh chuê tõch Ford víîn giûô nguýn baên tñnh quýịtăoaân cuêa mònh Khöng ai ặúơc pheâp traâi yâ, khöng

ai ặúơc quýìn toê ra bíịt ăöìng, tíịt caê phaêi do Fordquýịt ắnh

Chiïịc nöìi líịy tûđ nhađ ặúơc Ford dûơ ắnh duđng ăïílađm nöìi húi Víịn ăïì bíy giúđ lađ phaêi lađm sao ăïí bõtkñn ặúơc nhûông keô húê cuêa chiïịc nöìi Antony ăïìxuíịt yâ tûúêng duđng saâp ong traât vađo nhûông keô húêăoâ Caê nhoâm ăöìng tònh Nhûng líịy tiïìn úê ăíu raăïí mua saâp ong? Khöng coâ tiïìn, böịn cíơu nhoâcquýịt ắnh tûđng ngûúđi vïì nhađ mònh ăïí tòm kiïịm.Hoơ heơn nhau ăïịn trûa seô quay laơi trûúđng

* *

Ford vïì nhađ trong böơ daơng lïịch thïịch, bíín thóu

Víîn mùơc nguýn böơ quíìn aâo nguê, cíơu sađ vađo bïịp,

luơc tung tíịt caê ăöịng chai loơ trong ăoâ lïn Bađ Mary

meơ cíơu ăang níịu ùn cuông phaêi ngííng lïn hoêi cíơu

tòm gò Ford traê lúđi nhaât gûđng cíu hoêi cuêa meơ, cöị

traânh ăïí bađ khöng ăïí yâ ăïịn sûơ biïịn míịt cuêa caâi

nöìi níịu xuâp Khöng tòm thíịy thûâ mònh cíìn, Ford

tiu nghóu ngöìi xuöịng bađn ùn Sûơc nhúâ ra lađ tûđ

saâng ăïịn giúđ mònh víîn chûa coâ gò trong buơng,

Ford cheân ngíịu nghiïịn khííu phíìn ùn saâng cuêa

mònh víîn ăïí phíìn trïn bađn Vûđa ùn xong, cíơu

chaơy vöơi vïì phođng riïng Nhûng ăiïìu gò phaêi ăïịn

cuông ăaô ăïịn, bađ Mary cíịt tiïịng hoêi vïì caâi nöìi xuâp

moơi khi Cuông nhû tíịt caê caâc cíơu beâ cuđng trang lûâa

khaâc, Ford ăiïịng ngûúđi súơ sïơt vò töơi löîi mònh vûđa

gíy ra Khöng thïí mang vïì traê meơ caâi nöìi ăaô bõ

meâo moâ vò nhûông nhaât buâa ríịt cú hoơc ban saâng,

cuông khöng thïí chöịi biïịn ăi viïơc mònh ăaô lađm, búêi

vò vúâi baên tñnh ham mï tòm tođi cuêa mònh, Ford lađ

thađnh viïn duy nhíịt trong gia ằnh luön luön bõ

chíịt víịn vïì nhûông sûơ míịt maât hay hoêng hoâc ăöì

ăaơc trong gia ằnh Ford thađnh thíơt khai baâo viïơc

mònh ăaô líịy chiïịc nöìi vađ trònh bađy luön yâ tûúêng

chïị taơo möơt ăöơng cú húi nûúâc

Cuông khöng khaâc gò nhûông ặâa treê trong ăaâm

baơn cuêa Ford, bađ Mary cuông khöng hiïíu möơt tñ gò

vïì ăöơng cú hay maây moâc, ngoađi ra bađ cuông ăaô

qua tûđ líu röìi caâi tuöíi ham thñch, tođ mođ khi coâ möơttrođ chúi múâi Sûơ tûâc giíơn coâ thïí ăöí lïn ăíìu Ford vòsûơ biïịn míịt cuêa caâi nöìi níịu xuâp duy nhíịt trongnhađ Nhûng bađ Mary laơi lađ ngûúđi meơ ríịt hiïìn dõu,khöng biïịt vïì nhûông viïơc ặâa con trai ăang lađm,song bađ laơi tin chùưc sûơ thađnh cöng seô ăïịn vúâi ặâacon hiïịu ăöơng cuêa mònh trong tûúng lai Khöngnhûông khöng coâ möơt lúđi traâch moâc nađo vïì löîi líìmcuêa Ford mađ bađ cođn ăöơng viïn cíơu beâ cöị gùưnghoađn thađnh cöng viïơc mađ cíơu ăang lađm Ford thúêphađo nheơ nhoôm trûúâc thaâi ăöơ cuêa meơ Coâ thïí ăöịivúâi nhûông ngûúđi nöíi tiïịng khaâc, sûơ thađnh cöng vađdanh tiïịng cuêa hoơ seô ăïịn tûđ nhûông sûơ kiïơn khaâclúân hún, vô ăaơi hún Nhûng ăöịi vúâi Ford, nhûnhûông lúđi sau nađy öng kïí laơi thò chiïịc nöìi níịu xuâpvađ thaâi ăöơ khoan dung cuêa meơ chñnh lađ bûúâc ăïơmăíìu tiïn trong sûơ nghiïơp cuêa öng Vađ chùưc chùưnkhöng ai coâ thïí phuê nhíơn rùìng nïịu khöng coâ bûúâcăíìu tiïn íịy thò seô khöng thïí coâ nhûông bûúâc thađnhcöng sau nađy

Vûđa ùn xong bûôa trûa, Ford ăaô chaơy vöơi vađophođng Chui xuöịng gíìm giûúđng, Ford löi ra höơp ăöìnghïì cuêa mònh Trong ăoâ coâ ăuê tua vñt, ăinh öịc vađcaâc thûâ linh tinh khaâc mađ cíơu coâp nhùơt ặúơc Möơtvíơt quan troơng khaâc trong ăoâ lađ möơt chiïịc höơp sùưtnhoê coâ khoâa do Ford tûơ lađm Cíơu thaâo chiïịc chòakhoâa víîn ăeo úê cöí ra vađ múê chiïịc höơp Trong höơpcoâ nhûông ăöìng xu nhoê mađ cíơu tñch coâp suöịt míịythaâng nay Ford ắnh duđng söị tiïìn nađy ăïí mua

möơt moân quađ gò ăoâ cho meơ nhín ngađy sinh nhíơt

bađ Nhûng ăïí chïị taơo ặúơc möơt cöî maây húi nûúâc,

cíơu phaêi coâ tiïìn ăïí mua möơt vađi thûâ khaâc Bùn

khoùn khöng biïịt nïn quýịt ắnh thïị nađo Ford

chaơy ăïịn bïn caơnh meơ vađ noâi cho bađ biïịt khoâ

khùn cuêa cíơu Bađ Mary quaê thíơt lađ möơt bađ meơ

tuýơt vúđi Mùơc duđ khöng phaêi lađ möơt gia ằnh giađu

coâ gò nhûng bađ víîn ặa cho Ford möơt khoaên tiïìn

nhoê ăïí cíơu coâ thïí thûơc hiïơn mú ûúâc chïị taơo cuêa

mònh, bađ cođn baêo Ford giûô laơi söị tiïìn cíơu ăaô tñch

coâp ặúơc ăïí lađm nhûông viïơc quan troơng hún

Mûđng rúô vò sûơ uêng höơ hïịt lođng cuêa meơ, Ford

bùng bùng chaơy ra trûúđng Chûa cíơu baơn nađo coâ

mùơt Ford chui vađo “kho hađng” bñ míơt cuêa caê

nhoâm ăïí líịy ra chiïịc nöìi Vûđa ngùưm nghña noâ, cíơu

vûđa mú ăïịn möơt ngađy khöng xa nûôa, nhûông luöìng

húi noâng tûđ phuơt ra tûđ chiïịc nöìi nađy seô lađm quay

tñt nhûông chiïịc chong choâng gùưn trïn ăoâ Giíịc mú

cuêa Ford ăöơt ngöơt bõ dûđng laơi búêi caâi vöî vai cuêa

Antony Cíơu ta baâo tin cho Ford biïịt rùìng khöng

tòm thíịy saâp ong trong nhađ mònh Möơt luâc sau, tíịt

caê nhoâm ăaô coâ mùơt Khöng ai tòm ặúơc saâp ong

Ford tuýn böị vïì “quyô tađi trúơ” cíơu vûđa nhíơn

ặúơc cho “nhoâm phaât minh”, cíơu quýịt ắnh seô

trñch möơt khoaên ăïí mua saâp Antony ặúơc cûê ăi ra

cûêa hiïơu trong thõ tríịn, nhûông ngûúđi cođn khaâc úê

laơi tiïịp tuơc cöng viïơc Möơt ngûúđi ăi kiïịm cuêi khö,

ngûúđi cođn laơi seô cuđng Ford “nghiïn cûâu” caâch ăïí

lađm sao traât saâp ong kñn chiïịc nöìi

Saâp ong ăaô ặúơc Antony mua vïì túâi núi, cuêi khöcuông tíơp trung ăuê Caê nhoâm bùưt ăíìu cöng viïơc.Tûđng keô húê nhoê cuêa chiïịc nöìi ăaô ặúơc bõt kñn Fordlíịy höơp ăöì nghïì cuêa mònh ra, khoan möơt löî nhoêtrïn nùưp chiïịc nöìi Cöng viïơc ăaô hoađn tíịt Bíy giúđlađ ăïịn cöng ăoaơn ăun söi nûúâc úê bïn trong Ăöịngcuêi khö ặúơc nhoâm lïn Chiïịc nöìi ặúơc ăùơt lïntrïn Caê nhoâm haâo hûâc chúđ ăúơi möơt luöìng húinûúâc maơnh meô phuơt ra tûđ löî thuêng trïn nùưp nöìi.Nhûng möơt viïơc xaêy ra ngoađi dûơ kiïịn cuêa luô treê.Nûúâc trong nöìi chûa kõp söi thò lúâp saâp traât bïnngoađi ăaô bùưt ăíìu tan chaêy Ford vöơi vađng baêonhoâm baơn díơp tùưt ngoơn lûêa Nhûng moơi thûâ ăaôquaâ muöơn Khi ngoơn lûêa ặúơc díơp tùưt, lúâp saâp ăaôtan chaêy hïịt Thûê nghiïơm ăíìu tiïn ăaô khöng thađnhcöng Tíịt caê nhûông thađnh viïn cođn laơi cuêa nhoâm,trûđ Ford ra, ăïìu ặâng chïịt lùơng nhòn chiïịc nöìiloang löí saâp ong tan chaêy Mùơc duđ ăaô phñ phaơmmíịt möơt söị tiïìn do meơ ặa cho, nhûng Ford víînăöơng viïn caâc baơn lađ mònh seô tòm ra ặúơc möơt giaêiphaâp múâi hiïơu quaê hún

*

* *

Henry Ford khöng buöìn vò thíịt baơi nađy, cíơu chóăang cöị tíơp trung ăïí suy nghô nguýn nhín taơisao Cíơu nhúâ coâ líìn cha ăaô noâi vúâi cíơu rùìng saâpong coâ thïí tan chaêy nïịu gùơp lûêa Víơy lađ seô khöngthïí lađm kñn chiïịc nöìi bùìng saâp ong Nhûng bùưt

buöơc phaêi nghô ra caâch nađo ăoâ, búêi vò ngûúđi kyô sû

ăaô cho cíơu xem ăöơng cú húi nûúâc cuêa öng ta ăaô

noâi vúâi cíơu rùìng nöìi húi phaêi tuýơt ăöịi kñn thò múâi

taơo ăuê aâp suíịt ăïí quay baânh xe ặúơc Ba cíơu nhoâc

cođn laơi chaân naên nhòn chiïịc nöìi loang löí nhûông vïịt

saâp ong Hoơ khuýn Ford nïn chíịm dûât yâ tûúêng

nađy vađ chuýín sang chúi möơt trođ múâi Khöng thïí

lađm ặúơc gò ngay luâc nađy, Ford tuýn böị taơm thúđi

giaêi taân “nhoâm phaât minh”, ai vïì nhađ níịy Ford

lïịch thïịch cíìm trïn tay chiïịc nöìi meâo moâ vïì nhađ

Bûôa töịi höm íịy diïîn ra trong nhađ öng William

Ford thiïịu möơt thađnh viïn so vúâi nhûông höm khaâc

Henry Ford tûđ trûúđng vïì ăïịn nhađ, khöng hïì ăïí

tím ăïịn moân bñt tïịt mađ meơ chuíín bõ, cíơu lao vađo

luơc loơi tíịt caê nhûông xoâ xónh trong nhađ ăïí tòm

nhûông quýín saâch mađ tûđ líu röìi khöng ai ăöơng

ăïịn Kïịt quaê khöng ặúơc khaê quan cho lùưm Híìu

hïịt chuâng ăïìu bõ möịi ùn ăïịn quaâ nûêa, vađ söị lûúơng

cuông chó dûđng laơi úê vađi quýín ñt oêi Ăiïìu ăoâ cuông

khöng lađm Ford quaâ phiïìn lođng Cíơu ngíịu nghiïịn

ăoơc nhûông quýín ăoâ Bûôa töịi ăaô ặúơc doơn ra,

nhûng cöng viïơc cuêa Ford víîn chûa thu ặúơc kïịt

quaê nhû yâ Khöng ăïí tím ăïịn tiïịng goơi cuêa meơ,

Ford ngöìi lò trong phođng tiïịp tuơc ăoơc

Khöng thíịy con trai traê lúđi, bađ Mary vađo phođng

Chûâng kiïịn caênh Ford ăang miïơt mađi bïn ngoơn ăeđn

díìu nhoê ăoơc saâch, bađ khöng núô goơi cíơu, chó nheơ

nhađng ăùơt bûôa töịi lïn chiïịc bađn nhoê röìi ra ngoađi

Ford ăoơc chùm chuâ ăïịn nöîi khöng biïịt gò vïì sûơ coâ

mùơt cuêa meơ Nhûng sûơ tíơp trung cuêa cíơu khöng hïìăöìng nghôa vúâi hiïơu quaê ăaơt ặúơc Ford khöng thïítòm ặúơc kiïịn thûâc nađo mađ cíơu ăang cíìn khi trïntay cíơu chó toađn lađ nhûông loaơi saâch chùỉng hïì liïnquan ăïịn maây moâc Sau nađy, khi kïí vïì líìn nghiïncûâu ăíìu tay íịy cuêa mònh, Ford ăaô noâi rùìng: “Nhûôngquýín saâch íịy khöng cho töi möơt giaêi phaâp nađo vïìăöơng cú Nhûng noâ cho töi möơt bađi hoơc lúân Chuâng

ta khöng thïí tòm nhûông thûâ chuâng ta cíìn úê nhûôngchöî khöng coâ Phaêi biïịt lûơa choơn muơc tiïu phuđ húơp.Noâ seô díîn chuâng ta ăïịn thađnh cöng”

Mïơt moêi sau khi khöng tòm thíịy thûâ mònh ăangcíìn, Ford nùìm víơt ra giûúđng Cíơu nhùưm mùưt laơi, suynghô Ăíu ăoâ trong yâ nghô cuêa cíơu ăaô hiïơn lïn cíuhoêi coâ nïn tiïịp tuơc cöng viïơc nađy nûôa hay khöng.Nhûng ûúâc mú vïì möơt chiïịc chiïịc maây húi nûúâc ăaôdíơp tùưt ngay yâ nghô íịy Phaêi lađm bùìng ặúơc möơtchiïịc maây húi nûúâc! - Ăoâ lađ cíu traê lúđi cuöịi cuđngcuêa möơt cíơu nhoâc 12 tuöíi trûúâc khi cíơu chòm vađotrong giíịc nguê mï mïơt sau möơt ngađy víịt vaê.Tuíìn tiïịp theo lađ möơt tuíìn ríịt bíơn röơn vúâi Ford.Luâc nađy, Ford víîn ăang theo hoơc taơi trûúđng hoơctrong thõ tríịn Dearborn Mùơc duđ ăang tíơp trung ăïísaên xuíịt ăöơng cú húi nûúâc, nhûng Ford víîn ăïịntrûúđng ăïìu ăùơn Cíơu toê ra ăùơc biïơt chuâ tím vađocaâc mön víơt lyâ vađ hoâa hoơc vúâi hi voơng kiïịn thûâccuêa nhûông mön nađy seô giuâp cíơu tòm ra giaêi phaâpcho chiïịc nöìi húi Khöng nhûông chó tòm phûúng aângiaêi quýịt thöng qua nhûông bađi hoơc úê trûúđng, Ford

cođn tiïịp cíơn vúâi möơt nguöìn thöng tin khaâc, ăoâ lađ

baâo chñ YÂ tûúêng tòm tađi liïơu thöng qua baâo chñ cuêa

cíơu bùưt nguöìn tûđ möơt líìn cíơu vö tònh ăoơc ặúơc möơt

bađi viïịt vïì ăöơng cú húi nûúâc trïn möơt túđ baâo cuô

duđng lađm giíịy daân tûúđng trong phođng ùn cuêa gia

ằnh Luơc loơi tíịt caê söị baâo cuô cuêa gia ằnh chûa

ăuê, Ford cođn víơn ăöơng baơn beđ mang ăïịn cho mònh

nhûông túđ baâo cuô mađ hoơ coâ Nhûng khoâ khùn víîn

chûa ặúơc giaêi quýịt Lûúơng baâo chñ, saâch vúê cuêa

möơt thõ tríịn nhoê miïìn qú khöng ăuê ăïí Ford tòm

ặúơc cíu traê lúđi Nhûông khoâ khùn ăoâ coâ thïí ặúơc

giaêi quýịt ríịt ăún giaên, Ford coâ thïí hoêi bíịt kyđ

ngûúđi nađo coâ möơt chuât kiïịn thûâc vïì cú khñ, hoơ coâ

thïí cho cíơu cíu traê lúđi chñnh xaâc Khöng phaêi Ford

khöng nhíơn thûâc ặúơc ăiïìu ăoâ, nhûng cíơu muöịn

tûơ mònh tòm ra giaêi phaâp cho víịn ăïì nađy Dûơa díîm

khöng phaêi lađ caâch mađ Ford choơn, cho duđ coâ thïí

noâ seô tiïịt kiïơm cho cíơu ríịt nhiïìu cöng sûâc

Sau möơt tuíìn víịt vaê, cuöịi cuđng thò Ford cuông tòm

ra ặúơc cíu traê lúđi Nhûng noâ laơi khöng ăïịn tûđ

nhûông saâch baâo mađ cíơu thu lûúơm ặúơc Möơt tiïịt

hoơc víơt lyâ taơi trûúđng ăaô cho cíơu möơt phûúng phaâp

múâi: ăoâ lađ thiïịc Thíìy giaâo víơt lyâ ăaô giaêng cho caê

lúâp nghe vïì cöng duơng cuêa thiïịc, trong ăoâ coâ möơt

ăùơc ăiïím lađm Ford ríịt chuâ yâ ăoâ lađ cöng duơng duđng

ăïí hađn caâc chi tiïịt bùìng kim loaơi trong chiïịc maây

haât Cíơu tûơ nhuê: “Nïịu thiïịc ăaô hađn ặúơc kim loaơi

thò noâ seô lađm kñn ặúơc caâi nöìi húi cuêa mònh”

Ngay sau buöíi hoơc ăoâ, cíơu tíơp trung nhoâm baơn

cuêa mònh vađ trònh bađy yâ tûúêng caêi tiïịn múâi Sûơ haâohûâc cuêa Antony vađ hai ngûúđi baơn khaâc líìn nađykeâm hùỉn so vúâi caâch ăíy möơt tuíìn Hoơ khöng cođnmíịy hûâng thuâ vúâi trođ chúi cuêa Ford nûôa Chó coâ sûơnhiïơt tònh cuêa Ford múâi coâ thïí löi keâo hoơ trúê laơi Caênhoâm laơi bùưt tay vađo cöng viïơc Ăíìu tiïn mađ hoơbađn ăïịn chuýơn mua thiïịc Líìn nađy thò caê nhoâmcuđng keâo nhau ra cûêa hiïơu taơp hoâa trong thõ tríịn.Sûơ hađo hûâng cuêa böịn cíơu nhoâc khi bûúâc vađo ăaôthay ăöíi hoađn toađn khi hoơ bûúâc ra Giaâ thiïịc quaâăùưt Vúâi söị tiïìn mađ böịn cíơu coâ thò chó coâ thïí muaặúơc möơt mííu thiïịc nhoê khöng ăuê ăïí duđng

“Khöng ặúơc boê cuöơc Chuâng ta seô nghô caâchkiïịm ra tiïìn” - ăoâ lađ nhûông lúđi mađ Ford ăöơng viïncaâc baơn Nhûng kiïịm tiïìn bùìng caâch nađo taơi caâi thõtríịn ngheđo nađn nađy, ăoâ múâi lađ víịn ăïì nan giaêi.Ríịt may cho Ford, thõ tríịn Dearborn vađ caâc vuđnglín cíơn laơi ăang bûúâc vađo muđa thu hoaơch taâo Dokyô thuíơt baêo quaên vađo thúđi nađy cođn ríịt keâm, nïnhoơ phaêi thu hoaơch ríịt nhanh, chó trong vođng vađingađy cöng viïơc ăaô phaêi xong xuöi Ăïí thu hoaơchặúơc nhanh nhû víơy, nhûông ngûúđi chuê trang traơi

úê ăíy ăöi khi phaêi thú caê nhûông ặâa treê lađm viïơc.Ăoâ chñnh lađ cú höơi cuêa Ford vađ caâc baơn Hoơ xin vađohaâi taâo thú cho möơt trang traơi úê gíìn trûúđng Tiïìncöng mađ öng chuê trang traơi thoêa thuíơn vúâi luô treêlađ 20 xu cho möơt ngađy cöng Nhû víơy lađ böịn cíơunhoâc seô phaêi lao ăöơng trong hai ngađy ăïí kiïịm ăuêsöị tiïìn mua thiïịc

Cöng viïơc haâi taâo khöng phaêi ăún giaên nhû luô

treê víîn nghô Thûúđng ngađy chuâng coâ thïí lang

thang khùưp núi, tređo lïn bíịt cûâ cíy nađo mađ chuâng

thíịy coâ quaê ùn ặúơc Nhûng khi thûơc sûơ lađm viïơc

thò víịn ăïì laơi hoađn toađn khaâc Buöíi saâng ăíìu tiïn,

caê böịn cíơu ăïìu ríịt hađo hûâng, chuâng cođn ăuđa

nghõch vúâi nhau trong khi lađm viïơc Nhûng sau

buöíi trûa, moơi viïơc ăaô khaâc hùỉn Nhûông ăöi mùưt

quen ặúơc nguê trûa bùưt ăíìu dñp laơi Ngoađi Ford ra,

ba cíơu cođn laơi ăïìu lađm viïơc möơt caâch miïîn cûúông

Vađ tíịt nhiïn söị lûúơng taâo mađ hoơ haâi ặúơc cuông

giaêm ăi roô rïơt, khöng bùìng nûêa khi saâng Kïịt thuâc

ngađy lađm viïơc, möîi ngûúđi chó nhíơn ặúơc möơt nûêa

söị tiïìn cöng nhû ăaô thoêa thuíơn vò thaâi ăöơ lađm viïơc

lûúđi biïịng cuêa hoơ Mïơt moêi vađ chaân naên, ba cíơu

baơn quýịt ắnh seô khöng tiïịp tuơc cöng viïơc Líìn

nađy thò Ford khöng lïn tiïịng thuýịt phuơc hoơ nûôa

Cíơu seô lađm viïơc möơt mònh Thay vò hai ngađy lađm

viïơc vúâi böịn ngûúđi, Ford phaêi lađm cöng viïơc haâi taâo

trong 6 ngađy ăïí coâ ăuê tiïìn mua thiïịc Baơn beđ trong

lúâp hoơc chïị giïîu Ford lađ keê gađn dúê vò ăaô boê cöng sûâc

ra ăïí lađm möơt viïơc ăiïn röì Khöng ăïí yâ ăïịn nhûông

lúđi bađn taân sau lûng, Ford tiïịp tuơc lađm viïơc chùm

chó Khi cíơu ăaô xaâc ắnh muơc tiïu cho mònh thò

khöng ai coâ thïí lađm cíơu tûđ boê ặúơc muơc tiïu ăoâ

Saâu ngađy lađm viïơc tröi qua, luâc nađy thò Ford ăaô

coâ trong tay 2 ăöla Cíơu cíìm söị tiïìn íịy ra cûêa hiïơu

vađ mua lûúơng thiïịc cíìn thiïịt Khöng thïí duđng cuêi

khö ăïí nung chaêy thiïịc ặúơc, Ford xin ăïịn lađm

viïơc nhúđ taơi möơt lođ ređn trong thõ tríịn Nhûông ngûúđidín thõ tríịn ăi qua ăíy ríịt ngaơc nhiïn vò hònh aênhcuêa möơt cíơu beâ gíìy gođ ăang cùơm cuơi roê tûđng gioơtthiïịc vûđa noâng chaêy lïn chiïịc nöìi ăöìng Cíơu tíơptrung vađo cöng viïơc ăïịn nöîi khöng hïì traê lúđi bíịt cûâcíu hoêi nađo cuêa nhûông ngûúđi khaâch qua ặúđng.Khi chiïịc nöìi ăöìng ặúơc hađn kñn thò cuông lađ khitrïn hai bađn tay Ford löî chöî vïịt boêng do khöngmay bõ nhûông gioơt thiïịc roê vađo Nhûng nhûông vïịtthûúng ăoâ khöng lađm Ford quan tím, cíơu ăùơtchiïịc nöìi ăaô ặúơc hađn kñn lïn bïî ređn ăang ăoê rûơc,haâo hûâc chúđ luöìng húi nûúâc maơnh sùưp phuơt ra.Nûúâc söi, húi nûúâc ăaô bùưt ăíìu böịc ra tûđ löî thuêngtrïn noâc nöìi Chó möơt laât nûôa thöi, khi nûúâc söimaơnh, aâp suíịt seô tùng lïn vađ lûơc ăííy ra cuêa húinûúâc seô maơnh hún ríịt nhiïìu Ford vui mûđng nghônhû víơy Nhûng sûơ vui mûđng cuêa cíơu ăaô ngay líơptûâc bõ díơp tùưt Thiïịc ăaô coâ díịu hiïơu chaêy ra Luâcăíìu, Ford chó nghô ăoâ lađ do húi nûúâc baâm vađo nïntröng noâ coâ veê nhû sùưp chaêy ra Cíơu tíơp trungquan saât nhûông biïịn ăöíi cuêa lúâp thiïịc Nûúâc söimaơnh, coâ tiïịng rñt úê luöìng húi nûúâc phuơt ra, chûângtoê aâp suíịt trong nöìi cuông khaâ lúân Nhûng lúâp thiïịcthò laơi cađng ngađy cađng tan chaêy möơt caâch roô rađnghún Cuöịi cuđng, chiïịc vung nöìi bõ bíơt ra vò aâp suíịtlúân vađ lúâp thiïịc hađn bïn ngoađi ăaô bõ troâc hïịt Thïịlađ bao nhiïu cöng sûâc cuêa Ford ăaô tan thađnh míykhoâi Líìn trûúâc lađ saâp ong vađ líìn nađy lađ thiïịc Tíịtcaê ăïìu thíịt baơi Coâ tiïịp tuơc cöng viïơc nûôa hay

khöng? Cíu hoêi nađy chó ặúơc traê lúđi sau vađi thaâng

nûôa Búêi vò möơt sûơ kiïơn gia ằnh ăaô buöơc Ford phaêi

taơm thúđi ngûđng cöng viïơc chïị taơo laơi

SAÂCH CHÛA PHAÊI LAĐ TÍỊT CAÊ

Trong luâc Ford ăang miïơt mađi vúâi cöng viïơc úê lođ

ređn taơi thõ tríịn, thò úê nhađ meơ cíơu bõ möơt cún ăöơt

quyơ bíịt ngúđ, bađ ngíịt ăi ngay trong phođng ùn khi

ăang níịu bûôa töịi Sûơ kiïơn nađy ăaô lađm thay ăöíi khaâ

nhiïìu cuöơc söịng cuêa Ford Tûđ ăoâ, sau giúđ hoơc cíơu

phaêi trúê vïì nhađ phuơ giuâp böị lađm cöng viïơc ăöìng

aâng Öng William toê ra khöng thñch thuâ vúâi viïơc

cíơu con trai caê cûâ ham mï nhûông viïơc ăíu ăíu,

öng muöịn Ford nöịi nghiïơp öng, tiïịp tuơc cöng viïơc

quaên lyâ trang traơi cuêa gia ằnh Möîi buöíi hai cha

con ra ngoađi ăöìng, öng ríịt tíơn tònh chó baêo cho

Ford caâch ăiïìu khiïín ăöi ngûơa cađy, caâch choơn thúđi

ăiïím gieo haơt vađ thu hoaơch sao cho húơp lyâ Traâi

ngûúơc laơi hùỉn vúâi thaâi ăöơ hïịt lođng chó baêo cuêa cha,

Henry Ford toê ra ríịt thúđ ú vúâi cöng viïơc ăöìng aâng

Duđ coâ thïí tiïịp thu ríịt nhanh nhûông kiïịn thûâc mađ

cha truýìn ăaơt, nhûng Ford khöng líịy ăoâ lađm vui

mûđng Cíơu lađm nhûông cöng viïơc ăoâ vúâi möơt thaâi ăöơ

miïîn cûúông bùưt buöơc Öng William ríịt bûơc böơi vúâi

thaâi ăöơ ăoâ cuêa ngûúđi con Öng liïn tuơc ýu cíìu cíơu

phaêi tûđ boê ngay nhûông yâ nghô ăiïn röì vïì chiïịc ăöơng

cú ngúâ ngíín ăoâ Öng cođn nhaơo baâng möơt caâchkhöng thûúng tiïịc yâ tûúêng cuêa Ford vïì viïơc sûêduơng ăöơng cú húi nûúâc ăïí thay thïị ăöi ngûơa cađymađ öng ăang duđng Öng cho rùìng, hađng ngađn nùmnay, ngûơa víîn ặúơc duđng ăïí keâo cađy, vađ möơtnghòn nùm nûôa noâ víîn ặúơc sûê duơng vađo viïơc nađy,vađ möơt ặâa treê nhû Ford khöng thïí thay ăöíi ặúơctíơp quaân canh taâc ăaô ặúơc aâp duơng tûđ ríịt líutrûúâc khi noâ biïịt ặúơc thïị giúâi nađy lađ nhû thïị nađo.Khöng thïí tranh luíơn ặúơc vúâi möơt ngûúđi nöngdín baêo thuê nhû öng William, Ford quýịt ắnh seôlùơng leô tiïịn hađnh cöng viïơc cuêa mònh Buöíi saâng,cíơu víîn ăïịn trûúđng ăïìu ăùơn, ăïịn chiïìu laơi ra ngoađiăöìng phuơ giuâp böị Ăöịi vúâi nhûông ặâa treê cuđng lûâatuöíi khaâc, sau möơt ngađy mïơt moêi nhû víơy chuângthûúđng ăi nguê ríịt súâm Nhûng vúâi Ford, buöíi töịi lađthúđi gian duy nhíịt cíơu coâ thïí söịng vúâi ûúâc mú cuêamònh Cíy ăeđn díìu trong phođng Ford thûúđng thùưpsaâng ăïịn ríịt khuya Bïn ngoơn ăeđn díìu, Ford cùơmcuơi nghiïn cûâu tíịt caê nhûông tađi liïơu vïì ăöơng cú húinûúâc mađ cíơu thu thíơp ặúơc Cíơu ăang tíơp trungvađo viïơc thiïịt kïị ăöơng cú húi nûúâc cuêa riïng mònh.Nhûông kiïịn thûâc vïì hònh hoơc vađ víơt lyâ mađ Fordặúơc hoơc úê trûúđng ăaô giuâp ñch cíơu ríịt nhiïìu,nhûng chuê ýịu Ford víîn dûơa vađo baên thiïịt kïị cuêaNichols vađ Shepard Sau nhiïìu tuíìn víịt vaê, cuöịicuđng thò Ford ăaô hoađn thađnh ặúơc baên thiïịt kïị.Ăöơng cú mađ cíơu thiïịt kïị ăaơi loaơi cuông khöng khaâc

gò trong baên thiïịt kïị míîu mađ cíơu tham khaêo, chó

coâ möơt chi tiïịt khaâc lađ ăöơng cú cuêa cíơu khöng phaêi

duđng ăïí truýìn chuýín ăöơng cho baânh xe lûêa mađ

ăïí quay nhûông chiïịc chong choâng mađ cíơu dûơ ắnh

seô lùưp úê phña trïn ăöơng cú Nhûng víịn ăïì chñnh

víîn chûa ặúơc giaêi quýịt, ăoâ lađ aâp suíịt cuêa nöìi

húi Cíơu víîn chûa tòm ra caâch nađo taơo ra möơt nöìi

húi thíơt kñn ăïí noâ coâ thïí sinh ra aâp suíịt ăuê lúân

Nhûông saâch baâo mađ Ford coâ trong tay chó cho cíơu

biïịt rùìng, taơi caâc cöng xûúêng chuýn saên xuíịt

ăöơng cú húi nûúâc, ngûúđi ta thûúđng ăuâc sùĩn nöìi húi

cho ăöơng cú, chûâ khöng chó cho cíơu caâch lađm thïị

nađo ăïí biïịn möơt chiïịc nöìi níịu xuâp vúâi chiïịc vung

rúđi thađnh nöìi húi

Ăïí mua ặúơc möơt chiïịc nöìi húi ăuâc sùĩn thò roô

rađng lađ Ford khöng ăuê khaê nùng, ngay caê khi öng

William ăöìng yâ vúâi yâ tûúêng ăoâ thò cuông phaêi baân

möơt phíìn tađi saên cuêa gia ằnh ăi thò múâi coâ thïí

mua ặúơc Ford khöng muöịn víơy Cíơu quýịt tím

chïị taơo möơt nöìi húi bùìng nhûông gò mònh coâ Sau

nađy, khi ăaô trúê thađnh möơt ngûúđi giađu coâ, Ford víîn

giûô nguýn tñnh caâch tûơ líơp nađy Khöng bao giúđ

chõu lïơ thuöơc vađo bíịt cûâ thûâ gò, nhíịt lađ tiïìn baơc

-möơt trong nhûông nguýn tùưc bíịt di, bíịt dõch cuêa

Ford Vađ chñnh nguýn tùưc nađy ăaô ặa öng ăïịn

nhûông thađnh cöng ngoađi sûâc tûúêng tûúơng cuêa

nhiïìu ngûúđi

Saâp ong thò roô rađng lađ khöng ặúơc, thiïịc coâ khaâ

hún, nhûng cuông khöng thïí lađ giaêi phaâp hoađn

thiïơn Phaêi lađm thïị nađo ăíy? Ford ăaô thûê thïm möơt

vađi giaêi phaâp taơm thúđi khaâc Cíơu duđng díy kimloaơi ăïí buöơc chùơt chiïịc nùưp vađo thín nöìi Caâch lađmnađy coâ thïí giûô chùơt ặúơc chiïịc vung nöìi trong khinûúâc söi, nhûng do khöng ăuê kñn nïn aâp suíịt mađnöìi húi taơo ra thò laơi khöng ăuê lúân Vúâi aâp suíịt ăoâ,noâ coâ thïí lađm quay nhûông chiïịc chong choâng mađFord lùưp úê trïn ÚÊ möơt mûâc ăöơ nađo ăoâ, cöng viïơcchïị taơo ăöơng cú cuêa Ford ăaô coâ thïí coi lađ thađnhcöng Nhûng vúâi tñnh caâch cuêa mònh, Ford khöngthïí bùìng lođng vúâi thađnh cöng nûêa vúđi ăoâ Cíơu quýịttím phaêi chïị taơo ặúơc möơt ăöơng cú hoađn chónh.Thúđi gian biïíu cuêa Ford giai ăoaơn nađy ăaô gíìnnhû kñn mñt Buöíi saâng ăïịn trûúđng, buöíi chiïìu rangoađi ăöìng giuâp cha Luâc röîi raôi nhíịt mađ cíơu coâặúơc lađ thúđi gian cíơu ặúơc öng William phín cöng

úê nhađ chùm soâc meơ Luâc ăíìu, Ford thûúđng líịynhûông mííu chuýơn trong Kinh thaânh ăïí ăoơc chomeơ nghe, búêi vò bađ Mary lađ ngûúđi ríịt suđng ăaơo.Biïịt ặúơc súê thñch cuêa con trai, bađ Mary ăaô noâi vúâiFord rùìng bađ ăaô chaân nghe ăi nghe laơi nhûông cíuchuýơn mađ bađ ăaô thuöơc lađu trong Kinh thaânh vađthñch ặúơc nghe nhûông cíu chuýơn vïì maây moâc.Thïị lađ cíơu con trai vûđa coâ thïí ngöìi chùm soâc meơ,laơi vûđa coâ cú höơi tòm tođi thïm kiïịn thûâc tûđ nhûôngtrang baâo mađ cíơu ăoơc cho meơ nghe

Nhûng cho maôi ăïịn khi bađ Mary khoêi bïơnh vađ coâthïí ăi laơi ặúơc, Ford víîn chûa tòm ặúơc nhûông thûâcíơu cíìn qua nhûông trang baâo Kïí caê nhûông giúđhoơc víơt lyâ taơi lúâp cuông khöng thïí cung cíịp cho cíơu

nhûông kiïịn thûâc cíìn thiïịt ăïí chïị taơo möơt chiïịc nöìi

húi hoađn chónh Ford ăaô lúđ múđ nhíơn ra möơt ăiïìu

rùìng: saâch vúê khöng phaêi lađ cöng cuơ hûôu hiïơu

nhíịt ăïí hoơc tíơp Nhûng phaêi hoơc tûđ ăíu?

Ăuâng luâc Ford bïị tùưc nhíịt thò cíơu nhúâ ăïịn

khuön mùơt ríơm raơp ăíìy nhûông ríu ria cuêa baâc thúơ

ređn ăaô cho cíơu ăïịn duđng nhúđ bïî ređn míịy thaâng

trûúâc Ford quýịt ắnh xin vađo thûơc tíơp taơi lođ ređn

ăïí líịy thïm kiïịn thûâc thûơc tïị

CÍƠU NHOÂC “THÚƠ REĐN” 12 TUÖÍI

VAĐ “SAÂNG CHÏỊ” ĂÍÌU TIÏN

Viïơc Ford xin vađo lađm taơi lođ ređn bõ öng William

phaên ăöịi kõch liïơt Öng cho rùìng möơt ặâa treê nhû

Ford khöng coâ lyâ do gò ăïí ăïịn lađm viïơc taơi möơt núi

noâng nûơc vađ nguy hiïím nhû thïị caê Öng muöịn

Ford úê nhađ phuơ giuâp öng cöng viïơc ăöìng aâng

Nhûng möơt líìn nûôa bađ Mary laơi giuâp ăúô cíơu con

trai bùìng caâch thuýịt phuơc chöìng mònh ăöìng yâ

cho Ford ăïịn lađm viïơc taơi lođ ređn Vađ thïị lađ, cûâ chiïìu

chiïìu ngûúđi dín thõ tríịn Dearborn laơi thíịy cíơu beâ

Ford maênh khaênh cùơm cuơi goô goô chiïịc nöìi ăöìng

meâo moâ bïn caơnh bïî ređn ăang ăoê lûêa

Antony vađ nhoâm baơn cuêa Ford toê ra ríịt khöng

thñch cöng viïơc cuêa cíơu Hoơ muöịn Ford tham gia

nhûông trođ chúi cuđng hoơ Búêi vò, tûđ trûúâc túâi nay,

Ford luön giûô vai trođ cuêa möơt ngûúđi trûúêng nhoâm

Thiïịu cíơu, nhoâm baơn liïn tuơc gùơp phaêi nhûông thíịtbaơi trong nhûông trođ chúi mađ trûúâc nay hoơ víînthûúđng giađnh chiïịn thùưng Caê nhoâm quýịt ắnh seôăïịn gùơp Ford ăïí thuýịt phuơc cíơu Hoơ dûơ ắnh seôdoơa khai trûđ Ford ra khoêi nhoâm nïịu cíơu khöngăöìng yâ

Buöíi gùơp gúô diïîn ra úê sín sau cuêa trûúđng hoơc,núi mađ moơi khi nhoâm víîn tuơ tíơp ăïí bađn nhûông kïịhoaơch ăi chúi múâi Antony bùưt ăíìu “höơi nghõ”bùìng lúđi tuýn böị trõnh troơng ýu cíìu Ford trúê laơivúâi nhûông hoaơt ăöơng cuêa nhoâm baơn Möơt loaơtnhûông thíịt baơi trûúâc caâc nhoâm khaâc ặúơc Antonyliïơt kï ra Nhûông ngûúđi khaâc thò böí sung thïm möơtvađi chi tiïịt mađ Antony qún khöng nhùưc ăïịn Kïịtluíơn cuöịi cuđng cuêa caê nhoâm lađ nhûông thíịt baơi kïítrïn ăïìu xuíịt phaât tûđ sûơ vùưng mùơt cuêa Ford Hoơýu cíìu Ford suy nghô vïì víịn ăïì nađy Nïịu 20 nùmsau nađy, khi möơt ăïì nghõ tûúng tûơ ặúơc ăùơt ra vúâiFord, coâ leô tíịt caê chuâng ta ăïìu coâ thïí ăoaân ngay

ra ặúơc caâch xûê sûơ cuêa Ford Nhûng ăíy lađ thúđiăiïím khi cíơu beâ Ford chó múâi 12 tuöíi, vađ úê lûâa tuöíiíịy bõ khai trûđ ra khoêi möơt nhoâm baơn thín coâ thïícoi lađ möơt víịn ăïì hïịt sûâc lúân lao So vúâi nhûônghònh phaơt cuêa böị meơ mađ caâc cíơu beâ úê ăöơ tuöíi nađyphaêi chõu thò sûơ kiïơn nađy cođn nùơng nïì hún ríịtnhiïìu Khöng thïí traê lúđi ngay cíu hoêi cuêa nhûôngngûúđi baơn, Ford ăïì nghõ hoơ cho mònh suy nghôtrong möơt ngađy Saâng mai, khi ăïịn trûúđng cíơu seôcoâ cíu traê lúđi

Saâng höm sau, víîn úê sín sau cuêa ngöi trûúđng,

möơt sûơ kiïơn khaâ ăùơc biïơt ăaô diïîn ra: möơt cíơu beâ ăaô

dûât khoaât khûúâc tûđ nhûông lúđi ăïì nghõ tha thiïịt vađ

caê nhûông lúđi hùm doơa cuêa nhoâm baơn ăïí quýịt tím

theo ăuöíi ûúâc mú cuêa mònh Khûúâc tûđ baơn beđ cuông

coâ nghôa lađ cíơu khûúâc tûđ luön caê nhûông trođ chúi vui

nhöơn thûúđng ngađy Ăöịi vúâi Ford bíy giúđ chó coâ

cöng viïơc vađ cöng viïơc Tuy tuýơt giao vúâi nhûông

ngûúđi baơn thín thiïịt, nhûng trong thím tím Ford

víîn tin rùìng, möơt ngađy nađo ăoâ, khi cíơu chïị taơo

thađnh cöng ăöơng cú húi nûúâc, caâc baơn cuêa cíơu seô

hiïíu ra víịn ăïì vađ thöng caêm vúâi cíơu Vađ hoơ seô laơi

trúê laơi thađnh nhûông ngûúđi baơn thín nhû trûúâc kia

Khöng cođn baơn beđ, Ford dađnh tíịt caê thúđi gian röîi

cuêa mònh ngoađi giúđ hoơc cho cöng viïơc taơi lođ ređn

Taơi ăíy, ngûúđi thúơ ređn vúâi böơ ríu ria thoaơt nhòn thò

tröng coâ veê dûô túơn nhûng thûơc ra laơi ríịt hiïìn lađnh

vađ töịt buơng íịy liïn tuơc phaêi traê lúđi nhûông cíu hoêi

cuêa cíơu beâ giuâp viïơc Sau nađy khi ăaô thađnh danh,

Ford víîn thûúđng nhùưc ăïịn ngûúđi thúơ ređn vúâi möơt

thaâi ăöơ hïịt sûâc kñnh troơng, coi ngûúđi thúơ ređn lađ

ngûúđi thíìy ăíìu tiïn vađ coâ aênh hûúêng ríịt lúân ăïịn

mònh

Sûơ chuýín hûúâng ríịt ăuâng ăùưn vađ thaâi ăöơ lađm

viïơc nghiïm tuâc cuêa Ford ăaô mang laơi kïịt quaê

Sau hai tuíìn lađm viïơc taơi lođ ređn, yâ tûúêng caêi tiïịn nöìi

húi ăaô ăïịn vúâi Ford trong möơt líìn giuâp baâc thúơ ređn

hađn laơi möơt chiïịc íịm ăaô bõ thuêng möơt löî lúân dûúâi

ăaây Chiïịc íịm ăöìng lađ cuêa möơt ngûúđi phuơ nûô

trong thõ tríịn mang ăïịn Khöng giöịng vúâi nhûôngchiïịc íịm khaâc, do löî thuêng quaâ lúân úê ăaây, baâc thúơređn ăaô sûêa noâ vúâi caâch thûâc hoađn toađn khaâc Cùưtmöơt miïịng kim loaơi lúân vûđa vúâi kñch thûúâc cuêa ăaâyíịm vađ gùưn noâ vúâi phíìn thín trïn bùìng caâch gođ haiphíìn laơi vúâi nhau Kïịt quaê dô nhiïn lađ mô maôn.Chiïịc íịm ặúơc ăùơt lïn bïịp ăun thûê, khöng möơt löîthuêng nađo ặúơc phaât hiïơn

Vui mûđng trûúâc viïơc tòm ra giaêi phaâp cho chiïịcnöìi húi cuêa mònh, Ford nùìng nùơc ăođi baâc thúơ ređnchó díîn tó mó cho mònh kyô thuíơt gođ mađ baâc vûđathûơc hiïơn trïn chiïịc íịm Vađ thïị lađ vúâi kyô thuíơt múâivûđa hoơc ặúơc, chó khoaêng möơt tuíìn sau Ford ăaôcho ra ăúđi möơt ăöơng cú húi nûúâc hoađn chónh

*

* *

Viïơc Ford chïị taơo thađnh cöng ăöơng cú húi nûúâcăaô löi cuöịn nhoâm baơn cuêa cíơu trúê laơi Khöng möơtchuât bûơc tûâc vïì thaâi ăöơ cuêa hoơ chó caâch ăíy múâihai tuíìn, mađ Ford vui mûđng tiïịp nhíơn sûơ trúê laơiăoâ Vađ “nhoâm chïị taơo” laơi tíơp húơp ặúơc ăuê thađnhviïn nhû trûúâc Böịn cíơu nhoâc miïơt mađi cuđng nhaulùưp raâp hoađn chónh chiïịc ăöơng cú coâ gùưn chongchoâng úê trïn Hoơ duđng möơt öịng thuêy tinh moênglađm ặúđng díîn húi nûúâc Chong choâng thò ặúơcAntony, ngûúđi kheâo tay nhíịt trong nhoâm cùưt ra tûđnhûông miïịng giíịy mađu mua úê cûêa hiïơu trong thõtríịn Vađ ngađy khúêi ăöơng cöî maây cuông ăaô ăïịn

Ford quýịt ắnh seô töí chûâc möơt buöíi lïî ra mùưt

thíơt íịn tûúơng Cíơu múđi thïm möơt söị baơn beđ cuđng

lúâp vađ caê baâc thúơ ređn ăïịn chûâng kiïịn Vađo möơt

buöíi saâng chuê nhíơt, víîn úê sín sau cuêa trûúđng hoơc,

cöî maây ăíìu tiïn trong cuöơc ăúđi chïị taơo cuêa Henry

Ford ặúơc cho chaơy thûê Ăöơng cú ặúơc ăùơt lïn trïn

möơt chiïịc giaâ, úê dûúâi chíịt ăíìy cuêi khö Ford tûơ tay

chím lûêa ăöịt ăöịng cuêi khö bïn dûúâi Nhûông khaân

giaê cuêa buöíi lïî ra mùưt khöng phaêi chúđ ăúơi líu,

nûúâc trong nöìi húi bùưt ăíìu söi, öịng thuêy tinh lađm

ặúđng díîn ăaô bùưt ăíìu rung lïn tûđng höìi Sau khi

ăïí nûúâc söi ặúơc vađi phaât, nhíơn thíịy aâp suíịt ăaô

ăuê lúân, Ford múê van khñ nöịi vúâi ặúđng díîn Ngay

líơp tûâc, hai chiïịc chong choâng lùưp úê trïn ăíìu

quay tñt Söị khaân giaê ñt oêi ăïịn chûâng kiïịn cuông taơo

ra möơt khöng khñ söi ăöơng bùìng nhûông trađng vöî

tay khöng ngúât, cođn Ford vađ nhoâm baơn cuêa mònh

thò nhaêy lïn vò vui sûúâng Nhûng möơt hiïơn tûúơng

laơ xaêy ra Tiïịng rñt phaât ra tûđ nöìi húi ngađy cađng

möơt roô hún, chiïịc öịng thuêy tinh rung lïn bíìn bíơt

Caê nhoâm chïị taơo ngaơc nhiïn laơi gíìn ăïí xem xeât

ăiïìu gò ăang xaêy ra Möơt tiïịng “buơp” khaâ lúân phaât

ra tûđ ăöơng cú ÖỊng thuêy tinh ăaô bõ nöí vò khöng

chõu ặúơc aâp suíịt quaâ lúân thoaât ra tûđ nöìi húi

Antony vađ hai cíơu baơn nûôa ăïìu bõ nhûông maênh

thuêy tinh vúô bùưn ra lađm xûúâc mùơt, Ford cuông khöng

khaâ khíím gò hún Maâu úê tay cíơu ăang chaêy ra rođng

rođng Cíơu ăang ắnh vúâi tay khoâa chiïịc van khñ thò

öịng thuêy tinh bõ nöí

Ríịt may lađ híơu quaê cuêa vuơ nöí khöng quaâ tai haơivađ ặúơc giaêi quýịt ngay Caê böịn cíơu nhoâc chó bõthûúng nheơ Tuy khöng thađnh cöng lùưm trong líìn

ra mùưt nađy, nhûng danh tiïịng cuêa Henry Ford ăaôlan ăi khùưp thõ tríịn Dearborn, moơi ngûúđi ăïìu coicíơu lađ möơt thiïn tađi, búêi vò úê möơt thõ tríịn nhoê nhûDearborn chûa coâ möơt ngûúđi nađo nghô ăïịn viïơc chïịtaơo möơt ăöơng cú chaơy bùìng húi nûúâc, chûâ chûa noâi

gò ăïịn viïơc chïị taơo ra noâ

Öng William cha cuêa Ford thò laơi khöng nghô nhûvíơy Nghe tin vuơ nöí, öng líơp tûâc ăïịn trûúđng hoơcăiïơu cöí cíơu con trai mađ öng cho lađ phaâ phaâch vïìnhađ Bûôa töịi höm íịy quaê lađ ríịt nùơng nïì vúâi Ford.Cún tûâc giíơn tûđ höìi chiïìu cuêa öng William chûa dõubúât ặúơc phíìn nađo, víîn liïn tuơc truât xuöịng ăíìuFord Öng cíịm cíơu con trai tûđ nay trúê ăi khöngặúơc ăöơng vađo bíịt cûâ möơt thûâ maây moâc gò vađ ýucíìu cíơu trúê vïì nhađ ngay sau khi tan hoơc Bađ Marymùơc duđ ríịt thûúng con nhûng khöng daâm lađmphíơt yâ ngûúđi chöìng trong luâc öng ăang ríịt caâugiíơn Ford lùơng leô nhíơn tíịt caê cún thõnh nöơ cuêa böịtrong suöịt bûôa ùn Cíơu buöơc phaêi hûâa vúâi böị rùìngseô lađm theo nhûông gò öng ýu cíìu

Bûôa töịi kïịt thuâc Ford vađo phođng riïng cuêa mònh,löi ra tûđ trong gíơm giûúđng chiïịc nöìi húi vađ möơtmííu öịng thuêy tinh cođn soât laơi mađ cíơu cođn kõpmang vïì höìi chiïìu Cíơu hïịt ngùưm nghña chiïịc nöìiröìi ăïịn mííu öịng thuêy tinh Henry Ford ăang suynghô

Taơi sao öịng thuêy tinh laơi bõ vúô?

Lađm thïị nađo ăïí caêi tiïịn ặúơc noâ?

Ăoâ lađ nhûông cíu hoêi ặúơc ăùơt ra trong suy nghô

“D I S AÊN ” C UÊA F ORD

“Vïì Ford - ngûúđi baơn chín thađnh cuêa töi suöịt hún

30 nùm qua Töi khöng ăuê tûđ ngûô ăïí noâi vïì anh íịy Töi chó coâ thïí noâi rùìng: anh íịy lađ möơt ngûúđi baơn cuêa töi”.

Thomas Edison nhađ baâc hoơc lûđng danh ngûúđi Myô

P

àöëi thuã lúán nhêët cuãa Henry Ford

NHÛÔNG ĂÖỊI THUÊ XÛÂNG TÍÌM

Taơi sao chuâng ta laơi ăi tòm hiïíu vïì caâc ăöịi thuê

cuêa Ford? Khöng phaêi lađ ăïí tòm hiïíu võ vua xe húi

nađy ăaô knock-out ăöịi thuê bùìng ngoân ăođn hiïím ăïịn

mûâc nađo Mađ úê ăíy, chuâng töi chó muöịn ăùơt nhûông

ăöịi thuê cuêa Ford bïn caơnh öng ăïí cho thíịy sûơ

tûúng phaên giûôa hoơ Sûơ tûúng phaên íịy seô möơt líìn

nûôa cho thíịy ăoâ lađ sûơ ăuâng ăùưn cuêa Ford khi

choơn con ặúđng ăi trong lônh vûơc kinh doanh

Ford ăaô tûơ ăùơt ra möơt muơc tiïu lađ tûđ viïơc kinh

doanh cuêa mònh seô mang laơi cho xaô höơi möơt giaâ trõ

- ăoâ lađ ai cuông coâ thïí súê hûôu möơt chiïịc xe húi töịt

vúâi mûâc giaâ húơp lyâ Vađ öng ăaô khöng chó trúê thađnh

ngûúđi giađu nhíịt nûúâc Myô mađ cođn ghi tïn tuöíi mònh

vađo lõch sûê nïìn cöng nghïơ ö-tö cuêa thïị giúâi Cođn

caâc ăöịi thuê cuêa öng thò sao?

Chuâng ta haôy líơt qua nhûông trang noâi vïì hai ăöịi

thuê xûâng tíìm nhíịt cuêa Ford trong thúđi kyđ öng

ăang ngöìi trïn “ngai vađng”

WILLIAM DURANT

Trong nhûông thíơp niïn ăíìu cuêa thïị kyê XX, möơt

trong nhûông ăöịi thuê lúân nhíịt cuêa Henry Ford vađ

Ford Motor chñnh lađ William Crapo “Billy” Durant

- ngûúđi saâng líơp ra tíơp ăoađn General Motors.Durant khöng chó xûâng ăaâng lađ ăöịi thuê cuêa HenryFord búêi vò öng lađ ngûúđi saâng líơp ra tíơp ăoađn saênxuíịt xe húi lúân ngang ngûêa vúâi Ford Motor, mađcođn vò möơt ăiïím ăùơc biïơt khaâc nûôa, ăoâ lađ: quanăiïím kinh doanh, caâch tû duy cuêa Durant coânhûông ăiïím traâi ngûúơc hoađn toađn vúâi Henry Ford.Nïịu Henry Ford trung thađnh vúâi chiïịn lûúơc baân xegiaâ reê ăïí coâ thïí phuơc vuơ möơt söị lûúơng lúân nhíịt coâthïí ngûúđi tiïu duđng, thò William Durant laơi chuêtrûúng giûô giaâ xe úê mûâc cao nhíịt coâ thïí NïịuDurant chuê trûúng kinh doanh bùìng caâch huyăöơng vöịn tûđ caâc ngín hađng, thò Henry Ford laơituýơt ăöịi trung thađnh vúâi quan ăiïím kinh doanhăöơc líơp Vúâi nhûông quan ăiïím kinh doanh ríịtkhaâc nhau nhû víơy, khöng thïí cuđng coâ sûơ thađnhcöng cho caê hai ngûúđi Nhûng ai thađnh cöng, ai seôthíịt baơi? Lõch sûê ăaô cho ta cíu traê lúđi Möơt ngûúđiqua ăúđi úê cûúng võ chuê tõch möơt tíơp ăoađn xe húilúân nhíịt thïị giúâi - Henry Ford, möơt ngûúđi ra ăi khiăang súê hûôu möơt sađn bowling - William Durant Sûơthađnh cöng hay thíịt baơi ăaô lađ quaâ roô rađng Nhûngkhöng vò thïị mađ coâ thïí phuê nhíơn vai trođ cuêa Wil-liam Durant ăöịi vúâi ngađnh cöng nghiïơp saên xuíịt

xe húi cuêa nûúâc Myô Chñnh öng chûâ khöng phaêi aikhaâc lađ ngûúđi saâng líơp ra möơt trong nhûông tíơpăoađn xe húi lúân nhíịt thïị giúâi hiïơn nay GeneralMotors Öng xûâng ăaâng lađ möơt trong nhûông ăöịithuê ăaâng gúđm nhíịt cuêa Henry Ford!

Vađo nùm 1885, khi chûa ăíìy 25 tuöíi, Durant

cuđng vúâi Josiah Dallas Dort thađnh líơp möơt cöng ty

xe ngûơa keâo taơi Flint, bang Michigan Vúâi tađi kinh

doanh cuêa mònh, ríịt nhanh choâng, Durant biïịn

cöng ty cuêa mònh thađnh cöng ty saên xuíịt xe ngûơa

keâo lúân nhíịt nûúâc Myô Nùm 1890, cöng ty ăaô saên

xuíịt ra töíng cöơng 50.000 chiïịc xe ngûơa, chó tñnh

riïng söị laôi rođng ăaô lađ 70.000 ăöla - möơt con söị kyê

luơc vađo thúđi ăoâ Vúâi söị tiïìn kiïịm ặúơc tûđ cöng ty

xe ngûơa keâo, Durant ăaô trúê thađnh möơt öng chuê coâ

thïị lûơc vađ tiïịng tùm úê Michigan

Tûđ thúđi ăiïím nađy, William Durant bùưt ăíìu nhûông

thûúng vuơ kinh doanh mua laơi Sûơ khaâc biïơt giûôa

öng vađ Henry Ford bùưt ăíìu tûđ thúđi ăiïím nađy

Nhûông vuơ chuýín nhûúơng, mua ăi baân laơi liïn tuơc

lađ ăùơc ăiïím xuýn suöịt trong sûơ nghiïơp kinh

doanh cuêa Durant mađ chuâng ta muöịn noâi túâi úê

ăíy

Sau thađnh cöng vúâi cöng ty ăíìu tiïn, nhíơn thíịy

ặúơc nhu cíìu vïì xe húi ăang tùng cao, Durant

quýịt ắnh nhaêy vađo lônh vûơc saên xuíịt xe húi

Cuông nhû Henry Ford, Durant cuông nhòn nhíơn

ặúơc tûúng lai cuêa nhûông chiïịc xe húi Nhûng

khaâc vúâi Ford, öng khöng tûơ thađnh líơp möơt cöng

ty cuêa riïng mònh vađ phaât triïín lïn tûđ ăoâ Durant

tham gia vađo ngađnh saên xuíịt xe húi bùìng caâch boê

tiïìn ra mua laơi möơt haông xe ăaô thađnh líơp ặúơc vađi

nùm: haông Buick Buick ra ăúđi ngađy 19.5.1903 taơi

Flint, do möơt nhađ thiïịt kïị ngûúđi Myô göịc Scotland

thađnh líơp: David Dunbrar Buick Chó sau möơt nùmthađnh líơp, Buick ăaô chiïịm ặúơc möơt thõ phíìn khaâlúân trong ngađnh saên xuíịt xe húi Saên phíím cuêahaông ăaô vûúơt biïn giúâi sang caê Canada NhûngBuick laơi daơi döơt baân laơi cöng ty cho James Whit-ing (sau nađy David D Buick phaêi qua ăúđi trongcaênh tuâng bíịn) Nhûng Whiting cuông khöng giûôBuick ặúơc líu Nùm 1904, öng laơi baân cöng tycho William Durant Tuy khöng hiïíu biïịt gò vïì lônhvûơc saên xuíịt xe húi, nhûng vúâi khaê nùng nhanhnhaơy nùưm bùưt nhu cíìu cuêa thõ trûúđng, Durant ăaônhanh choâng ặa Buick trúê thađnh möơt trongnhûông cöng ty saên xuíịt xe húi hađng ăíìu nûúâc Myô.Henry Ford thađnh líơp Ford Motor trong thúđi giannađy!

Nùm 1908, möơt sûơ kiïơn lúân diïîn ra ăöịi vúâiDurant vađ caê ngađnh saên xuíịt xe húi cuêa nûúâc Myô:

J P Morgan - möơt trong nhûông öng truđm tađichñnh lúân nhíịt nûúâc Myô ăïì nghõ nùm haông xe húilúân nhíịt luâc bíịy giúđ lađ Ford Motor do Henry Fordlađm chuê tõch, Buick, Reo do Ransom Olds laônh ăaơovađ Maxwell-Briscoe cuêa Frank Briscoe vađ Benjaminhúơp nhíịt laơi thađnh Cöng ty xe húi quöịc tïị Ngûúđiặúơc Morgan giao cho nhiïơm vuơ trung gian ăađmphaân lađ Briscoe Ngûúđi mađ Briscoe gùơp ăíìu tiïn lađDurant Trong líìn gùơp gúô ăíìu tiïn giûôa hai ngûúđi,chñnh Briscoe cuông khöng tin tûúêng vađo sûơ thađnhcöng cuêa yâ tûúêng nađy Nhûng Durant laơi toê ra ríịthađo hûâng Öng cho rùìng “lúơi ñch cuêa viïơc húơp nhíịt

lađ ríịt lúân, noâ coâ thïí triïơt tiïu sûơ caơnh tranh giûôa

caâc cöng ty lúân Vađ nhû víơy chuâng ta coâ thïí giûô

giaâ xe úê mûâc mađ chuâng ta muöịn Chùưc chùưn seô

khöng möơt nhađ saên xuíịt nađo tûđ chöịi lúđi ăïì nghõ

híịp díîn nađy”

Tin tûúêng vađo sûơ thađnh cöng cuêa kïị hoaơch,

Durant khuýịn khñch Briscoe ặâng ra töí chûâc möơt

höơi nghõ giûôa caâc cöng ty lúân Öng cođn lûu yâ vúâi

Briscoe ăïí kïị hoaơch ặúơc chùưc chùưn thađnh cöng

thò sûơ coâ mùơt cuêa Henry Ford lađ ăiïìu ríịt quan

troơng Vúâi sûơ nhiïơt tònh cuêa Durant, Morgan ăaô

trao cho öng vai trođ trung gian trong kïị hoaơch nađy

thay cho Briscoe

Buöíi gùơp giûôa böịn cöng ty lúân ặúơc töí chûâc taơi

khaâch saơn Pontchartrain - Detroit Taơi ăíy, vúâi sûơ

coâ mùơt cuêa caâc ăaơi gia trong ngađnh saên xuíịt xe húi,

Durant ăaô trònh bađy kïị hoaơch húơp nhíịt caâc cöng

ty cuêa öng Theo ăoâ, caâc cöng ty víîn ặúơc giûô

sûơ ăöơc líơp tûúng ăöịi trong viïơc ăiïìu hađnh hađng

ngađy Töíng cöng ty chó ặa ra saên lûúơng vađ mûâc

giaâ chung Ăöìng thúđi, ngûúđi baêo trúơ vïì tađi chñnh

cho sûơ húơp nhíịt nađy - Morgan - cuông khöng ăođi

hoêi coâ nhûông sûơ thay ăöíi vïì nhín sûơ Tíịt caê caâc

chuê tõch caâc cöng ty ặúơc húơp nhíịt seô giûô nguýn

chûâc vuơ cuêa mònh Morgan cođn hûâa heơn vïì möơt

nguöìn ăíìu tû tađi chñnh lúân nïịu kïị hoaơch húơp

nhíịt thađnh cöng, con söị ặúơc ặa ra ríịt íịn tûúơng:

15 triïơu ăöla

Caê Morgan, Briscoe vađ ăùơc biïơt lađ Durant ríịt tin

tûúêng vađo sûơ thađnh cöng cuêa dûơ aân nađy Nhûngmöơt ngûúđi ăaô phaâ hoêng tíịt caê: ăoâ lađ Henry Ford.Theo nhûông lúđi miïu taê cuêa Durant vúâi Morganthò “Ford lađ möơt ngûúđi khöng quan tím ăïịn viïơcbaân ặúơc nhûông chiïịc xe do öng ta saên xuíịt vúâigiaâ cao Öng muöịn baân xe vúâi giaâ reê nhíịt coâ thïíặúơc Muơc ăñch cuêa öng ta khöng phaêi lađ kiïịm tiïìnmađ lađ lađm ặúơc möơt ăiïìu gò ăoâ cho loađi ngûúđi”.Durant cođn ăïì nghõ möơt khoaên tiïìn ríịt híịp díîncho caâc cöng ty khi húơp nhíịt: mûúđi triïơu ăöla choFord Motor, saâu triïơu cho Reo vađ nùm triïơu choMaxwell-Briscoe Cođn ăöịi vúâi Buick, Durant viïơn cúâlađ nhûông chuýn gia ắnh giaâ vađ tađi chñnh chûahoađn thađnh xong viïơc ắnh giaâ cöng ty nïn chûathïí ặa ra möơt söị tiïìn dađnh cho Buick trong luâcnađy Tuy nhiïn, söị tiïìn mađ Durant hûâa ăöịi vúâi caâccöng ty laơi thöng qua viïơc phaât hađnh traâi phiïịutrïn thõ trûúđng chûâng khoaân phöị Wall Dô nhiïn vúâimöơt ngûúđi nhû Henry Ford, kiïịm tiïìn thöng quaviïơc phaât hađnh traâi phiïịu lađ ăiïìu khöng thïí chíịpnhíơn ặúơc Khöng roô trong thúđi ăiïím ăoâ, HenryFord coâ yâ ắnh húơp taâc vúâi caâc cöng ty khaâc dûúâidanh nghôa möơt tíơp ăoađn thöịng nhíịt hay khöng,nhûng öng ăaô ăïì nghõ Morgan trao cho mònh batriïơu ăöla tiïìn mùơt Thaâi ăöơ cuêa Henry Ford ăaô keâosûơ nghi ngúđ vađ chíìn chûđ cuêa caâc cöng ty khaâc.Ransom Olds, chuê tõch cuêa Reo cuông bùưt chûúâcFord ăođi ba triïơu ăöla tiïìn mùơt cho cöng ty mònh.Khöng thïí boê ra möơt söị tiïìn mùơt quaâ lúân khi

khöng chùưc chùưn lúơi ñch thu ặúơc, Morgan buöơc

phaêi tûđ boê yâ ắnh löi keâo Ford Motor vađo trong tíơp

ăoađn cuêa mònh Nhûng kïị hoaơch húơp nhíịt víîn

ặúơc thûơc hiïơn vúâi Buick, Reo vađ Maxwell-Briscoe

General Motors ặúơc ra ăúđi nùm 1908 taơi Flint,

Michigan do William Durant lađm chuê tõch

Luâc nađy Henry Ford víîn lađ chuê tõch cuêa Ford

Mo-tor!

Ăûúơc sûơ uêng höơ vïì tađi chñnh cuêa Morgan, Durant

thûơc hiïơn chiïịn lûúơc mua laơi möơt loaơt caâc cöng ty

saên xuíịt xe húi khaâc Ăíìu tiïn lađ thûúng vuơ mua

laơi Oldssmobile chó sau ăoâ möơt nùm Tiïịp theo,

Durant cođn thûơc hiïơn thađnh cöng möơt loaơt caâc vuơ

mua laơi khaâc cho General Motors, trong ăoâ ăiïín

hònh lađ caâc thûúng vuơ vúâi Cadilac, Elmore,

Oak-land Viïơc mua laơi nađy ăaô ặa General trúê thađnh

möơt tíơp ăoađn saên xuíịt lúân coâ khaê nùng caơnh tranh

vúâi Ford Motor Nhû víơy chuâng ta coâ thïí thíịy

ặúơc úê ăíy möơt quan ăiïím kinh doanh hoađn toađn

khaâc nhau giûôa William Durant vađ Henry Ford

Möơt ngûúđi phaât triïín cöng ty bùìng caâch caêi tiïịn

saên phíím vađ haơ giaâ thađnh, cođn möơt ngûúđi tòm con

ặúđng phaât triïín thöng qua caâc thûúng vuơ mua

laơi Mùơt traâi cuêa caâc thûúng vuơ do Durant thûơc

hiïơn ngay líơp tûâc ăaô böơc löơ: khöng tíơp trung vađo

cöng viïơc caêi tiïịn saên phíím, Durant buöơc phaêi ýu

cíìu caâc kyô sû cuêa mònh sûêa chûôa caâc míîu xe cuô

ăïí kõp ặa ra thõ trûúđng nhùìm coâ thïí caơnh traơnh

vúâi míîu xe Model T cuêa Ford Sûơ chùưp vaâ nađy

khöng thïí buđ líịp hoađn toađn ặúơc khoaêng tröịng,saên lûúơng xe baân ra cuêa General Motors keâm xa sovúâi Ford Motor Nhûng chiïịn lûúơc phaât triïín bùìngcaâc thûúng vuơ mua laơi cođn gíy ra möơt híơu quaê töìitïơ hún cho Durant Do phaêi phuơ thuöơc quaâ nhiïìuvađo ngín hađng ăïí coâ tiïìn trong caâc vuơ mua baân,Durant phaêi ặa cöí phiïịu cuêa tíơp ăoađn lïn sađngiao dõch chûâng khoaân vúâi giaâ 2.000 ăöla cho möîicöí phiïịu, töíng söị tiïìn thu ặúơc lïn túâi 12 triïơuăöla Con söị nađy ăaô vûúơt quaâ nûêa töíng söị tađi saêncuêa General Motors vađ Durant phaêi chõu míịtquýìn quaên lyâ cöng ty vađo tay caâc chuê nhađ bùngvađo nùm 1910 Khöng cođn caâch nađo khaâc, Durantrúđi khoêi General Motors

Henry Ford víîn úê Ford Motor!

Nhûng möơt ngûúđi nhanh nhaơy vađ ăíìy mûu meơonhû Durant khöng dïî dađng chõu thíịt baơi nhû víơy.Nùm 1911, öng laơi cuđng Louis Chevrolet thađnh líơpmöơt haông xe húi khaâc: Chevrolet Líìn nađy tađi nùngkinh doanh cuêa Durant ặúơc sûơ híơu thuíîn tûđ möơttrong nhûông thiïn tađi trong lônh vûơc thiïịt kïị -Louis Chevrolet - nïn khöng coâ gò quaâ ngaơc nhiïnkhi Chevrolet nhanh choâng trúê thađnh möơt trongnhûông ăaơi gia trong ngađnh cöng nghiïơp xe húi vúâidoanh söị xe húi baân ra chó ặâng sau Ford Motor.General Motors laơi traêi thaêm ăoê múđi Durant vïì lađmchuê tõch tíơp ăoađn Nhûng cuông laơi möơt líìn nûôacaâch thûâc kinh doanh chuơp giíơt cuêa Durant laơi trúêthađnh lûơc caên ăöịi vúâi möơt tíơp ăoađn coâ khaê nùng