Bài giảng Kinh tế học: Chương 2 - Trương Ngọc Hảo

Bài giảng Kinh tế học: Chương 2 do Trương Ngọc Hảo biên soạn nhằm mục đích phục vụ cho việc giảng dạy. Nội dung bài giảng gồm: Các lực lượng cung và cầu trên thị trường, thị trường và sự cạnh tranh, sự kết hợp của cung và cầu, độ co giãn và ứng dụng, chính sách kiểm soát giá,...

1

I CÁC LỰC LƯỢNG CUNG VÀ CẦU

TRÊN THỊ TRƯỜNG

2

THỊ TRƯỜNG VÀ SỰ CẠNH TRANH

mua và người bán của một hàng hóa hay

dịch vụ cụ thể

3

THỊ TRƯỜNG VÀ SỰ CẠNH TRANH

 Thị trường cạnh tranh (hoàn hảo):

 Các sản phẩm được bán phải đồng nhất

 Số lượng người mua và người bán là quá lớn

=> Mỗi người mua và người bán trong thị trường cạnh

tranh có tác động không đáng kể lên giá thị trường

(chấp nhận giá)

 Trong chương này, chúng ta giả định thị trường là cạnh tranh

4

1 CẦU

 Cầu của một hàng hóa, dịch vụ là số lượng của

hàng hóa, dịch vụ đó mà những người tiêu dùng

có thể và sẵn lòng mua tương ứng với các mức giá khác nhau trong một khoảng thời gian xác định

 Biểu cầu là bảng thể hiện mối quan hệ giữa giá bán và lượng cầu của một hàng hóa

 Đường cầu là một đồ thị biểu diễn mối quan hệ

giữa mức giá và lượng cầu của một hàng hóa

Hình 1: Biểu cầu và đường cầu về kem của Cone

Giá kem

0

2.50

2.00 1.50

6

1 CẦU

 Hàm số cầu:

QD = f (P) Hàm cầu tuyến tính: QD = a + b.P (b < 0)

b là hệ số góc của hàm số cầu và b= ∆QD/∆P

 Quy luật cầu: Với các yếu tố khác không đổi,

lượng cầu của một hàng hóa giảm khi giá của nó tăng lên

7

Bảng 1: Các nhân tố ảnh hưởng đến lượng cầu

Nhân tố Sự gia tăng trong nhân tố này dẫn đến

8

Di chuyển dọc theo đường cầu

 Sự thay đổi trong lượng cầu do giá của chính sản

phẩm thay đổi (các yếu tố khác không đổi) sẽ dẫn

đến một sự di chuyển dọc theo đường cầu – thay đổi lượng cầu

0

D

Giá kem

Lượng kem

chuyển dọc theo đường cầu

10

Dịch chuyển của đường cầu

 Sự thay đổi trong lượng cầu tại mỗi mức giá do

một “yếu tố khác” thay đổi (giá của chính sản

phẩm không đổi) sẽ dẫn đến đường cầu dịch

chuyển – thay đổi cầu

Hình 3: Dịch chuyển đường cầu

Hình 4: Dịch chuyển đường cầu

P

Q

Bất kỳ sự thay đổi nào làm tăng lượng cầu ở mỗi mức giá sẽ làm đường cầu dịch chuyển sang phải

Bất kỳ sự thay đổi nào

làm giảm lượng cầu ở

mỗi mức giá sẽ làm

đường cầu dịch chuyển

sang trái

13

Bảng 2: Di chuyển và dịch chuyển đường cầu

Nhân tố Thay đổi trong nhân tố này dẫn đến

…

Cầu thị trường và cầu cá nhân

 Lượng cầu thị trường là tổng các lượng cầu cá

nhân tại mỗi mức giá

 Đường cầu thị trường là tổng các đường cầu cá

nhân được cộng theo chiều ngang

14

Hình 5: Đường cầu thị trường

P

Lượng cầu thị trường

16

2 CUNG

 Cung của một hàng hóa, dịch vụ là số lượng của

hàng hóa, dịch vụ đó mà những người bán có

thể và sẵn lòng bán tương ứng với các mức giá

khác nhau trong một khoảng thời gian xác định

 Biểu cung là bảng thể hiện mối quan hệ giữa giá bán và lượng cung của một hàng hóa

 Đường cung là một đồ thị biểu diễn mối quan hệ

giữa mức giá và lượng cung của một hàng hóa

Hình 6: Biểu cung và đường cung về kem của Cone

1 Giá tăng

2 Lượng cung tăng 17

Đường cung dốc lên cho biết giá càng cao, người bán sẵn lòng bán càng nhiều

18

2 CUNG

 Hàm số cung:

QS = f (P) Nếu là hàm tuyến tính: QS = c + d.P (b > 0)

với d là hệ số góc của hàm số cầu và d = ∆QS/∆P

 Quy luật cung: Với các yếu tố khác không đổi,

lượng cung của một hàng hóa sẽ tăng khi giá của

nó tăng lên

19

Bảng 3: Các nhân tố ảnh hưởng đến lượng cung

Nhân tố Sự gia tăng trong nhân tố này dẫn đến

20

Di chuyển dọc theo đường cung

chính sản phẩm thay đổi (các yếu tố khác

không đổi) sẽ dẫn đến một sự di chuyển

dọc theo đường cung

22

Dịch chuyển của đường cung

 Sự thay đổi trong lượng cung tại mỗi mức giá do

một “yếu tố khác” thay đổi (giá của chính sản

phẩm không đổi) sẽ dẫn đến đường cung dịch

chuyển – thay đổi cung

(bằng 5 trong ví dụ) Hình 8: Dịch chuyển đường cung

Hình 9: Dịch chuyển đường cung

P

Q

0

Cung tăng

Cung giảm

Bất kỳ sự thay đổi nào

làm giam lượng cung ở

mỗi mức giá sẽ làm

đường cung dịch chuyển

sang trai

25

Bảng 4: Di chuyển và dịch chuyển đường cung

Nhân tố Thay đổi cua nhân tố này sẽ làm

…

Cung thị trường và cung cá nhân

 Lượng cung thị trường là tổng các lượng cung cá nhân tại mỗi mức giá

 Đường cung thị trường là tổng các đường cung cá nhân được cộng theo chiều ngang

26

P

Lượng cung thị trường

E

 Dư thừa (thừa cung):

Tình huống mà trong đó lượng cung lớn hơn lượng cầu

khi đó

Q D = 9

và

Q S = 25 Kết quả là dư thừa 16

 Dư thừa (thừa cung):

Tình huống mà trong đó lượng cung lớn hơn lượng cầu

Người bán đối phó với tình huống dư thừa bằng cách giảm giá bán

 Dư thừa (thừa cung):

Tình huống mà trong đó lượng cung lớn hơn lượng cầu

Người bán đối phó với tình huống dư thừa bằng cách giảm giá bán

 Thiếu hụt (dư cầu):

Tình huống mà trong đó lượng cầu lớn hơn lượng cung

Thiếu hụt

 Thiếu hụt (dư cầu):

Tình huống mà trong đó lượng cầu lớn hơn lượng cung

Đối phó với tình huống, người bán tăng giá bán

Dẫn đến Q D giảm

…lượng thiếu hụt giảm

và Q S tăng,

Thiếu hụt

 Thiếu hụt (dư cầu):

Tình huống mà trong đó lượng cầu lớn hơn lượng cung

Đối phó với tình huống, người bán tăng giá bán,

37

Bảng 5: Ba bước phân tích sự thay đổi trong

trạng thái cân bằng

1 Xác định sự kiện và phân tích nó ảnh hưởng

(trực tiếp) đến cung/cầu hay cả hai

2 Xác định hướng dịch chuyển của đường

cung/cầu (sang trái hay phải)

3 Dùng đồ thị cung cầu để xem sự thay đổi

mức giá và sản lượng cân bằng

Bước 2: Với các yếu tố

khác không đổi, QD coke sẽ

tăng tại mỗi mức giá =>

Đường cầu coke dịch

chuyển sang phải

Ví dụ : Một sự thay đổi của cầu

Bước 3: Đồ thị cung cầu

cho kết quả là giá và

lượng cân bằng của coke

đều tăng

A

B

trên đường cung

Ví dụ: Một sự thay đổi của cầu

A

B

41

II ĐỘ CO GIÃN VÀ ỨNG DỤNG

 … đo lường phản ứng của người mua và người

bán trước những thay đổi của các điều kiện thị

trường

42

1 Độ co giãn của cầu theo giá (ED)

 Đo lường mức độ thay đổi của lượng cầu trước

sự thay đổi của giá

 Là phần trăm thay đổi trong lượng cầu của một

hàng hóa hoặc dịch vụ khi giá của nó thay đổi 1%

43

Độ co giãn của cầu theo giá bằng % thay đổi của lượng cầu chia cho % thay đổi của giá

P) Q)/(%

Q P/P

Ví dụ: Nếu giá một que kem tăng từ $2 lên $2.2 và lượng

cầu giảm từ 10 xuống còn 8 que kem, thì độ co giãn của cầu theo gía được tính như sau:

Computing the Price Elasticity of Demand

Các nhân tố ảnh hưởng:

 Độ co giãn của cầu theo giá

46

Cầu có xu hướng co giãn hơn:

 Độ co giãn của cầu theo giá

47

Nhận xét :

Do mối quan hệ giữa P và Q là nghịch biến nên ED < 0

Độ co giãn của cầu theo giá đo lường lượng cầu thay đổi bao nhiêu trước những thay đổi của giá cả, nên nó liên quan chặt chẽ tới độ dốc của đường cầu

Đường cầu càng dốc thì độ co giãn của cầu theo giá càng nhỏ

 Độ co giãn của cầu theo giá

48

(a) Cầu hoàn toàn không co giãn: E D = 0

(b) Cầu co giãn ít (không co giãn): E D > -1 hay │E D │ < 1

Copyright©2003 Southwestern/Thomson Learning

(d) Cầu co giãn nhiều: E D < -1 hay │E D │> 1

1 Ở mức giá cao hơn $4, lượng cầu bằng 0

3 Tại mức giá $4, lượng cầu là

vô cùng

53

 Độ co giãn của cầu theo giá

 Các độ co giãn khác của cầu

 Độ co giãn của cầu theo thu nhập (E I ) đo lường

sự thay đổi của lượng cầu khi thu nhập của

người tiêu dùng thay đổi

Q

I

*

Q /I

(%

54

2 Độ co giãn của cung theo giá (ES)

 Độ co giãn của cung theo giá đo lường lượng

cung thay đổi bao nhiêu trước những thay đổi

của giá

 Độ co giãn của cung theo giá là phần trăm thay

đổi trong lượng cung của một hàng hóa hoặc

dịch vụ khi giá của nó thay đổi 1%

55

Các nhân tố ảnh hưởng:

 Sự linh hoạt của người bán trong việc thay đổi Qs

 Khoảng thời gian được xem xét

56

2 Độ co giãn của cung theo giá

 Độ co giãn của cung theo giá bằng % thay đổi của lượng cung chia cho % thay đổi của giá

P) Q)/(%

Q P/P

Độ co giãn của cung theo giá

(a) Cung hoàn toàn không co giãn: E S = 0

Độ co giãn của cung theo giá

(b) Cung không co giãn: Es < 1

Độ co giãn của cung theo giá

(c) Cung co giãn đơn vị: Es = 1

Độ co giãn của cung theo giá

Độ co giãn của cung theo giá ( e) Cung co giãn hoàn toàn: Es = ∞

1 Tại mức giá thấp hơn 4$, lượng cung = 0

62

III.CHÍNH SÁCH KIỂM SOÁT GIÁ

63

 Giá trần: Mức giá tối đa được phép bán ra theo

luật định của một hàng hóa

 Giá sàn: Mức giá tối thiểu được phép bán ra

theo luật định của một hàng hóa

Hình 12: Thị trường khi có giá trần

125 Lượng cầu

Giá cân

bằng

$3

64

Hình 13: Thị trường khi có giá sàn

120 Lượng cung