Bài giảng Kinh tế học: Chương 4 - Trương Ngọc Hảo

Nội dung chương 4 trình bày đến người học những vấn đề liên quan đến Thị trường cạnh tranh và Thị trường độc quyền, cụ thể như: Sự cạnh tranh, hãng cạnh tranh tối đa hóa lợi nhuận, doanh thu của hãng độc quyền, hãng độc quyền tối đa hóa lợi nhuận, chính sách của chính phủ đối với các hãng độc quyền,...

Chương 4: THỊ TRƯỜNG CẠNH TRANH

và THỊ TRƯỜNG ĐỘC QUYỀN

A THỊ TRƯỜNG CẠNH TRANH HOÀN HẢO

1

I.Sự cạnh tranh

1.Thị trường cạnh tranh hoàn hảo

 Thị trường là một nhóm người bán và người mua một hàng hóa hoặc dịch vụ nhất định

 Thị trường có nhiều dạng hay cấu trúc khác nhau:

1 Thị trường cạnh tranh hoàn hảo

2 Thị trường độc quyền thuần túy

3 Thị trường cạnh tranh độc quyền

4 Thị trường độc quyền nhóm

I.Sự cạnh tranh

1.Thị trường cạnh tranh hoàn hảo

Thị trường cạnh tranh hoàn hảo là thị trường

có nhiều người bán và người mua đến mức

mỗi người chỉ có ảnh hưởng không đáng kể

đến giá thị trường

Khái niệm

3

I.Sự cạnh tranh

1.Thị trường cạnh tranh hoàn hảo

 Rất nhiều người mua và người bán

 Người bán trên thị trường cạnh tranh phải

chấp nhận giá do thị trường quy định

Hãng cạnh tranh đương đầu với đường cầu

nằm ngang, đó là đường giá song song với trục hoành

I.Sự cạnh tranh

2.Hãng cạnh tranh

5

I.Sự cạnh tranh

3.Doanh thu của hãng cạnh tranh

 Doanh thu: TR = P  Q

 Doanh thu trung bình: AR = TR/Q = P

 Doanh thu biên (MR) là chênh lệch trong tổng doanh thu khi hãng bán thêm một đơn vị sản phẩm

MR = ∆TR/∆Q = dTR/dQ

7

Doanh thu biên

Tình huống: Quán nước của chị Lan trước

trường CĐ Công Thương – 1 hãng cạnh tranh

8

 Đối với mọi doanh nghiệp, doanh thu

trung bình luôn bằng giá bán hàng hóa:

I.Sự cạnh tranh

3.Doanh thu của hãng cạnh tranh

9

II Hãng cạnh tranh tối đa hóa lợi nhuận

 Cũng như hầu hết các doanh nghiệp khác trong nền kinh tế, mục tiêu của hãng cạnh tranh là tối đa hóa lợi nhuận

10

II.Hãng cạnh tranh tối đa hóa lợi nhuận

1.Điều kiện tối đa hóa lợi nhuận

Lợi nhuận (π) = Tổng doanh thu (TR) – Tổng chi phí (TC)

=> Hàm lợi nhuận của hãng: π(Q) = TR(Q) – TC(Q)

=> Tối đa lợi nhuận:

π’(Q) = 0

<=> TR’(Q) – TC’(Q) = 0

<=> MR – MC = 0 <=> MR = MC

=> Một hãng sẽ tối đa hóa lợi nhuận khi sản xuất ở mức

sản lượng có doanh thu biên bằng chi phí biên 11

Lượn g Giá

bán

Doanh thu

Chi phí

Lợi nhuận

Doanh thu biên

Chí phí biên

Lợi nhuận thay đổi

 Nếu cô Mai là người duy lý, Cô sẽ chọn mức sản lượng

Q = 5 khi MR = MC = P vì lợi nhuận khi đó là cao nhất

Nghiên cứu tình huống: Trại bò sữa của Cô Mai

12

 Dấu hiệu:

 Nguyên tắc:

(Hãng cạnh tranh có MR = P)

II.Hãng cạnh tranh tối đa hóa lợi nhuận

1.Điều kiện tối đa hóa lợi nhuận

min

AC P

Hình 1: Hãng cạnh tranh tối đa hóa lợi nhuận

MC

AC AVC

QMAX

P = MR1 = MR2 P = AR = MR=D

Khi MR > MC: tăng Q Khi MR < MC: giảm Q

14

B THỊ TRƯỜNG ĐỘC QUYỀN BÁN

(Hãng độc quyền)

15

Thị trường độc quyền

 Một người bán – Nhiều người mua

 Một sản phẩm (Không có hàng hóa thay thế

gần gũi)

 Có những rào cản các doanh nghiệp khác gia

nhập thị trường

16

 Kinh tế (độc quyền tự nhiên)

Độc quyền tự nhiên là tình huống mà ở đó một doanh

nghiệp có thể cung cấp một sản phẩm cho toàn bộ thị

trường với chi phí thấp hơn là hai hay nhiều doanh

Hình 1: Lợi thế kinh tế theo quy mô gây ra độc quyền

Hãng độc quyền

 Là người quyết định giá bán

 Đường cầu của hãng là đường cầu thị trường

=> Sức mạnh độc quyền (Quyền lực thị trường)

của hãng là có giới hạn

20

Hình 2: Đường cầu hãng cạnh tranh và hãng độc quyền

Doanh thu của hãng độc quyền

Giả sử một hãng độc quyền có đường cầu: P = 11 - Q

22

Doanh thu của hãng độc quyền

Hình 3: Đường cầu và đường doanh thu biên của

24

Hãng độc quyền tối đa hóa lợi nhuận

 Hãng tối đa lợi nhuận bằng cách sản xuất mức sản lượng có doanh thu biên bằng chi phí biên

Lợi nhuận giảm

P 1

Lợi nhuận giảm

Lợi nhuận của hãng độc quyền

 Lợi nhuận = TR - TC

 Lợi nhuận = (TR/Q - TC/Q)  Q

 Lợi nhuận = (P - ATC)  Q

=> Sức mạnh độc quyền (P > MC) không bảo

đảm hãng độc quyền có lợi nhuận

27

So với thị trường cạnh tranh thì:

 Sức mạnh độc quyền làm cho giá bán cao hơn

và lượng sản phẩm ít hơn

 Người tiêu dùng bị thiệt và hãng độc quyền

được lợi, nhưng phúc lợi của cả xã hội là giảm

Tổn thất phúc lợi do độc quyền bán gây ra

28

Chính sách của chính phủ đối với các

hãng độc quyền

 Tìm cách làm cho các ngành độc quyền trở

nên cạnh tranh hơn

 Kiểm soát hàng vi của các hãng độc quyền

 Sở hữu nhà nước

 Không làm gì cả

29

TÀI LIỆU THAM KHẢO

từ tiếng Anh Khoa Kinh tế phát triển, Trường

Đại học Kinh tế Tp.HCM, 2014

tế học vi mô Dịch từ tiếng Anh Đại học kinh tế

quốc dân Nhà xuất bản Thống kê, 1999

30