Bài giảng Kinh tế học vĩ mô: Cách tính sản lượng quốc gia - Hà Minh Phước (Dành cho lớp công thương)

Bài giảng Kinh tế học vĩ mô - Cách tính sản lượng quốc gia cung cấp cho người đọc các kiến thức: Hai hệ thống tính sản lượng quốc gia, các chỉ tiêu trong trong hệ thống tài khoản quốc gia; vấn đề giá cả trong hệ thống tài khoản quốc gia (SNA), công thức tính GDP,... Mời các bạn cùng tham khảo nội dung chi tiết.

KINH T  H C VĨ MÔ Ế Ọ

Gi ng viên ả : Hà Minh Ph ướ c

T  b  môn ổ ộ : Lý thuy t c  s   ế ơ ở

H  đào t o ệ ạ : Cao đ ng ẳ

2

 Trình  bày  và  v   s   đ   chu  ẻ ơ ồ chuy n  trong  n n  kinh  t   ể ề ế kinh t  gi n đ n? ế ả ơ

Chi tiêu Doanh thu

Cung c p ấ hàng hóa 

và d ch v ị ụ

Thu nh p ậ

Các doanh nghi pệ

TH  TRỊ ƯỜNGHÀNG HÓA

 VÀ D CH VỊ Ụ

TH  TRỊ ƯỜNGCÁC NHÂN TỐ

4

M C TIÊU  Ụ

Sau khi h c xong bài này, sinh viên có kh  năng: ọ ả

• Trình bày đ ượ c khái ni m v  GDP và GNP ệ ề

• Trình bày đ ượ c m i quan h  gi a GDP và GNP ố ệ ữ

3 V N  Đ   GIÁ  C   TRONG  H   TH NG  TÀI  Ấ Ề Ả Ệ Ố

KHO N QU C GIA (SNA) Ả Ố

4 CÔNG TH C TÍNH GDP  Ứ

5 M T S  CH  TIÊU ĐO L Ộ Ố Ỉ ƯỜ NG KHÁC 

6 Ý  NGHĨA  VÀ  CÁC  H N  CH   C A  CH   TIÊU  Ạ Ế Ủ Ỉ

GDP 

H  th ng tài kho n qu c gia ra đ i trên quan  ệ ố ả ố ờ

đi m  c a  tr ể ủ ườ ng  phái  kinh  t   h c  ph ế ọ ươ ng  đông do tác gi  Simon Kuznets (1901–1985) ả

Theo quan đi m này s n xu t là t o ra nh ng  ể ả ấ ạ ữ

s n ph m v t ch t và d ch v  có ích cho xã  ả ẩ ậ ấ ị ụ

h i ộ

v T ng s n ph m qu c dân  ổ ả ẩ ố (GNP – Gross National Product)

v T ng s n ph m qu c n i  ổ ả ẩ ố ộ (GDP – Gross Domestic Product)

v S n ph m qu c dân ròng  ả ẩ ố (NNP ­ Net National Product) 

v Thu nh p qu c dân  ậ ố (NI – National Income)

v Thu nh p cá nhân  ậ (PI – Personal Income)

v Thu nh p kh  d ng (DI ­ Disposable Income) ậ ả ụ

2. CÁC CH  TIÊU TRONG H  TH NG  Ỉ Ệ Ố

TÀI KHO N QU C GIA (SNA) Ả Ố

“Giá tr  b ng ti n”  ị ằ ề

Hàm  ý  là  m i  hàng  hoá  và  d ch  v   t o  ra  ọ ị ụ ạ trong n n kinh t  đ u đ ề ế ề ượ c quy v  giá tr   ề ị tính b ng ti n ằ ề

20.000đ ng      +  50.000đ ng        ồ ồ

=70.000đ ng ồ

“Hàng hoá và d ch v ” ị ụ

GIÁ TRỊ HÀNG HÓA

& DỊCH VỤ CUỐI CÙNG

GTGT

1 S n  xu t  5kg  g o ả ấ ạ

bán giá 5,000đ/kg  25.000

đ 2

110.000đ

“Đ ượ ả c s n xu t ra” ấ

M t  xe  máy  s n  xu t  vào  13/12/2012,  nh ng  đ ộ ả ấ ư ượ c  bán  vào  13/01/2013  giá  tr   chi c  xe  máy  đ ị ế ượ c  tính  vào GDP năm nào? 

v   đ ụ ượ c  s n  xu t  ra  trong  ả ấ

biên  gi i  c a  m t  qu c  gia  ớ ủ ộ ố

m i  đ ớ ượ c  tính  vào  GDP  c a  ủ

n ướ c  đó.  Hay  nói  cách  khác, 

hàng hóa và d ch v  cu i cùng  ị ụ ố

đ ượ ả c s n xu t trong n i đ a ấ ộ ị

“Trong m t th i k  nh t  ộ ờ ỳ ấ

đ nh” ị

C m t   ụ ừ “trong m t th i k  nh t đ nh”  ộ ờ ỳ ấ ị  hàm 

ý r ng GDP ph n ánh giá tr  s n l ằ ả ị ả ượ ng t o  ạ

ra trong m t kho ng th i gian c  th ộ ả ờ ụ ể

Thông  th ườ ng  GDP  đ ượ c  tính  theo  năm, 

ho c theo các quý trong năm ặ

Ví d : GDP năm 2008 c a Vi t Nam ph n ánh giá  ụ ủ ệ ả

tr  s n l ị ả ượ ng t o ra trên lãnh th  Vi t Nam trong  ạ ổ ệ kho ng th i gian t  01/01/2008 đ n 31/12/2008 ả ờ ừ ế

GNP:  Là  giá  tr   b ng  ti n  ị ằ ề c a  toàn  ủ

b   ộ hàng hóa và d ch v  cu i cùng  ị ụ ố do  công dân m t n ộ ướ ả c s n xu t ấ  ra trong 

m t  kho ng  th i  gian  nh t  đ nh  ộ ả ờ ấ ị

th ườ ng đ ượ c tính trong m t năm.  ộ

2.2.  KHÁI NI M GNP Ệ

2.3. M I LIÊN H  GI A GDP VÀ  Ố Ệ Ữ

A  là  giá  tr   s n  l ị ả ượ ng  do  công  dân 

Vi t  Nam  t o  ra  trên  lãnh  th   Vi t  ệ ạ ổ ệ Nam B  là  giá  tr   s n  l ị ả ượ ng  do  công  dân 

n ướ c khác t o ra trên lãnh th  Vi t  ạ ổ ệ Nam (TN t  YTSXNK­TN t  y u t   ừ ừ ế ố chuy n ra) ể

C là giá tr  s n l ị ả ượ ng (thu nh p) do  ậ công dân Vi t Nam t o ra trên lãnh  ệ ạ

th   n ổ ướ c  khác  (TN  t   YTSXXK­  ừ

TN t  y u t  chuy n vào) ừ ế ố ể

 GDP  =  A +  B   (1)

GNP  =  A + C    (2)

2.3. M I LIÊN H  GI A GDP VÀ  Ố Ệ Ữ

GNP

GNP   =  GDP + NIA

Ca s  n ỹ ướ c ngoài

Ca s  M  Tâm đi bi u di n   ỹ ỹ ể ễ ở

Hoa K  thì giá tr  ca s  M  Tâm ỳ ị ỹ ỹ

t o ra đạ ược tính vào :

GNP c a nủ ước nào ?

GDP c a nủ ước nào ?

Ca s  Vi t Nam ỹ ệ

Ban  nh c  Westlife  (qu c  t ch ạ ố ịIreland)  đ n  Vi t  Nam  bi u ế ệ ể

di n thì đễ ược tính vào : GNP c a nủ ước nào?

GDP c a nủ ước nào?

­ Giá th  tr ị ườ ng   (mp ­ Market price) :   Là giá  bán hàng hóa, d ch v  trên th  tr ị ụ ị ườ ng có ch a  ứ thu  gián thu  ế

v   Tính theo giá này ta có ch  tiêu GDP theo giá th   ỉ ị

tr ườ ng (GDPmp)

v   Tính  theo  giá  th   tr ị ườ ng  d   t p  h p  vì  căn  c   ễ ậ ợ ứ vào giá bán th c trên th  tr ự ị ườ ng nh ng khi thu   ư ế thay đ i có th  làm  nh h ổ ể ả ưở ng đ n GDP ế

3.1. CÁC LO I GIÁ TÍNH GDP  Ạ

3.1. CÁC LO I GIÁ TÍNH GDP  Ạ

nào thì tính giá năm đó.

Gía c  đ nh : Nghĩa là t t c  các năm đ u  ố ị ấ ả ề

ph i  tính  theo  giá  c a  năm  nào  đó  đ ả ủ ượ c 

ch n  làm  năm  g c  đ   so  sánh ọ ố ể  (năm  có 

n n kinh t  t ề ế ươ ng đ i  n đ nh nh t đ ố ổ ị ấ ượ c 

T ng c c th ng kê ch n làm năm g c) ổ ụ ố ọ ố

Gi  s  n n kinh t  s n xu t ba lo i s n ph m (cu i cùng) là g o, ả ử ề ế ả ấ ạ ả ẩ ố ạ

v i và nả ước gi i khát. Ta có P là giá và Q là s n lả ả ượng 

3.2.GDP danh nghĩa và GDP th c  ự

t   ế

v Tính  GDPn  mang  tính  ch t  t ng  k t  cho  ấ ổ ế năm hi n hành ệ

v S   gia  tăng  c a  GDP  danh  nghĩa  qua  các  ự ủ năm có th  do l m phát gây nên ể ạ

=>Không dùng GDPn đ  đánh giá tăng tr ể ưở ng  kinh t ế

3.2.1.  GDP danh nghĩa

§ Tính  GDP  theo  giá  c   đ nh  ta  đ ố ị ượ c  ch   ỉ

§ Đây  là  ch   tiêu  dùng  đ   đo  l ỉ ể ườ ng  tăng 

tr ưở ng  KT  vì  đã  lo i  l m  phát  qua  các  ạ ạ năm.

3.2. GDP danh nghĩa và GDP th c t   ự ế

N u l y năm 2010 làm g c, ta có th  tính GDP th c vào  ế ấ ố ể ự các năm 2011 và 2012 nh  sau: ư

Sau khi đã lo i tr   nh h ạ ừ ả ưở ng c a bi n đ ng  ủ ế ộ giá c , thì t c đ  tăng tr ả ố ộ ưở ng kinh t  (GDP  ế growth  rate  –  g)  đó  là  t   l   %  thay  đ i  c a  ỷ ệ ổ ủ GDP th c t  c a th i k  này so v i th i k   ự ế ủ ờ ỳ ớ ờ ỳ

% 100

* 000

70

000

70 000

.

140

tg

đ ng) ồ

Thu nh p thu n  ậ ầ tuý t  n ừ ướ c ngoài  (T  đ ng) ỷ ồ

Chính Phủ

Doanh nghiêp

C + I + G= 10.000

Nước ngoài M=800

I=3.000 G= 2.500

Ti = 2500

C=4.500

2.500

5000

10.000

4. CÔNG TH C TÍNH GDP THEO  Ứ

3 PH ƯƠ NG PHÁP  Công th c tính GDP theo ph ứ ươ ng pháp chi tiêu 4.1

 Công th c tính GDP theo ph ứ ươ ng pháp thu nh p ậ 4.2

 Công th c tính GDP theo ph ứ ươ ng pháp s n xu t ả ấ 4.3

Ví d : S  li u GDP c a Vi t Nam tính theo phụ ố ệ ủ ệ ương pháp chi tiêu năm 1999 nh  sau:ư

GDP = thu  nh p  t  lao đ ng (W) + thu  nh p  t   ậ ừ ộ ậ ừ

v n (Pr, R, i) + Kh u hao (De) + Thu  gián thu (Ti) ố ấ ế

Ví  d : S  li u  GDP  c a  Vi t  Nam  tính theo  ụ ố ệ ủ ệ

ph ươ ng  pháp  thu  nh p  năm  1999  nh   sau:      ậ ư ĐVT: t  đ ng ỷ ồ

4.3. CÔNG TH C TÍNH GDP THEO PH Ứ ƯƠ NG 

PHÁP S N XU T (GIÁ TR  GIA TĂNG) Ả Ấ Ị

Theo ph ươ ng pháp giá tr  gia tăng, thì  ị GDP đ ượ ậ c t p h p t t c  các giá tr   ợ ấ ả ị tăng thêm c a các doanh nghi p trong  ủ ệ quá  trình  s n  xu t  th ả ấ ườ ng  là  m t  ộ năm.

      GDP =   VAi

V.A = Giá tr  s n xu t – Chi phí trung  ị ả ấ

gian

VA Nông dân

Lúa mỳ

Giá tr  ị Lúa mỳ

VA ch  c a  ủ ử hàng bánh

Chi tiêu 

cu i cùngố

Chi tiêu  trung gian

GDP là t ng c a ph n giá tr  ổ ủ ầ ị

gia tăng(Value Added) tô màu xanh:

GDP là t ng c a ph n giá trổ ủ ầ ị

 s n ph m cu i cùngả ẩ ố

tăng

Chi tiêu Thu nhập

T ng giá tr  gia tăng =T ng chi tiêu= T ng thu  ổ ị ổ ổ

nh p=3 t  =Giá tr  HH, DV cu i cùng ậ ỷ ị ố

43 43

S n ph m qu c dân ròng  ả ẩ ố : là ph n giá tr  m i  ầ ị ớ sáng  t o,  do  công  dân  m t  n ạ ộ ướ c  s n  xu t  ra  ả ấ (không  bao  g m  s n  ph m  trung  gian  và  kh u  ồ ả ẩ ấ hao)

NNPmp = GNPmp – De

•S n  ph m  qu c  n i  ròng  (NDP):  ph n  ánh  ả ẩ ố ộ ả

l ượ ng giá tr  m i sáng t o, đ ị ớ ạ ượ ả c s n xu t ra trên  ấ

ph m vi lãnh th  m t n ạ ổ ộ ướ c (không bao g m s n  ồ ả

ph m trung gian và kh u hao) ẩ ấ

NDP = GDP ­ De

5. CÁC CH  TIÊU KHÁC Ỉ

5.1. S n ph m qu c dân ròng (NNP) ả ẩ ố

•Thu nh p qu c dân ph n ánh m c thu nh p mà  ậ ố ả ứ ậ công dân m t n ộ ướ ạ c t o ra, không k  ph n tham  ể ầ gia c a chính ph  d ủ ủ ướ ạ i d ng thu  gián thu ế

NI = NNPmp ­ Ti;   (NI=NNPfc)

5.3. Thu nh p cá nhân (PI) ậ

•Thu  nh p  cá  nhân  ph n  ánh  ph n  thu  nh p  ậ ả ầ ậ

th c s  đ ự ự ượ c phân ph i cho các cá nhân trong xã  ố

• Là  thu  nh p  cu i  cùng  mà  h   gia  đình  có  kh   ậ ố ộ ả năng s  d ng. L ử ụ ượ ng thu nh p này dùng vào hai  ậ

vi c : tiêu dùng (C) và ti t ki m (S) ệ ế ệ

• DI = PI ­ Thu  cá nhân ế

Thu  cá nhân bao g m các kho n:  ế ồ ả

– Thu  di s n (th a k ) ế ả ừ ế

– Thu  thu nh p cá nhân ế ậ

– Thu  c ng đ ng ế ộ ồ

– L  phí khác mà ng ệ ườ i lao đ ng ph i n p ộ ả ộ

Thu nh p kh  d ng (DI) ậ ả ụ

5. CÁC CH  TIÊU KHÁC Ỉ

6. Ý NGHĨA VÀ H N CH  GDP Ạ Ế

Ch   tiêu  GNP  và  GDP  là  nh ng  th ỉ ữ ướ c  đo  v   ề thành t u kinh t   ự ế

Các  Chính  ph   c a  các  n ủ ủ ướ c  trên  th   gi i  ế ớ

đ u ph i d a vào s  li u v  GDP và GNP đ   ề ả ự ố ệ ề ể xây d ng các k  ho ch, chi n l ự ế ạ ế ượ c phát tri n  ể cho n n kinh t  trong ng n h n và dài h n.  ề ế ắ ạ ạ

6.1 Ý nghĩa c a ch  tiêu GDP ủ ỉ

v  Ho t đ ng kinh t  phi th ạ ộ ế ươ ng m i ạ

v GDP tính c  nh ng công vi c không mang l i l i ích  ả ữ ệ ạ ợ ròng vì không tính đ n nh ng hi u  ng tiêu c c ế ữ ệ ứ ự

v GDP không tính đ n tính hài hòa c a s  phát tri n ế ủ ự ể

6.2.H n ch  ch  tiêu GDP ạ ế ỉ

GDP bá sãt hµng hãa dÞch vô tù cung tù cÊp

GDP không ph i là m t ch  tiêu hoàn h o đ   ả ộ ỉ ả ể

đo l ườ ng phúc l i kinh t ợ ế

trừ

(Net economic welfare)

6.2.H n ch  ch  tiêu GDP ạ ế ỉ

50 50 50

M t s  khó khăn trong tính GDP ộ ố

• Hi n t ệ ượ ng tr n thu  c a các doanh nghi p, do  ố ế ủ ệ

mu n  đóng  thu   ít  nên  khai  báo  th p  k t  qu   ố ế ấ ế ả

Bài t p ậ

Các s  li u tính GDP 2005 nh  sau: ố ệ ư

 Ti n l ề ươ ng 80, ti n lãi 5, l i nhu n 6, ề ợ ậ thu  gián thu 15, kh u hao 10, ti n thuê  ế ấ ề

m t b ng 4, tiêu dùng 70, đ u t   5, chi  ặ ằ ầ ư tiêu tr c ti p chính ph  25 ự ế ủ

a/  Tính  GDP  danh  nghĩa  theo  giá  th  ị

tr ườ ng năm 2005 ?

b/ Tính xu t kh u ròng năm 2005 ?  ấ ẩ