(BQ)Nội dung tài liệu cung cấp những thông tin chi tiết về cách thức ACIAR sẽ xác định và thực hiện các cam kết trong chiến lược 5 năm (2014-2018) qua các năm tới ở cấp quốc tế, khu vực và quốc gia.
Trang 2Thông tin về bản quyền
© Trung tâm Nghiên cứu Nông nghiệp Quốc tế Australia (ACIAR) 2015
Ấn phẩm này có bản quyền Ngoại trừ việc sử dụng ấn phẩm theo luật bản quyền 1968 (Copyright Act 1968),
không có nội dung nào trong ấn phẩm được phép tái bản dưới bất cứ hình thức nào nếu không có giấy phép của ACIAR, GPO Box 1571, Canberra ACT 2601, Australia, <aciar@aciar.gov.au>
Kế hoạch hành động hàng năm 2015–16 của ACIAR
Tháng 7 năm 2015
ISSN 1832-1356 (bản in)
ISSN 1839-6143 (bản online)
ISBN 978 1 925133 57 8 (bản in)
ISBN 978 1 925133 58 5 (PDF/online)
Kênh phát hành
Tài liệu này có trên trang web của ACIAR <aciar.gov.au>
Để yêu cầu bản in, vui lòng liên hệ với ACIAR qua email <comms@aciar.gov.au>,
hoặc gọi tới (+61 2 6217 0500), hoặc fax tới (+61 2 6217 0501)
Chúng tôi hoan nghênh các thắc mắc về Kế hoạch hành động hàng năm Mọi thắc mắc xin vui lòng gửi về:
TS Peter Horne, Tổng Giám đốc Các chương trình Quốc gia, hoặc
Robyn Henderson, Quản lý Hợp tác Chiến lược
Điện thoại: +61 2 6217 0500
Fax: +61 2 6217 0501
Email: aciar@aciar.gov.au
Biên tập: Mason Edid, Adelaide
Thiết kế: www.giraffe.com.au
In ấn: Union Offset
Ảnh trang bìa: Krishna Kumari đang cắt cỏ để làm thức ăn cho bò Krishna là một trong những nông dân đến từ làng Rayobasi ở Nêpan đã tham gia vào khóa tập huấn nông lâm kết hợp được tổ chức bởi TS Bishnu Hari Pandit cách đây
15 năm Krishna bây giờ đã trồng những loài cây làm thức ăn cho gia súc gia cầm xuyên suốt nông trại của mình, đặc biệt ở giữa những thửa ruộng và các dải đất xung quanh (Ảnh: Conor Ashleigh)
Trang 3LỜI NÓI ĐẦU 3
Phụ lục 1: Chính sách của ACIAR về bình đẳng giới và quyền con người trong nghiên cứu và phát triển nông nghiệp 112
MỤC LỤC
Trang 5Đối với hầu hết các quốc gia đang phát triển trong khu
vực Ấn Độ – Thái Bình Dương, nông nghiệp vẫn là một bộ
phận lớn trong phát triển kinh tế địa phương và xóa đói
giảm nghèo Tăng trưởng nông nghiệp, dựa trên nền tảng
áp dụng các nghiên cứu tăng năng suất có định hướng thị
trường, đã đóng góp vào tăng trưởng kinh tế quốc gia tại
các nước đang phát triển theo hướng có sự tham gia của
khu vực nông thôn còn thu nhập thấp của nền kinh tế Là
cơ quan chuyên nghiên cứu phát triển nông nghiệp của
Úc, ACIAR đóng góp vào mục tiêu viện trợ chung bằng
việc nâng cao năng suất và lợi nhuận của hệ thống nông
nghiệp tại các nước ở Ấn Độ-Thái Bình Dương thông qua
các hợp tác nghiên cứu song phương và đa phương Những
đối tượng hưởng lợi cuối cùng sẽ là nông dân và người tiêu
dùng tại các quốc gia đang phát triển và Australia
Kế hoạch hành động hàng năm 2015-2016 (Annual
Operation Plan- AOP) cung cấp những thông tin chi tiết
về cách thức ACIAR sẽ xác định và thực hiện các cam kết
trong chiến lược 5 năm (2014-2018) qua các năm tới ở cấp
quốc tế, khu vực và quốc gia Trong bối cảnh phối hợp toàn
diện của chính phủ, kế hoạch nghiên cứu của ACIAR sẽ hỗ
trợ chính sách phát triển trọng yếu của Chính phủ Australia,
Viện trợ Australia: đẩy mạnh phát triển, xóa đói giảm ngèo,
tăng cường ổn định; và khung hành động, Tăng cường hiệu
quả hoạt động: tăng tính trách nhiệm và hiệu quả của viện
trợ Australia, phát động bởi Bộ trưởng Bộ Ngoại giao vào
tháng 6 năm 2014 Các mục tiêu trên cũng phù hợp với
những ưu tiên ngành trọng tâm đã được nêu ra trong bản
“Chiến lược đầu tư viện trợ Australia trong nông nghiệp, ngư
nghiệp và thủy lợi” (chiến lược AFW) mới, được phê duyệt
bởi Bộ trưởng Bộ Ngoại giao và Bộ trưởng Bộ Thương mại
và Đầu tư vào tháng 2 năm 2015
Đặc biệt, chiến lược AFW tập trung vào ba mảng hoạt
động: (1) củng cố thị trường, (2) sáng tạo hướng đến cải
thiện năng suất và sử dụng các nguồn lực một cách bền
vững, và (3) khuyến khích chính sách, quản lý và đổi mới
hiệu quả – nhằm đảm bảo các khoản đầu tư trong chương
trình viện trợ của Australia về nông nghiệp, ngư nghiệp và
thủy lợi trong tương lai sẽ phản ánh và hỗ trợ chương trình
viện trợ mới của chính phủ Nằm trong ba ưu tiên trên, và
đóng vai trò đặc biệt quan trọng với ACIAR, là sự ghi nhận
rằng việc ứng dụng các nghiên cứu và sáng kiến mới là một
phần thiết yếu của các phương án đề ra Điều này bao gồm
việc tăng cường hợp tác giữa các tổ chức nghiên cứu và
khu vực tư nhân nhằm hỗ trợ cho các sáng kiến và đổi mới
chính sách Chiến lược AFW cũng nhấn mạnh vai trò quan
trọng của việc trao quyền kinh tế cho người phụ nữ trong
tối ưu hóa các kết quả phát triển ở mảng nông nghiệp, ngư
nghiệp và thủy lợi
Nền tảng của kế hoạch hoạt động hàng năm (AOP)
2015-2016 cũng được xây dựng dựa trên các phân tích nhiều
tầng về các vấn đề và ưu tiên đang thay đổi tầm quốc gia
và thế giới
Các dự án và nghiên cứu về nông nghiệp
ACIAR sẽ đóng góp trực tiếp vào chính sách viện trợ của Chính phủ Australia thông qua việc đẩy mạnh và khuyến khích tính cạnh tranh và bền vững của nông nghiệp, nâng cao kết nối thị trường và hiệu quả của chuỗi giá trị Năng suất của nông trại và tính cạnh tranh của cả chuỗi giá trị truyền thống và mới nổi sẽ tiếp tục là một điểm chú trọng chính đối với các dự án của Trung tâm
ACIAR nhận thức được rằng nghiên cứu quốc tế cho phát triển là một quá trình hai chiều Nó có thể mang lại lợi ích cho người nông dân, các viện và rộng hơn là khu vực tư nhân trong các lĩnh vực như an ninh sinh học, công nghệ, năng lực nghiên cứu và thương mại ở Australia, đồng thời cải thiện năng suất và sinh kế của các nông hộ nhỏ ở những quốc gia tại đó trung tâm đang hoạt động
ACIAR sẽ tiếp tục quản lý các hợp tác nghiên cứu trong bốn lĩnh vực mũi nhọn: trồng trọt, chăn nuôi và thủy sản, lâm nghiệp và tài nguyên thiên nhiên, kinh tế xã hội và chính sách Cách tiếp cận đa lĩnh vực sẽ được áp dụng giữa các mảng nghiên cứu, trong đó có các vấn đề phổ quát như là trao quyền cho phụ nữ và các em gái; và truyền thông trong quá trình thiết kế, truyền tải và đánh giá hiệu quả của các
dự án của trung tâm
Tại Australia chúng tôi sẽ nỗ lực nhằm tăng cường nền tảng đối tác của mình và hỗ trợ các nỗ lực nhằm gia tăng
sự tham gia của giới chuyên gia trẻ trong nghiên cứu nông nghiệp quốc tế Tại các nước đang phát triển, ACIAR sẽ tiếp tục xây dựng các mô hình hợp tác mới, đặc biệt chú trọng nhiều hơn đến hợp tác tầm khu vực, và hợp tác chặt chẽ hơn với khu vực thương mại Trung tâm cũng sẽ đẩy mạnh phối hợp giữa các chương trình nghiên cứu và thử nghiệm cách thức mới trong việc lựa chọn đối tác trong nghiên cứu ACIAR sẽ tiếp tục phát triển và hỗ trợ các hợp tác sáng tạo trong việc nghiên cứu và bồi dưỡng năng lực Những khoản đầu tư mới sẽ tìm kiếm những cách thức sáng tạo để khuyến khích sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân hoặc thu hút
sự tham gia của khu vực này trong việc hoàn thành các mục tiêu phát triển Cụ thể, ACIAR sẽ xây dựng các quy trình để đảm bảo tối thiểu 80% các khoản đầu tư, bất kể vì mục tiêu
gì, đều giải quyết hiệu quả vấn đề về giới trong hoạt động của mình
ACIAR sẽ duy trì và cung cấp nguồn lực cho Trung tâm Nghiên cứu An ninh Lương thực Quốc tế Australia ở khu vực
hạ Saharan, châu Phi và tiếp tục thực hiện danh mục các dự
án đã có Bên cạnh đó, các dự án mới tại đây sẽ được triển khai bởi ACIAR Để làm nổi bật và phổ biến các kết quả nghiên cứu của mình, và để đưa câu chuyện ACIAR đến với nhiều độc giả hơn nữa một cách thuyết phục, Trung tâm sẽ
TÓM TẮT CHUNG
Trang 6xây dựng những câu chuyện rõ ràng, mang tính khái quát
cao về hoạt động tại khu vực và sử dụng để tuyên truyền
tới cộng đồng Trung tâm sẽ phối hợp chặt chẽ hơn với các
cơ quan khác trong chính phủ để đẩy mạnh quan hệ công
chúng và tiếp cận chiến lược trong việc liên kết với các bên
liên quan ở Australia
ACIAR sẽ tiếp tục tối đa hóa tác động của các đầu tư
nghiên cứu cho phát triển (R4D) thông qua việc cấp vốn
cho các cơ hội mới nhằm liên kết với khu vực tư nhân
qua các mô hình kinh doanh có đóng góp cho xóa đói
giảm nghèo và tạo ra lợi nhuận Trung tâm sẽ thắt chặt
hợp tác với các tổ chức phi chính phủ (non-government
organizations – NGOs) và các doanh nghiệp vừa và nhỏ,
đặc biệt là trong chuỗi giá trị vùng nông thôn
Nghiên cứu cho phát triển toàn cầu
Chương trình Toàn cầu của ACIAR liên kết tích cực và
cung cấp nguồn vốn chính cho CGIAR, hệ thống nghiên
cứu nông nghiệp hướng đến cộng đồng hàng đầu thế giới
CGIAR sẽ tiếp tục là một đối tác nghiên cứu đa phương
chính của ACIAR Thông qua việc hợp tác với CGIAR và
các trung tâm của hệ thống, ACIAR có thể tác động nhiều
hơn đến những tiềm năng nghiên cứu ở các khu vực, và
đồng thời có thể tạo nền tảng hợp tác sâu rộng hơn với
các đối tác ở quốc gia phát triển và các cơ quan nghiên
cứu tại các quốc gia đang phát triển ACIAR sẽ tiếp tục là
một bên tham gia tích cực trong những chương trình hoạt
động, đánh giá và cải tiến tổ chức trong thời gian sắp tới
của CGIAR
Thêm vào đó, Chương trình Toàn cầu cũng sẽ tham gia
và hỗ trợ một số viện/trường và hiệp hội đa phương quốc
tế, trong đó có Hiệp hội các Tổ chức Nghiên cứu Nông
nghiệp Châu Á Thái Bình Dương (Asia Pacific Association
of Agricultural Research Institutions – APAARI), ASEAN,
CABI (tổ chức liên chính phủ và phi lợi nhuận), Tổ chức
Nông nghiệp và Lương thực Liên hợp quốc (Food and
Agricultural Organization - FAO), Ban Thư kí Cộng đồng
Thái Bình Dương (Secretariat of the Pacific Community
– SPC) và Trung tâm Rau xanh Toàn cầu (The World
Vegetable Center – AVRDC) Chiến lược của ACIAR là trở
thành nhà tài trợ giá trị cũng như một đối tác nghiên cứu
thông qua việc xây dựng mối quan hệ làm việc tích cực và
cung cấp nguồn vốn ổn định và lâu dài
ACIAR sẽ dựa trên mối quan hệ làm việc chặt chẽ của
mình với các tổ chức và diễn đàn nông nghiệp khu vực để
khuyến khích sự phát triển và công tác phối hợp của hệ
thống nghiên cứu nông nghiệp quốc gia (NARS) trong khu
vực Ấn Độ-Thái Bình Dương
Bồi dưỡng năng lực và đào tạo
ACIAR sẽ tiếp tục hỗ trợ việc phát triển đội ngũ chuyên gia
trẻ thông qua việc tham gia trực tiếp vào các dự án nghiên
cứu và các cơ hội nghề nghiệp ban đầu cho các cử nhân
ngành nông nghiệp tại Trung tâm và tại các quốc gia mà
nó hoạt động
Trong năm 2015-2016 ACIAR sẽ quản lí chương trình bồi dưỡng năng lực của mình thông qua cả kênh chính thức
và phi chính thức Các học bổng (học bổng John Allwight
và học bổng John Dillon) và các khóa học sẽ được tổ chức chung dưới một tên Australia Awards Là một phần của chương trình Australia Awards, học bổng ACIAR sẽ thu được nhiều lợi ích từ mạng lưới cựu sinh viên rộng, cũng như hệ thống truyền thông và hỗ trợ lớn Học bổng ACIAR hiện nay đã được ghi nhận là một bộ phận tuy chưa lớn nhưng quan trọng của thương hiệu học bổng Australia Những đóng góp của ACIAR cho việc bồi dưỡng năng lực
sẽ bao gồm:
• Hợp tác nghiên cứu với NARS tại các nước đang phát triển, trong đó có những hoạt động hợp tác với các nhà khoa học Australia trong các dự án, tạo điều kiện cho các viện cũng như từng cá nhân các nhà nghiên cứu học hỏi thông qua quá trình làm việc
• Những hoạt động khuyến nông và truyền thông trong các dự án để tạo điều kiện cho việc trao đổi thông tin giữa các nhà nghiên cứu và nông dân ở các nước đang phát triển
• Sự tham gia của người nông dân trong các thử nghiệm thực địa, các lớp nông học và mô hình trình diễn, mỗi khi có thể, nhằm phổ biến các thông tin kĩ thuật để đưa vào ứng dụng thông qua việc truyền thông thực tiễn
• Áp dụng các mô hình đào tạo cho cả nông dân và nhà nghiên cứu ở nước đang phát triển, bao gồm cả những khóa học ngắn ngày tại các trường đại học và các trường nghề trong một số lĩnh vực và môn học cụ thể
• Xây dựng quan hệ liên kết với Scope Global (một công ty quốc tế có trách nhiệm quản lý một bộ phận của chương trình tình nguyện thuộc Bộ Ngoại giao và Thương mại Úc (DFAT)) và khởi động năm chương trình tình nguyện đầu tiên trong hợp tác này, cho thấy giá trị tạo ra từ việc hợp tác chiến lược chặt chẽ giữa hai tổ chức
Đánh giá nghiên cứu
ACIAR ghi nhận và ủng hộ nhu cầu chứng minh tính hiệu quả của nguồn viện trợ Australia Với sự tư vấn của nhiều ban ngành khác nhau trong chính phủ, DFAT đang xây dựng các tiêu chuẩn đánh giá chương trình viện trợ Australia nhằm đảm bảo chương trình sẽ đưa lại kết quả tốt một cách hiệu quả và phù hợp với lợi ích quốc gia Chương trình viện trợ sẽ được đánh giá theo ba cấp độ: chiến lược, chương trình và dự án
ACIAR đã từ lâu chú tâm vào việc đánh giá tác động của các nghiên cứu mà Trung tâm tài trợ một cách độc lập, nhằm đảm bảo trách nhiệm đối với các bên liên quan và phục vụ cho các quyết định tài trợ sau này Các đánh giá này bao gồm việc nghiên cứu những ứng dụng và tác động đưa lại ở cấp chương trình và dự án Tạp chí Đánh giá Tác động của ACIAR đến nay chủ yếu công bố các ước lượng của lợi tức kinh tế thu về so với mức đầu tư trên cơ sở so sánh chi phí-lợi ích
Trung tâm Nghiên cứu Nông nghiệp Quốc tế Australia
4
Trang 7Bên cạnh đó, kinh nghiệm có được thông qua các hoạt
động trên đã được đưa vào trong các khóa tập huấn cho
các nhóm nhiên cứu, và cuối cùng việc ứng dụng các kinh
nghiệm này sẽ trở thành một phần trong quy trình thiết
kế và quản lí dự án nghiên cứu Việc phát triển mạng lưới
hợp tác với các bên phụ trách việc đánh giá tác động từ
Australia và các nước đối tác, và việc bồi dưỡng năng lực
để tiến hành các phân tích cốt lõi (robust analysis) cũng
được chú trọng
Những hoạt động nêu trên góp phần giúp cái thiện tính
chính xác của các thông tin được dùng để đánh giá tác
động của nghiên cứu, cũng như tính hiệu quả của phương
pháp đo lường lợi tức thu được so với đầu tư ACIAR đồng
thời cũng nhận sự tư vấn sát sao từ Trung tâm CGIAR về
các phương thức và tính toán đo lường tác động nghiên
cứu
Trong năm 2015-2016 ít nhất bốn báo cáo sẽ được công bố
trong Tạp chí Đánh giá Tác Động, việc đánh giá hiệu quả
của hoạt động bồi dưỡng năng lực trong các dự án của
ACIAR sẽ được tiến hành, năng lực đánh giá các kế hoạch
nghiên cứu nông nghiệp của các quốc gia đối tác và các
nhóm trong dự án sẽ được nâng cao, và bản “Nghiên cứu
ứng dụng’’ thường niên sẽ được hoàn thiện
Xây dựng tổ chức hiệu quả hơn
ACIAR sẽ tiếp tục nỗ lực để liên tục học hỏi Trong giai
đoạn 2015-2016 Trung tâm sẽ tiếp tục phổ biến những bài
học thu được từ các dự án và hoạt động của mình
Để cải thiện hiệu quả của các chương trình thuộc ACIAR,
các ứng dụng công nghệ thông tin dùng để hỗ trợ các hoạt
động của Trung tâm trong hiện tại sẽ được thay thế bới một
hệ thống kinh doanh tích hợp, tạo điều kiện cho việc tăng
hiệu quả quản lý, báo cáo và truyền thông chương trình
Phân bổ kinh phí nghiên cứu khu vực và quốc gia
Bảng phân bổ kinh phí khu vực và quốc gia cho năm
2015-2016 được ghi lại trong phần tóm tắt kinh phí của bản kế hoạch này Các trọng tâm chính của ACIAR sẽ là khu vực Thái Bình Dương, Đông Á, Nam-Tây Á và Đông-Nam Phi Theo định hướng mới của chương trình viện trợ Australia đối với khu vực Ấn Độ-Thái Bình Dương, ACIAR sẽ tăng nguồn tài trợ cho khu vực Thái Bình Dương, đặc biệt là ở Papua New Guinea, nhằm duy trì mối quan hệ hợp tác quan trọng trong trung hạn Tại Fiji, ACIAR sẽ mở rộng hợp tác hướng đến phát triển kinh tế bền vững Viện trợ cho khu vực Đông
Á sẽ tăng nhẹ, phần lớn để duy trì một chương trình mới nhưng quan trọng ở Burma Ở Đông Timo, ACIAR sẽ làm việc với DFAT để tìm cách tiếp tục mở rộng cơ hội tăng trưởng kinh tế và gắn kết hơn với khu vực tư nhân, dựa trên nền tảng thành công của chương trình Hạt giống của Sự sống (Seeds of Life)
ACIAR sẽ tiếp tục hoạt động của mình tại châu Phi, theo định hướng ưu tiên của chương trình viện trợ và mục tiêu đề
ra trong Kế hoạch Chiến lược (Strategic Plan) của mình, và trong quá trình đó hợp nhất công trình của mình với các tổ chức nghiên cứu tại khu vực
Trang 8Bối cảnh chung về Việt Nam
Quá trình tăng trưởng kinh tế và đổi mới mạnh mẽ trong vòng 2 thập kỉ qua đã giúp Việt Nam vươn lên thành một quốc gia có thu nhập trung bình-thấp Tuy nhiên, lợi ích đến
từ tăng trưởng đến nay chỉ chủ yếu tác động đến khu vực
đô thị như thành phố Hồ Chí Minh hay Hà Nội và các vùng lân cận, trong khi khu vực nông thôn vẫn trong tình trạng tụt hậu Hơn 33 nghìn người vẫn đang phải sống trong nghèo đói, chủ yếu ở những cộng đồng nông thông, hẻo lánh, nơi
có dịch vụ khan hiếm Australia đang giúp đỡ Việt Nam vượt đói nghèo và phát triển bền vững, hướng đến thịnh vượng và
an ninh trong khu vực
Quan hệ Hợp tác Toàn diện giữa Australia và Việt Nam (The Comprehensive Partnership) là đường hướng trong cam kết của Australia Chiến lược viện trợ của Australia tập trung chặt chẽ, nhằm vào ba lĩnh vực chính giúp Việt Nam đạt được hoài bão trở thành một quốc gia công nghiệp hóa vào năm 2020: phát triển nguồn nhân lực, hội nhập kinh tế, và môi trường bền vững Các chiến lược của ACIAR gắn với việc giữ gìn môi trường bền vững và phát triển nguồn nhân lực cho cả các nông hộ nhỏ, là đối tượng hưởng lợi, và các nhà khoa học trực tiếp tham gia dự án
Do cư dân nông thôn vẫn chiếm tỷ lệ cao trong xã hội Việt Nam trong một hoặc hai thập kỉ tiếp theo, vấn đề giải quyết tình trạng đói nghèo tại các vùng nông thôn và chuyển đổi
cơ cấu nông nghiệp vẫn là những ưu tiên hàng đầu trong lộ trình chính sách Năng suất tính trên đất đai hay lao động vẫn đang còn rất thấp Quy mô sản xuất của các nông hộ
tư nhân nhỏ, ruộng đất phân tán, không tập trung và chi phí đầu vào tăng cao là những thách thức chủ yếu, nhưng đồng thời cũng ẩn chứa những tiềm năng rất lớn Đồng bào dân tộc thiểu số và khu vực vùng sâu vùng xa đang đặc biệt bị ảnh hưởng và Chính phủ Việt nam đang ngày càng chú trọng hơn vào các chương trình hỗ trợ những nhóm đối tượng này Chiến lược của ACIAR được xây dựng nhằm giải quyết một số vấn đề chính mà Australia có kinh nghiệm chuyên môn để hỗ trợ
Chương trình của ACIAR tại Việt Nam sẽ hỗ trợ kỹ thuật, kinh doanh nông nghiệp và tạo điều kiện cho việc nghiên cứu chính sách để giúp tăng thu nhập cho các nông hộ quy mô nhỏ trong một số lĩnh vực có giá trị cao đã được lựa chọn trong nông nghiệp, thuỷ sản và lâm nghiệp Trong những năm gần đây, chương trình chú trọng vào ba khu vực địa lý nơi tình trạng đói nghèo còn dai dẳng và vẫn tồn tại những nguy cơ ảnh hưởng xấu đến việc duy trì nguồn tài nguyên nông nghiệp tự nhiên:
• Vùng Đồng bằng Sông Cửu Long, đây là nơi có nguy
cơ bị tổn hại lớn do tác động tiêu cực của dao động và biến đổi khí hậu Một chương trình tập trung vào việc tăng cường khả năng thích ứng và giảm thiểu tác động xấu của biến đổi khí hậu đối với các hệ thống canh tác lúa tại khu vực này đã được phát triển Việc tập trung can thiệp ở cấp độ nông trại sẽ hỗ trợ cho các chương trình nghiên cứu về nguồn nước và sự biến đổi khí hậu tại toàn bộ vùng lưu vực sông Mekong do Chính Phủ Australia và các cơ quan khác tài trợ
VIỆT NAM
a Số liệu GDP và dân số của năm 2013 có trên trang web
<data.worldbank.org/country>
Trung tâm Nghiên cứu Nông nghiệp Quốc tế Australia
66
Trang 9VIỆT NAM
• Vùng Duyên hải Nam Trung Bộ, tại đây nghiên cứu
nhằm tăng cường lợi nhuận và phát triển bền vững cho
hệ thống chăn nuôi gia súc và trồng trọt trong điều kiện
khắc nghiệt (đất cát nghèo chất dinh dưỡng và thiếu
nước) và nghiên cứu về phát triển bền vững của hệ
thống nuôi trồng hải sản với các loài có giá trị cao vẫn
đang được thực hiện
• Vùng cao Tây Bắc, nơi có cơ hội cho các sản phẩm
trồng trọt được chọn lọc (rau và cây ăn quả nhiệt đới có
giá trị kinh tế cao), phát triển bền vững việc trồng cây
hoa màu (ngô) cũng như chăn nuôi gia súc và các nông
sản Nghiên cứu song song sẽ tập trung cải thiện chuỗi
cung ứng từ các nông hộ nhỏ đến các thị trường có giá
trị hơn
Liên kết đến các chương trình của các cơ quan Australia
và các tổ chức tài trợ khác trong khu vực này thường xuyên
được củng cố và hỗ trợ chặt chẽ Các dự án của ACIAR
ngày càng đa dạng hơn về lĩnh vực và sẽ đặc biệt chú trọng
đến việc liên kết các viện nghiên cứu trung ương với các cơ
quan nghiên cứu và khuyến nông cấp tỉnh
Các ưu tiên của Việt Nam
Chương trình tư vấn thường niên của ACIAR với các tổ chức
đối tác chính tại Việt Nam được tổ chức để thảo luận các
chiến lược và dự án mới Các chương trình tư vấn cấp khu
vực nhằm tìm ra các ưu tiên hợp tác cụ thể cho vùng Duyên
hải Nam Trung Bộ Việt Nam đã được tổ chức vào tháng 3
năm 2008 và cho vùng cao Tây Bắc vào tháng 9 năm 2008
Chương trình tư vấn chính thức về các ưu tiên nghiên cứu
trong ngành thuỷ sản được tổ chức vào tháng 3 năm 2011
Các ưu tiên nghiên cứu trong lâm nghiệp cũng được rà soát
và tuyên bố ưu tiên mới đã được thống nhất vào năm 2013
Một quy trình mới nhằm xem xét lại chiến lược trên và các
dự án hỗ trợ nó hàng năm đang được xây dựng tại Việt Nam
và có tiềm năng được ứng dụng vào những chương trình
quốc gia lớn khác Những lĩnh vực sau đây được xác định là
những ưu tiên nghiên cứu trong chiến lược trung hạn dành
cho Việt Nam:
• Tối ưu hoá quản lý nguồn lực trong sản xuất nông
nghiệp bền vững và có lợi nhuận cao tại vùng Duyên
hải Nam Trung Bộ Việt Nam
• Tiến hành xoá đói giảm nghèo thông qua việc liên kết
với thị trường cho các nông hộ nhỏ tại vùng cao phía
Bắc và Tây Bắc
• Phát triển các ngành công nghiệp nuôi trồng thuỷ sản
có giá trị cao
• Hỗ trợ về mặt kĩ thuật và chính sách cho các sản phẩm
rừng trồng có giá trị kinh tế cao hơn
• Tư vấn về các ảnh hưởng của biến đổi khí hậu và các
chính sách thích ứng cho ngành nông nghiệp trong
tương lai
Chương trình nghiên cứu cho năm 2015–16
Bảo toàn các hệ thống canh tác có cây lúa làm cây trồng chính, và xây dựng các lựa chọn chính sách chú trọng vào biến đổi khí hậu
Là một nước xuất khẩu gạo lớn, Việt Nam có những đóng góp quan trọng vào việc đảm bảo an ninh lương thực trong khu vực, nhưng các vùng trũng thuộc đồng bằng sông Cửu Long lại dễ bị tác động bởi những ảnh hưởng tiêu cực dự kiến của biến đổi khí hậu Mục tiêu chính của chương trình
là hỗ trợ khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu ở cấp độ nông trại, tập trung vào việc sử dụng hiệu quả hơn nguồn nước và nguồn đất canh tác Hiện có hai dự án đang hướng đến vấn đề sản xuất lúa trong điều kiện biến đổi khí hậu tại đồng bằng sông Cửu Long Dự án thứ nhất nhằm tăng cường khả năng thích ứng của các hệ thống trồng lúa và cung cấp cho nông dân và các cơ quan quản lý những kỹ thuật và kiến thức để cải thiện an ninh lương thực234 Dự án thứ hai tìm kiếm cách thức tăng sản lượng và lợi nhuận từ các hệ thống canh tác lúa – nuôi tôm mà có thể thích ứng với biến đổi khí hậu235 Dự án bao gồm đánh giá khả năng quản lý việc thiết kế ao nuôi và quản lý nông trại cùng với các mô hình của địa phương xung quanh Thêm vào đó, kết quả thu được từ một dự án đa phương về tình trạng bạc bụng gạo (rice chalkiness) sẽ mang lại lợi ích cho hệ thống
thẳng (DSR), thay cho việc cấy lúa từ mạ, làm nảy sinh vấn
đề mới trong quản lý cỏ dại Một nghiên cứu nhỏ sẽ xác định nguyên nhân và mức độ cỏ dại xâm lấn lúa tại những cánh đồng ở Việt Nam (nơi đang áp dụng rộng rãi phương pháp gieo thẳng) và Philippines (nơi phương pháp này đang
mở rộng) Dự án cũng sẽ tổ chức một cuộc hội thảo về vấn
đề này tại Hội nghị Khoa học về Cỏ dại Châu Á – Thái Bình Dương (Asian-Pacific Weed Science Society Meeting) vào tháng 10 năm 2015237
Các nghiên cứu khác hướng đến việc xây dựng các lựa chọn chính sách để ứng phó với biến đổi khí hậu238 Dự án
sẽ nghiên cứu những phản ứng và cách thức thích nghi của người nông dân đối với biến đổi khí hậu, và cải thiện việc xây dựng chính sách tập trung về biến đổi khí hậu
Tối ưu hóa quản lý nguồn lực tại vùng Duyên hải Nam Trung bộ Việt Nam
Nhiệm vụ trọng tâm đầu tiên của việc quản lý nguồn lực là phát triển các hệ thống canh tác cây ngắn ngày và cây lâu năm kết hợp chăn nuôi bò thịt có lợi nhuận cao và bền vững Nghiên cứu sẽ tập trung vào việc sử dụng hiệu quả nguồn nước và đất canh tác trong môi trường khắc nghiệt (đất cát nghèo dinh dưỡng và thiếu nước) tại khu vực Duyên hải Trung bộ Việt Nam Ví dụ, một dự án mới đang đánh giá các tiềm năng và mức độ sẵn có của nguồn cung cấp nước cho nông nghiệp tại khu vực Duyên hải Trung bộ239 Mục tiêu của
dự án là nâng cao kiến thức về tài nguyên nước ngầm, điều này sẽ giúp cải thiện việc lập kế hoạch và ra quy định về sử dụng nước và tăng cường lợi nhuận ở các nông trại thông qua việc quản lí nước và dinh dưỡng hiệu quả hơn
Trang 1068 Trung tâm Nghiên cứu Nông nghiệp Quốc tế Australia
Một dự án khác đang tập trung cung cấp các lựa chọn
chính sách cho trồng trọt để đáp ứng mục tiêu quốc gia
về sản xuất nông hộ nhỏ và đóng góp cho cộng đồng,
tăng trưởng ngành và bảo tồn môi trường bền vững ở Việt
Nam240
Liên kết với thị trường tại vùng cao phía Bắc
và Tây Bắc
Không giống các khu vực khác ở Việt Nam, cuộc sống của
nhiều hộ dân vùng cao Tây Bắc vẫn chưa được cải thiện
trong quá trình hội nhập kinh tế toàn cầu Tỷ lệ đói nghèo
tại đây vẫn cao nhất trong nước, đặc biệt là trong khối dân
tộc thiểu số Những thị trường mới nổi lên nhờ việc cải thiện,
phát triển cơ sở hạ tầng đã mang lại cơ hội gắn kết với thị
trường cho những nông hộ nhỏ Nhằm đáp ứng nhu cầu
ngày càng tăng nhanh của thị trường, nông dân vùng cao
Tây Bắc đang mở rộng hoạt động trồng trọt, đặc biệt là
trồng ngô, lên các vùng đất dốc Sự thay đổi trong sở thích,
thói quen về chế độ dinh dưỡng đang mang đến cho các
hộ nông dân nhỏ cơ hội lồng ghép các sản phẩm chăn nuôi
với các hệ thống canh tác có giá trị cao khác vào trong hệ
thống canh tác của họ
Nghiên cứu thuộc chương trình con này sẽ tập trung vào
sản xuất và tìm kiếm cơ hội thị trường cho các sản phẩm
rau quả Dự án sẽ hướng đến việc xây dựng và nhân rộng
những kết quả triển vọng có được từ các dự án gần đây để
nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống của đồng bào dân
tộc thiểu số ở các tỉnh Tây Bắc Việt Nam thông qua việc
thâm nhập và nâng cao tính cạnh của các thị trường quả
ôn đới của Châu Á (như mận và đào) và những loại quả bán
nhiệt đới (như hồng)241
Cơ hội tiếp cận của các nhà bán lẻ ở phía Bắc Việt Nam tới
nguồn cung rau củ ôn đới vào thời điểm mùa hè còn hạn
chế Ở khu vực vùng cao Tây Bắc, nghiên cứu tập trung vào
việc tăng thu nhập ròng và nâng cao vai trò đảm bảo sinh
kế và an ninh lương thực của rau xanh trong hệ thống canh
tác lúa và trồng cây nhiệt đới, cải thiện việc quản lý đất đai
bền vững và tham gia vào các cơ hội có giá trị ở thị trường
khu vực và thị trường đô thị242 Một dự án rau xanh mới243 sẽ
được tiến hành dựa trên nền tảng những nghiên cứu trước
đó và sự phát triển của thị trường ở Mộc Châu, Việt Nam244,
và sẽ tập trung vào việc đưa hệ thống sản phẩm rau trái
mùa an toàn ở Việt Nam và Burma vào thị trường đô thị bán
buôn và bán lẻ Với một quy mô lớn hơn, một nghiên cứu
đang tìm hiểu về những thay đổi nhanh chóng đang diễn ra
ở thị trường hoa quả và rau xanh ở Trung Quốc và khu vực
sông Mêkông, đồng thời nhận diện những rủi ro cũng như
cơ hội đối với những nông hộ nhỏ245
Một dự án nghiên cứu mới sẽ tập trung vào việc nhận diện
và nhân rộng hệ thống trồng ngô định hướng thị trường có
lợi nhuận cao và đảm bảo được tính bền vững cho các vùng
rộng những kết quả từ nghiên cứu về hệ thống trồng ngô ở
Việt Nam và Lào do ACIAR và Trung tâm Nghiên cứu Nông
nghiệp vì Phát triển Toàn cầu Pháp (CIRAD) tiến hành Là
một phần của dự án khu vực sông Mêkông, dự án này sẽ
giải quyết những vấn đề về sản xuất và chuỗi cung ứng thị trường mà người nông dân ở những vùng đất dốc ở Tây Bắc Việt Nam gặp phải
Nghiên cứu tại Tây Bắc cũng bao gồm cả hệ thống sản xuất bò thịt và hệ thống nông lâm kết hợp Mặc dù nhu cầu thịt bò của thị trường đang ngày càng tăng nhanh tại Việt Nam, sản xuất thịt bò nội địa vẫn chưa đáp ứng được Nghiên cứu đã bắt đầu hướng tới việc phát triển, đánh giá
và thực hiện các chiến lược kĩ thuật và chiến lược thị trường nhằm cải thiện thu nhập từ chăn nuôi bò của các hộ nhỏ ở vùng cao Tây Bắc247
Một dự án khác tập trung nghiên cứu hệ thống nông lâm kết hợp với mục đích nâng cao hiệu quả của hệ thống sản xuất nông nghiệp nông hộ nhỏ tại các tỉnh Sơn La, Điện Biên và Yên Bái, hướng tới việc phát triển các hệ thống nông lâm kết hợp có tính thực tiễn nhất, đưa vào sản xuất các giống cây cải tiến đồng thời thúc đẩy thâm nhập thị trường đối với những sản phẩm có giá trị kinh tế cao, ví dụ như quả Sơn Trà248
Sự đa dạng hóa và phát triển không ngừng của ngành chế biến sắn và thị trường sản phẩm sắn cũng tạo các cơ hội cho người dân nghèo có thu nhập Tuy nhiên, các vấn đề
về dịch bệnh, biến động giá cả, thoái hóa đất và ô nhiễm trong chế biến vẫn tồn đọng Một nghiên cứu thăm dò đã định hướng trọng tâm của một dự án mới nhắm đến việc tăng cường áp dụng các vật liệu trồng trọt sạch mầm bệnh,
sử dụng các công nghệ đã được cải tiến để tăng sản lượng, tính cạnh tranh và thu nhập mang lại từ sắn, đồng thời giảm tác động tiêu cực đến môi trường như giảm độ màu của đất
Phát triển các nghành nuôi trồng thuỷ sản có giá trị cao
Chính phủ Việt Nam đã tập trung đầu tư vào cơ sở hạ tầng nghiên cứu và phát triển nguồn nhân lực cho ngành thủy sản Chương trình nuôi trồng thủy sản của ACIAR đã được điều chỉnh phù hợp để hỗ trợ nỗ lực này thông qua hoạt động nâng cao năng lực mục tiêu trong nhiều lĩnh vực chủ chốt (di truyền học, dinh dưỡng cho cá), cũng như kịp thời chuyển giao và ứng dụng những công nghệ nuôi trồng thủy sản thích hợp Các dự án tập trung vào hoạt động nâng cao năng lực nghiên cứu về sản xuất các giống thủy sản quan trọng bao gồm hàu, các loài cá biển có vây, hải sâm và tôm
Một số dự án mới về nâng cao năng lực nuôi nhuyễn thể, hải sâm và cá song vua đă đi vào hoạt động trong năm
2014 Có dự án nhằm tăng cường năng lực nuôi nhuyễn thể hai mảnh vỏ (hàu và ngao) tại miền Bắc Việt Nam, củng cố việc phát triển ngành công nghiệp này250 Một dự án khác lại phát triển các kỹ thuật nuôi thương phẩm và ươm giống cho hải sâm, xác định tầm quan trọng của việc phát triển hệ thống kỹ thuật nuôi phù hợp với điều kiện xã hội, thể chế và
triển nghề nuôi cá song vua nhắm đến mục tiêu hợp tác xây dựng công nghệ nhân giống cá trong môi trường nuôi