Bài giảng học phần Kinh tế phát triển: Chương 4 – ĐH Thương mại

Chương 4 - Các ngành kinh tế với tăng trưởng và phát triển. Chương này giúp người học hiểu rõ hơn về các vấn đề cơ bản liên quan đến: Nông nghiệp với phát triển, thương mại với phát triển. Mời các bạn cùng tham khảo để biết thêm các nội dung chi tiết.

DHTM_TMU

Nội dung chính

1 Nông nghiệp với phát triển

2 Thương mại với phát triển

DHTM_TMU

1 Nông nghiệp

1.1 • Vai trò của nông nghiệp với tăng trưởng

1.2 • Các giai đoạn phát triển nông nghiệp

1.3

• Đóng góp của tăng trưởng nông nghiệp vào quá trình phát triển

DHTM_TMU

1.1 Vai trò của nông nghiệp

tế

DHTM_TMU

Đặc điểm của sản xuất nông nghiệp

• Đối tượng của ngành nông nghiệp là cây trồng vật nuôi

• Đất đai là tư liệu sản xuất cơ bản

• Sản xuất nông nghiệp mang tính thời vụ lớn

• Lao động không được chuyển hóa trực tiếp mà phải thông qua cây trồng vật nuôi

• Chu kỳ sản xuất nông nghiệp dài và không

giống nhau giữa các loại cây trồng vật nuôi

DHTM_TMU

Đặc điểm của sản xuất nông nghiệp

• Nông nghiệp là ngành tạo ra thu nhập chủ yếu cho người dân

• Lao động tham gia vào sản xuất nông nghiệp

chiếm tỷ trọng lớn (60-70%)

• Sản xuất nông nghiệp mang tính truyền thống, lạc hậu và rủi ro cao hơn

DHTM_TMU

Vai trò của nông nghiệp trong

Các giai đoạn phát triển nông nghiệp

Nền nông nghiệp hàng hóa

DHTM_TMU

1.2 Các giai đoạn phát triển

• Thay đổi tỷ trọng các ngành

• Tăng năng suất lao động

Phát triển nông thôn • Nền nông

nghiệp hàng hoá

Nông nghiệp hiện đại

DHTM_TMU

Chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp

là sự thay đổi tỷ trọng

các ngành trong nền kinh tế

là sự giảm dần tỷ trọng của ngành trồng trọt (cây lương thực) sang các ngành nghề phi nông nghiệp khác như ngành chăn nuôi hoặc trồng trọt cây công nghiệp, cây ăn quả,

DHTM_TMU

Quá trình chuyển đổi cơ cấu

quá trình chuyển đổi cơ cấu sẽ làm:

– Thay đổi tỉ trọng sản lượng

– Thay đổi trong lực lượng lao động

– Kết nối giữa khu vực nông nghiệp và phi

nông nghiệp

DHTM_TMU

Quá trình chuyển đổi cơ cấu

, quá trình chuyển đổi cơ cấu kinh tế sẽ làm

– Phát triển thị trường hàng hóa, thị trường lao động,

thị trường tài chính

– Chuyển đổi từ nông nghiệp nông dân sang nông

nghiệp thương mại

– Từ quan hệ họ tộc sang quan hệ xã hội

DHTM_TMU

Phát triển nông thôn

• Khái niệm (theo WB): phát triển nông thôn là việc cải thiện mức sống của một số đông người

có mức thu nhập thấp đang sinh sống ở vùng nông thôn nhằm tạo nên tiến trình phát triển nông thôn một cách tự giác và ổn định

DHTM_TMU

XK khí đốt tăng Cung ngoại tệ tăng Tỷ giá

Tài nguyên và tăng trưởng kinh tế

Các nước nghèo tài nguyên

Các nước xuất khẩu tài

nguyên

Đa dạng

Dầu thô

Cà phê và coca

1957-1997 1,43 4,16 1,74 1,57 0,76

1957-1974 2,54 3,56 2,03 3,08 1,73 1975-

DHTM_TMU

Tài nguyên và tăng trưởng kinh tế

Nhóm nước %XK nhiên liệu

trong KN XK

Tốc độ tăng GDP/người (%) 1970-2000

Tài nguyên và tăng trưởng kinh tế

• Xuất khẩu tài nguyên khác với xuất khẩu các sản phẩm khác:

– Khu vực xuất khẩu ít có mối liên hệ với các khu vực khác trong nền kinh tế

Chiến lược hướng nội

:

• Mục đích của chiến lược:

DHTM_TMU

:

– Dựng nên hàng rào thuế quan

– Phát triển ngành công nghiệp non trẻ bằng bảo hộ sản xuất và thu hút đầu tư nước ngoài

– Bắt đầu bằng những ngành công nghiệp nhẹ, sản xuất hàng tiêu dùng

DHTM_TMU

:

– Thuế quan (tariff)

– Hạn ngạch (quota)

DHTM_TMU

D

S

P d

P W

Lượng NK khi có thuế

Lượng NK khi chưa có thuế

DHTM_TMU

• Khi có thuế nhập khẩu giá bán sản phẩm trong nước sẽ tăng: Pd = Pw(1+t)

• Mức bảo hộ danh nghĩa (NRP: Normal Rate of Protection)

• Giả sử mức thuế nhập khẩu áp dụng cho sản phẩm đầu ra là t1, và nguyên liệu là t2

• Công thức tính mức bảo hộ thực tế: ERP

(Effective Rate of Protection)

•

w w

w w

C P

t C

t

P ERP





DHTM_TMU

• Tác động của bảo hộ lên sự phân bổ nguồn lực

• Tác động của bảo hộ lên phúc lợi xã hội

• Tác động của bảo hộ lên cơ cấu thị trường

• Tác động của bảo hộ lên thu nhập ngân sách của chính phủ

DHTM_TMU

• Chính sách bảo hộ đã gây thiệt hại cho xã hội

• Những ngành công nghiệp non trẻ không thể trưởng thành lên được

• Cán cân thanh toán không được cải thiện

• Ý tưởng công nghiệp hóa nền kinh tế thông qua các mối liên hệ thất bại

DHTM_TMU

Chiến lược hướng ngoại

CN hóa nền kinh tế DHTM_TMU

Chiến lược hướng ngoại

:

• Biện pháp đầu tiên là tự do hóa thương mại

• Biện pháp thứ hai là cải thiện môi truờng đầu

tư, thu hút mạnh mẽ đầu tư nước ngoài vào các ngành xuất khẩu

• Biện pháp thứ ba là cải cách tỷ giá đi kèm với

ổn định nền kinh tế vĩ mô

DHTM_TMU

Chiến lược hướng ngoại

• Cải thiện mạnh mẽ cán cân thanh toán

• Tạo ra mối liên hệ hữu cơ giữa các ngành

trong nền kinh tế

• Tạo ra nhiều việc làm, góp phần làm cho thu nhập trong nền kinh tế tăng lên

DHTM_TMU

Chiến lược hướng ngoại

• Phụ thuộc rất lớn vào thị trường bên ngoài

• Sự xuất hiện của chủ nghĩa bảo hộ "mới“ đã hạn chế hàng hóa của các nước đang phát triển xuất khẩu sang các nước phát triển

DHTM_TMU

Mô hình đàn sếu bay

• Flying-geese development pattern: là mô

hình giải thích sự phát triển công nghiệp “lan tỏa” ở khu vực Đông Á

• Các nước đi sau cần nhận biết mô hình này để đón nhận xu hướng đầu tư nước ngoài tới nước mình

DHTM_TMU

Mô hình đàn sếu bay

The ladder of comparative advantage

Capital- intensive Knowledge- intensive DHTM_TMU