Bài giảng Tổ chức và định mức lao động: Chương 2 - ĐH Thương Mại

Chương 2 đề cập đến vấn đề về tổ chức lao động trong doanh nghiệp. Chương này gồm có những nội dung cụ thể sau: Phân công và hiệp tác, hình thức tổ chức lao động, tổ chức điều kiện làm việc. Mời các bạn cùng tham khảo.

CHƯƠNG 2: TỔ CHỨC LAO ĐỘNG TRONG

DOANH NGHIỆP

2.1 Phân công và

hiệp tác • Phân công lao động• Hiệp tác lao động

2.2 Hình thức tổ

chức lao động

• Theo Taylor

• Theo những người kế tục Taylor

• Một số hình thức mới

2.3 Tổ chức điều

kiện làm việc • Thiết kế nơi làm việc• Trang bị nơi làm việc

DHTM_TMU

Phân công lao động

- Khái niệm

- Các yêu cầu

- Phân loại

Phân công và hiệp tác lao động

Hiệp tác lao động

- Khái niệm

- Phân loại

2.1 Phân công và hiệp tác lao động

DHTM_TMU

Khái niệm & yêu cầu phân công lao động

• Là sự chia nhỏ các công việc để giao/ khoán cho người lao động

• Phù hợp với khả năng của họ

Khái niệm

• phù hợp giữa nội dung và hình thức phân công

• tương ứng với trình độ phát triển của tổ chức

• chọn người lao động phù hợp để giao

• tính đến khả năng phát triển nghề nghiệp của người lao động

Yêu cầu

phân công

lao động

DHTM_TMU

2.1.1 Phân công lao động

Theo chức năng

• Là phân công lao

động theo nhóm

các công việc,

nhiệm vụ nhằm

thực hiện chức

năng nào đó

• Các chức năng

như sản xuất,

thương mại, tài

chính, nhân lực,…

Theo công nghệ

• Phân công lao động theo tính chất công việc,

• Phân công theo quy trình công nghệ

Theo mức độ phức

tạp

• lao động quản lý

• thực hành

• công nghệ cao

• công nghệ đơn giản,…

DHTM_TMU

CHƯƠNG 2: TỔ CHỨC LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP

2.1.1 Phân công lao động

c Phân loại phân công lao động:

- Hệ số phân công lao động Kpc phản ánh mức độ chuyên môn hóa lao động

∑ tk Kpc = 1 - —————

Tca x n

+ Tca: Thời gian làm việc của một ca làm việc

+ n: Số người lao động của nhóm được phân tích

+ tk : Thời gian lao động làm việc không đúng nhiệm vụ được phân công

DHTM_TMU

CHƯƠNG 2: TỔ CHỨC LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP

2.1.1 Phân công lao động

c Phân loại phân công lao động:

∑ tk

- Tỉ lệ ——— (luôn < 1), càng nhỏ  thời gian

Tca x n làm đúng công việc được giao càng cao  tính chuyên môn hóa

LĐ càng cao

Kpc = 1: tất cả mọi người LĐ đều làm đúng công việc

DHTM_TMU

2.1.2 Hợp tác lao động (hiệp tác LĐ)

Khái niệm

• Là một đại lượng quan

trọng của lao động tập thể,

có kế hoạch do tác động của

phân công lao động chuyên

môn hóa

Phân loại

• về mặt không gian: hiệp tác giữa các nhóm/ bộ phận

chuyên môn hóa

• về mặt thời gian: Là hiệp tác các cá nhân trong thời gian làm việc

DHTM_TMU

CHƯƠNG 2: TỔ CHỨC LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP

2.1.2 Hợp tác lao động

c Hệ số đo lượng sự hiệp tác lao động trong 1 tổ chức/ doanh nghiệp:

TLp

Tca

+ TLP: Thời gian lãng phí do hiệp tác không tốt dẫn đến ngưng trệ hoạt động trong 1 ca

+ Tca : Thời gian 1 ca làm việc

DHTM_TMU

CHƯƠNG 2: TỔ CHỨC LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP

2.2 Hình thức tổ chức lao động cơ bản trong DN

2.2.1 Tổ chức lao động theo nguyên tắc Taylor

a Nguyên tắc:

- Chuyên môn hóa

- Phân đoạn quá trình sản xuất thành các nhiệm vụ, công việc, thao tác

- Cá nhân hóa: Làm việc tương đối độc lập, ít quan hệ với người/ bộ phận khác

- Định mức thời gian bắt buộc

- Tách bạch thực hiện với kiểm tra

- Tách biệt giữa thiết kế, phối hợp và thực hiện

DHTM_TMU

CHƯƠNG 2: TỔ CHỨC LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP

2.2 Hình thức tổ chức lao động cơ bản trong DN

2.2.1 Tổ chức lao động theo nguyên tắc Taylor

b Ưu nhược điểm (tự nghiên cứu)DHTM_TMU

CHƯƠNG 2: TỔ CHỨC LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP

2.2.2 Tổ chức lao động theo nguyên tắc của những người kế tục

Taylor: Tiêu biểu là Gantt, Gillberth, Bedaux và Maynard

Gantt và nguyên tắc

chia nhỏ công việc

• chia nhỏ nhiệm vụ

thành các công việc

nhỏ

• hợp lí hóa lao động

theo dây chuyền

Gillberth và nguyên tắc chuẩn hóa các dãy thao tác thực thi công việc

• chia hoạt động lao động thành thao tác

• loại bỏ thao tác/ động tác thừa

• chuẩn hóa chuỗi thao tác

Bedaux và bấm giờ:

• Bấm giờ để xác định thời gian chuẩn cho hoàn thành công việc

Maynard và bảng thời

gian

• Maynard xây dựng bảng thời gian thực hiện mỗi động tác cơ bản

DHTM_TMU

2.2.3 hình thức tổ chức lao động theo nhóm

Tạo lập

nhóm

• Nhóm chính

thức

• Nhóm phi

chính thức

Xác định mục tiêu của nhóm

• Nhóm chính thức

• Nhóm phi chính thức

Xác định nguyên tắc làm việc của nhóm

• Quy định chung của tổ chức

• Qui định riêng của nhóm (tự thỏa thuận)

Phân công công việc

• Đảm bảo cân đối công việc các thành viên phù hợp khả năng của họ

Xây dựng tiêu chí đánh giá

• Mức độ hoàn thành công việc

• Kết quả, hiệu quả thực hiện

DHTM_TMU

2.3.1 Tổ chức nơi làm việc

Khái niệm:

• Nơi làm việc

• Tổ chức nơi làm việc

Nhiệm vụ tổ chức và phục vụ nơi làm việc

• Tạo điều kiện vật chất,

kỹ thuật cần thiết để hoạt động được liên tục và nhịp nhàng.

• Tạo những điều kiện thuận lợi nhất về môi trường, vệ sinh an toàn lao động, tạo hứng thú làm việc

• Đảm bảo được khả năng thực hiện các động tác phù hợp với đặc điểm sinh lý

Nội dung

• - Thiết kế nơi làm việc

• - Trang bị nơi làm việc

• - Bố trí nơi làm việc

DHTM_TMU

CHƯƠNG 2: TỔ CHỨC LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP

2.3.1 Tổ chức nơi làm việc

d Đánh giá tổ chức nơi làm việc:

- Đối với nhóm/ bộ phận:

NLV – NLVK

KNhóm/BF

NLV Trong đó + NLV : là tổng số nơi làm việc của nhóm/ bộ phận

+ NLVK Tổng số nơi làm việc không đạt yêu cầu của nhóm/

bộ phân

DHTM_TMU

CHƯƠNG 2: TỔ CHỨC LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP

2.3.1 Tổ chức nơi làm việc

d Đánh giá tổ chức nơi làm việc:

- Đối với toàn bộ tổ chức, doanh nghiệp:

ΣKnhóm/bphNLV

KNLVtoàn bộ = ――――――――――

ΣNLV

Trong đó Σ NLV : là toàn bộ nơi làm việc của tổ chức, doanh nghiệp

DHTM_TMU

2.3 Tổ chức và phục vụ nơi làm việc trong DN

2.3.2 Phục vụ nơi làm việc:

Khái niệm

• cung cấp cho

nơi làm việc các

nhu cầu cần

thiết

• đảm bảo cho

quá trình lao

động liên tục,

hiệu quả.

chức năng phục

vụ chính

• Cung cấp cho nơi làm việc các dụng cụ làm việc bảo quản, kiểm tra chất lượng dụng cụ, sửa chữa dụng cụ khi cần thiết

• Cung cấp các phương tiện vận chuyển bốc dỡ, đảm bảo năng lượng một cách liên tục

• Kiểm tra chất lượng nguyên vật liệu, bán thành phẩm trước sản xuất

và sau chế tạo.

Nguyên tắc

• Phục vụ theo chức năng

• Phục vụ phải căn cứ vào kế hoạch sản xuất

• Phục vụ phải mang tính dự phòng

• Phục vụ phải

có sự phối hợp giữa các chức năng phục vụ khác nhau

• Phục vụ phải mang tính linh hoạt

• Đảm bảo chất lượng

và độ tin cậy cao

• Phục vụ phải mang tính kinh tế

Hình thức phục

vụ nơi làm việc

• Hình thức phục

vụ tập trung

• Hình thức phục

vụ phân tán

• Hình thức phục

vụ hỗn hợp

Các chế độ phục

vụ

• Chế độ phục vụ trực nhật

• Chế độ phục vụ theo kế hoạch

dự phòng

• Chế độ phục vụ theo tiêu chuẩn

Đánh giá phục vụ nơi làm việc

• Dựa vào kết quả

• Dựa vào nguyên nhân

DHTM_TMU