Giáo trình Kinh tế các ngành thương mại - Dịch vụ: Phần 2 - PGS.TS. Đặng Đình Đào

Nối tiếp nội dung phần 1 giáo trình Kinh tế các ngành thương mại - Dịch vụ, phần 2 - Đặc điểm và hướng phát triển một số ngành thương mại - Dịch vụ cơ bản bao gồm: Định hướng phát triển một số ngành thương mại - Dịch vụ cơ bản, dịch vụ thương mại trong nền kinh tế quốc dân, dịch vụ bán hàng, kinh tế các ngành dịch vụ du lịch,... Mời các bạn cùng tham khảo nội dung chi tiết.

PHANH

ĐẶC ĐIỂM VÀ HUỐNG PHÁT TRIỂN MỘT số NGÀNH

THƯƠNG MẠI-DỊCH VỤ Cơ BẢN

ta trong những năm tôi Mục ì đề cập chiên lược phát triển kinh

tế-xã hội đến năm 2010 và sự cần thiết phát triển vác ngành thương mại - dịch vụ Mục li đề cập định hướng phát triển các ngành thương mại - dịch vụ Mục IU đề cập các giải pháp phát triển các ngành thương mại - dịch vụ

ì CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI ĐẾN

N Á M 2010 V À S ự C Ẩ N T H I Ế T P H Á T T R I Ể N C Á C N G À N H

T H Ư Ơ N G M Ạ I - D Ị C H v ụ

1 Mục tiêu chiến lược

Mục tiêu tổng quát của chiến lược 10 năm 2001 - 2010 là:

Đ ư a nưốc ta ra k h ỏ i t ì n h t r ạ n g k é m p h á t t r i ể n ; n â n g cao rõ

r ệ t đ ờ i sống v ậ t chất, v ă n hoa, t i n h t h ầ n của n h â n d â n ; tạo

n ề n t ả n g đ ể đ ế n n ă m 2020 nư ớ c t a cd b ả n t r ỏ t h à n h m ộ t nưốc

c ô n g n g h i ệ p theo h ư ố n g h i ệ n đ ạ i N g u ồ n lực con n g ư ờ i , n ă n g lực k h o a học v à c ô n g n g h ệ , k ế t c ấ u h ạ t ầ n g , t i ề m lực k i n h tê,

quốc p h ò n g , a n n i n h được t ă n g cường; t h ể c h ế k i n h t ê thị

t r ư ờ n g đ ị n h h u ố n g x ã h ộ i c h ủ nghĩa được h ì n h t h à n h về cơ

b ả n ; vị t h ế của nưốc ta t r ê n t r ư ở n g quốc t ế được n â n g cao

- Đ ư a G D P n ă m 2010 l ê n ít n h ấ t gấp đôi n ă m 2000

N â n g cao r õ r ệ t h i ệ u q u ả v à sức c ạ n h t r a n h của s ả n phẩm, doanh n g h i ệ p v à n ề n k i n h t ế ; đ á p ứng t ố t h đ n n h u c ầ u tiêu

t h à n h t h ị v à n ô n g t h ô n ( t h ấ t n g h i ệ p ỏ t h à n h t h ị đ u ố i 5%, quĩ

t h ờ i g i a n lao đ ộ n g được sử d ụ n g ở n ô n g t h ô n k h o ả n g 80 85%); n â n g tỉ l ệ n g ư ờ i lao đ ộ n g được đ à o t ạ o n g h ề l ê n k h o ả n g 40% T r ẻ em đ ế n t u ổ i đi học đ ề u được đ ế n t r ư ờ n g - h o à n

-t h à n h p h ố cập -t r u n g học cơ sỏ -t r o n g cả nưốc N g ư ờ i có b ệ n h được chữa t r ị ; g i ả m t ỉ l ệ t r ẻ em ( d ư ớ i 5 t u ổ i ) suy d i n h d ư ỡ n g

b ả n cơ sỏ v ậ t c h ấ t cho học s i n h p h ổ t h ô n g học cả n g à y t ạ i

t r ư ờ n g Có đ ủ g i ư ờ n g b ệ n h cho b ệ n h n h â n

- V a i t r ò c h ủ đ ạ o của k i n h t ế N h à nước được t ă n g cường,

chi p h ố i các l ĩ n h vực t h e n chốt của n ề n k i n h t ế ; doanh n g h i ệ p

k i n h t ế t r i t h ứ c ở nưốc ta

N â n g cao n ă n g lực v à t ạ o cơ h ộ i cho m ọ i n g ư ờ i đ ề u có t h ể

p h á t h u y h ế t t à i n ă n g , t h a m gia v à o q u á t r ì n h p h á t t r i ể n và

t h ụ h ư ở n g t h à n h q u ả p h á t t r i ể n , đồng t h ờ i n â n g cao t r á c h

n h i ệ m của m ỗ i n g ư ơ i , góp sức t h ự c h i ệ n d â n g i à u , nước

m ạ n h , x ã h ộ i c ô n g b ằ n g , d â n chủ, v ă n m i n h , g i ữ g ì n v à p h á t

t r i ể n n ề n v ă n hoa d â n tộc, đ ẩ y l ù i các t ệ n ạ n x ã h ộ i N â n g cao c h ấ t l ư ợ n g cuộc sống của n h â n d â n v ề ă n , mặc, ở, đ i l ạ i ,

p h ò n g v à chữa b ệ n h , học t ậ p , l à m việc, t i ế p n h ậ n t h ô n g t i n , sinh h o ạ t v ă n hoa K h u y ế n k h í c h l à m g i à u hợp p h á p , đ ồ n g

đ á p ứng y ê u c ầ u c ô n g n g h i ệ p hoa, h i ệ n đ ạ i hoa bao gồm: kết

c ấ u h ạ t ầ n g t h i ế t y ế u v à x â y d ự n g có chọn lọc m ộ t số cơ sở

c ô n g n g h i ệ p q u a n t r ọ n g , cấp t h i ế t , có đ i ề u k i ệ n v ề v ố n , công

n g h ệ , t h ị t r ư ờ n g , p h á t h u y n h a n h t á c d ụ n g , đ á p ứng y ê u cầu

p h á t t r i ể n của các n g à n h k i n h t ế v à quốc p h ò n g , a n ninh

P h á t t r i ể n m ạ n h n g u ồ n lực con n g ư ờ i V i ệ t N a m với yêu

c ầ u n g à y c à n g cao

H ì n h t h à n h v ề cở b ả n v à v ậ n h à n h t h ô n g suốt, có hiệu

q u ả t h ể c h ế k i n h t ế t h ị t r ư ờ n g đ ị n h h u ố n g x ã h ộ i c h ủ nghĩa

v ố i v a i t r ò c h ủ đạo của k i n h t ế N h à nưốc

- Đẩy mạnh công cuộc đối mới, tạo động lực giải phóng

và phát huy mọi nguồn lực

k i n h d o a n h v à m ọ i n g ư ờ i d â n r a sức l à m g i à u cho m ì n h v à

cho đ ấ t n ư ố c T i ế p tục c ả i t h i ệ n môi t r ư ờ n g đ ầ u t ư đê t h u h ú t

t ó t h ơ n v à sú d ụ n g có h i ệ u q u ả các n g u ồ n lực b ê n n g o à i N ộ i lực là q u y ê t đ ị n h , n g o ạ i lực là q u a n t r ọ n g , g ắ n k ế t v ớ i n h a u

t h à n h n g u ồ n lực t ố n g hợp đê p h á t t r i ể n đ ấ t nưốc

- Gắn chặt việc xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ với chủ động hội nhập kinh tế quốc tế

Độc l ậ p t ự c h ủ v ề k i n h t ê t ạ o cở sỏ cho h ộ i n h ậ p k i n h t ê quốc t ê có h i ệ u q u ả H ộ i n h ậ p k i n h t ế quốc t ế có h i ệ u q u ả , t ạ o điều k i ệ n c ầ n t h i ế t đ ể x â y d ự n g k i n h t ế độc l ậ p t ự c h ủ

X â y d ự n g k i n h t ê độc l ậ p t ự chủ, t r ư ố c h ế t là độc l ậ p t ự chủ v ề đ ư ờ n g l ố i p h á t t r i ể n theo đ ị n h h ư ớ n g x ã h ộ i c h ủ nghĩa; đ ẩ y m ạ n h c ô n g n g h i ệ p hoa, h i ệ n đ ạ i hoa, t ạ o t i ề m lực

N â n g cao h i ệ u q u ả hợp t á c v ố i b ê n n g o à i ; t ả n g c ư ờ n g v a i trò

v à ả n h h ư ở n g của nước t a đ ố i v ố i k i n h t ế k h u vực v à t h ế giói

- Kết hợp chặt chẽ phát triển kinh tê - xã hội với quốc phòng - an ninh

K ế t h ợ p c h ặ t c h ẽ p h á t t r i ể n k i n h t ế - x ã h ộ i v ố i x â y dựng

t i ề m lực v à t h ế t r ậ n quốc p h ò n g t o à n d â n , t h ế t r ậ n a n ninh

n h â n d â n , được t h ể h i ệ n t r o n g c h i ế n lược, quy hoạch, kê

h o ạ c h p h á t t r i ể n k i n h t ế - x ã h ộ i của cả nưốc, của các ngành,

cá c địa p h ư ơ n g v à t r o n g cá c d ự á n đ ầ u t ư l ố n P h â n b ố hợp lý việc x â y d ự n g cơ sỏ v ậ t c h ấ t - k ỹ t h u ậ t t r ê n c á c v ù n g của đất

n ư ó c , v ừ a p h á t h u y h i ệ u q u ả k i n h t ế - x ã h ộ i , v ừ a sử dụng cho quốc p h ò n g , a n n i n h k h i c ầ n t h i ế t Đ ầ u t ư p h á t triển

k i n h t ế - x ã h ộ i , ổn đ ị n h d â n c ư các v ù n g x u n g y ế u , v ù n g biên giói, cửa k h ẩ u , h ả i đ ả o p h ù h ợ p vói c h i ế n lược quốc p h ò n g và

c h i ế n lược a n n i n h quốc gia H o à n c h ỉ n h c h i ế n lược quốc

p h ò n g v à c h i ế n lược a n n i n h quốc gia p h ù hợp v ớ i t ì n h hình mói, phục v ụ cho p h á t t r i ể n k i n h t ế - x ã h ộ i , m ở r ộ n g k i n h t ế

v ớ i n ư ó c ta t r ê n con đ ư ờ n g p h á t t r i ể n N h ữ n g cơ h ộ i đ ế n vối

V i ệ t N a m đó là việc m ở r ộ n g t h ị t r ư ờ n g , m ỏ r ộ n g giao lưu

li ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN CÁC NGÀNH THƯƠNG

M Ạ I - D Ị C H V Ụ

1 Quan điểm phát triển thương mại - dịch vụ

a Hoạt động thương mại - dịch vụ phải lấy hiệu quả

kinh tế- xã hội làm mục tiêu cơ bản để định hướng phát triển

động của m ì n h v à o phục v ụ y ê u c ầ u c ô n g n g h i ệ p hoa hiện

T h ư ở n g m ạ i N h à nuỏc p h á i t h ô n g q u á t ự do k i n h doanh

và t ự do c ạ n h t r a n h t r ê n t h ư ở n g t r ư ở n g đê n â n g cao c h ấ t

lượng p h ụ c v ụ , h i ê u q u ả k i n h doanh, t h á i độ phục v ụ k h á c h

h à n g M ộ t m ặ t , t h ư ơ n g m ạ i N h à nưốc p h ả i xác đ ị n h đ ú n g mục t i ê u h o ạ t đ ộ n g v à k ế t họp đ ú n g đ ắ n giữa k i n h doanh v à phục v ụ , k i n h doanh có h i ệ u q u ả , đ ú n g p h á p l u ậ t , đ ả m bảo

" d â n g i à u , nưốc m ạ n h , x ã h ộ i c ô n g b ằ n g , d â n c h ủ , v ă n m i n h "

c Thực hiện tự do hoa thương mại, gắn phát triển thị

trường trong nước với thị trường ngoài nước, từng bước hội nhập thương mại Việt Nam với thương mại khu vực và thề giới

X u h ư ớ n g p h á t t r i ể n n ề n k i n h t ế t h ế giói đ a n g t h ú c đ ẩ y

n h a n h sự h ộ i n h ậ p t h ị t r ư ở n g t r o n g nước VÓI thị t r u ồ n g t h ế giói, l à m cho t h ị t r u ồ n g cua cá c quốc gia n g à y c à n g g ắ n b ó chặt c h ẽ vói n h a u Do đó t r o n g c h i ế n lược p h á t t r i ể n t h ị

t r ư ở n g p h a i coi t r ọ n g cả t h ị t r ư ờ n g trong nước và t h ị t r u ồ n g

n g o à i nước V i ệ t N a m là một nước có d â n số đông h i ệ n t ạ i

c ũ n g n h ư t r o n g t ư ơ n g l a i V i ệ t N a m v ẫ n là t h ị t r ư ở n g t i ê u

t h ụ l ộ n g l ớ n Vì t h ế k h a i ì h á c t ố i đa t h ị t r ư ở n g t r o n g nước là

n h i ệ m v ụ c h i ê n lược q u a n t r ọ n g của c á c n g à n h t h ư ơ n g m ạ i

-dịch v ụ

C ù n g v ố i việc đ ẩ y m ạ n h p h á t t r i ể n t h ị t r ư ờ n g trong nước, c ầ n mở r ộ n g t h ị t r ư ờ n g n g o à i míốc, đặc b i ệ t là thị

của V i ệ t N a m

d Phát triển thương mại - dịch vụ theo hướng văn minh

và hiện đại, gắn phát triển thương mại - dịch vụ với bảo vệ môi trường sinh thái

n g h i ệ p p h ố i hợp t ì m k i ế m , m ỏ r ộ n g t h ị t r ư ờ n g cho s ả n phẩm

V i ệ t N a m

P h á t t r i ể n v à n â n g cao chất lượng dịch v ụ v ậ n t ả i h à n g hoa, h à n h k h á c h n g à y c à n g h i ệ n đ ạ i , an t o à n , có sức cạnh

t r a n h , v ư ơ n n h a n h ra t h ị t r ư ờ n g k h u vực v à t h ế giới Dành

t h ị p h ầ n l ố n cho doanh n g h i ệ p t r o n g nước t r o n g v ậ n chuyển

h à n g hoa V i ệ t N a m theo đ ư ờ n g b i ế n v à đ ư ờ n g h à n g không

x u ấ t k i n h doanh và đời s ô n g xã h ộ i

T o à n bộ các hoạt đ ộ n g dịch v ụ t í n h theo giá trị gia t ả n g

y ế u n h ằ m bả o đ ả m cho doan h n g h i ệ p N h à nước g i ữ v a i t r ò chủ đạo t r o n g h o ạ t động t h ư ơ n g m ạ i , là m ộ t t r o n g n h ữ n g công cụ của N h à nưốc đ ể đ i ề u t i ế t cung c ầ u , ổn đ ị n h giá cả

và t ạ o đ i ề u k i ệ n cho hợp t á c x ã v à các h ì n h t h ứ c k i n h t ê hợp

t á c k h á c đ ố i m ớ i v à p h á t t r i ể n ; bảo đ ả m đ ể k i n h t ế N h à nước

c ù n g vói k i n h t ê hợp t á c x ã t r ỏ t h à n h n ề n t ả n g của n ề n k i n h

t ê quốc d â n

Đối với thương nhân thuộc các thành phần kinh tế cá thể,

tư bản tư nhân: N h à míốc bảo h ộ q u y ề n sỏ h ữ u , q u y ề n v à lợi ích hợp p h á p k h á c của t h ư ơ n g n h â n thuộc các t h à n h p h ầ n

k i n h t ế cá t h ể , t ư b ả n t ư n h â n t r o n g t h ư ơ n g m ạ i ; k h u y ế n

k h í c h , t ạ o đ i ề u k i ệ n t h u ậ n l ợ i cho t h ư ở n g n h â n thuộc các

t h à n h p h ầ n n à y hợp t á c , liên doanh, l i ê n k é t vài doanh

n g h i ệ p N h à nưốc d ư ớ i h ì n h t h ứ c đ ạ i lý hoặc h ì n h t h à n h các doanh n g h i ệ p t ư b ả n N h à nưốc, các h ì n h t h ứ c sở h ữ u h ỗ n hợp

k h á c n h ằ m p h á t h u y t i ề m n ă n g của các t h à n h p h ầ n k i n h tê,

t ạ o n ộ i lực cho các doanh n g h i ệ p t h ư ở n g m ạ i V i ệ t N a m p h á t

t r i ể n , mở r ộ n g t h ư ơ n g m ạ i h à n g hoa v à dịch v ụ t h ư ơ n g m ạ i Đối với nông thôn: N h à nước có c h í n h s á c h p h á t t r i ể n

C ấ m m ọ i h à n h v i c ả n t r ở l ư u t h ô n g h à n g hoa, cung ứng dịch v ụ hợp p h á p t r ê n t h ị t r u ồ n g

C h í n h p h ủ c ô n g b ố d a n h mục h à n g hoa c ấ m l ư u t h ô n g , dịch v ụ t h ư ơ n g m ạ i c ấ m t h ự c h i ệ n , d a n h mục h à n g hoa, dịch

v ụ h ạ n c h ế k i n h doanh, k i n h doanh có đ i ề u k i ệ n

Chính sách ngoại thương: N h à nưốc t h ố n g n h ấ t q u ả n lý ngoại t h ư ơ n g , có c h í n h s á c h m ở r ộ n g giao l ư u h à n g hoa v ố i nưốc n g o à i t r ê n cơ sở t ô n t r ọ n g độc l ậ p , c h ủ q u y ề n , b ì n h

đ ẳ n g , c ù n g có l ợ i theo h ư ố n g đ a p h ư ơ n g hoa, đ a d ạ n g hoa;

Đ ạ i h ộ i Đ ả n g t o à n quốc l ầ n t h ứ I X k h ẳ n g đ ị n h : "Nhà nưốc có c h í n h s á c h k h u y ê n k h í c h m ạ n h m ẽ m ọ i t h à n h phần

t h ư ơ n g , bảo đ ả m h à n g hoa l ư u t h ô n g t h ô n g suốt trong thị

t r ư ờ n g n ộ i địa v à giao l ư u b u ô n b á n vói nước ngoài Chú

t r ọ n g c ô n g t á c t i ế p t h ị v à mở r ộ n g t h ị t r ư ờ n g n ô n g t h ô n , thị

t r ư ờ n g m i ề n n ú i ; t ạ o liên k ế t c h ặ t c h ẽ g i ữ a c á c v ù n g trong nước C ủ n g c ố t h ư ơ n g m ạ i N h à nưốc; t ă n g c ư ở n g v a i t r ò điểu

Đ ả n g đ ề ra " p h á t t r i ể n m ạ n h t h ư ơ n g m ạ i , n â n g cao n ă n g lực

và c h ấ t l ư ợ n g h o ạ t đ ộ n g đ ể m ỏ r ộ n g t h ị t r ư ờ n g t r o n g nưốc v à

h ộ i n h ậ p quốc t ế có h i ệ u q u ả H ì n h t r à n h các t r u n g t â m

t h ư ơ n g m ạ i l ố n , các chợ n ô n g t h ô n t ạ o t h u ậ n l ợ i cho việc tiêu t h ụ n ô n g sản, p h á t t r i ể n t h ư ơ n g m ạ i đ i ệ n tử ", c ầ n

n g h i ê n c ứ u b ổ sung, h o à n t h i ệ n các c h í n h s á c h vĩ m ô , t ạ o động lực m ó i t h ú c đ ẩ y sự p h á t t r i ể n của t h ư ớ n g m ạ i H ệ thống v ă n b ả n p h á p quy v ề t h ư ờ n g m ạ i p h ả i c h ặ t chẽ, đ ầ y

k i n h d o a n h t h ư ờ n g m ạ i - dịch v ụ , ứng x ử v ă n m i n h , b ả o đ ả m

c h ữ t í n , s ố l ư ợ n g v à c h ấ t l ư ợ n g h à n g hoa

+ ứng d ụ n g c ô n g n g h ệ t h ô n g t u i t r o n g h o ạ t đ ộ n g k i n h doanh t h ư ớ n g m ạ i • dịch v ụ v à q u ả n lý N h à nước v ế t h ư ơ n g

doanh n g h i ệ p k h ô n g h i ệ u q u ả v à k h ô n g t h ự c h i ệ n được các

b i ệ n p h á p t r ê n

+ K h u y ế n k h í c h p h á t t r i ể n k i n h t ế t ư n h â n ỏ c à h a i l ĩ n h vực s ả n x u ấ t v à k i n h doanh t h ư ớ n g m ạ i Đ ồ n g t h ờ i t ạ o l ậ p

m ô i t r u ồ n g v à đ i ề u k i ệ n đ ể đ ư a h o ạ t đ ộ n g của d o a n h n g h i ệ p

t h ư ơ n g m ạ i theo đ ú n g quy t ắ c t h ị t r ư ò n g

- Đối với hoạt động xuất - nhập khẩu:

+ N g h i ê n c ứ u sửa đ ổ i , b ổ sung p h á p l u ậ t h i ệ n h à n h p h ù hợp v ố i y ê u c ầ u t h ự c h i ệ n c h i ế n lược k i n h t ế , x ã h ộ i v à y ê u

c ầ u h ộ i n h ậ p k i n h t ế quốc t ế , n h ấ t l à các l u ậ t : L u ậ t T h ư ở n g

m ạ i , L u ậ t p h á s ả n d o a n h n g h i ệ p , B ộ l u ậ t lao động X â y

d ự n g m ộ t s ố l u ậ t m ố i n h ư : L u ậ t đ ầ u t ư t r ê n cơ sở t h ố n g n h ấ t

l u ậ t Đ ầ u t ư n ư ổ c n g o à i v à L u ậ t k h u y ế n k h í c h đ ầ u t ư t r o n g nưốc, L u ậ t c ạ n h t r a n h v à k i ể m s o á t độc q u y ề n t r o n g k i n h

d o a n h v v

+ B a n h à n h m ộ t s ố v ă n b ả n d ư ó i l u ậ t l i ê n q u a n t ớ i l ĩ n h vực t h ư ơ n g m ạ i đ i ệ n t ử , ứng d ụ n g c ô n g n g h ệ t i n học v à o

t h ư ớ n g m ạ i

+ Đ ẩ y m ạ n h t i ế n t r ì n h k ý k ế t v à cụ t h ể h ó a c á c cam k ế t quốc t ế cả song p h ư ớ n g v à đ a p h ư ơ n g

+ H o à n t h i ệ n cờ c h ế q u ả n lý n h ậ p k h ẩ u p h ù hợp vói t i ế n

t r ì n h h ộ i n h ậ p k i n h t ế k h u vự c v à t h ế giói, p h ù h ợ p vó i c h í n h

s á c h b ả o h ộ s ả n x u ấ t t r o n g n ư ố c theo n g u y ê n t ắ c b ả o h ộ có chọn lọc hợp lý v à có t h ò i h ạ n

+ T h ú c đ ẩ y việc đ ầ u t ư đ ổ i m ó i c ô n g n g h ệ , n â n g cao t r ì n h

độ q u ả n lý đ ể t ă n g h i ệ u q u ả v à n â n g cao n ă n g lực c ạ n h t r a n h của h à n g V i ệ t N a m t r ê n t h ị t r ư ờ n g t h ế giói v à n g a y t ạ i t h ị

v ụ của n g ư ờ i s ả n x u ấ t ( n g ư ò i b á n ) là p h ả i l u ô n l u ô n c ủ n g cố

t r ư ờ n g v à m ó r ộ n g t h ị t r u ồ n g m ớ i , đ ê l à m được việc n à y doanh n g h i ệ p p h ả i t ố i ư u hoa c á c y ế u t ố đ ầ u v à o t r o n g sản

t h ú c h i ệ n ỏ t ấ t cá các n g à n h , các cấp t r o n g đó có sự l à n h đạo

của c á c cấp ủ y Đ ả n g ỏ cơ sỏ t r o n g doanh n g h i ệ p l à đặc biệt

q u a n t r ọ n g v ì đ â y l à n ơ i n ắ m g i ữ m ộ t l ư ợ n g l â n t à i sản, tổ chức q u á t r ì n h k i n h d o a n h v à lực l ư ợ n g t r ự c t i ế p p h á t t r i ể n

IV CÂU HỎI ÔN TẬP VÀ THẢO LUẬN

1 Mục tiêu, quan điểm phát triển kinh tế - thương mại ỏ

Chương IX DỊCH VỤ THƯƠNG MẠI

vụ Mục li đề cập các loại dịch vụ thương mại trong nền kỉnh tế quốc dân Mục IU trình bày tổ chức các hoạt động dịch vụ và hệ thống các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả đích vụ Mục IV đề cập tình hình phát triển thương mại - dịch vụ ở Việt Nam trong những năm đổi mới vừa qua

ì KHÁI QUÁT DỊCH vụ VÀ ĐẶC ĐIỂM SẢN PHÀM DỊCH

V Ụ

Trên thế giói ngày nay, nền kinh tế không chỉ đơn thuần

v ớ i c á c s ả n p h ẩ m v ậ t c h ấ t cụ t h ể , m à b ê n c ạ n h đó c ò n t ồ n t ạ i các s ả n p h ẩ m dịch v ụ T ổ n g t h u n h ậ p của m ộ t quốc gia c ũ n g

n h ư d o a n h t h u của m ộ t doanh n g h i ệ p k h ô n g t h ể k h ô n g t í n h

đ ế n sự đ ó n g góp của l ĩ n h vực dịch v ụ (đặc b i ệ t là n h ữ n g

n g à n h dịch v ụ có g i á t r ị cao) Ở các nưốc p h á t t r i ể n , t ỷ t r ọ n g

dịch v ụ t r o n g t ố n g s ả n p h ẩ m quốc d â n t h ư ờ n g r ấ t cao: C ụ thê

- Theo nghĩa hẹp, dịch v ụ là n h ữ n g h o ạ t động h ỗ trợ cho

q u á t r ì n h k i n h doanh, bao g ồ m các h ỗ trợ truốc, t r o n g v à sau

k h i b á n là p h ầ n m ề m c ù a s ả n p h ẩ m được cung ứng cho

k h á c h h à n g

V ề b ả n c h ấ t dịch v ụ v à s ả n p h ẩ m v ậ t chấ t có n h ữ n g n é t

r ấ t k h á c b i ệ t , k h i ế n các n h à k i n h doanh dịch v ụ k h i t h i ế t k ê

c h ư ơ n g t r ì n h h o ạ t động m a r k e t i n g k h ô n g t h ể bỏ qua:

- L à s ả n p h à m vô h ì n h c h á t lượng dịch v ụ r ấ t k h ó đ á n h giá, vì n ó chịu n h i ề u y ế u t ố t á c động n h ư n g ư ờ i b á n , n g ư ờ i mua v à cả t h ờ i đ i ế m mua b á n dịch v ụ đó

- L à s ả n p h ẩ m vô h ì n h dịch v ụ có sự k h á c b i ệ t v ề chi p h í

so v ớ i c á c s ả n p h ẩ m v ậ t c h ấ t

- S ả n x u ấ t v à t i ê u d ù n g dịch v ụ d i ễ n ra đồng t h ờ i n ê n cung - c ầ u dịch v ụ k h ô n g t h ể t á c h r ờ i n h a u m à p h á i t i ế n

h à n h c ù n g l ú c

- Dịc h v ụ k h ô n g t h ể c ấ t g i ữ t r o n g kho , l à m p h ầ n diêm điều c h ỉ n h sự t h a y đ ồ i n h u c ầ u t h ị t r ư ờ n g n h ư các s ả n p h ẩ m

v ậ t c h ấ t k h á c N h ữ n g đặc đ i ế m n à y t ạ o ra n h ữ n g n é t đặc

t h ù cho các doanh n g h i ệ p dịch v ụ , n ê u các doanh n g h i ệ p s ả n

x u ấ t c ầ n 4Ps (Product, Price, Place, Promotion) cho h o ạ t

động m a r k e t i n g của m ì n h ; t h ì các n h à k i n h doanh dịch v ụ

cần 5 Ps, v ớ i 4Ps k ê t r ê n v à People (con n g ư ờ i )

li CÁC LOẠI DỊCH vụ THƯƠNG MẠI

1 Vai trò của dịch vụ thương mại

k h á c C á c h o ạ t động n à y n h ằ m phục v ụ t i ế p tục h o à n c h í n h

q u á t r ì n h s ả n x u ấ t c h í n h C h ẳ n g h ạ n bao gói, g h é p đ ồ n g bộ,

q u ả n g c á o s ả n p h ẩ m , l ắ p đ ặ t , sửa chữa, bảo h à n h s ả n p h ẩ m ,

cung cấp p h ụ t ù n g Đ ó là c ác l o ạ i h ì n h dịch v ụ của người

Ớ các nưốc đ a n g p h á t t r i ể n t h ì dịch v ụ c ũ n g ỏ t r ì n h độ t h ấ p

2 C á c l o ạ i d ị c h v ụ t h ư ơ n g m ạ i

Dịch vụ thưởng mại cùng vói sự phát triển của sản xuất

h à n g h ó a n g à y c à n g đ a d ạ n g v à p h o n g p h ú Dịch v ụ x u ấ t

g i ả m c h i p h í l ư u t h ô n g , đ ồ n g t h ò i cho p h é p các doanh n g h i ệ p

t h ư ơ n g m ạ i l à m t ố t c ô n g t á c n g h i ê n c ứ u n h u c ầ u t h ị t r ư ờ n g , phục v ụ t ố t y ê u c ầ u của k h á c h h à n g v à n â n g cao được k h ả

n ă n g c ạ n h t r a n h

ở n h ữ n g n ư ó c có n ề n k i n h t ế p h á t t r i ể n , dịch v ụ b á n v à

v ậ n c h u y ể n k h á c h h à n g theo y ê u c ầ u của k h á c h là h ì n h t h ứ c dịch v ụ r ấ t p h á t t r i ể n t r o n g t h ư ơ n g m ạ i , n ó t ạ o ra n g u ồ n t h u

dịch v ụ c h ủ y ế u (80%) cho các doanh n g h i ệ p t r o n g l ĩ n h vực

n à y

- Chuẩn bị hàng hóa trước khi bán và đưa vào sử dụng:

N h i ề u l o ạ i h à n g h ó a t r ư ố c k h i đ ư a v à o sử d ụ n g p h ả i qua giai

đ o ạ n c h u ẩ n bị cho p h ù h ọ p v ớ i n h u c ầ u t i ê u d ù n g Ví dụ, sắt t h é p p h ả i pha c ắ t t h à n h n h ữ n g p h ô i p h ẩ m , t h u ố c t r ừ sâu các l o ạ i p h ả i được pha c h ê , n h i ề u m ặ t h à n g t i ê u d ù n g cũng

c ầ n được c h u ẩ n bị trước Dịch v ụ n à y cho p h é p t i ế t kiệm

t r o n g t i ê u d ù n g , n â n g cao n ă n g s u ấ t lao động, h ạ giá t h à n h

s ả n p h ẩ m , v ậ n c h u y ể n t h u ậ n t i ệ n v à t h a n h q u y ế t t o á n đơn

g i ả n

- Dịch vụ kỹ thuật khách hàng: Đ â y là h ì n h t h ứ c dịch vụ giới t h i ệ u h à n g , h ư ớ n g d ẫ n mua v à sử d ụ n g h à n g hóa, tổ chức bảo d ư ỡ n g m á y móc, t h i ế t bị Dịch v ụ bảo h à n h sữa chữa là m ộ t l o ạ i h ì n h dịch v ụ k ỹ t h u ậ t q u a n t r ọ n g t h ô n g qua việc t ổ chức các cửa h à n g , t r ạ m sửa chữa, bảo h à n h sản

T h ậ m c h í có t r ư ờ n g họp giá b á n s ả n p h à m của doanh nghiệp

có cửa h à n g sủa chua bảo h à n h cao hon doanh n g h i ệ p k h á c

T r o n g đ i ề u k i ệ n h i ệ n nay c ù n g v ố i sự gia t ă n g của việc

giao l ư u b u ô n b á n h à n g h ó a t r ê n t h ế giói, dịch v ụ giao n h ậ n

h à n g h ó a có x u h ư ố n g n g à y c à n g p h á t t r i ể n

b Dịch vụ trong lĩnh vực lưu thông thuần tuy

(Thương mại thuần tuy)

- Chào hàng: L à h ì n h t h ứ c dịch v ụ m à t r o n g đó các doanh n g h i ệ p t h ư ơ n g m ạ i t ổ chức ra các đ i ể m giói t h i ệ u v à

n h i ề u s ả n p h ẩ m , n h i ề u x í n g h i ệ p , n h i ề u n ư ố c c h i p h í cho các

h o ạ t động c h i ê u t h ị , t r o n g đó có q u ả n g c á o c h i ế m m ộ t t ỷ l ệ

k h á l ớ n t r o n g t ố n g c h i p h í chứa t r o n g g i á b á n s ả n p h ẩ m ( t ừ 10 - 15%)

l i ê n h ệ m ậ t t h i ế t v ớ i n h a u v à b ổ s u n g cho n h a u

C h ữ l à bộ p h ậ n c h í n h của n ộ i d u n g q u ả n g c á o b ằ n g b á o

chí N ó n ê u t ê n h à n g , c ô n g d ụ n g , c á c h d ù n g , c á c h b ả o q u ả n ,

giá cả v à p h ư ờ n g t h ứ c b á n V ă n v i ế t gọn, r õ , d ễ h i ể u , d ễ nhố, h ấ p d ẫ n T r a n h v ẽ b i ể u h i ệ n t ê n , c ô n g d ụ n g , quy c á c h ,

Đ ế n â n g cao h i ệ u q u ả q u ả n g c á o qua t i v i c ầ n h ế t sức chú

ý t ố i việc l ự a c h ọ n h ì n h ả n h đ u a l ê n t i v i , t h ờ i đ i ể m t h ô n g tin, thòi g i a n d à n h cho m ộ t t i n v à số l ầ n l ặ p l ạ i t h ô n g t i n

+ Quáng cáo băng áp phích: Đ â y là h ì n h t h ứ c q u ả n g cáo cho p h é p k h a i t h á c tôi đ a l ờ i t h ê v ề k í c h cỡ, h ì n h ả n h , m à u sắc, vị t r í , t h ờ i g i a n v à c h ủ đ ề q u ả n g cáo v à có á p phích

q u ả n g c á o t ổ n g hợp, á p p h í c h q u ả n g cáo c h u y ê n đ ể H ì n h thức

n à y t h í c h d ụ n g k h i các cơ sỏ k i n h doanh m ó i k h a i t r ư ơ n g , hoặc

k h i có m ặ t h à n g k i n h doanh đặc b i ệ t hoặc k h i c ầ n k ế t hợp vói

t ậ p t r u n g v à o m ộ t s ố k h á c h h à n g , h i ệ u q u ả của q u ả n g cáo

k h ô n g l ố n

N h ữ n g p h ư ơ n g t i ệ n q u ả n g c á o b ê n t r o n g m ạ n g l ư ố i

t h ư ở n g m ạ i

+ Biển đề tên cở sơ kinh doanh: M ỗ i cớ sò k i n h doanh

p h ả i có b i ể n đ ể ở p h í a t r ê n , c h í n h g i ữ a l ố i ra v à o c h í n h của cơ quan B i ể n đ ề g h i t ê n , địa chỉ cơ sở k i n h doanh v à cơ q u a n chủ q u ả n của n ó T ê n cơ sở k i n h doanh p h ả i rõ, đ ẹ p , v i ế t

b ằ n g c h ữ l ố n đ ả m bảo cho n g ư ờ i qua đường, b ằ n g p h ư ơ n g

t i ệ n cơ giói có t h ể t h ấ y được K í c h t h ư ớ c của b i ể n đ ề p h ả i v ừ a

p h ả i , c â n x ứ n g m ộ t c á c h hợp lý v ố i quy m ô k i ế n t r ú c cơ q u a n

t h ư ở n g m ạ i

+ Tủ kính quảng cáo: L à h ì n h t h ứ c q u ả n g c á o c h í n h v à

p h ổ b i ế n của h ệ t h ố n g q u ả n g c á o cửa h à n g t h ư ơ n g n g h i ệ p quy m ô l ớ n v à v ừ a N ó r ấ t t h í c h hợp v ố i q u ả n g c á o m ặ t h à n g

quan, t ô chức G i á m đ ị n h h à n g h ó a bao gồm g i á m đ ị n h v ề số lượng, c h ấ t lượng, quy c á c h bao bì, giá t r ị h à n g h ó a , t ổ n t h ấ t ,

an t o à n , v ệ s i n h v à các y ê u c ầ u k h á c T r o n g đ i ề u k i ệ n giao lưu h à n g h ó a n g à y c à n g p h á t t r i ể n t h ì sự phức t ạ p n ả y sinh trong q u a n h ệ m u a - b á n n g à y c à n g n h i ề u , do v ậ y , dịch v ụ

p h â n t í c h h i ệ u q u ả của c á c h o ạ t động dịch v ụ Đ á n h g i á h i ệ u

quả dịch v ụ l à r ấ t phức t ạ p v à n ó có p h ầ n đ ị n h lượng, song có

p h ầ n k h ô n g đ ị n h l ư ợ n g được Do v ậ y , t ù y theo đặc đ i ể m của

t ừ n g l ĩ n h vực dịch v ụ v à các h ì n h t h ứ c dịch v ụ k h á c n h a u m à

n g ư ờ i t a á p d ụ n g n h ữ n g chỉ t i ê u t h í c h hợp đ ể đ á n h giá h o ạ t động k i n h doanh T r o n g k i n h doanh dịch v ụ n h ư sửa chữa,

c h u ẩ n b ị v ậ t t ư cho s ả n x u ấ t , v ậ n t ả i , k h ô n g thực h i ệ n việc

s ả n x u ấ t s ả n p h ẩ m n h ư c h ú n g ta t h ấ y t r o n g l ĩ n h vực s ả n

x u ấ t m à c h ỉ là cung cấp dịch v ụ cho n g ư ờ i k h á c đ ể l ấ y t i ề n

b ằ n g c á c h sử d ụ n g m á y m ó c hoặc sức lao đ ộ n g của c ô n g n h â n

theo giờ v à g ọ i l à g i á t í n h cho m ộ t giò

Chi phí cho _ Chi phí trực tiếp Lợi nhuận

1 giờ dịch vụ tính cho 1 giờ cho 1 giờ

L ợ i n h u ậ n t r o n g m ộ t giò được cộng v à o đ ể b ù đ ắ p chi phí

T r o n g k i n h doanh dịch v ụ , đ ế đ á n h giá c h ấ t lượng h o ạ t

IV PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI - DỊCH vụ ở VIỆT NAM

Sau 15 năm thực hiện chính sách đổi mới kể từ Đại hội

Đ ả n g t o à n quốc l ầ n t h ứ V I (1986), v ố i n ề n k i n h t ế n h i ề u

t h à n h p h ầ n đ ã l à m cho k i n h t ế V i ệ t N a m có n h ữ n g t h a y đ ố i

l ố n lao k h ô n g p h ả i chỉ ỏ mức t ă n g t r ư ở n g m à c ò n ỏ t h a y đ ố i

cơ c ấ u k i n h t ế H o ạ t đ ộ n g dịch v ụ x u ấ t h i ệ n n g à y c à n g n h i ê u

t h ư ơ n g m ạ i p h á t t r i ể n k h á , bảo đ ả m l ư u c h u y ể n , cung ứng

v ậ t t ư , h à n g h ó a t r o n g cả nước v à t r ê n t ừ n g v ù n g Thương

m ạ i quốc doanh được sắp x ế p l ạ i theo h ư ố n g n ắ m b á n buôn,

t h a m gia k i n h doanh b á n l ẻ đ ố i v ố i m ộ t s ố m ặ t h à n g thiết

h ì n h t h ứ c t h u h ú t k h á c h h à n g củ a cá c nư ớ c t i ê n t i ế n t r ê n t h ế giói được á p d ụ n g n h ư : T ổ chức cá c h ộ i chợ ( H ộ i chợ thư ở n g

m ạ i quốc t ế , h ộ i chợ h à n g c h ấ t lượng cao, h ộ i chợ h à n g đêm ) q u ả n g cáo, t i ế p t h ị , k h u y ế n m ạ i , dịch v ụ sau b á n

h à n g (bảo h à n h , bảo t r ì ) ; b á n h à n g qua đ i ệ n t h o ạ i , fax Đ ộ i

n g ũ n h â n v i ê n , n h à q u ả n lý t r o n g l ĩ n h vực t h ư ơ n g m ạ i , dịch