Bài 45: Sinh Sản Hữu Tính Ở Động Vật

Về kiến thức Sau khi học xong bài này học sinh phải: - Trình bày được khái niệm và quá trình sinh sản hữu tính ở động vật.. - Trình bày được các hình thức sinh sản hữu tính ở động vật..

Bài 45: SINH SẢN HỮU TÍNH Ở ĐỘNG VẬT

I Mục tiêu bài học

1 Về kiến thức

Sau khi học xong bài này học sinh phải:

- Trình bày được khái niệm và quá trình sinh sản hữu tính ở động vật

- Bản chất của sinh sản hữu tính

- Phân biệt được thụ tinh trong và thụ tinh ngoài ở động vật.Nêu được

ưu thế thụ tinh trong và thụ tinh ngoài

- Trình bày được các hình thức sinh sản hữu tính ở động vật

- Giải thích được hướng tiến hóa trong sinh sản hữu tính ở động vật

2 Về kĩ năng

- Rèn khả năng quan sát, phân tích, suy luận cho học sinh

- Khả năng tổng hợp tài liệu

- Vận dụng lý thuyết vào thực tiễn

3 Về thái độ

Hình thành thái độ nghiêm túc với môn học, yêu thích môn học, hướng các em tới sự say mê yêu thích khoa học

II Kiến thức trọng tâm

- Các giai đoạn của quá trình sinh sản hữu tính ở động vật

- Ưu điểm của sinh sản hữu tính, thụ tinh trong so với thụ tinh ngoài

- Ưu điểm của mang thai và sinh con so với đẻ trứng

III Chuẩn bị

1 Đối với giáo viên

- SGK, SGV và các tài liệu tham khảo liên quan đến vấn đề

- Giáo án Powerpoint, word

- Phiếu học tập

2 Đối với học sinh

- SGK, đồ dùng học tập

- Đọc bài 37: Sinh trưởng và phát triển ở động vật

- Đọc trước bài 45 ở nhà

IV Phương pháp

1 Hỏi đáp

2 Thuyết trình hiệu quả

3 Thảo luận nhóm

V Phương tiện

- Laptop, projecter

- Giáo án điện tử,giáo án word

- Sách giáo khoa, phấn, bảng, tranh hinh

- Phiếu học tập

VI Tiến trình bài giảng

Thời

gian

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của

học sinh

Nội dung

- Dẫn dắt vào bài:

Câu hỏi:

???Sinh sản vô tính ở

động là gì?

Các em đã được học về

các hình thức sinh sản ở

thực vật, hình thức sinh

sản vô tính ở động Vậy

sinh sản hữu tính ở động

vật có gì khác với các

hình thức sinh sản khác?

Để tìm hiểu rõ hơn về

- HS trật tự chú ý lắng nghe

- HS trả lời câu hỏi

và chú ý lắng nghe

Mở bài.

sinh sản hữu tính chúng

ta sẽ cùng học bài hôm

nay:

Bài 45: SINH SẢN HỮU

TÍNH Ở ĐỘNG VẬT

5'

- Cho HS quan sát hình

45.1 SGK và hình sinh

sản của trùng đế giầy trả

lời câu hỏi:

Trình bày quá trình sinh

sản của hai loài?

Nêu được ý:

+ Sinh sản ở trùng đế

giầy chỉ có 1 cơ thể mẹ

tham gia, bằng cách phân

đôi cơ thể tạo ra 2 tế bào

con

+ Sinh sản ở gà, con sinh

ra từ bố mẹ, có sự thụ

tinh

- Yêu cầu:

+ Cho ví dụ về vài loài

động vật có sinh sản hữu

tính

+ Chọn câu đúng về khái

niệm sinh sản hữu tính

- HS quan sát, phân tích hình rồi trả lời câu hỏi

- Từ kiến thức thực

tế trả lời câu hỏi

Nội dung

I Sinh sản hữu tính là gì?

- Sinh sản hữu tính là hình thức sinh sản tạo ra cơ thể mới qua sự hình thành và hợp nhất giao tử đực đơn bội và giao tử cái đơn bội để tạo ra hợp

tử lưỡng bội, hợp

tử phát triển thành cá thể mới

10' - Quan sát hình 45.1

SGK và điền các giai

đoạn của sinh sản hữu

tính vào các ô hình chữ

nhật

Câu hỏi:

??? Tinh trùng và trứng

- HS quan sát hình

kết hợp với tài liệu

để làm

II Quá trình sinh sản hữu tính

Có 3 giai đoạn: + Hình thành trứng và tinh trùng (cơ chế

được hình thành như thế

nào?

Thụ tinh và phát triển

phôi là gì?

(Có thời gian cho xem

phim)

- Cho HS quan sát sơ đồ

NST trả lời câu hỏi:

???Tại sao sinh sản hữu

tính tạo ra được các cá

thể mới đa dạng về các

đặc điểm di truyền?

???Tại sao hình thức sinh

sản thì sinh sản hữu tính

có ưu thế hơn so với sinh

sản vô tính?

- HS quan sát sơ đồ phân tích cùng với kiến thức về phân bào và thụ tinh để trả lời câu hỏi

- HS nói được:

+ NST phân ly tự do trong quá trình GP

+ Có sự TĐChéo NST tương đồng

+ Sự kết hợp giao tử đực và giao tử cái,

nó kèm theo sự tổ hợp vật chất di truyền

- HS nêu được: Sự

tổ hợp lại VCDT tạo

ra nhiều biến dị tổ hợp ở cá thể con, nó mang đặc điểm di truyền của bố và mẹ nên có thể thích nghi

và PT trong điều kiện môi trường thay đổi SSVT tạo

giảm phân) + Hình thành hợp tử (cơ chế thụ tinh)

+ Phát triển thành cơ thể mới (cơ chế nguyên phân)

* Hình thành giao tử:

Buồng trứng và tinh hoàn

Cơ chế: Giao tử

cái và giao tử đực

có bộ NST đơn bội là nhờ quá trình giảm phân

trứng và tinh hoàn

* Thụ tinh là quá trình hợp nhất 2 loại giao tử đơn bội(n)đực và cái

để tạo ra hợp tử l-ưỡng bội

* Phát triển phôi thai là quá trình phân chia và phân hoá tế bào

để hình thành các

cơ quan và cơ thể mới

- GV nói thêm:

H45.1 SGK thì sơ đồ

sinh sản đó chỉ áp dụng

cho các loài động vật

đơn tính Vài loài giun

đốt và thân mềm là động

vật lưỡng tính chúng thụ

tinh chéo

Câu hỏi:

???Sinh sản hữu tính ở

ĐV lưỡng tính có ưu,

nhược điểm gì?

ra nhiều cá thể con nhưng thích nghi kém

- HS dựa vào tài liệu

và hoàn thành bảng

so sánh

- HS dựa vào tài liệu trả lời câu hỏi

HS nói được:

Ưu: 2 cá thể bất kì giao phối đều sinh ra con cái.Thụ tinh chéo

Nhược: Có cả 2 cơ quan sinh sản trên 1

có thể sẽ tiêu tốn nhiều năng lượng để hoạt động nên ảnh hưởng đến hoạt động vận động

ĐV lưỡng tính di chuyển chậm, rất ít

có cơ hội gặp nhau

để sinh con

Thụ tinh chéo: Thụ tinh xảy ra giữa 2 cơ thể bất

kì, tinh trùng của

cá thể này với trứng của cá thể khác và ngược lại

17' - GV chia lớp thành 4

nhóm thảo luận:

- HS ổn định chỗ ngồi theo nhóm và phân nhóm trưởng,

III Các hình thức thụ tinh

+ Nhóm 1, 3: Phiếu học

tập số 1

+ Nhóm 2, 4: Phiếu học

tập số 2

Phiếu số 1

So sánh các hình thức

thụ tinh ở động vật

Thụ tinh

ngoài Thụ tinhtrong

Đại diện

Khái

niệm

Ưu điểm

Phiếu số 2

So sánh các hình thức

sinh sản ở động vật

Đẻ trứng Đẻ con

Đại diện

Ưu điểm

- GV qua sát các nhóm

- Thu phiếu học tập của

các nhóm và yêu cầu đại

diện 2 nhóm trình bày

kết quả

- GV nhận xét từng

nhóm và đưa đáp án

phiếu học tập

- GV bổ sung kiến thức

Trong tự nhiên một số

loài cá, bò sát đẻ con

Vậy đẻ con này khác đẻ

con ở thú như thế nào?

Yêu cầu HS nói được:

thư ký

- HS trong nhóm thảo luận và điền vào phiếu học tập

- Đại diện 2 nhóm lên trình bày kết quả hoạt động nhóm

- HS lắng nghe và hoàn thành kiến thức vào vở

- HS theo dõi và trả lời câu hỏi

1.Thụ tinh ngoài

- Là hình thức thụ tinh mà trứng gặp tinh trùng và thụ tinh ở bên ngoài cơ thể cái

2.Thụ tinh trong

- Là hình thức thụ tinh mà trứng gặp tinh trùng và thụ tinh ở trong

cơ quan sinh dục của con cái

IV Đẻ trứng và

đẻ con

- Tất cả thú (trù thú thấp) đẻ con, phôi PT trong cơ thể mẹ nhờ chất dinh dưỡng lấy từ

cơ thể mẹ lấy qua nhau thai

- Cá, lưỡng cư,

bò sát đẻ trứng

Trứng thụ tinh chỉ nằm

trong ống dẫn trứng và

phát triển thành phôi

nhờ chất dự trữ ở noãn

hoàng chứ không phai

TĐC qua nhau thai như

thú.

8'

- Phát phiếu số 3 cho HS

va quan sát HS làm bài

-Giao bài tập về nhà:

+ Trả lời câu hỏi:

Em hãy nêu hướng tiến

hóa của sinh sản hữu

tính?

+ Trả lời câu hỏi phần

cuối bài trong SGK

+ Đọc trước bài 46

- HS hoàn thành phiếu học tập

- HS chú ý nghe và ghi lại nhiệm vụ

Tổng kết

1 Kiểm tra đánh giá

2 Giao bài về nhà

Các phiếu học tập

Phiếu số 1

So sánh các hình thức thụ tinh ở động vật

Đại diện

Khái niệm

Ưu điểm

Gợi ý: Dựa vào quá trình thụ tinh của ếch và gà.

Đáp án phiếu số 1

Đại diện - Cá, ếch, nhái - Châu chấu, lợn, trâu bò,

thỏ, gà

Khái niệm

- Là hình thức thụ tinh mà trứng gặp tinh trùng và thụ tinh ở bên ngoài cơ thể cái

- Là hình thức thụ tinh mà trứng gặp tinh trùng và thụ tinh ở trong cơ quan sinh dục của con cái

Ưu điểm

- Con cái đẻ được nhiều trứng trong cùng một lúc Đẻ được nhiều lứa hơn trong cùng khoảng thời gian so với thụ tinh trong

- Không tiêu tốn nhiều năng lượng để thụ tinh

- Thụ tinh không cần nước

- Hiệu suất thụ tinh cao

- Hợp tử được bảo vệ tốt, ít chịu ảnh hưởng của môi trường ngoài nên tỉ lệ hợp tử phát triển và đẻ thành con cao

Phiếu số 2

So sánh các hình thức sinh sản ở động vật

Đại diện

Ưu điểm

Gợi ý: Dựa vào quá trình sinh sản của thú và gà.

Đáp án phiếu số 2

Đại diện - Ngan, gà, ngỗng, chim,

bò sát, cá

- Thú ( trâu bò, ngựa, thỏ )

chống lại các tác nhân môi trường như nhiệt độ, ánh sáng, VSV…

- Thai lấy chất dinh dưỡng từ cơ thể mẹ qua nhau thai, nhiệt độ trong cơ thể mẹ thích hợp với sự phát triển của thai

- Không mang thai nên con cái không khó khăn khi tham gia các hoạt động sống và không tiêu tốn nhiều năng lựơng

- Phôi thai được bảo vệ tốt nên tỉ

lệ sống sót cao

Phiếu số 3

1 Sinh sản hữu tính có:

A 2 giai đoạn

B 3 giai đoạn

C 5 giai đoạn

D Không đáp án nào trong các đáp án trên

2 Thụ tinh là quá trình

A Hình thành giao tử đực và cái

B Hợp nhất con đực và con cái

C Hình thành con đực và con cái

D Hợp nhất giao tử đơn bội đực và giao tử đơn bội cái

3 Các câu sau đây đúng hay sai:

A Động vật đơn tính là động vật mà trên mỗi cá thể chỉ có cơ quan sinh dục đực hoặc cơ quan sinh dục cái

B Động vật lưỡng tính là động vật mà trên mỗi cá thể có cả cơ quan sinh dục đực và cơ quan sinh dục cái

C Một vài loài giun đốt là động vật lưỡng tính nên có hiện tượng tự thụ tinh

D Ở bò sát đẻ con, phôi thai nhận được chất dinh dưỡng trực tiếp từ

cơ thể mẹ

4 Hướng tiến hóa của sinh sản hữu tính?

A Chưa có cơ quan sinh sản đến có cơ quan sinh sản; tự thụ tinh đến giao phối; đẻ con đến đẻ trứng; chưa có tập tính bảo vệ con đến có tập tính bảo vệ con

B Có cơ quan sinh sản đến chưa có cơ quan sinh sản, tự thụ tinh đến giao phối; đẻ trứng đến đẻ con; chưa có tập tính bảo vệ con đến có tập tính bảo vệ con

C Chưa có cơ quan sinh sản đến có cơ quan sinh sản; tự thụ tinh đến giao phối; đẻ trứng đến đẻ con; chưa có tập tính bảo vệ con đến có tập tính bảo vệ con

D Chưa có cơ quan sinh sản đến có cơ quan sinh sản; giao phối đến

tự thụ tinh; đẻ con đến đẻ trứng; chưa có tập tính bảo vệ con đến

có tập tính bảo vệ con

Đáp án phiếu số 3

1B - 2D - 4C

3 Câu A, B : đúng ; câu C, D : sai