Bài giảng Kinh tế vi mô: Chương 3 - Hồ Hữu Trí

Chương 3 trình bày lý thuyết sản xuất và chi phí sản xuất. Các nội dung chính được trình bày trong chương này gồm có: Hàm sản xuất, năng suất biên và năng suất trung bình, tối thiểu hóa chi phí,...và các nội dung liên quan khác.

LÝ THUY T S N  Ế Ả

CH ƯƠ NG 3

A. LÝ THUY T S N XU T Ế Ả Ấ

I. HA M SAN XUÂ T̀ ̉ ́

Môt ha m sô  mô t  mô i quan hê gi a san ḷ ̀ ́ ả ́ ̣ ữ ̉ ượng va  sô  ̀ ́

lượng ca c yê u tô  s n xu t đ́ ́ ́ ả ấ ượ ửc s  dung.̣

Ha m s n xu t ngă n han ̀ ả ấ ́ ̣

Là hàm s n xu t trong đi u ki n co  i t nhâ t  ả ấ ề ệ ́ ́ ́ môt yê u tô  s n xu t là cô  đinh ̣ ́ ́ ả ấ ́ ̣

Ha m s n xu t da i han ̀ ả ấ ̀ ̣  

Là hàm s n xu t trong đi u ki n tâ t ca ca c  ả ấ ề ệ ́ ̉ ́

yê u tô  s n xu t đê u có th  thay đ i ́ ́ ả ấ ̀ ể ổ

Q=f(X,Y,Z…)

 Công ngh  s n xu t ệ ả ấ

Có th  s  d ng các k  thu t s n xu t khác  ể ử ụ ỹ ậ ả ấ nhau (ph i h p các y u t  s n xu t khác  ố ợ ế ố ả ấ

nhau) đ  s n xu t cùng m t lo i s n ph m ể ả ấ ộ ạ ả ẩ

S N XU T TRONG NG N H N Ả Ấ Ắ Ạ

II. NĂNG SUÂ T BIÊN VA  NĂNG SUÂ T TRUNG ́ ̀ ́

BI NH ̀

1. NĂNG SUÂ T BIÊN (MP) ́

La  m c gia tăng cua s n l ̀ ư ́ ̉ ả ượ ng khi tăng thêm  môt đ n vi yê u tô  s n xu t đ ̣ ơ ̣ ́ ́ ả ấ ượ ử c s  dung,  ̣

trong khi v n gi  nguyên sô  l ẫ ữ ́ ượ ng cua ca c  ̉ ́

yê u tô  s n xu t kha c ́ ́ ả ấ ́

CÔNG TH C TI NH Ư ́ ́

Cho ha m s n xu t Q=f(K, L) ̀ ả ấ

K Q

Vê  măt toa n hoc, năng suâ t biên la  đao  ̀ ̣ ́ ̣ ́ ̀ ̣

ha m cua ha m s n xu t ̀ ̉ ̀ ả ấ

Cho ha m s n xu t Q=f(K, L) ̀ ả ấ

L

Q MP

K

Q MP

L K

Năng suâ t biên đ ́ ượ c xem nh  la  l i i ch ma   ư ̀ ợ ́ ̀ môt yê u tô  s n xu t mang lai cho ng ̣ ́ ́ ả ấ ̣ ươ ̀ i s n  ả

xu t khi s  dung chu ng ấ ử ̣ ́

QUY LUÂT NĂNG SUÂ T BIÊN GIAM DÂ N ̣ ́ ̉ ̀

Nê u gia tăng s  dung môt yê u tô  s n  ́ ử ̣ ̣ ́ ́ ả

xu t, đô ng th i gi  nguyên m c s  dung  ấ ̀ ơ ̀ ữ ư ́ ử ̣

ca c yê u tô  s n xu t kha c thi : ́ ́ ́ ả ấ ́ ̀

         ­ Thoat đâ u, s n l ̣ ̀ ả ượ ng se  tăng v i tô c đô  ̃ ơ ́ ́ ̣

tăng dâ n (MP tăng dâ n). ̀ ̀

         ­ Tuy nhiên, đê n môt m c na o đó, s n l ́ ̣ ư ́ ̀ ả ượ ng 

se  tăng v i tô c đô giam dâ n (MP giam  ̃ ơ ́ ́ ̣ ̉ ̀ ̉

dâ n). ̀

         ­ Nê u yê u tô  s n xu t na y đ ́ ́ ́ ả ấ ̀ ượ ử c s  dung  ̣

qua  m c, s n l ́ ư ́ ả ượ ng se  sut giam (MP<0). ̃ ̣ ̉

Q Sản lượng

Lao động

Lao động

MPLNăng suất

biên

2. NĂNG SUÂ T TRUNG BI NH (AP) ́ ̀

Đ ượ c xa c đinh bă ng ca ch lâ y san l ́ ̣ ̀ ́ ́ ̉ ượ ng chia cho 

sô  l ́ ượ ng yê u tô  s n xu t đ ́ ́ ả ấ ượ ử c s  dung ̣

L Q

AP L

Khi gia tăng vi c s  dung môt yê u tô  s n  ệ ử ̣ ̣ ́ ́ ả

xu t, năng suâ t trung bi nh tăng dâ n đê n  ấ ́ ̀ ̀ ́ điêm c c đai, sau đo  giam dâ n ̉ ự ̣ ́ ̉ ̀

S N XU T TRONG DÀI H N Ả Ấ Ạ

Đ ườ ng đ ng l ẳ ượ ng

Là t p h p các ph i h p khác nhau gi a hai  ậ ợ ố ợ ữ

y u t  s n xu t đ  t o ra cùng m t m c s n  ế ố ả ấ ể ạ ộ ứ ả

l ượ ng.

K

L Đường đẳng lượng

K1

K2

L1 L2A

B

S N XU T TRONG DÀI H N Ả Ấ Ạ

­ D c xu ng d ố ố ướ ề i v  bên ph i ả

­ L i v  phía góc t a đ ồ ề ọ ộ

­ Không bao gi  c t nhau ờ ắ

S N XU T TRONG DÀI H N Ả Ấ Ạ

Đ ườ ng đ ng phí ẳ

Là t p h p các ph i h p khác nhau gi a hai y u t  ậ ợ ố ợ ữ ế ố

s n xu t mà xí nghi p có th  th c hi n đả ấ ệ ể ự ệ ược v i ớgiá c  các y u t  s n xu t và chi phí cho trả ế ố ả ấ ước

K

L

Đường đẳng phí TC/PK

TC/PL

III. TÔ I THIÊU HO A CHI PHI ́ ̉ ́ ́

Ha m s n xu t cua môt xi  nghiêp co  dang: ̀ ả ấ ̉ ̣ ́ ̣ ́ ̣

Q=f(K,L) Gia  cua ca c yê u tô  s n xu t la  P ́ ̉ ́ ́ ́ ả ấ ̀ K va  P ̀ L

M c chi phi  xi  nghiêp co  thê chi ra trong môt đ n vi  ư ́ ́ ́ ̣ ́ ̉ ̣ ơ ̣

th i gian la  C. Xi  nghiêp phai s  dung bao nhiêu K,  ơ ̀ ̀ ́ ̣ ̉ ử ̣ bao  nhiêu  L  đê  s n  xu t  ra  môt  m c  san  l ̉ ả ấ ̣ ư ́ ̉ ượ ng  l n  ơ ́ nhâ t? ́

Đê  tô i  đa  ho a  s n  l ̉ ́ ́ ả ượ ng  (tô i  thiêu  ho a  chi  phi   cho  môt  ́ ̉ ́ ́ ̣

đ n vi san phâm), xi  nghiêp phai s  dung ca c yê u tô   ơ ̣ ̉ ̉ ́ ̣ ̉ ử ̣ ́ ́ ́

s n xu t v i sô  l ả ấ ơ ́ ́ ượ ng thoa ma n ca c điê u kiên sau:  ̉ ̃ ́ ̀ ̣

C P

L P

K

P

MP P

MP

L K

L

L K

K

.

 Đ  t i thi u hóa chi phí, xí nghi p ph i s  dể ố ể ệ ả ử ụng 

phương án A (K1 y u t  s n xu t Kế ố ả ấ , và L1 y u t  s n ế ố ả

xu t L)ấ

 T i đi m cân b ng này, đạ ể ằ ường đ ng phí ti p xúc v i ẳ ế ớ

m t độ ường đ ng lẳ ượng cao nh t có th  đấ ể ược (s n ả

lượng đ t đạ ược là cao nh t có th  đấ ể ược)

 T i đi m ti p xúc này, đ  d c c a hai đạ ể ế ộ ố ủ ường là b ng ằnhau

Năng su t theo quy mô ấ

Đầu vào Đầu ra NS theo quy mô

Tăng gấp đôi Tăng gấp đôi Không đổi

Tăng gấp đôi Tăng hơn gấp đôi Tăng dần

Tăng gấp đôi Tăng ít hơn gấp đôi Giảm dần

I. KHÁI NI M V  CHI PHÍ S N XU TỆ Ề Ả Ấ

Bi u hi n b ng ti n các y u t  s n xu tể ệ ằ ề ế ố ả ấ

đã chi ra đ  s n xu t và tiêu th  s nể ả ấ ụ ả

 ph m.ẩ

 Tính ph c t p c a chi phí s n xu t:ứ ạ ủ ả ấ

­ K  thu t tính toánỹ ậ

­ Ý ni m v  chi phí s n xu t.ệ ề ả ấ

CHI PHÍ S N XU T KINH T Ả Ấ Ế=CHI PHÍ S N XU T Ả Ấ

K  TOÁN+CHI PHÍ S N XU T C  H IẾ Ả Ấ Ơ Ộ

Chi phí s n xu t và th i gian ả ấ ờ

­ Chi phí s n xu t trong ng n h n ả ấ ắ ạ  (th i gian đ  ờ ủ

ng n đ  xí nghi p ch a th  thay đ i quy mô s n ắ ể ệ ư ể ổ ả

xu t)ấ

­ Chi phí s n xu t trong dài h n ả ấ ạ  (th i gian đ  dài ờ ủ

đ  xí nghi p có th  thay đ i quy mô s n xu t)ể ệ ể ổ ả ấ

II. CÁC LO I CHI PHÍ S N XU T TRONG NG N  Ạ Ả Ấ Ắ

H N Ạ

1. Các lo i chi phí t ng sạ ổ ố

b. T ng bi n phí (TVC)ổ ế

Các lo i chi phí đ ng bi n v i s n lạ ồ ế ớ ả ượng

­ Nguyên, nhiên, v t li uậ ệ

­ Ti n lề ương lao đ ng tr c ti pộ ự ế

­ Thu  giá tr  gia tăng.ế ị

­ …

c. T ng chi phí (TC)ổ

Toàn b  chi phí chi ra đ  s n xu t và tiêu th  s n ộ ể ả ấ ụ ả

ph m ẩ

TC=TFC+TVC

2. Các lo i chi phí đ n vạ ơ ị

a. Đ nh phí trung bình (AFC)ị

AFC=TFC/Q

b. Bi n phí trung bình (AVC) ế

Là bi n phí tính cho m t đ n v  s n ph m ế ộ ơ ị ả ẩ

Q TVC AVC

Là t ng chi phí tính cho m t đ n v  s n ph m ổ ộ ơ ị ả ẩ

AVC

AFC Q

TC AC

Là m c thay đ i trong t ng chi phí khi thay đ i ứ ổ ổ ổ

m t đ n v  hàng hóa độ ơ ị ược s n xu t ra.ả ấ

Q

TVC Q

TC MC

Ý NGHĨA C A CHI PHÍ BIÊNỦ

S  ti n ph i chi thêm khi s n xu t thêmố ề ả ả ấ

m t đ n v  s n ph mộ ơ ị ả ẩ

Quan h  gi a MC và AVC ệ ữ

Khi MC<AVC thì AVC gi m d n.ả ầ

Khi MC>AVC thì AVC tăng d n.ầ

Khi MC=AVC thì AVC đ t c c ti u.ạ ự ể

Quan h  gi a MC và AC ệ ữ

Khi MC<AC thì AC gi m d n.ả ầ

Khi MC>AC thì AC tăng d n.ầ

Khi MC=AC thì AC đ t c c ti u.ạ ự ể

III. CÁC LO I CHI PHÍ S N XU T TRONG DA I H NẠ Ả Ấ ̀ Ạ

1. CHI PHÍ TRUNG BÌNH DÀI H NẠ

Là m c chi phí trung bình th p nh t mà xí nghi p có ứ ấ ấ ệ

th  th c hi n để ự ệ ược trong đi u ki n có th  thay đ i quy ề ệ ể ổ

mô s n xu t.ả ấ

Chi  phí  trung  bình  dài  h n  có  d ng  ch   U  do  năng ạ ạ ữ

su t theo quy mô thay đ iấ ổ

­ Năng su t theo quy mô tăng d nấ ầ

­ Năng su t theo quy mô không đ iấ ổ

­ Năng su t theo quy mô gi m d nấ ả ầ

2. CHI PHÍ BIÊN DÀI H N Ạ

Là s  thay đ i trong t ng chi phí dài h n khi thay ự ổ ổ ạ

đ i m t đ n v  s n lổ ộ ơ ị ả ượng được s n xu t ra.ả ấ

Q LTC LMC

LAC LMC

C

q    LMC c t LAC t i  đi m c c ti u c a LAC   LMC c t LAC t i  đi m c c ti u c a LAC   ắ ắ ạ ạ ể ể ự ự ể ể ủ ủ