Bài giảng môn học Chính sách thương mại quốc tế - Chương 2: Lý thuyết về thương mại và quốc tế

Bài giảng môn học Chính sách thương mại quốc tế - Chương 2: Lý thuyết về thương mại và quốc tế cung cấp cho người học các kiến thức: Lý thuyết trọng thương, lý thuyết lợi thế tuyệt đối, lý thuyết lợi thế so sánh, nhận xét các lý thuyết thương mại cổ điển,... Mời các bạn cùng tham khảo.

Trang 1

CÁC LÝ THUYẾT VỀ Chương 2:

BÀI GIẢNG MÔN HỌC

CHÍNH SÁCH THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ

THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ

1 Lý thuyết trọng thương (Mercantilism)

1.1 Hoàn cảnh ra đời và quá trình phát triển 1.1.1 Hoàn cảnh ra đời

Hình thành và phát triển từ thế kỷ XVI đến thế kỷ XVII p ỷ ỷ Thời kỳ tích lũy nguyên thủy của chủ nghĩa tư bản.

Kinh tế

Chính trị xã hội

Văn hóa tư tưởng

1 Lý thuyết trọng thương

(Mercantilism) 1.2 Nội dung chủ yếu của học thuyết

Quan niệm về sự giàu có

Quan niệm về thương mại

Vai trò của nhà nước

1.3 Ưu điểm và hạn chế

Ưu điểm

Hạn chế

2 Lý thuyết lợi thế tuyệt đối (Absolute advantage)

2.1 Sơ lược về tác giả và hoàn cảnh ra đời

Adam Smith là nhà kinh tế chính trị học

và triết gia đạo đức học người Scotland.

1737 H Đ i h Gl

Adam Smith

(1723 – 1790)

- 1737: Học Đại học Glasgow;

- 1740: Nhận học bổng Đại học Oxford;

- 1776: Cho ra đời tác phẩm Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations sau 10 năm nghiên cứu.

A Smith là nhà kinh tế học thời công trường thủ công.

2 Lý thuyết lợi thế tuyệt đối

(Absolute advantage) 2.2 Nội dung lý thuyết

2.2.1 Sự giàu có của các quốc gia

2.2.2 Phân công lao động

2 2 3 L i thế t ệt đối

2.2.3.1 Khái niệm

2.2.3.2 Các giả định

 Hai quốc gia, hai mặt hàng;

 Chi phí sản xuất ≡ Tiền lương cá nhân;

 Giá cả do chi phí sản xuất quyết định.

2.2.3.3 Nội dung mô hình

Lượng lúa gạo và vải có thể được sản xuất với một đơn vị nguồn lực ở Việt Nam và Ấn Độ

Lúa gạo (tạ) Vải (m2) Việt Nam

Ấn Độ

10 5

6 10

Trang 2

2 Lý thuyết lợi thế tuyệt đối

(Absolute advantage)

2.2.3.3 Nội dung mô hình

Chuyển 1 đv nguồn lực của Việt Nam sang xuất lúa gạo

và 1 đv nguồn lực của Ấn Độ sang sản xuất vải.

Lúa gạo (tạ) Vải (m 2 ) Việt Nam

Ấn Độ

+10 -5

-6 +10

2.2.3.4 Nguồn gốc của lợi thế tuyệt đối

Lợi thế tự nhiên

Lợi thế do nỗ lực

Ưu điểm

Hạn chế

3 Lý thuyết lợi thế so sánh

(Comparative advantage)

3.1 Sơ lược về tác giả và hoàn cảnh ra đời

- Là con thứ ba trong một gia đình người

Do Thái nhập cư từ Hà Lan đến Anh;

- Khi 14 tuổi, làm việc ở Sở giao dịch

David Ricardo

(1772-1823)

g chứng khoán London;

- Năm 1817 xuất bản tác phẩm Principles of Political Economy and Taxation.

Lý thuyết của D Ricardo ra đời trong thời

kỳ cuộc cách mạng công nghiệp đã hoàn thành, phương thức sản xuất TBCN đã thống trị hoàn toàn.

3 Lý thuyết lợi thế so sánh (Comparative advantage)

3.2 Nội dung lý thuyết 3.2.1 Khái niệm

Lợi thế so sánh là lợi thế khi mỗi quốc gia có được khi chuyên môn hóa sản xuất và xuất khẩu những hàng hóa

mà mình có thể sản xuất với chi phí tương đối thấp các nước khác; ngược lại, mỗi quốc gia sẽ được lợi nếu nó nhập khẩu những hàng hóa mà mình có thể sản xuất với chi phí tương đối cao hơn các nước khác.

3.2.1 Các giả định

Thế giới chỉ có hai quốc gia sản xuất hai loại

hàng hóa, hàng hoá trao đổi giống hệt nhau;

Tính kinh tế theo quy mô không đổi;

Cạnh tranh hoàn hảo, thông tin hoàn hảo;

Lao động là yếu tố sản xuất duy nhất di chuyển

tự do giữa các ngành nhưng không di chuyển tự do

giữa các quốc gia

Công thức chung xác định lợi thế so sánh

Nước A có lợi thế so sánh về hàng X và B có lợi thế so sánh về hàng Y:

Chi phí lao động cho mỗi sản phẩm X ở nước A

Chi phí lao động cho mỗi sản phẩm X ở nước B Chi phí lao động cho mỗi

sản phẩm Y ở nước A

Chi phí lao động cho mỗi sản phẩm Y ở nước B

<

Trang 3

3.2.4 Lợi thế so sánh và chi phí cơ hội

Với các đầu vào giống nhau ở hai quốc gia:

Tại Anh Tại Bồ Đào Nha

Chi phí cơ hội Tại Anh Tại Bồ Đào Nha

1 kg lúa mỳ 1/2 lít rượu 2/3 lít rượu

1 lít rượu 2 kg lúa mỳ 3/2 kg lúa mỳ

<

>

3.2.5 Trường hợp lợi thế cân bằng

Chi phí lao động/

Tại Anh Tại Mỹ đơn vị Tại Anh Tại Mỹ

3.3 Nguồn gốc của lợi thế so sánh

3.4.1 Ưu điểm

Khắc phục nhược điểm của lợi thế tuyệt đối

3.4.2 Hạn chế

Không xác định được tỷ lệ trao đổi quốc tế

Chưa chú ý đến cầu

3.4 Lợi thế so sánh biểu hiện RCA

XW XA E

E E

E

w

E

• RCA < 1: Không có năng lực cạnh tranh

• 1 ≤ RCA ≤ 2,5: Năng lực cạnh tranh thấp

• RCA > 2,5: Năng lực cạnh tranh cao

4 Thương mại quốc tế

và chi phí cơ hội

Chi phí cơ hội tăng dần

Thép

O

PPF Mức giá

5 Nhận xét các lý thuyết thương mại cổ điển

5.1 Mục đích 5.2 Các giả thuyết

Lao động là yếu tố sản xuất duy nhất;

Toàn dụng lao động;

Sự dịch chuyển yếu tố sản xuất;

Chi phí vận tải, bảo hiểm;

Tính kinh tế theo quy mô;

Tập trung vào thương mại hàng hóa.

Trang 4

Chương 2: CÁC LÝ THUYẾT VỀ

THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ

CÁC LÝ THUYẾT CỔ ĐIỂN

I

LÝ THUYẾT VỀ SỰ ƯU ĐÃI CÁC YẾU TỐ

II

CÁC LÝ THUYẾT MỚI

III

Hoàn cảnh ra đời

và sự phát triển

Nội dung chính của lý thuyết

Nhận xét ưu điểm

và hạn chế

1 Sơ lược về tác giả và hoàn cảnh ra đời của lý thuyết

Lý thuyết về sự ưu đãi các yếu tố

được Hechscher nêu ra lần đầu tiên vào năm 1919 trong một bài báo ngắn

tại Thụy Điển - “Tác động của Ngoại

Eli Heckscher

(1879 - 1952 )

Bertil G Ohlin

(1899-1979)

tại Thụy Điển Tác động của Ngoại thương đến phân phối thu nhập”,30 năm sau mới được dịch ra tiếng Anh.

Bertil Ohlin - học trò của Heckscher - phát triển lý thuyết trong tác

phẩm “Thương mại quốc tế và thương mại giữa các vùng” năm

1933 và đạt giải Nobel về kinh tế năm 1979.

2 Các giả định của lý thuyết

Công nghệ sản xuất: cố định, giống nhau giữa các

quốc gia và lợi tức không đổi theo quy mô;

YTSX không thể di chuyển giữa các quốc gia;

Cạnh tranh trong nước là hoàn hảo;

Chuyên môn hóa không hoàn toàn;

Sở thích ở hai quốc gia là giống nhau;

Không có chi phí vận tải, thuế quan và các rào

cản khác

3.1 Định lý Heckscher - Ohlin 3.1.1 Nội dung định lý

Một quốc gia sẽ có lợi thế so sánh

dụng yếu tố sản xuất mà quốc gia

đó dồi dào

3.1 Định lý Heckscher - Ohlin

3.1.1 Nội dung định lý

Mặt hàng thâm dụng yếu tố sản xuất

Mặt hàng X thâm dụng vốn hơn mặt hàng Y khi:

kX/lX> kY/lY

Quốc gia dồi dào yếu tố sản xuất

Quốc gia A dồi dào về vốn hơn quốc gia B khi:

KA/LA> KB/LBhoặc rA/wA< rB/wB

4 Định lý cân bằng về giá cả yếu tố sản xuất

3.1.2 Sơ đồ minh họa

N1

Thép

CV N0

V0

V1

CN

I2 I0 I1

O

K

L

Vải

Trang 5

3 Các định lý của lý thuyết

3.2 Định lý cân bằng giá cả yếu tố sản xuất

Thương mại tự do sẽ làm cho giá cả các yếu tố sản

xuất có xu hướng trở nên cân bằng.g g

3.3 Định lý Rybczinsky 3.3.1 Nội dung

Tại mức giá hàng hóa tương quan không đổi thìạ g g g q g

sự gia tăng mức cung của một yếu tố sản xuất

sẽ làm tăng sản lượng mặt hàng sử dụng nhiều

yếu tố đó và làm giảm sản lượng của mặt hàng kia

3.3.2 Sơ đồ minh họa

Vải

Thép

E

E’

EV1

E’V1

ET1 E’T1

3.4 Định lý Stolper – Samuelson

Nếu giá tương quan của một mặt hàng tăng lên thì giá tương quan của yếu tố được sử dụng nhiều tương đối để sản xuất mặt hàng đó tăng lên

và giá tương quan của yếu tố kia giảm xuống

4 Nghịch lý Leontief

Năm 1947, nước Mỹ dồi dào về vốn

Số liệu thống kê của Mỹ năm 1947

K X

L X

Km

Lm =1,3 x

Mô hình minh họa

Ô tô

I

N

Nhật Bản

1 Thương mại quốc tế dựa trên quy mô

Máy bay

EN

EH

E

I 2

S

O

Hoa Kỳ

Trang 6

Nước đang phát triển

3 Lý thuyết vòng đời sản phẩm quốc tế

I

Xuất khẩu

Nước phát minh

Nước phát triển

t0

t4

t3

Nhập khẩu

Thời gian

4 Lý thuyết lợi thế cạnh tranh quốc gia

Chiến lược, cơ cấu và môi trường cạnh tranh

Chính phủ

Điều kiện các yếu tố sản xuất Điều kiện về cầu

Các ngành hỗ trợ

và có liên quan Cơ hội

1 Đối với quốc gia

1.1 Cho phép tiêu dùng khác với sản xuất

1.2 Khai thác lợi thế so sánh

IV LỢI ÍCH CỦA NGOẠI THƯƠNG

1.3 Lợi ích khác:

- Đa dạng hóa sản phẩm, thị trường, …;

- Thúc đẩy cạnh tranh;

- Hợp lý hóa sản xuất, phân phối…

2 Đối với doanh nghiệp

2.1 Khai thác khả năng dư thừa 2.2 Giảm chi phí

T t ải hi hí ố đị h i tă hiệ ả hờ ki h hiệ ả

Trang trải chi phí cố định, gia tăng hiệu quả nhờ kinh nghiệm sản xuất với số lượng lớn; vận chuyển và mua nguyên liệu với số lượng lớn

1.3 Tăng lợi ích

Kéo dài chu kỳ sống của sản phẩm, ưu đãi thuế…

1.4 Phân tán rủi ro

3 Nguồn gốc lợi ích của ngoại thương

3.1 Điều kiện các yếu tố sản xuất: nguồn lực tự

nhiên, nguồn nhân lực, cơ sở hạ tầng, khoa học

công nghệ

3.2 Trình độ sản xuất, mức độ chuyên môn hóa

3.3 Quy mô sản xuất

Nền kinh tế nhỏ được xem là không tác động đến cung cầu của thế giới; tức là phải chấp nhận giá

cả của thị trường thế giới

V NGOẠI THƯƠNG TRONG NỀN KINH TẾ MỞ QUY MÔ NHỎ

Trong nền kinh tế mở quy mô nhỏ, nếu mọi yếu

tố khác cân bằng, thì sự thay đổi về cung và cầu

sẽ dẫn tới sự thay đổi về số hàng xuất khẩu và nhập khẩu hơn là thay đổi về giá trong nước.

Định dạng
Số trang	6
Dung lượng	358,29 KB