Tài liệu bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng công nghệ thông tin cho cán bộ công chức xã khu vực trung du, miền núi và vùng dân tộc – Chuyên đề 5

Tài liệu bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng công nghệ thông tin cho cán bộ công chức xã khu vực trung du, miền núi và vùng dân tộc – Chuyên đề 5: Phần mềm mã nguồn mở. Nội dung chính trong chuyên đề gồm có những bài học sau: Tổng quan về phần mềm mã nguồn mở, giới thiệu một số phần mềm mã nguồn mở cơ bản. Mời tham khảo.

~ "?Jt) Quyetiljnh s6: tKUQD-BNV ngiiy 50 tbling ~ nam 2012

BM 1: TONG QUAN vE pHAN MEM MA NGUON

San khi hoan thanh nqi dung nay, ngvoo sv d\lng nim dU'f}'e:

• PhAn rnem rna ngu6n mC! la gi

• T~i sao nen dimg phAn mem rna ngu6n mC!

• Chinh sach cua nha nuuc ve phAn mem rna ngu6n mC!

• Dinh huang cua nha nuuc ve phAn mem rna ngu6n mC!

• Gim thi~u bQ rna cai phAn mem rna ngu6n rna

1 Phin m~m ma ngu8n mltla gi

PhAn rnern rna ngu6n rna (PMNM) la phAn rnern may tinh vm rna ngu6n duqc cong b6 va su d\lng rnQt gidy phep ngu6n rna

T6 chuc Sang ki~n Ngu6n rna (OSI - Open Source Initiative) hi t6 chuc phi lqi

nhu~ qu6c t~ da dua ra djnh nghia PMNM va hi noi phe chufut cac gidy phep ngu6n

rna OSI djnh nghia rdng PMNM la phAn rnern thoa man cac tieu chi co ban nhu sau:

phi bdng khong) Vi d\l: Ban phan ph6i Debian (dga tren nhan Linux) cling nhu bQ phAn rnern van phong OpenOffice.org (hay LibreOffice.org) hi cac PMNM va rni~n

1

phi Ban phan ph6i Linux Redhat la rnQt PMNM co phi

PMNM co th€ duQ'c phat tri€n bOi ca nhan, t6 chfrc, cong ty hay chinh phu D~n

nay, PMNM da thu hut duQ'c sg chu y cua cQng d6ng, doanh nghi~p cling nhu kh6i

chinh phu trong va ngoai nu6'c Trang web sourceforge.net la nm k~t n6i hon 2 tri~u

thanh vien vm hon 300 ngan dg an khac nhau S6 lugng san phArn PMNM ngay cang

phong phu, chAt lugng ngay cang duQ'c nang cao va co kha nang c~nh tranh duQ'c v6'i

cac phcln rn€rn ban quy€n (hay phc1n rn€rn thuong rn~i)

Tuong W PMNM, gc1n day cling xuAt hi~n cac phong trao phcln Clrng rna, nQi

dung rna (tranh anh, nh~c, phirn ), du li~u rna (ban d6 (open street map), bach khoa

toan thu (wikipedia)) thu hut cQng d6ng toan th~ gim tharn gia

2 T~i sao nen dung phin m~m ma ngu6n ma

Phcln rn€rn rna ngu6n rna dern l~i cac lqi fch nhu sau:

ThO' nhit: PMNM co tinh wong mc cao (d~ dang tich hQ'P·cac h~ th6ng, phcln

rn€rn vm nhau thong qua "c6ng giao ti~p" la cac chuAn rna); d~ dang ban dja hoa (d~

dang djch giao di~n sang ti~ng ban dja); co dQ my bi~n va tinh linh ho~t cao (co th€

dUng h~ th6ng, san phk PMNM do cho cac rno hinh, t6 chfrc rna chi ccln my bi~n

theo cac d~c thu rieng bi~t cua nguOi sir d\lIlg)

ThO' hai: Giarn t6ng chi phi sa hftu (Total Cost of Ownership), C\l th€ la:

- GiAm thi€u chi phi ban quy€n phc1n rn€rn;

- Giarn thi€u chi phi trong su6t vong dOi san phArn (chi phi khi c~p nh~t cac

phien ban);

- Giarn chi phi phat tri€n phcln rn€rn dap lrng theo yeu cc1u nghi~p V\l: Sir d\lIlg

phcln rn€rn, cac rno dun co sdn d€ phat tri€n ti~p, sira d6i di€u chinh cho phu hQ'P vm

nghi~p V\l C\l th€;

-Lo~i b6 ho~c c~t giarn chi phi h3 trQ' h~u rnai Trong rno hinh phat tri€n PMNM

theo hu6'ng sir d\lIlg cQng d6ng, nguOi sir d\lIlg PMNM h3 trQ' ldn nhau, khong nhAt

Chi phi ban dc1u cua PMNM wong d6i thAp vi da s6 PMNM la rni~n phi N~u 19a

chQn dUng PMNM co chAt lugng t6t, vi~c thay th~ rnQt phcln rn€rn ban quy€n khac

cling nhu khi tri€n khai rnm la kha thi va ti~t ki~rn Ngoai chi phi rnua phcln rn€rn, khi

chuy€n d6i tic rnQt phcln rn€rn ban quy€n rna nguai dung da quen sir d\lng sang rnQt

PMNM se phat sinh chi phi dao t~o l~i nguOi dUng Di€u nay cang co y nghia khi

chUng ta tri€n khai phcln rn€rn tren nhi€u may tinh khac nhau adi~n rQng

Th.r ba: TiOO an toan va bao rn~t cao

Cac nghien cUu da cho th~y rfutg, do tiOO rniOO b~ch (se dUQ"c trinh bay duO; day), PMNM thu hut dUQ"c S\l tharn gia dong dao cua ngmJi dUng, nguOi ki~rn thir,

nguOi phat tri~n Do do, 16i (va dijc bi~t 16i lien quan tai bao rn~t) cua phfut rn€rn dUQ"c giri to; nguOi phat tri~n sam han 0 day, ngmJi phat tri~n khong chi bao g6rn OOUng thanh vien chiOO cua d\l an PMNM rna con bao g6rn OOUng nguai phat tri~n co sir d\lng PMNM do Vi OOUng nguOi dUng va nguOi phat tri~n do chia se IQ"i ich vo; OOau, nen 16i phfut rn€rn thuang dUQ"c sira sam han so vo; cac phfut rn€rn ngu6n dong

Tinh rniOO b~ch cua PMNM co lien quan rn~t thi~t to; tinh an ninh, bao rn~t cua

phfut rn€rn Khac vai phAn rn€rn ngu6n dong, PMNM dam bao b~t IcY ai cling co th~

"OOin" dUQ"c rna ngu6n cho dil chung ta co th~ khong hi~u hoan toan no, di€u nay co y nghla Ian d6i vo; nguai phat tri~n khi hQ sira 16i va them tiOO nang rno; cho phfut rn€rn

hQ sir d\lllg; d6ng thOi dijc bi~t co y nghla vo; cac phfut rn€rn dUng trong an ninh, qu6c phong cling OOu kh6i cong noi chung, vi n~u khong co rna ngu6n, khong co S\l ph\l

thuQc thi nguOi sir d\lllg bi I~ thuQc vao rnQt cong ty hay rnQt OOorn 000

Th.r til': Giarn tinh tr~g vi ph~ ban quy€n phfut rn€rn

- V~ d€ v€ ban quy€n la rnQt v~ d€ dang dUQ"c Chinh phu va xa hQi quan tam

trong thOi IcY hQi OO~p hoa, dijc bi~t la khi Vi~t Nam da gia OO~p T6 chuc Thuangrn~i Th~ gio; (WTO) Do v~y vi~c sir d\lllg PMNM la rnQt giai phap d~ ti~t ki~rn v€ chi phi

cling OOu tuan thu cac quy djnh v€ ban quy€n phfut rn€rn t~i Vi~t Narn

3 Chinh sach cfta Nhi nlfCYC v~ phin mim ma ngu6n mO"

khfutg djnh trong OOi€u van ban, chti truang, chinh sach cua Dang, Nha nuac va cac

BQ, ban, nganh, C\l th~ OOu sau:

phe duy~t D\l an t6ng th~ "Ung d\lng va phat tri~n'PMNMaVi~t Narn giai do~ 2004­

2008"

223/2006/QD-TTg ngay 04/10/2006 ctia Thti tuang ChiOO phti v€ vi~c dAu tu rnua s~rn

cac san phdm cong ngh~ thong tin cua cac co quan, t6 chuc sir d\lllg ngu6n v6n ngan sach OOa nuac, trong do quy diOO phai Uti tien dAu tu, rnua s b sir d\lllg cac san phdm phfut rn€rn t\l do ngu6n rna

- Quy~t djnh s6 50/2009/QD-TIg ngay 03/4/2009 ctia Thti tuang ChiOO phti ban

hanh "Quy ch~ quan Iy Chuang trinh phat tri~n cong nghi~p phfut rn€rn va Chuang

3

trinh phat tri~n cong nghi~p ne)i dung s6 Vi~t Nam", trong do quy dinh: Ngan sach Trung uang h6 trQ' 63 tinh, thanh ph6 tren toan qu6c, rn6i dia phuang 0,3 tY d6ng rn6i narn trong giai do~ 4 narn ill 2009 d~n 2012; h6 trQ' Be) Thong tin va Truyen thong 13

tY d6ng cho nhi~rn Y\l thuc dAy phat tri~n PMNM, C\l th~ cho cac nhi~rn Y\l sau: hoan chinh, ban dia hoa, Vi~t hoa rne)t s6 san phArn phfut rnern rna ngu6n rna; h6 trQ' chuy~n

d6i sir d\lllg ill phfut rnern ngu6n dong sang phAn rnern rna ngu6n rna; h6 trQ' dao ~o;

bien so~, phat hanh cac tai li~u; t6 chilc he)i thao, he)i nghi nang cao nh~ thilc ve phfut rnern rna ngu6n rna; h6 trQ' danh gia phAn rnern rna ngu6n rna dap irng duQ'c yeu

- Chi thi s6 07/2008/CT-BTTTI ngay 30/12/2008 cua Be) Thong tin va Truyen thong ve dAy rn~ irng d\lng PMNM trong ho~t de)ng cua co quan nha nuac

- Thong tu s6 41/2009/TT-BTITT (thay th~ Quy~t dinh 08/2007/QD-BTITT ngay 24/12/2007) ngay 30/12/2009 cua Be) Thong tin va Truyen thong ban hanh danh rn\lC PMNM dap irng yeu cAu sir d\lllg trong co quan nha nuac, trong do co 13 san phArn PMNM (ca tren may tr~ va may chu) duQ'c khuy~n nghi sir d\lllg

- Thong tu lien tich s6 142/201O/TTLT-BTC-BTITI ngay 22/9/2010 cua Be) Tai chinh, Be) Thong tin va Truyen thong ve huang dan vi~c quan ly sir d\lllg kinh phi chi phat tri~n cong nghi~p CNTT, trong do quy dinh rne)t s6 ne)i dung chi va djnh rnilc chi cho cong vi~c chuy~n d6i sir d\lllg PMNM va dao ~o

- Thong tu s6 19/2011/TI-BTITT ngay 0117/2011 cua Be) Thong tin va Truyen thong ve quy dpm ap d\lllg tieu chuAn djnh d~ng tfli li~u rna trong co quan nha nuac Trong tho; gian qua rne)t s6 Be), nganh da tich C\lC tri~n khai cac cong vi~c lien quan d~n PMNM:

By Khoa hQC va Cong ngh~: Ph6i hQ'P vai Dai truyen hinh Vi~t Narn t6 chilc tuyen truyen PMNM, t6 chilc cac he)i thao ve PMNM; h6 trQ' tri~n khai, phat tri~n,

cung cAp giai phap va hinh thanh kho thong tin ve PMNM; xay d\lfig phong tm, nghi~rn

PMNM (OpenLab) ~i TP H6 Chi Minh - day la nm nghien ciru thir nghi~rn, danh gia cac san phArn PMNM, tu vfut leY thu~t va t6 chilc thumtg xuyen cac khoa dao t~o nang cao ve PMNM cho cac chuyen gia CNTT Clla cac dan vi quan ly va doanh nghi~p Be) Khoa hQc va Cong ngh~ cling da ph6i hQ'P vai CICC Nh~t Ban, UNDP t6 chilc cac khoa dao t~o giao vien, chuyen gia trlnh de) cao h6 trQ' cho Be), nganh va dja phuang, cac doanh nghi~p va ce)ng d6ng trong vi~c chuAn bi ngu6n nhan l\lc cho tri~n khai cac

Olympic tin hQc toan qu6c nam 2005, narn 2006 va narn 2007

B9 Giao dyc va Bao t~lO: (fng d\lllg va dao t~o PMNM trong cac truOng d~i hQc, cao dfulg va trung hQc chuyen nghi~p: Be) da yeu cAu cac Sa Giao d\lC va Dao t~o, cac

4

tnrOng d~i hQc sir d\IDg cac ghli phap va (mg d\IDg PMNM trong cong tac d~y va hQc Narn 2008 - 2009 la nam toan nganh giao d\lc va dao t~o (mg d\IDg CNTT, trong do

vi~c dua PMNM vao ph\lc Y\l giang d~y, hQc t~p va quan 19 dUQ"c uu tien va ddy rn~nh, nh~t la cac (mg d\lng hi~n dang r~t ph6 c~p hi~n nay nhu OpenOffice, Firefox, h~ di€u hanh Ubuntu hay Fedora

BQ Giao d\lC va Dao t~o cling da th€ hi~n quy~t tam ddy rn~ cong tac dao t~o

PMNM thong qua vi~c ban hanh Thong tu s6 08/20IOffT-BGDDT ngay 01/3/2010 v€ quy dinh sir d\IDg phan rn€rn t¥ do ngu6n rna trong cac co sa giao d\lc Van ban nay th€ hi~n ro quy~t tam cua nganh giao d\lc trong vi~c dua PMNM vao dao t~o va (mg d\IDg, C\l th€ la h~ di€u hanh ngu6n rna tren n€n Linux, bQ phdn rn€rn van phong ngu6n rna OpenOffice va rnQt s6 phdn rn€rn rna ngu6n rna thong d\lng khac

B{) Quac pbong: Ti~n hanh nghien c(ru phat tri€n rnQt s6 (mg d\lng tren n€n ngu6n rna dUng trong quan dQi nhu: h~ di€u hanh PMNM chuyen dung cho may tinh;

bQ phdn rn€rn cong C\l n€n d€ tri€n khai cac h~ thong tin chi huy, tham rnuu trong quan dQi; xay d\rtlg giao thuc rieng va ghli quy~t bai toan ki€m soat, bao rn~t, an toan h~

th6ng va rn~g may tinh tren n€n Linux bang Icy thu~t m~t rna Vi~t Nam

4 Dinb bU'c1ng clla nba nU'crc vi pbin rn@rn rna ngu6n rna trong tbM gian too

Trong giai do~n 20 I0 - 2020, Chinh phu da dua ra cac dinh hu6ng v€ phdn rn€rn rna ngu6n rna nhu sau:

- Quy~t dinh cua Thu tu6ng Chinh phu s6 1755/QD-TTg ngay 22/09/2010 v€

vi~c phe duy~t D€ an "Dua Vi~t Nam sam tra thanh nuO'c rn~ v€ cong ngh~ thong tin

va truy€n thong" trong do "Cac doanh nghi~p phdn rn€rn, nQi dung s6 va dich Y\l cong

ngh~ thong tin Vi~t Nam lam chu thi truOng trong nuO'c va tham gia xu~t khdu Nhi€u san phk, giai phap ph\lc Y\l (mg d\lng cong ngh~ thong tin cua Nha nuO'c va doanh nghi~p do Vi~t Narn nghien c(ru, phat tri€n ho~c ban dia hoa ill cac phdn m€rn t¥ do rna ngu6n rna"

vi~c "Phe duy~t K~ ho~ch t6ng th€ phat tri€n thuang rn~i di~n tic giai do~ 2011 ­2015", trong do ban hanh cac chinh sach, bi~n phap khuy~n khich dau tu phat tri€n va chuy€n giao cong ngh~ h6 trQ" thuang rn~i di~n tic bao g6rn "Chinh sach khuy~n khich doanh nghi~p sir d\IDg phdn rn€rn rna ngu6n rna khi tri€n khai cac (mg d\lng thuang

rn~i di~n tic"

5

5 GiOi thi~u bQ dia cii phin mim ma nguan mir

Theo hu6ng dfut ciIa BQ Thong tin va Truy€n thong sf, 07/2008/CT-BTITT, BQ dia cai phfrn rn€rn rna ngu6n rna co biin rnai nhAt dung cho can bQ, cong chilc xa bao g6rn cac dia sau:

- Bra CD cai d~t Ubuntu phien biin 10.04 LTS Bra CD cai d~t Ubuntu duQ'c tiii tIVc ti~p ill trang chiI ciIa Ubuntu

- Bra cai d~t OpenOffice.Org 3.3, Unikey 4.0, Mozilla Firefox 9.0, va MoziDa Thunderbird 9.0

6

BAI 2: GI61 THI¥U MQT s6 PIIAN MEM MA NGUON MO CO

BE MVC 1: GiOi tbi~u v~ Linux va H~ di~u

Sau khi boan tbanb nqi dungnay, ngU'Oi Stl dyng nim dU'Q'c:

• Linux la gi?

• H~ di~u hanh Ubuntu la gi?

• cAu truc h~ th6ng Ubuntu

• Qminly Ubuntu

• Thi~t I~p va my bi~n Ubuntu

• Cae (eng d~g tich hQP sdn trong Ubuntu

1 GiOi tbi~u v~ Linux

Linux la ten gQi cua rne)t h~ di~u hanh may tiOO va cling la ten OOan cua h~ di~u

hanh Do co Ie la rne)t vi d\l nbi ti~ng ooAt cua phdn rn~rn tv' do va cua vi~c phat tri~n

,

rna nguon rna

Phien ban Linux ddu tien do Linus Torvalds vi~t vao nam 1991, hIc ong con la rne)t sinh vien cua D\li hQc Helsinki l\li Phdn Lan Ong lam vi~c trong vong 3 nam lien l\lc va cho ra dOi phien ban Linux 1.0 vao nam 1994 Be) ph~ chu y~u nay dUQ"c phat

tri~n va dua ra tren thi lru<mg duOi ban quy~n GNU General Public License Do do bAt cu ai cling co the tcU va xern rna ngu~n cua Linux

Linux co rAt OOi~u IQ"i th~ d~c bi~t trong b6i caOO Vi~t Narn vi OOiing Iy do sau: Voi xu huang toan cdu hoa OOu hi~n nay thi' vAn d~ ban quy~n la rne)t vAn d~ nbi ce)rn Phdn rn~rn rna ngu~n rna dUQ"c xern la rne)t giai phap hiiu hi~u ooAt cho bai toan ban quy~n anuac ta hi~n nay Phdn rn~rn rna ngu~n rna rne)t rn~t co chi phi re han so voi cac phdn rn~rn truy~n th6ng, rn~t khac rAt d~ nang cAp, cai ti~n (do cung cAp rna

ngu~n kern theo) ChiOO vi th~, phat tri~n phdn rn~rn rna ngu~n rna chung ta co th~ t~ d~g dUQ"c OOiing cong ngh~ tien ti~n co sdn tren th~ giai, cai ti~n cho phil hQP voi ngum Vi~t Narn, ti~t ki~rn dUQ"c rAt OOi~u cong suc so voi vi~c phat trien ill ddu D~c bi~t, Linux la rne)t h~ di~u hanh co sfuI ngon ngfr ti~ng Vi~t, rAt phil hQP cho vi~c phb

c~p tin hQc la rne)t rn\lC tieu quan trQng hi~n nay

7

H~ di~u hfmh Linux co dQ an toan cao thong qua co ch€ phan quy~n h€t suc ro

rang va ch~t che Ngoai ra, tiOO "rna" cling t~o nen S\I an toan cao khi su d\lllg Linux

vi n€u rnQt 16 h6ng bflO rn~t bat ki dugc phat hi~n tren Linux thi no se dugc ca cQng d6ng rna ngu6n rna cling sua va thu<mg se dua ra ban va 16i sau 24 gia

Cac ban phan ph6i chli y€u clia Linux co th~ k~ d€n OOu sau: Ubuntu, Debian,

RedHat, Fedora, OpenSUSE, Mint, CentOS, Gentoo, Open Solaris

2 H~ di@u binb Ubuntu

2.1 T6ng quan

Ubuntu la ten clia ban phan ph6i, d~i th~ b~t ngu6n ill quan ni~rn "Ubuntu" clia Nam Phi - "con ngum huang d€n con nguai" Ban phan ph6i Ubuntu rnang tiOO thdn clia quan ni~rn do vao th€ giai phdn rn~rn

Ubuntu la rnQt h~ di~u hanh rna ngu6n rna dugc phat tri~n bffi cQng d6ng chung

d\Ia tren n~n tang Debian GNUlLinux, no dugc tai trg bffi Canonical Ltd (chli sa hitu la Mark Shuttleworth), rat phli hgp cho may tinh d~ ban, may tinh xach tay va may chli Ubuntu co ddy dli cac chuang triOO cdn thi€t, ill phdn rn~rn so~n thao van

ban va gui oo~ thu, d€n cac phdn rn~rn may chli web va cac cong c\ll~p trinh

Ubuntu hoan toan rni~n phi va dugc c~p OO~t phien ban rnm 6 thang rnQt Idn, ben c~ vi~c c~p OO~t cac ban va thu<mg ngay Di~u do co nghla la cac irng d\lllg rnai

ooat clia cQng d6ng rna ngu6n rna se dugc c~p OO~t tm ngum dUng

Ubuntu huang d€n ngum dUng ph6 thong nen dugc ban dia hoa vai S\I giup dO' clia cQng d6ng ngum dUng rna rna cac lo~i ngon ngfr tren th€ gim (trong d6 co ti€ng

luc nao

Giao di~n cai d~t cho phep ngum dUng th\IC hi~n cac thao tac cai d~t rtlQt cach OOaOO chong va d~ dang Qua trinh cai d~t tieu chufut thu<mg mat khong qua 25 phUt

2.2 Cii dtt Ubuntu

D~ dam bao Ubuntu ho~t dQng 6n dinh, cau hinh may tinh t6i thi~u d~ cai d~t h~

- T6c dQ vi xu ly: 1 GHz CPU

- Dung lugng bQ OOa RAM: 1 GB RAM

- Dung lugng 6 cirng con tr6ng: 15 GB

- May tinh co 6 CD/DVD ho~c co c6ng USB

Co 2 cach cai d~t Ubuntu OOu sau:

8

- Cach cii d,t sit d\lng Wubi: Wubi la rnQt trinh cai d~t Ubuntu duQ'c h6 trQ' chinh thirc cho ngum dung Windows, cho phep cai ho~c gO' bo Ubuntu nhu bAt ki (rng d\lIlg Windows nao khac, vui rnQt cach dan gUm va an toano

Cach cai d~t nay co uu di~rn la vui cach cai d~t nay, co th~ dung thir Ubuntu va

co th~ gO' di d~ dang n~u khong thich rna khong anh huang tUi Windows dang sir d\lIlg Han nua cach nay Ubuntu duQ'c cai d~t ill 6 c(rng nen co th~ nhanh han so vUi cai d~t ill rna CD

Tuy nhien cach cai d~t nay co nhuQ'c di~rn la Ubuntu cai d~t bfutg Wubi co th~

dUng thir Ubuntu N~u co nhu cAu sir d\mg th~t S\1 thi khuy~n khich ngum dUng cai

d~t Ubuntu tren phan vilng rieng bi~t Han nua, d6i vUi nguui dUng Vi~t Narn thi cach cai nay rn~c dinh khong co giao di~n ti~ng Vi~t D~ co duQ'c giao di~n ti~ng Vi~t sau khi cai phai ti~n hanh cai them goi ngon ngu Vi~t Narn

- Cach cii d,t tr\l'c ti~p len phan vilng rieng: VUi cach nay Ubuntu se ch~y

nhanh han so vui sir d\lIlg Wubi, tuy nhien cach cai d~t nay doi hoi nhi~u kI nang v~

cAu hinh h~ di~u hanh han D~c bi~t trong truang hQ'P rnu6n ch~y song song Ubuntu

va Windows ngum dUng se phai cAu hinh v~ phan vilng wang d6i ti rni d~ phong xoa mAt phan vilng cua Windows Tuy nhien trong truang hQ'P sir d\mg Ubuntu thuang xuyen thi vi~c cai d~t nay se 6n dinh han va ti~n lqi han cho nguui dUng

D~ cai d~t sir d\lIlg Wubi th~c hi~n

- Buuc 1: Trong h~ di~u hanh Windows, dua rna cai d~t

CD bfutg Windows Explorer va nhay dup vao t~p Wubi.exe

Le.-n1'l'Q1l lhrtu 5: a free, axrnu*y developed, h.J:r:-bIIsed opcrlllilg

nstant messagilg, and IN.Eh men

Ce cel

Hinh 1: Ltta chr;m cai ilij.t

ChQn Install inside Windows

9

- Buac 2:

".1 Ubunlu Ins1aller f'S

v , , about to _ thmtu-llUM.3

CD Please select user"""", and pass¥OOI'd for the - accOlrt

ffinh 2: DiJn cac cdu hinh

Tl;li buac miy di~n cae thong tin sau:

+ Installation drive: L\la chQn 6 cai d~t Thong thm'mg chQn cae 6 nhu D:\ hay E:\

+ Installation size: L\la chQn dung IUQ1lg I~y til 6 cai d~t (t6i thi~u hi

6GB)

+ Username: Ten tai khoan nguai dung (trong vi dv nay I~y ten la

"cbccxa" ho~c cfing co th~ I~y ten la "Nguyen Van A"

+ Password: M~t khAu cho tai khoan nay (nh~p 2 IAn m~t khAu d~ xac

nh~ khong quen m~t khAu)

ChQn Install d~ ti~n hanh cai d~t

01-* to manJaIy reboot later

ffinh 3: Khai iJ(jng [(Ii mti.y

10

Ch(;m Reboot now d€ khCri dQng Il;li may va ti~p U)C ti~n hanh cai d~t

- Buac 4:

Hinh 4: L"a ch(m h~ ili€u himh

Trong qua trinh khCri dQng Iga chQn h~ di€u hanh Ubuntu bfutg each An phim

,

mlii ten xuong

Tl;li buac nay cha cho may cai d~t xong se tg dQng khai dQng Il;li

- Buac 5:

Hinh 5: L"a ch(m

Sau khi Iga chQn h~ di€u hanh Ia Ubuntu nhu Btruc 4, Iga chQn Ubuntu adong

d~u tien d€ may b~t d~u vao h~ di€u hanh Ubuntu

Sau khi cai d~t xong, ti~n hanh dang nh~p vao Ubuntu nhu aph~ ben dum

; LtrU y: D€ cai g6i ngon ngu ti~ng Vi~t sau khi cai d~t su d\lIlg Wubi thgc hi~n

nhu sau:

11

- Bu<Ye 1: Vao Administration \ Language Support, xuAt hi~n hQp tho~i

Language & Text

Hinh 6: Hfjp thot;li Language &

Hinh 7: Hfjp thot;li Installed Languages

- Bu<Ye 3: ChQn Close va dong efta sA Language & Text Dimg ehuQt di ehuy~n

ngon ngfr ti€ng Vi~t len dAu tien eua danh saeh ngon ngfr (hQp tho~i Language & Text)

Hinh 8: Hfjp thot;li Changes applied

12

- BU<Jc 4: Kh&i dQng l~i may Sau khi khffi dQng l~i Ubuntu se hi~n thong bao de

thay df>i ngon ngfr giao di~n Tich chuQt vao Khong hoi nfra va chQn Cip nhit ten

ihomeJ<:ba:xa/l)e5lp /home!Cbccxa/Man hlnh nen

ihome/dlCClCaJDownl08ds /homeJdxcxa/Ban tal \Ie

ffinh 9: Thay i/t5i ngon ngii giao di~n

Trong wOng hqp mu6n xoa bo Ubuntu khi dimg Wubi th\lc hi~n nhu sau:

- BU<Jc 1: Vao Start \ Control Panel va chQn Ubuntu sau do chQn

ChangelRemove

Ii: Add 01 Remove Pfoglilms ~:!~:>~

riifM;t;; Rosi,-~ll~ -"' "- -. - !

Qlongea RemoYe

i"JoIcrosoft 'tlsuoI C++ 2lDl RodstrIUablo - x86 9.0.30729.4148 Size II.J4IoII :

Ie0pen0ffice.<W9 3.3 Size 372.lDII:

~~":o;, ~:'-'.~_ ~;1~

ffinh 10: X6a b6 Ubuntu bUlYC 1

- BU<Jc 2: ChQn Uninstall de ti€n hanh xoa bo

- BucJc 3: ChQn Finish d~ k~t thuc

Unlnstallation completed

e Lbri\J has " - ' sucCll55flJy lri1st:oIod

Fi1i5h

Hinh 12: X6a b6 Ubuntu buac 3

- Cii a,t trl1c tiSp len phin vimg rieng:

D~ dli d~t Ubuntu thgc hi~n cac bucJc sau:

- BucJc 1: KhOi dQng rna cai d~t Ubuntu

Dua rna CD Ubuntu vao 6 CD trucJc khi may tinh khai dQng vao h~ di~u hanh,

19a chQn ngon ngfr Ti~ng Vi~t acQt ben trai va nhay chuQt vao nut "Cii a,t Ubuntu 10.04.3 LTS"

Tagalog 1lirl<r;:e Wolof

Hinh 13: L"a ch(m coi aq.t

" LIlU y: Co th~ tai ban cai d~t Ubuntu d~ ghi ra rna CD tl;li trang web

http://ubuntu.com

- BucJc 2: Cha Ubuntu cdu hinh cac tham sf, h~ thf,ng bao g6m ngay, gia

14

Hinh 14: C6u hinh tham sJ h? thJng

- Buac 3: ChQn mlii gia theo thfr tg sau:

+ Qu6c gia hay Vimg: Asia

+ Mlii gia: Vi~t Nam

+ Sau do chQn Ti~p d~ sang buac ti~p theo

Hinh 15: L1!a ch(Jn mui gia

- Buac 4: L\la chQn ki~u ban phim

d buac nay, chQn Ti~p d~ djnh nghia ki~u ban phim m~c djnh

Hinh 16: L1!a ch(Jn kiiu him phim

15

- BuO'c 5: Chudn bi vilng rna tr6ng dc3 cai d~t

T~i buO'c nay n~u may tinh chua co h~ dieu haOO nao co thc3 chQn "Xoa va sir

d\mg toan bQ rna cimg" (Erase and use the entire disk)

Trong truang hqp may da co sfut h~ dieu hanh, Ubuntu se dua ra mQt l\Ia chQn la

cai d~t song song, co l\Ia chQn gifra cae h~ dieu hanh khi khm dQng (Install them side

by side, choosing between them each startup) Thong thuang nen dung l\Ia chQn nay

dc3 tranh aOO hU<mg d~n Windows trong truang hqp mu6n dung song song ca hai h~

dieu hanh

L\Ia chQn "cAu hiOO phan vilng thli cong" (Specify partitions manually) la l\Ia

chQn nang cao daOO cho I~p triOO vien may tinh nen h~ ch~ sir d\mg

Ch~n bl vUng lfia tr6no

MaYl:inh oily chUa M\cmsoft Windows xP I'n)fessional II(!

" :>;

Hinh 17: Chudn hi vimg !rang i1J co; i1ijt

- BuO'c 6: cAu hinh thong s6 ngum dUng

+ Bien ten ngum dung vao truang "Ten la gi?" (a day duqc d~t la "cntt"

+ Bien ten dang OO~p vao truang "mu6n sir d\mg ten gi dc3 dang nli~p?" (a

day duqc d~t la "cntt")

+ Bien m~t khdu 2 lfut vao truang "M~t khdu" (luu ykhong d~t m~t khdU

dum 6 kY t\I va qua dan gian Trong cae truang hqp m~t khdu qua dan

gian Ubuntu se hi~n thong bao OO~c aben c~)

+ B~t ten may tinh vao truang "Ten may tiOO la gi?" (a day co thc3 khong

cfut dien va dc3 m~c djnh theo Ubuntu d~t)

+ ChQn Ti~p dc3 chuyc3n sang buO'c ti~p theo

~

16

ffinh 18: cJu hinh thong sa nguai dung

- Buac 7: Xac nh~ cai d~t

T~i buac nay, Ubuntu mi hi~n l~i cae thong s6 da l\la chQn acae buac tnrac do

+ ChQn Thmit n€u khong eM d~t ti€p

+ ChQn Cii d,t de bAt dAu qua trinh cai d~t

ffinh 19: Xac nJujn cai aq.t

- Buac 8: Tuy chinh cae thong s6 xu~t hi~n trong qua trinh cai d~t

Hinh dum la man hinh chao mirng clia Ubuntu xac nh~ bAt dAu cai d~t

17

lItiulItU dUng nit 011 dUng ldI8m phl n6 motdch tIIoiI ,

Hinh 20: Man hinh chao mimg cai iJ(it

Trong qua trinh cai d~t xuAt hi~n l\Ia chQn "Do qua" cho giai do~ "Tii cae goi

ngon ngif v~ may" T~i giai do~ nay khong nen chQn "Do qua" vi ngon ngfi' ti€ng

Vi~t cftn dugc tili h€t ve may d~ co th~ sir d\lng hoan toan ti€ng Vi~t sau nay Trong

truOng hQ'P cac goi ngon ngu khong dugc mi ve h€t, h~ dieu hanh Ubuntu se d~ m~c

djnh ti€ng Anh cho cac img d1,ll1g khong dugc trang hi goi ngon ngu ti€ng Vi~t

!.Neu c;An SlI!IV giup 11>4 my< Tn;> giiJp va Ho Irq Irong mnh dan tit thOI\9,

l;>Ql)c;my< T'V glup c6 tr!,ng!l,i (fa $6l:ac mg dyng

• Nvol>i n1liin!l h& Irq dw;rc .net s&n c9n9 dong UbunlU con eung cap nhilnghO Irq kY thuar

~n phi qua Intemetfldn·tIIe 110& cbn co 116 IT<;J kY thuat chuyen ng~~c6 Ira phi til' (::!lnqqjc;~I

rKW nhOng cong tV dlf9c cMp II>1l~nJCem them ~i

• 8,n hay chi) cO,qlDibiet ~ kinh nghi~m dung Ubuntu <:tia~n r~i ubunlU.com/C;QlTlnllll'lilyf

QUi trinhli:al 4~ dp It4t tlltic ChUng tOl hy Y9ft9·.btn cO nhfiftg gt4Y phllt tuyjt val v6I

io_ " t

~

> _ - _ _ _ _

-Hinh 2J: Tily chinh thong sa trong qua

- BU<Jc 9: Roan cit cai

T~i hU<Jc nay, chQn "KhOi dqng I,i ngay bay giir" d~ khffi dQng l~i

qua trinh cai d~t

oIIIlII

18

Hinh 22: HolJn ttit cai dijt va khiJi d(jng lqi

- Dang nhfp vio hf di~u hinh Ubuntu:

T~i buo-c nay, di6n thong tin nguOi dimg va m~t kh§u da: dugc cAu hiOO trong qua triOO cai d~t va chQn Dang nhfp d~ vao h~ di6u hanh

Hinh 23:

H~ di6u hanh Ubuntu co giao di~n man hinh chiOO OOu hinh

Hinh 24: Giao di~n sau khi cai dijt

3 ciu truc hf th6ng Ubuntu

3.1 CAu truc thu my.c Ubuntu

V6 t6ng quan thi cAu trUc va cach t6 chuc file cua Ubuntu khong khac Microsoft Windows, tuy OOien di6u khac bi~t Ian ooAt giii'a h~ di6u hanh Ubuntu va Microsoft Windows Ia Ubuntu khong phan chia thanh cac 6 rna (a day dugc hi~u Ia ca 6 rna v~t

Iy va 6 rna logic) rna cac 6 rna nay dugc gan thanh cac thu m\lc

19

Hinh 25: Cac thu m¥c trong Ubuntu

- /bin: Thu rn\lC nay chua cac phdn rnSrn th\lC thi va cac phdn rnSrn khai d(>ng cua h~ thc3ng

- /boot: Cac goi file OOan cua Linux (kernel) ph\lc Y\l cho qua triOO khai d(>ng

h~ diSu hanh dugc d~t trong thu rn\lc nay

- Idev: Thu rn\lc nay chua cac file thi~t bi Ly do la vi cac thi~t bi phdn cUng dSu

dugc diOO nghla la file trong Linux Vi d\l: cac thi~t bi 6rna thu<mg dugc d~t la hdal, hda2, hdb 1, hdb2 trong do hda va hdb dimg d~ chi cac 6 rna v~t Iy, con cac sc3 1, 2 dung d~ chi cac 6 rna logic (tuang duang 6 D va E cua Microsoft Windows N~u

Microsoft Windows chia 6 rna logic theo C, D, E thi tuang duang Linux se co 3 file hdal, hda2, hdaJ d~ quan IY)

- letc: Thu rn\lC nay chua cac file cdu hinh cua h~ thc3ng va cac do~ rna cdu hinh

cho phdn rnSrn (gic3ng OOu Registry hay cac cdu hinh dugc lUll trong Documents and Setting cua Microsoft Windows)

- Imnt: Thu rn\lC nay chua cac lien k~t gao gifra thu rn\lC va 6rna hay cac thi~t bi

khac Vi d\l co th~ gao Icdrorn la thu rn\lC lien k~t d~n 6rna CD gic3ng OOu 6, rna CD dugc th~ hi~n aMicrosoft Windows

- Isbin: Thu rn\lc nay chua cac file th\lC thi cua h~ thc3ng danh cho nguai qulm tri

(tuang duang ngum quan tri Administrator trong Microsoft Windows)

- Itmp: Thu rn\lC nay chua cac file t~ rna phdn rnSrn 4\0 ra khi th\lC thi va se dugc dQn dt;p khi phdn rnSrn k~t thuc (gic3ng h~ thc3ng file Temp thu<mg xUdt hi~n a

dimg se duqc cAp la /home/cntt Ben trong thu mvc cntt la cac thu mvc lUll trU thu

vi~n nhu Anh, Nh~c, Man hinh n~n giimg nhu My Documents cua Microsoft Windows co cac thu mvc My Pictures, My Music, Desktop (xem anh dum)

ffinh 26: Cac thlt m1:lC trong /home

MQt sA di€m khac bi~t khac v~ cAu trUc thu mvc va file giii'a Ubuntu va Microsoft Windows nhu sau:

- DuOng dAn trong Ubuntu duqc leY hi~u la "I" trong khi Microsoft Windows la

"\" Vi dV "!home/cntt" khac vm "C:\Documents and Setting"

- Cac file trong Ubuntu du<}c phan bi~t chii' hoa va chii' thuOng khac vm Microsoft Windows Vi dv a Microsoft Windows vi~c d~t ten "cntt.doc" va

"CNtt.doc" d~u duqc, tuy nhien aUbuntu day la 2 file hoan toan khac nhau Di~u

nay ciing luang tv' v&i dUOng dfut trong Ubuntu, dUOng dfut la !home/cntt se khac vm

!home/CnTT

3.2 Tai kho3n ngtriri dung

Ubuntu la h~ di~u hanh da ngum dimg, di~u do co nghia la mQt may tinh cai d~t

Ubuntu co th€ cho phep nhi€u nguai cimg Slr d\lng M6i nguai dimg duqc phan bi~t

thong qua ten ngum dimg (username) va m~t khAu (password) D€ Slr d\lllg cac thu mvc cua minh, ngum dimg b~t bUQc phai dang nh~p bfutg cach di€n ten ngum dung va m~t khAu Di€u lUll Yla m~t khAu phan bi~t chii' hoa, thuOng (hi~n nay cac phien ban

h~ di€u hanh mm cua Microsoft Windows cfing co phan bi~t chii' hoa va chii' thuOng) Ciing giAng nhu cac phien ban h~ di~u hanh cua Microsoft Windows co ffii khoan quan tIi cao nhAt la Administator, Ubuntu cfing co tai khoan quan tQ quy~n h~ cao nhAt la root Tai khoan nay co quy€n thi~t l~p va thay d6i cac thong sA cua

toan bQ h~ thAng Ubuntu

21

3.3 Man hinh lam vi~c Desktop

Bay la khong gian lam vi~e ehiOO sau khi dang OO~p B6 e\le eua man hinh

Desktop khae vui Microsoft Windows la co 2 thanh di~u khi€n (taskbar) nAm aphia

tren va phia dum man hlOO

Thanh di~u khi€n duqe phan ehia OOu sau:

- Thanh di~u khi€n phia tren man hlOO:

+ Goe trai thaOO di~u khi€n co cae m\le ehue nang chua cae lien k€t den cae

irng d\lllg, cae dja chi troy e~p, cae ehue nang my ehiOO, thi€t l~p h~ th6ng va

mQt s6 irng d\lllg lien k€t OOaOO

+ Goe phai thaOO di~u khi€n la bi€u tuqng eua mQt s6 phfut m~m eh~y aeh€ dQ

n~n (la cae phAn m~m vdn ho~t dQng OOung khong hi~n ra eua s6 man hinh),

dc3ng hc3, lieh va cae thong bao h~ th6ng va ehue nang tAt may (shutdown)

Hinh 27: Mim hinh lam vi~c

- Thanh di~u

+ Goe trai ngoai eimg la mQt nut d€ thu 006 cae irng d\lllg (minimize) va

hinh (Show desktop) eua Microsoft Windows

+ Goe phai eua thanh di~u khi€n la thimg rae (trash) va cae vimg lam vi~e

(workspace) eua Ubuntu Cae vimg lam vi~e nay thuOng duqe ehia theo 4

man hinh dQe l~p

+ d gifta thanh di~u khi€n se la cae the tieu d~ eua irng d\lng Co th€ dimg

ehuQt d€ di ehuy€n gifta cae irng d\lllg thong qua cae the nay Giao di~n the

irng d\lllg nay gi6ng OOu eua Microsoft Windows

22

4 Quan It Ubuntu

4.1 Cai dtit va gO' bo mg d\lng tren Ubuntu

M~c djnh co rAt nhieu phAn mem ti~n ich duQ'c cai khi cai d~t Ubuntu Tuy nhien

vi nhieu ly do rna nguai sft d\lng co nhu cAu cai d~t them phAn mem ho~c my chinh va gO- b6 phAn mem hi~n co

f)~ cM d~t mm mQt phAn mem cac buac th\lc hi~n nhu sau:

Hinh 28: Vao Trung tam phtm mJm Ubuntu

cac nhom Danb m\lc ho~c dimg chuc nang tim ki~m trong Trung tam mg d\lng

0 <:> T! ,.1':) ,,1rn ph,;'1 ~q;::

Phdn mem <Iii cai d~t

" :~.: ":: ":::" ~ ::: :" ; ":"

Trung tam pha n l11em Ubuntu

lfng dung duoc dE: cao )

~_.tci~·e Cung cap bOI Ubunlu ;

!II'h.In mem da ca; ~t

M pl<lgin integiatioo Ill Audacious

Hinh 30: Chr;m CiJi agt

- - I

Hinh 31: Nhtjp mtjt khdu ad XGC

D~ go bo mQt phAn m~m thgc hi~n

- Buac 1: veto ifng dl}ng \ Trung tam phin

- Buac 2: chQn Phdn m~m dii cai d~t ChQn phAn m~m mu6n go bo, sau do chQn

Hinh 32: Chr;m phlm mJm can gO' bo

- Buac 3: Dang nh~p m~t kh~u d~ xac nh~ b~t dAu go bo

Hinh 33: Nhtjp mtjt khdu ad XGC nhtjn

24

·t~ g ? • ~ t 0

, II <8 l.1y CUIlg I'ho\n dp b6i Ublmtu mem (i) , l p AudacIous dI,I"il cttr tn3}' d6i i@ lOll>

• Ph3n mem dii cal ~t

ffinh 34: Qua trinh ga b6 bat il6u

Ngoai ra, sau khi cai phfut mem, UbUDtU co chilc nang tg dQng c~p OO~t phfut memo D~ thl)'C hi~n c~p OO~t, BmJc 1 chQn Cii dit cae cip obit

'ffl ~ mit kt-'u 0 !'9" f i thyc

&'0 COIlll vtfc quin trI '"

U'ng <¥!l- Qujn Ij qp nhft" <flo phl!p

llMn c6t yfu lit lh6nIl

4.2 Quan Iy t~p va

Window Explorer thi Ubuntu sir d\lllg phful rn~rn duy~t ten Ia Nautilus

Giao di~n ctia phful rn~rn Nautilus OOu sau:

'iii Mim hlnh nen

Hinh 38: Giao di~n Nautilus

- Phia tren cimg Ia cac trinh don vm cac OOorn chirc nang du<;yc s~p x~p trong cac

triOO don 000

- Phia dum Ia cac mit cong C\l d~ ti~n cho vi~c quan IY

- Phia ben trai Ia rn\lC dinh huang (Navigation pane)

- Khoang khong gian ben phlii Ia phfulli~t ke cac thum\lc va t~p tin

Cach quan Iy thu rn\lC va t~p tin sir d\lllg Nautilus OOu sau:

- f)~ rna rnQt thu rn\lc co th~ OOay dup chuQt vao thu rn\lC ho~c OOay chuQt phlii

vao thu rn\lC va chQn Open Cac thu rn\lC con va t~p tin se du<;yc hi~n ra akhong gian

ben phlii

- f)~ rna rnQt t~p tin OOay dup vao t~p tin N~u t~p tin co dinh dc;mg rna cac (rng

d\lllg atrong may co th~ xir Iy, phful rn~rn (rng d\lllg wong (rng se du<;yc khffi dQng va ,

rna t~p tin do d~ xir IY Trong truOng hQ"P diOO dc;mg ctia t~p tin khong du<;yc !\I dQng

oo~ bai cac (rng d\lllg, co th~ OOay chuQt phai vao t~p tin vao chQn Mer bing frog

dyng khac d~ chQn (rng d\lng phil hQ"P

26

Hinh 39: Thlfc iJ01l chuQt phai

'" LU1I y: D€ chQn OOi€u thu mvc ho~c OOi€u t~p tin co th€ gift phim Ctrl d€ chQn

cac thu mvc, t~p tin khong li€n m~ch ho~c gift phim Shift d€ chQn cac thu mvc, t~p tin

li€n m~ch

Tren thanh trinh dan Ia cac chuc nang dugc phan Io~i theo cac OOom chuc nang MQt s6 trioo dan chinh thuOng dimg Ia:

- T~p tin: La mQt s6 chuc nang thuOng dimg lien quan d€n thu mvc/t~p tin, kern

theo cac phim tit co th€ bAm trgc ti€p tren ban phim thay vi chQn tren trinh dan

Hinh 40: Chirc nang trong m1!-C T¢p tin

- Sii'a: La cac chuc nang d€ sua d6i thu mvc/t~p tin

27

Hinh 41: Chuc nang trang m¥c Sua

- Xem: Co mQt s6 hra chQn d~ thay dAi cach th~ hi~n thu ml)C va t~p tin trong

cira sA OOu phong to, thu 000, hi~n cac thu ml)c/t~p tin An, cach s~p x~p

Hinh 42: Chuc nang trang m¥c Xem

- Bi d~n: Th\lc hi~n vi~c thay dAi cdp dQ thu ml)C ho~c dimg d~ di chuy~n OOanh

d~n cac vi tri thuang truy c~p OOu thu ml)c chinh, ACD, thung rac

-"IIIIi

28

Hinh 43: Chuc nang trang rntJc Di din

- Lien k~t hru: Nai hru tm cac lien k~t d~n vi tri cua dia chi da them vao trong trinh dan

Hinh 44:

- Trq ginp: Huang d~

:iiiiiI~ng

Hinh 45: Chuc nang trang rntJc Tn! giup

Phia dum cling cua cua sf, trong phAn m€m Nautilus Ia thanh tr~g thai Thanh

tin cua thu ffi\lC ho~c t~p tin, vi d\l d(> Ian cua t~p, ten dAy du cua t~p

29

:,:,~".< ~

~ AnI!

fflnh 46: Thanh trgng thai

4.3 Ba sung phong chii' Unicode

M<)t di~u d€ nh~ thAy la khi vao m<)t trang web ho~c m<)t phful m~m co ti€ng

vAn d~ nay cful b6 sung them phong chit Unicode d€ hi~n thi ti€ng Vi~t D€ cai d~t

phong chit Unicode th\IC hi~n cac buac sau:

- Buac 2: Tim ki€m goi tffig d\lllg co ten la "Microsoft TrueType" va ti€n hanh cai d~t

CI.~tnitype.1J

fitD6i lac aJa canonical I:i B(l ~ cho nhio'nO phOng chCr1h.lelYpe • rD5Qft: nhlJTimes New Roman hay Arl~l

IIPMn mem da cai ~l '., lilIi I'Mn me $lC} bi ~n e~ ehe Kubuntu (xubuntu-restrieted-extrasl

,iiiiiiI Hh.:mg c:htJtmq trinh thu:img sU' Oo.,In9 M mpl, alii, f'!'1ppg 1hJI!Type , Aa~)

>i4 PMn rna r(Inq bj h;ln eM cho Ubuntu

Nhilng Chlll1ng trinh tht.Kmg sit d'.,lt"lg: nh••.,mp3 8 1 ~tJ TruelYpe j&io'!l- Rash}

fflnh 47: B6 sung ph6ng chfr Unicode

- Buac 3: Dang xuAt kh6i Ubuntu va dang nh?P l~i d€ b<) phong duqc C?P nh?t

fflnh 48: Dang xucit

30

4.4 Cai d,t b9 go ti~ng Vi~t

D~ co th~ go duQ'c ti~ng Vi~t trong Ubuntu cAn cai d~t va cdu hinh hai phAn: Me)t

Ia phAn rn€rn go ti~ng Vi~t va hai Ia bang rna ti~ng Vi~t Ubuntu da duQ'c tich hQ'P s~n

rne)t be) go co ten la Ibus, tuy nhien d~ sir d\mg be) go nay d~ go ti~ng Vi~t cAn cdu hinh

d~ Ibus nh~ ki~u go Ti~ng Vi~t - Unikey

D~ cai d~t be) go ti~ng Vi~t trong Ubuntu thgc hi~n theo cac bU<1c sau day:

- BU<1c 1: ChQn phAn rn€rn be) go rn~c dinh Vao H~ thang \ Quan Iy \ H6 trC}' goi ngon ngfr

Hinh 49: HJ trfl

- BU<1C 2: ChQn H~

Hinh 50: H~ thang phu07lg thue nhgp

- BU<1c 3: ChQn H~ thang \ Toy thieh \ Toy ehqn Ibus

31

Hinh 51: Tity ch(Jn IBus

- BU<1c 4: Ki~m tra dii co ki~u go Ti@ng Vi~t - Unikey

Hinh 52: Kidu go

- BU<1c 5: Ki~m tra man hinh dii co bi~u tuqng

l] ", ~: 12 0 (~) t~

Hinh 53: Bidu tll(Tflg IBus

- BU<1c 6: D~ chuy~n sang ki~u go ti8ng Vi~t, chQn chuQt trai vao bi~u tuqng

Ibus, chQn Ti@ng Vi~t - Unikey ho~c chQn t3 hQ'P pWm Ctrl + Space

Hinh 54: Kidu go Unikey tren IBus

32

5 Thi@t IfP va tuy bi@n Ubuntu

5.1 Quan Iy Ubuntu

Hinh 55: QUlin ly Ubuntu

Quan ly Ubuntu nhfun m\lC dich thay d6i cac thiet l~p sau khi cai d~t Ubuntu HAu het cac S\I thay d6i nay doi hoi quy€n quan tIi vi no fu1h huang den h~ thAng

Ubuntu, do v~y d6 vao cac thiet l~p nay phai dang nh~p m~t khAu

Trinh tl! vao thiet l~p h~ thAng nhu sau: H~ th6ng \ Quan Iy

MQt sA cac m\lc Quan Iy cAn thiet:

Thay ~"'~ c.6 t:M: d\lnoY~O 14o

Innh 57: Ngon ngii va win him

Thi~t l~p nay d~ 19a ehQn ngon ngfr th~ hi~n trong h~ th6ng eua Ubuntu D~ ti~n

hanh thi~t l~p ngon ngfr an vao nut Cai d,tlGir be) Ngon ngfr Caeh eM ngon ngii co

th~ xem them aphAn eai d~t goi ngon ngii ti~ng Vi~t aphftn eai d~t Ubuntu theo each

su d\lIlg Wubi

c Ngay va giir

Innh 58: Ngay va giG'

Cae thi~t l~p d~ thay d6i ngay gia (phai ehQn "Bim vao de thay deli")

34

d NguOi dilng va nhom

Hinh 59: Thilt ltjp nguai dung

M1)c nay d~ thi8t I~p I~i cac thong tin v~ nguai dimg (da dugc cdu hlnh trong qua

trinh cai d~t)

tho~i

- I)~ xoa m(>t ngum dung, ti8n hilnh chQn nguai dung va chQn nut Xoa

e Trinh quan It cip nhit

Hinh 60: Trinh quizn ly ctjp nhtjt

Trinh quan Iy c~p nh~t dimg d~ ki~m tra xem co him c~p nh~t mOi cho Ubuntu

chua, n8u co se ti8n hanh c~p nh~t sau khi dang nh~p hfutg m~t khdu

Trong truO'ng hgp chua !\r d(>ng c~p nh~t co th~ do nut Ki@m tra d~ ki~m tra xem

co han c~p nh~t mOi hay chua

35

5.2 Tuy bi~n

De my bi€n Ubuntu, vao H~ th6ng \ Toy

Hinh 61: Tily biin Ubuntu

nh~c, my chinh cac am thanh cho cac S\l ki~n, cling co the thi€t l~p dAu ra cho am

thanh trong tru<mg hqp may tinh co nhi€u card am thanh De thi€t l~p vao phAn Vao va

Ket xuat

en tN

Hinh 62: Am thanh

- Ban phim: Trong m\lc nay, co the thi€t l~p cac thong sf> cua ban phim phil hqp

theo ythich (tf>c dQ phim, tf>c dQ nhay, .)

'IlIII

36

- Chia se tfp tin ca nhin: Day la phful cdu hinh chia se t~p tin ca nhan thong qua m~ng va chia se qua Bluetooth Cac cdu hinh nay tuang d<3i phuc ~p do phfli cai them goi phful m~m Samba

Hinh 66: Chia se t?P tin ca nhiin

- Chuqt: Trong ml,lC nay la cac ml,lc d~ tinh chinh cach sir dl,lng chuQt cho phil hgp vm thoi quen cua ngum dimg

Hinh 67: Con chuot

- Difn mfo: Trong ml,lc nay, co th~ my chinh cac thong s<3 v~ man hinh lam vi~c

Trong the mnh nen co cac file anh d~ thay d6i hinh n~n Desktop, co th~ chQn mQt hinh n~n my thich, n~u mu<3n co th~ them cae t~p anh n~n khac bAng each nhdn nut Them, chQn d~n t~p anh r6i bdm Ma Sau khi hmln thanh nhdn vao nut Dong

38

-Hinh 68: Di~n m(lo

Trong the sic thai (Theme), eo th~ ehQn thay d6i eae s~e thai theo y thieh eua nguOi dimg N~u mu6n, eo th~ b6 sung them eae s~e thai khae Uti v€ ill Internet

Trong the Phong la eae thi~t l~p v€ phong ehit Co th~ thay d6i eae ki~u ehfr my eho rung phdn trong giao di~n eua Ubuntu d Microsoft Windows, trong qua triOO su d\lng eo eae hi~u (eng r~t d~p m~t thi aUbuntu eling eo r~t OOi€u hi~u (eng wang 1\l

OOll v~y va eo th~ eon OOi€u hi~u (eng VllQ1 trQi han th~ Trong Ubuntu dii eai sfut OOung ngfun diOO ehua dllQ'e kieh ho~t, eo th~ thay d6i eaeh hi~n thi va hi~u (eng do trong the Hi~u tlng thi giac (Effect) Ngoai ra eo th~ b6 sung them eae hi~u (eng khae bfutg eae goi hi~u (eng trong kho ph~n m€m

- K~t n6i m,ng: Cae thi~t l~p k~t n6i m~g eho M,ng day va M,ng khong day

Hinh 69: Kit n6i m(lng

- The Day: Cae k~t n6i m~g su d\lng day m~ng

- The Khong day: Cae k~t n6i m~g su d\lllg khong day (wireless)

- The Bing thong rQng di dQng: Cae k~t n6i su d\lng m~g di dQng eo bang thong Ian (vi d\l 30)

- The VPN: Dung eho eae k~t n6i m~g rieng flo

39