Bài giảng chương 2 Lịch sử phát triển của quản lý và lý luận quản lý - TS. Bùi Quang Xuân

Bài giảng Lịch sử phát triển của quản lý và lý luận quản lý do TS. Bùi Quang Xuân biên soạn gồm các nội dung chính như: bối cảnh lịch sử, trường phái quản trị cồ điển, trường phái tâm lý xã hội, trường phái định lượng,...Mời các bạn cùng tham khảo!

CHÚNG TA CÙNG BÀN

1. S  phát tri n lý lu n qu n lý có th  chia thành m y  ự ể ậ ả ể ấ

giai đo n? ạ

2.  N i  dung  ch   y u  c a  lý  lu n  c   đi n  là  gì?  Lý  ộ ủ ế ủ ậ ổ ể

thuy t  quan  h   con  ng ế ệ ườ i  đã  b   sung  và  phát  tri n  ổ ể

nh ng y u t  nào đ i v i lý lu n qu n lý c  đi n. ữ ế ố ố ớ ậ ả ổ ể

3. N i dung c a tr ộ ủ ườ ng phái qu n lý ch c năng có  u  ả ứ ư

đi m gì? ể

4. Vì sao lý lu n c a Barnard đ ậ ủ ượ c đánh giá cao?

5. Tr ườ ng phái qu n lý h  th ng và tr ả ệ ố ườ ng phái qu n  ả

lý theo tình hu ng đ nh t ng h p lý lu n c a tr ố ị ổ ợ ậ ủ ườ ng  phái khác nh  th  nào? ư ế

6. Nh ng ch  đ  gì đã n i lên trong qu n lý t  nh ng  ữ ủ ề ổ ả ừ ữ

năm 1990?

xu t hi n lý thuy t qu n tr ấ ệ ế ả ị

Th  k  19 :ế ỷ   s  xu t hi n c a nhà qu n tr  chuyên  ự ấ ệ ủ ả ị

nghi p đánh d u s  ra đ i c a các lý thuy t qu n tr ệ ấ ự ờ ủ ế ả ị

       CN      TK14       TK18       TK19

N I DUNG Ộ  

BỐI CẢNH LỊCH SỬ

TRƯỜNG PHÁI QUẢN TRỊ CỒ ĐIỂN

TRƯỜNG PHÁI TÂM LÝ XÃ HỘI

TRƯỜNG PHÁI ĐỊNH LƯỢNG TRƯỜNG PHÁI HỘI NHẬP TRONG QUẢN TRỊ

TRƯỜNG PHÁI QUẢN TRỊ HIỆN ĐẠI

1

2

3

4 5

6

Sự phát triển lý luận quản lý có thể chia thành mấy giai đoạn?

3 “Qu n lý hi n đ i”  ả ệ ạ

4 “Qu n tr  m i nh t” ả ị ớ ấ

1. QU N LÝ TRUY N TH NG.Ả Ề Ố

 N y  sinh  t   cu i  th   k   17,  th i  k   ẩ ừ ố ế ỷ ờ ỳ

công  tr ườ ng  th   công  t   b n  ch   ủ ư ả ủ

nghĩa phát tri n m nh ể ạ . 

Nhà  kinh  t   chính  tr   Anh  ế ị W.  Petty 

sáng l p lý lu n phân công ậ ậ

Năm  1776,   Adam  Smith  phân  tích  l i  ợ

ích  kinh  t   c a  phân  công  lao  đ ng,  ế ủ ộ

đ a  ra  khái  ni m  “h p  lý  hoá  s n  ư ệ ợ ả

xu t ấ

Năm  1886,  Owen   nhóm  lên  ng n  l a  ọ ử

“phong trào qu n lý” ả

TRƯỜNG PHÁI QU N TR  C  ĐI NẢ Ị Ổ Ể

 Gantt  nghiên c u y u t  con ng ứ ế ố ườ i 

 Gilbreth  nghiên  c u  các  thao  tác  đ a  ứ ư

đ n cách t t nh t đ  làm m t vi c.  ế ố ấ ể ộ ệ

 Henri Fayol  _t p trung nghiên c u v n  ậ ứ ấ

đ  ki m tra hành chính c a qu n lý.  ề ể ủ ả

Xây d ng lý thuy t trên gi  thi t:ự ế ả ế

2.2 Lý thuy t qu n tr  hành chính ế ả ị

Xây d ng lý thuy t trên gi  thi t:ự ế ả ế

M c dù m i lo i hình t  ch c có nh ng đ c đi m  ặ ỗ ạ ổ ứ ữ ặ ể riêng (doanh nghi p, nhà n ệ ướ c, các t  ch c đoàn  ổ ứ

NH NG NGỮ ƯỜI TI P BẾ ƯỚC TAYLOR

Henry L.Gantt Frank & Lillian Gibreth

CÁC NGUYÊN T C QU N TR  KHOA Ắ Ả Ị

H C C A TAYLORỌ Ủ

1 Xây d ng c  s  khoa h c cho các công vi c ự ơ ở ọ ệ

v i  nh ng  đ nh  m c  và  tuân  theo  các ớ ữ ị ứ

3 Khen  thưởng  đ   đ m  b o  tinh  th n  h p ể ả ả ầ ợ

tác,  trang  b   n i  làm  vi c  đ y  đ   và  hi u ị ơ ệ ầ ủ ệ

qu ả

4 Phân nhi m gi a qu n tr  và s n xu t, t o ệ ữ ả ị ả ấ ạ

ra tính chuyên nghi p c a nhà qu n tr ệ ủ ả ị

NH NG NGỮ ƯỜI TI P BẾ ƯỚC TAYLOR

   Frank & Lillian Gibreth  :

  Khác  quan  đi m  v i  Taylorể ớ ,  tăng năng su t lao đ ng b ng cách gi m các ấ ộ ằ ả

tác  đ ng  th a  (ví  d   v   thao  tác  c a ộ ừ ụ ề ủ

người th  xây). ợ

  Lillian  Gibreth:  Người  đ u  tiên  đ  ầ ề

c p  đ n  v n  đ   tâm  lý  c a  ngậ ế ấ ề ủ ười  lao 

đ ng.ộ

 Không  thê  hiên  đ̉ ̣ ược  mô i  quan  h   gi a  ca c  công  ́ ệ ữ ́

vi c. Trong d  a n co  nhiê u công vi c, điê u na y thê ệ ự ́ ́ ̀ ệ ̀ ̀ ̉

hiên râ t rõ.̣ ́

 Chi phù h p a p dung cho nh ng d  a n co  quy mô ̉ ợ ́ ̣ ữ ự ́ ́

nh , không ph c tap.ỏ ứ ̣

NH N XÉT S  Đ  GANTT:Ậ Ơ Ồ

X ây d ng lý thuy t trên gi  thi t: ự ế ả ế

Phân  chia  công  vi c  doanh  nghi p  ra  thành  6 ệ ệ

lo i.ạ

1  ­ S n xu t (k  thu t s n xu t) ả ấ ỹ ậ ả ấ

2  ­ Th ươ ng m i (mua bán, trao đ i) ạ ổ

   ­ Ch  huy ỉ    ­ Ph i h p ố ợ    ­ Ki m tra ể

K T LU N: Ế Ậ

­  Quan  tâm  đ n  hi u  qu   lao  đ ng  ế ệ ả ộ

thông qua con đ ườ ng là  tăng năng su t  ấ

đã  đ ượ c  nâng  cao  m t  cách  rõ  r t  ộ ệ

trong nhi u th p niên đ u c a th  k   ề ậ ầ ủ ế ỷ

XX.

­  Lý  thuy t  xu t  phát  t   kinh  nghi m  và ế ấ ừ ệ

thi u  c   s   v ng  ch c  c a  s   nghiên  c u ế ơ ở ữ ắ ủ ự ứ

khoa h cọ

KHOA H C HÀNH VIỌ

 Lý thuy t nhu c u:  ế ầ do Abraham Maslow

 Thuy t  X  –  thuy t  Y  ế ế do  Donglas  Mc. 

KHOA H C QU N LÝ Ọ Ả

 Chú  tr ng  ph ọ ươ ng  châm  kinh doanh,  xác đ nh m c  ị ụ

tiêu  đ   nâng  cao  hi u  ể ệ

quả

 Trên th c t , nó xu t hi n  ự ế ấ ệ

t  s  phát tri n c a "qu n  ừ ự ể ủ ả

lý theo khoa h c" ọ

KHOA H C HÀNH VI Ọ

NH NG Đ I DI N TIÊU BI U:Ữ Ạ Ệ Ể

1.Abraham Maslow  2.Thuy t X – thuy t  ế ế Y

 3.Robert Blake và 

Jane Monton

ABRAHAM MASLOW

THUY T X VÀ THUY T YẾ Ế

THUY T X VÀ THUY T YẾ Ế

Blake và Jane  Monton

Đ i di n tiêu bi u ạ ệ ể

• Hugo Munsterberg (1863­1916) : 

 Nghiên c u tâm lý  ng d ng trong môi tr ứ ứ ụ ườ ng t   ổ

ch c, ông đ ứ ượ c coi là cha đ  c a ngành tâm lý  ẻ ủ

h c công nghi p ọ ệ

 Năng su t lao đ ng s  cao h n n u công vi c  ấ ộ ẽ ơ ế ệ

h p v i nh ng k  năng cũng nh  tâm lý c a  ợ ớ ữ ỹ ư ủ nhân viên.

 Vi t tác ph m nhan đ   ế ẩ ề “Tâm lý h c và hi u  ọ ệ

qu  trong công nghi p”  ả ệ xu t b n năm 1913  ấ ả

 TRƯỜNG PHÁI TÂM LÝ ­ XàH IỘ

Đ I DI N TIÊU BI UẠ Ệ Ể

• Ông  k t  lu n  r ng  “ế ậ ằ y u  t   xã  ế ố

h i ộ ”  là  nguyên  nhân  tăng  năng 

su t lao đ ng t c là gi a tâm lý ấ ộ ứ ữ

và  tác  phong  có  m i  liên  h   r t ố ệ ấ

THEO MẠNG QUẢN LÝ TRÊN, CÓ

THỂ THẤY:

 ­  Qu n  lý  ki u  1  ­  1  là  phong  cách  qu n  lý ả ể ả

nghèo nàn không quan tâm c  s n xu t và con ả ả ấ

người.

 ­ Qu n lý ki u 9 ­ 1, không quan tâm đ n s n ả ể ế ả

xu t  ch   quan  tâm  đ n  con  ngấ ỉ ế ười  là  phong  cách qu n lý ki u câu l c b  đ ng hả ể ạ ộ ồ ương.

 ­ Qu n lý ki u 5 ­ 5, quan tâm v a ph i đ n ả ể ừ ả ế

s n xu t và con ngả ấ ười là phong cách qu n lý ả

trung gian.

 ­  Qu n  lý  ki u  9  ­  9,  th   hi n  s   hi n  dâng ả ể ể ệ ự ế

cao nh t c a nhà qu n tr  cho c  s n xu t và ấ ủ ả ị ả ả ấ

con người, là phong cách qu n lý đ ng đ iả ồ ộ

tri n nhanh chóng c a công nghi p,  ể ủ ệ

nông nghi p, quân s  hi n đ i và b   ệ ự ệ ạ ề

sâu  c a  con  ng ủ ườ i  trong  vi c  nh n  ệ ậ

th c th  gi i và c i t o th  gi i ứ ế ớ ả ạ ế ớ

2.H  th ng xã h i t n t i trong lĩnh v c xã h i;  ệ ố ộ ồ ạ ự ộ

3.H  th ng t  duy t n t i trong lĩnh v c t  duy;  ệ ố ư ồ ạ ự ư

4.H   th ng  nhân  t o  do  con  ng ệ ố ạ ườ i  xây  d ng  nên  ự

nh   giao  thông  v n  t i,  giáo  d c,  y  t ,  kinh  t   ư ậ ả ụ ế ế v.v ,

5.H  th ng ph c t p bao g m h  th ng nhân t o  ệ ố ứ ạ ồ ệ ố ạ

và h  th ng t  nhiên, nh : h  th ng ng ệ ố ự ư ệ ố ườ i ­ máy, 

h  th ng đô th  v.v ệ ố ị

1 M t  lo i  nh n  m nh  đ n  tác  ộ ạ ấ ạ ế

d ng  c a  t   ch c  và  c a  khoa  ụ ủ ổ ứ ủ

h c k  thu t, coi con ng ọ ỹ ậ ườ i con 

ng ườ ạ ế i đ t đ n m c tiêu ụ

2 M t  lo i  ph ộ ạ ươ ng  h ướ ng  lý 

lu n khác là nh n ậ ấ

NHÀ QU N TR  H C NGẢ Ị Ọ ƯỜI 

NHÀ QU N TR  H C NGẢ Ị Ọ ƯỜI 

III. NH NG PHÁT TRI N G N ĐÂYỮ Ể Ầ

5.2. H i nh p theo tình hu ng ng u nhiên ộ ậ ố ẫ

• Lý thuy t này cho r ng k  thu t qu n tr  ế ằ ỹ ậ ả ị

thích h p cho m t hoàn c nh nh t đ nh, tu  ợ ộ ả ấ ị ỳthu c vào b n ch t và đi u ki n c a hoàn ộ ả ấ ề ệ ủ

c nh đóả

• Quan đi m ng u nhiên l p lu n r ng, các ể ẫ ậ ậ ằ

nhà qu n tr  trong quá trình gi i quy t v n ả ị ả ế ấ

đ  c n hi u: ề ầ ể không th  có m t khuôn m u  ể ộ ẫ

áp d ng cho t t c  các tr ụ ấ ả ườ ng h p ợ

5.3 H i nh p theo kh o h ộ ậ ả ướ ng h  th ng ệ ố

TRƯỜNG PHÁI  H I NH PỘ Ậ

TRƯỜNG PHÁI H I NH P  Ộ Ậ

TRƯỜNG PHÁI H I NH P  Ộ Ậ

5.3 H i nh p theo kh o h ộ ậ ả ướ ng h  th ng ệ ố

IV QUẢN LÝ THEO HỆ THỐNG

 Do  tác  d ng  qua  l i  gi a  các  b   ụ ạ ữ ộ

V TIẾN VÀO THỜI ĐẠI MỚI

 Hi n  nay  tr ệ ướ c  nh ng  thay  đ i  ữ ổ

nghĩ l i v  cách ti p c n truy n  ạ ề ế ậ ề

th ng,  suy  nghĩ  l i  xem  qu n  lý  ố ạ ả

s  phát tri n nh  th  nào   th   ẽ ể ư ế ở ế

k  21.  ỷ

 Tr ng tâm c a vi c suy nghĩ l i  ọ ủ ệ ạ

ng ườ i.

THUY T X VÀ THUY T Y Ế Ế

THUY T X VÀ THUY T Y Ế Ế

Thuy t Xế Thuy t Yế

THUY T X VÀ THUY T YẾ Ế

THUY T X VÀ THUY T YẾ Ế

 Thuy t X “x u” vs. thuy t Y “t t” ?ế ấ ế ố

 Thuy t X: công nhân c  xanhế ổ

vs. thuy t Y: công nhân c  c n và lao ế ổ ồ

THUY T Z Ế

THUY T Z Ế

TRƯỜNG PHÁI QU N TR  HI N Đ IẢ Ị Ệ Ạ

6.1 Lý thuy t Z ế

 Lý  thuy t  Z  đ ế ượ c  m t  giáo  s   ng ộ ư ườ i  M   g c  ỹ ố

Nh t B n là William Ouchi xây d ng trên c  s  áp  ậ ả ự ơ ở

d ng cách qu n lý c a Nh t B n trong các công ty  ụ ả ủ ậ ả

M   Lý  thuy t  ra  đ i  năm  1978,  chú  tr ng  đ n  ỹ ế ờ ọ ế quan h  xã h i và y u t  con ng ệ ộ ế ố ườ i trong t  ch c ổ ứ

 T  t ư ưở ng c a Ouchi trong thuy t Z là đ  cao  ủ ế ề vai  trò t p th ậ ể   trong môt t  ch c ổ ứ

6. TRƯỜNG PHÁI QU N TR  HI N Đ IẢ Ị Ệ Ạ

6.2 Lý thuy t Kaizen ế

• Tác gi  c a lý thuy t Kaizen là Masaaiimai; giúp  ả ủ ế

cho ho t đ ng c a các doanh nghi p thích nghi h n  ạ ộ ủ ệ ơ

v i môi tr ớ ườ ng đ y năng đ ng, và nh t là trong xu  ầ ộ ấ

h ướ ng toàn c u hóa hi n nay  ầ ệ

• Nh ng n i dung ch  y u:ữ ộ ủ ế

 C i ti n t ng b ả ế ừ ướ c.

 Phát huy tinh th n t p th  trong c i ti n m i m t  ầ ậ ể ả ế ọ ặ

trong doanh nghi p  ệ

CÂU HOI ÔN TÂP ̉ ̣

1. S  phát tri n lý lu n qu n lý có th  ự ể ậ ả ể

chia thành m y giai đo n ?ấ ạ

2. N i dung ch  y u c a lý lu n c  đi n ộ ủ ế ủ ậ ổ ể

là gì ? Lý thuy t quan h  con ngế ệ ười đã 

b  sung và phát tri n nh ng y u t  nào ổ ể ữ ế ố

đ i v i lý lu n qu n lý c  đi n.ố ớ ậ ả ổ ể

3. N i dung c a trộ ủ ường phái qu n lý ả

ch c năng có  u đi m gì ?ứ ư ể