Bài giảng Luật hành chính 2 - Chương 2: Quyết định quản lý nhà nước cung cấp cho người học các kiến thức về khái niệm quyết định quản lý nhà nước; các tính chất của quyết định quản lý nhà nước; trình tự xây dựng và ban hành quyết định hành chính,... Mời các bạn cùng tham khảo.
Trang 1CHƯƠNG II QUYẾT ÐỊNH QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC
I KHÁI NIỆM QUYẾT ÐỊNH QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC Trong khoa học pháp lý, quyết định quản lý nhà nước là một khái niệm tồn tại nhiều hình thức khác nhau Ðó có thể là:
- Những hành vi vật chất cụ thể (hành vi hành chính);
- Văn bản hành chính;
- Mệnh lệnh hành chính dưới hình thức nói;
- Kí hiệu hành chính.
3
Vậy, Quy ết định quản lý hành chính nhà nước là
m ột quyết định pháp luật có tính chất dưới luật
được các chủ thể có thẩm quyền hành chính
nhà n ước trong hoạt động của mình tiến hành
theo m ột trình tự, thủ tục, dưới những hình thức
do pháp lu ật quy định nhằm đem lại hiệu quả
nh ất định trong việc quản lý.
4
II CÁC TÍNH CHẤT CỦA QUYẾT ĐỊNH QUẢN
LÝ NHÀ NƯỚC
1 Các tính chất chung của quyết định pháp luật
- Tính ý chí
- Tính quyền lực
- Tính pháp lý
2 Các đặc trưng của quyết định quản lý nhà
nước
- Được các chủ thể có thẩm quyền ban hành
để thực hiện các nhiệm vụ và chức năng quản
lý nhà nước
- Tính dưới luật
III PHÂN LOẠI QUYẾT ÐỊNH HÀNH CHÍNH
1 Căn cứ vào tính chất pháp lý, quyết định quản lý hành chính nhà nước được chia:
+ Quyết định hành chính chủ đạo:
+ Quyết định quy phạm:
+ Quyết định cá biệt
Là loại quyết định chủ yếu được ban hành với mục đích đề ra các chủ trương chính sách quản lý hành chính nhà nước thuộc thẩm quyền của các chủ thể ban hành.
Quyết đinh quy phạm
là văn bản đặt ra các quy tắc xử sự chung
do cơ quan hành chính nhà nước hoặc cán bộ nhà nước có thẩm quyền ban hành theo trình tự thủ tục nhất định.
Là loại quyết định được ban hành trên
cơ sở các quyết định chủ đạo, quyết định quy phạm với mục đích giải quyết các công việc cụ thể được
áp dụng một lần.
Trang 22 Căn cứ vào chủ thể ban hành, quyết định hành chính có thể chia
thành 2 nhóm:
+ Nhóm 01: Cơ quan, cán bộ hành chính nhà nước.
+ Nhóm 02: Các chủ thể khác có thẩm quyền hành chính nhà
nước.
3 Căn cứ vào phạm vi lãnh thổ
Quyết định quản lý hành chính được chia: Quyết định hành
chính có hiệu lực trên phạm vi cả nước và quyết định có hiệu lực
trên từng địa phương; Trừ trường hợp văn bản đó giới hạn phạm
vi áp dụng
Ví dụ: Thông tư số 131/2013/TT-BTC ngày 19 tháng 9 năm 2013
của Bộ tài chính Quy định mức thu, chế độ thu, nộp, quản lý và sử
dụng phí qua phà Đại Ngãi
(thuộc cụm phà Vàm Công)
IV.TRÌNH TỰ XÂY DỰNG VÀ BAN HÀNH QUYẾT ÐỊNH HÀNH CHÍNH
1 Sáng kiến ban hành quyết định;
2 Dự thảo;
3 Trình và thông qua dự thảo;
4 Đưa quyết định đến đối tượng thi hành;
5 Kiểm tra việc thực hiện quyết định.
IV TÍNH HỢP PHÁP VÀ HỢP LÝ CỦA CÁC QUYẾT ÐỊNH
HÀNH CHÍNH
1 Khái niệm về tính hợp pháp, hợp lý
* Tính hợp pháp của quyết định hành chính
Các quyết định hành chính phải có nội dung và mục
đích phù hợp với những quy định của pháp luật, không
được trái với Hiến pháp và luật cũng như các văn bản
quy phạm pháp luật, văn bản chủ đạo của cơ quan nhà
nước cấp trên
+ Tính hợp pháp đặt ra các yêu cầu sau:
- Các quyết định quản lý hành chính phải phù hợp với nội dung và mục đích của văn bản pháp luật cấp trên, tức là không được trái với Hiến pháp và các văn bản mang tính luật (Bộ luật, Luật, Pháp lệnh).
- Phải được ban hành trong phạm vi thẩm quyền nội dung được qui định cho chủ thể mang thẩm quyền hành chính nhà nước.
- Phải được ban hành đúng thẩm quyền hình thức, đảm bảo đúng hình thức và thủ tục do pháp luật qui định.
* Tính hợp lý của quyết định hành chính
Quyết định quản lý hành chính nhà nước được
ban hành phải đảm bảo được lợi ích nhà nước và
nguyện vọng của nhân dân, phải xuất phát từ nhu cầu
khách quan của cuộc sống, phải giải quyết được các
nhiệm vụ hiện tại và có tính dự báo cho tương lai.
Quyết định hành chính nhà nước cần phải đảm bảo các yêu cầu sau:
- Hài hoà giữa lợi ích nhà nước, lợi ích tập thể và cá nhân.
- Phải có tính cụ thể, phù hợp với từng vấn đề, đối tượng thực hiện.
- Ðảm bảo tính hệ thống toàn diện.
- Ngôn ngữ, văn phong phải rõ ràng, dễ hiểu, ngắn gọn, chính xác, không đa nghĩa.
Trang 3* Mối quan hệ giữa tính hợp pháp và hợp lý trong
quyết định hành chính
- Quyết định hành chính chỉ có giá trị pháp lý và
có giá trị áp dụng thực tế khi bảo đảm đủ hai tính
chất nêu trên.
- Nếu tính hợp pháp và hợp lý không đồng nhất
nhau, thì phải ưu tiên xem xét tính hợp pháp.
2 Các hình thức xử lý đối với quyết định hành chính bất hợp pháp hoặc bất hợp lý
* Tạm đình chỉ: Khi có dấu hiệu vi phạm về tính hợp
pháp, hoặc hợp lý của quyết định nhưng chưa có căn cứ
cụ thể để khẳng định rõ chính xác.
* Ðình chỉ hoặc bãi bỏ: Nếu tìm ra những căn cứ chính
xác là quyết định hành chính bất hợp pháp hoặc bất hợp
lý, quyết định hành chính này sẽ bị đình chỉ hoặc bãi bỏ.
Việc đình chỉ hay bãi bỏ một văn bản pháp luật hành chính tuỳ thuộc vào thẩm quyền đình chỉ, bãi bỏ quyết định hành chính của các cơ quan tương ứng.
a Bất hợp pháp.
Có thể rơi vào một trong các trường hợp: tạm đình chỉ,
đình chỉ, bãi bỏ.
Khắc phục hậu quả và bồi thường thiệt hại nếu như:
Có mối liên hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả, trừ
trường hợp xảy ra hoàn toàn do lỗi nạn nhân hay do bất khả
kháng.
Sự tổn hại là có thật, tức là có thể tính ra được giá trị
bằng tiền.
Sự tổn hại phải trực tiếp do quyết định hành chính đó gây
ra.
Truy cứu trách nhiệm người có lỗi: có thể là trách nhiệm
kỷ luật hoặc trách nhiệm hình sự tuỳ trường hợp.
b Bất hợp lý
Có thể rơi vào một trong các trường hợp: tạm đình chỉ, đình chỉ, bãi bỏ.
Khắc phục hậu quả Ðối với các quyết định bất hợp lý trong trường hợp bất khả thi, do không gây ra hậu quả nên không phải khắc phục tình trạng cũ.
Trách nhiệm của chủ thể có lỗi: có thể chịu trách nhiệm dân sự, trách nhiệm kỷ luật nếu tái phạm nhiều
lần, nhưng không chịu trách nhiệm hình sự.
V QUYỀN PHẢN KHÁNG QUYẾT ÐỊNH HÀNH CHÍNH
BẤT HỢP PHÁP, BẤT HỢP LÝ
1 Khiếu nại hành chính *
2 Khiếu kiện hành chính
VI PHÂN BIỆT QUYẾT ÐỊNH HÀNH CHÍNH VỚI MỘT
SỐ QUYẾT ÐỊNH PHÁP LUẬT KHÁC
1 Phân biệt quyết định hành chính với quyết định pháp luật của cơ quan quyền lực NN
- Về thẩm quyền ban hành
- Giá trị pháp lý
2 Phân biệt quyết định hành chính với quyết định của
cơ quan tư pháp
- Chủ thể ban hành
- Tính chất pháp lý
Trang 4Khiếu nại là việc công dân, cơ quan, tổ chức
hoặc cán bộ, công chức theo thủ tục do Luật này
quy định đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có
thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính,
hành vi hành chính của cơ quan hành chính nhà
nước, của người có thẩm quyền trong cơ quan
hành chính nhà nước hoặc quyết định kỷ luật cán
bộ, công chức khi có căn cứ cho rằng quyết định
hoặc hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền,
lợi ích hợp pháp của mình.
20
Các nguyên tắc của khiếu nại hành chính
Các nguyên tắc chung của khiếu nại:
- Pháp chế;
- Dân chủ;
- Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức và lợi ích của nhà nước;
- Bình đẳng trước pháp luật;
- Khách quan;
- Công khai, minh bạch;
- Nhanh chóng, kịp thời;
- Trách nhiệm của cơ quan nhà nước, của cán bộ, công chức, của các tổ chức xã hội trong việc giải quyết và giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo;
21
Các nguyên tắc đặc thù của khiêu nại hành
chính
- Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ
chức và lợi ích nhà nước;
- Đối thoại, hoà giải;