Bài giảng Luật Ngân hàng: Chương 6 - Pháp luật dịch vụ thanh toán qua tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán

Bài giảng Luật Ngân hàng: Chương 6 - Pháp luật về dịch vụ thanh toán qua tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán trình bày các nội dung sau: Khái niệm về dịch vụ thanh toán, quan hệ pháp luật về tài khoản thanh toán, pháp luật về các phương thức thanh toán qua tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán.

Trang 1

CH H ƯƠ ƯƠ NG 6 NG 6 PHÁP LU T V Ậ Ề

Trang 2

A KHÁI NIÊM V D CH V THANH TOÁNKHÁI NIÊM V D CH V THANH TOÁṆ ̣ Ề Ị Ề Ị Ụ Ụ

1 Kha i niêm v ho t đ ng thanh toán ́ ̣ ề ạ ộ

2 Khái ni m v thanh toán qua t ch c cung ng ệ ề ổ ứ ứ

Trang 3

B QUAN H PHÁP LU T V TÀI KHO N QUAN H PHÁP LU T V TÀI KHO N Ệ Ệ Ậ Ậ Ề Ề Ả Ả

Trang 4

1 Thanh toán b ng sécằ

2 Thanh toán b ng y nhi m chi (l nh chi)ằ ủ ệ ệ

3 Thanh toán b ng y nhi m thu (nh thu)ằ ủ ệ ờ

4 Thanh toán b ng th tín d ngằ ư ụ

5 Thanh toán b ng th ngân hàngằ ẻ

C PHÁP LU T V CÁC PHPHÁP LU T V CÁC PHẬ Ậ Ề Ề ƯƠ ƯƠNG TH C NG TH C Ứ Ứ

THANH TOÁN QUA T CH C CUNG Ổ Ứ

NG D CH V THANH TOÁN

ỨNG D CH V THANH TOÁNỊ Ụ

Trang 5

1 Kha i niêm v ho t đ ng thanh toáń ̣ ề ạ ộ

Thu t ng “thanh toán” đậ ữ ược hi u theo hai ểnghĩa:

 Thanh toán là s chi tr và ch m d t nghĩa v tài ự ả ấ ứ ụ

chính c a con n cho ch nủ ợ ủ ợ

 Thanh toán là s chi tr , ự ả thông qua nghi p v thu ệ ụ

chi do các t ch c cung ng d ch v thanh toán ổ ứ ứ ị ụ

th c hi nự ệ , theo yêu c u c a ch tài kho n.ầ ủ ủ ả

Trang 6

N i dung “ộ d ch v thanh toán ị ụ ” theo Lu t Các ậ

Trang 7

2 Kha i niêm v thanh toán qua t ch c cung ́ ̣ ề ổ ứ

ng d ch v thanh toán

ứ ị ụ

Thanh toán b ng ti n m tằ ề ặ

Trang 8

L u ý: ư Các tr ườ ng h p b t bu c ph i s ợ ắ ộ ả ử

d ng ph ụ ươ ng th c thanh toán không b ng ứ ằ

ti n m t ề ặ

Đ i v i các giao d ch ch ng khoánố ớ ị ứ

Đ i v i các giao d ch tài chính c a doanh ố ớ ị ủnghi p (góp v n, mua bán, chuy n nhệ ố ể ượng

ph n v n góp; vay và cho vay) ầ ố

Trang 9

Thanh toán không dùng ti n m tề ặ

D ch v thanh toán không dùng ti n m t bao ị ụ ề ặ

g m (a) d ch v thanh toán qua tài kho n thanh ồ ị ụ ảtoán và (b) m t s d ch v thanh toán không qua ộ ố ị ụtài kho n thanh toán c a khách hàng. ả ủ

Trang 10

A KHÁI QUA T VÊ HOAT ĐÔNG NGÂN HA NG KHÁI QUA T VÊ HOAT ĐÔNG NGÂN HA NG ́ ́ ̀ ̀ ̣ ̣ ̣ ̣ ̀ ̀

được th c hi n qua trung gian thanh toán.ự ệ

Ngườ ử ụi s d ng d ch v thanh toán ph i có ị ụ ảtài kho n t i t ch c cung ng d ch v thanh ả ạ ổ ứ ứ ị ụtoán

được th c hi n v i s h tr c a các ch ng ự ệ ớ ự ỗ ợ ủ ứ

t thanh toán. ừ

Trang 11

3 Ý nghĩa, vai trò c a thanh toán qua các t ủ ổ

ch c cung ng d ch v thanh toánứ ứ ị ụ

Đ i v i ngố ớ ười được cung c p d ch v thanh ấ ị ụtoán qua các t ch c cung ng d ch v thanh ổ ứ ứ ị ụtoán:

Gi m chi phí (ki m, đ m, c t gi , b o qu n, ả ể ế ấ ữ ả ả

v n chuy n ti n m t);ậ ể ề ặ

Có đ an toàn cao (tránh độ ược các r i ro liên ủquan đ n ti n gi , cế ề ả ướp gi t hay tr m c p ậ ộ ắtrong quá trình v n chuy n và c t gi ti n ậ ể ấ ữ ề

m t);ặ

Thu n ti n trong vi c thanh toán m i lúc, ậ ệ ệ ở ọ

m i n i.ọ ơ

Trang 12

Đ i v i t ch c cung ng d ch v thanh toán: ố ớ ổ ứ ứ ị ụ

T ch c này có th s d ng s ti n mà khách ổ ứ ể ử ụ ố ềhàng g i nh m ph c v cho các ho t đ ng ử ằ ụ ụ ạ ộkinh doanh c a mình, tăng t c đ quay c a v n ủ ố ộ ủ ố

ti n t ề ệ

Trang 13

Đ i v i nhà nố ớ ước:

Gi m lả ượng ti n m t trong l u thông, gi m ề ặ ư ảchi phí in đúc, thu h i và thay th ti n h h ng;ồ ế ề ư ỏ

Trang 14

4 Quy đ nh pháp lu t d ch v thanh toán qua ị ậ ị ụ

t ch c cung ng d ch v thanh toánổ ứ ứ ị ụ

Pháp lu t v d ch v thanh toán qua t ch c ậ ề ị ụ ổ ứcung ng d ch v thanh toán là t ng h p các ứ ị ụ ổ ợquy ph m pháp lu t do Nhà nạ ậ ước ban hành

ho c th a nh n, đi u ch nh các quan h xã h i ặ ừ ậ ề ỉ ệ ộphát sinh trong quá trình cung c p d ch v thanh ấ ị ụtoán

Trang 15

Các nhóm quy ph m pháp lu t:ạ ậ

Các quy ph m pháp lu t quy đ nh v t cách ạ ậ ị ề ưcác ch th tham gia ho t đ ng thanh toán cũng ủ ể ạ ộ

nh quy n và nghĩa v c a các bên.ư ề ụ ủ

• T ch c cung ng d ch v thanh toán không ổ ứ ứ ị ụ

b ng ti n m tằ ề ặ

• T ch c cung ng d ch v trung gian thanh toánổ ứ ứ ị ụ

• Ng i s d ng d ch v thanh toán.ườ ử ụ ị ụ

Các quy ph m pháp lu t quy đ nh v l nh ạ ậ ị ề ệthanh toán, ch ng t thanh toán, phứ ừ ương th c ứ

và phương ti n thanh toáng cũng nh quá trình ệ ưthanh toán

Trang 16

B QUAN H PHÁP LU T V TÀI KHO N QUAN H PHÁP LU T V TÀI KHO N Ệ Ệ Ậ Ậ Ề Ề Ả Ả

THANH TOÁN

1 Kha i niêm v tài kho n thanh toáń ̣ ề ả

Tài kho n (tr ả ươ ng m c) ụ là m t b ng kê theo tên ộ ả

ch tài kho n, v i m t mã s nh t đ nh do t ủ ả ớ ộ ố ấ ị ổ

ch c cung ng d ch v thanh toán quy đ nh dành ứ ứ ị ụ ịcho khách hàng đó; trong đó, kê khai nh ng ữkho n n () và có (+) c a khách hàng, ph n ánh ả ợ ủ ả

tương quan tình hình tài chính gi a khách hàng ữ

v i t ch c cung ng d ch v thanh toán.ớ ổ ứ ứ ị ụ

Tài kho n thanh toán ả

Trang 18

B QUAN H PHÁP LU T V TÀI KHO N THANH QUAN H PHÁP LU T V TÀI KHO N THANH Ệ Ệ Ậ Ậ Ề Ề Ả Ả

l p quy n và nghĩa v gi a (i) t ch c cung ng ậ ề ụ ữ ổ ứ ứ

d ch v thanh toán và (ii) ngị ụ ườ ử ụi s d ng d ch v ị ụthanh toán (khách hàng)

 T ch c cung ng d ch v thanh toán không ổ ứ ứ ị ụ

dùng ti n m t g m: (i) NHNNVN; (ii) Ngân ề ặ ồhàng; (iii) Chi nhánh ngân hàng nước ngoài; (iv)

Qu tín d ng nhân dân; và (v) T ch c tài chính ỹ ụ ổ ứ

vi mô

Trang 19

TOÁN

Ngườ ử ụi s d ng d ch v thanh toán (Ch tài ị ụ ủkho n thanh toán/khách hàng) là ngả ườ ứi đ ng tên m tài kho n. ở ả

• Đ i v i tài kho n c a cá nhân: ch tài kho n ố ớ ả ủ ủ ả

là cá nhân đ ng tên m tài kho n.ứ ở ả

• Đ i v i tài kho n c a t ch c: ch tài kho n ố ớ ả ủ ổ ứ ủ ả

là người đ i di n theo pháp lu t ho c đ i ạ ệ ậ ặ ạ

di n theo y quy n c a t ch c m tài ệ ủ ề ủ ổ ứ ởkho n.ả

Trang 20

Trang 21

THANH TOÁN QUA T CH C CUNG NG Ổ Ứ Ứ

D CH V THANH TOÁNỊ Ụ

1 Thanh toán b ng Séc (Cheque)ằ

Khái ni m: ệ

Séc (Chi phi u) là gi y t có giá do ế ấ ờ ng ườ i ký phát

l p, ra l nh cho ậ ệ ng ườ ị i b ký phát (ngân hàng ho c ặ

t ch c cung ng d ch v thanh toán đổ ứ ứ ị ụ ược phép

c a Ngân hàng Nhà nủ ước Vi t Nam) trích m t s ệ ộ ố

ti n nh t đ nh t tài kho n c a mình đ thanh ề ấ ị ừ ả ủ ể

toán cho ng ườ i th h ụ ưở ng

Trang 22

Tính b t bu c tr ti n c a séc (Đi u 60 c a ắ ộ ả ề ủ ề ủ

Lu t Các công c chuy n nhậ ụ ể ượng)

Tính l u thông c a séc (Đi u 66 c a Lu t Các ư ủ ề ủ ậcông c chuy n nhụ ể ượng)

Trang 23

SÉC

Trang 26

Quy trình phát hành, xu t trình và thanh toán sécấ

Quy trình phát hành séc

Trang 27

Xu t trình séc (ấ Đi u 69 c a Lu t Công c ề ủ ậ ụ

chuy n nhể ượng 2005)

• Th i h n xu t trình yêu c u thanh toán séc: ba ờ ạ ấ ầ

mươi (30) ngày, k t ngày ký phát.ể ừ

• Trong th i h n xu t trình yêu c u thanh toán, ờ ạ ấ ầséc ph i đả ược xu t trình đ thanh toán t i đ a ấ ể ạ ị

đi m thanh toán ho c t i Trung tâm thanh toán ể ặ ạ

bù tr séc n u đừ ế ược thanh toán qua Trung tâm này

Trang 28

 Thanh toán séc ( Đi u 71 c a Lu t Công c chuy n ề ủ ậ ụ ể

nhượng 2005 )

• Nghĩa v thanh toán c a ng ụ ủ ườ ị i b ký phát

Khi séc đ ượ c xu t trình đ thanh toán ấ ể theo th i h n ờ ạ và

đ a đi m xu t trình ị ể ấ thì ng ườ ị i b ký phát có trách nhi m ệ thanh toán trong ngày xu t trình ho c ngày làm vi c ấ ặ ệ

ti p theo ế n u ế ng ườ i ký phát có đ ti n trên tài kho n ủ ề ả

đ thanh toán ể

Ng ườ ị i b ký phát không tuân th quy đ nh trên ph i b i ủ ị ả ồ

th ườ ng thi t h i cho ệ ạ ng ườ i th h ụ ưở ng [t i đa b ng ố ằ

ti n lãi c a s ti n ghi trên séc ề ủ ố ề tính t ngày séc đ ừ ượ c

xu t trình đ thanh toán ấ ể theo m c lãi su t ph t ch m ứ ấ ạ ậ

tr séc ả do Ngân hàng Nhà n ướ c Vi t Nam quy đ nh áp ệ ị

d ng t i th i đi m xu t trình séc] ụ ạ ờ ể ấ

Trang 29

Trang 30

th h ụ ưở ng trong ph m vi kho n ti n mà ạ ả ề ng ườ i ký phát

hi n có và đ ệ ượ ử ụ c s d ng đ thanh toán séc ể

• Tr ườ ng h p séc đ ợ ượ c xu t trình đ thanh toán sau khi ấ ể

ng ườ i ký phát b tuyên b phá s n, gi i th , ch t, m t ị ố ả ả ể ế ấ tích ho c m t năng l c hành vi dân s ặ ấ ự ự thì séc v n có ẫ

hi u l c thanh toán ệ ự

Trang 31

 Đình ch thanh toán séc ( ỉ Đi u 73 c a Lu t Công c ề ủ ậ ụ

chuy n nhể ượng 2005 )

• Ng ườ i ký phát có quy n yêu c u đình ch thanh toán séc ề ầ ỉ

mà mình đã ký phát b ng vi c ằ ệ thông báo b ng văn b n ằ ả

cho ng ườ ị i b ký phát yêu c u đình ch thanh toán séc khi ầ ỉ séc này đ ượ c xu t trình yêu c u thanh toán. ấ ầ

• Thông báo đình ch thanh toán ch có hi u l c sau th i ỉ ỉ ệ ự ờ

h n quy đ nh t i Đi u 69.1 c a Lu t Các công c ạ ị ạ ề ủ ậ ụ chuy n nh ể ượ ng [Th i h n xu t trình yêu c u thanh ờ ạ ấ ầ toán séc]

• Ng ườ i ký phát có nghĩa v thanh toán s ti n ghi trên ụ ố ề

séc sau khi séc b ịng ườ ị i b ký phát t ch i thanh toán ừ ố theo thông báo đình ch thanh toán c a mình ỉ ủ

Trang 32

nh ượ ng [Th i h n th c hi n thanh toán] ờ ạ ự ệ , ng ườ i th ụ

h ưở ch a nh n đ ng ư ậ ượ c đ s ti n ghi trên séc ủ ố ề

• Khi t ch i thanh toán séc, ừ ố ng ườ ị i b ký phát/Trung tâm thanh toán bù tr séc ừ ph i l p ả ậ gi y xác nh n t ch i ấ ậ ừ ố thanh toán , ghi rõ s séc, s ti n t ch i, lý do t ch i, ố ố ề ừ ố ừ ố ngày tháng xu t trình, tên, đ a ch c a ng ấ ị ỉ ủ ườ i ký phát

séc, ký tên và giao cho ng ườ i xu t trình séc ấ .

 Truy đòi séc do không đ ượ c thanh toán

(Đi u 48 đ n Đi u 52 c a Lu t Các công c chuy n ề ế ề ủ ậ ụ ể

nh ượ ng 2005).

Trang 33

Tình hu ngố

Ngày 15/03/2012, ông A ký phát hành séc tr giá 200 ị

tri u Vi t Nam Đ ng đ tr ti n mua hàng cho ệ ệ ồ ể ả ề

người bán là ông B. Ngày 30/03/2012, do c n ti n ầ ề

s a nhà nên ông B ký h u chuy n nhử ậ ể ượng séc cho

doanh ngi p C chuyên kinh doanh v t li u xây ệ ậ ệ

d ng.ự

Ngày 20/04/2012, doanh nghi p C đem t séc nói trên ệ ờ

ỏ

L

i u r ng lý do mà Ngân hàng TMCP X đ a ra là ệ ằ ư

đúng hay sai? T i sao?ạ

Trang 34

Tình ti t b sung 1:ế ổ

G

a s ngày 10/04/2012, doanh nghi p C đem t séc

nói trên t i Ngân hàng TMCP X đ yêu c u thanh ớ ể ầ

toán, nh ng b Ngân hàng TMCP X t ch i v i ly ư ị ừ ố ớ

do ti n trong tài kho n c a ông A không đ đ ề ả ủ ủ ể

thanh toán

Hi:

gì đ b o v quy n l i cho cu mình?ể ả ệ ề ợ ả

Trang 35

Tình ti t b sung 2:ế ổ

toán thì Ngân hàng TMCP X t ch i v i ly do đã có ừ ố ớ

yêu c u đình ch thanh toán séc t ngầ ỉ ừ ười ký phát

séc

Hi:

ỏ

V

i c Ngân hàng TMCP X t ch i thanh toán séc là ệ ừ ố

đúng hay sai? T i sao?ạ

Trang 36

Bên th hụ ưởng có th là bên tr ti n.ể ả ề

Trang 37

Trang 38

Y NHI M CHI

ỦY NHI M CHIỆ

Ủ Ệ

Trang 39

Quy trình thanh toán b ng y nhi m chiằ ủ ệ

Trang 40

L A Đ O TRONG Y NHI M CHIỪ Ả Ủ Ệ

Tình hu ng: y nhi m chi “th t” – ti n oố Ủ ệ ậ ề ả

Công ty TNHH LHL do ông D làm giám đ cố , mua hàng

c a ông Bủ Hai bên cùng nhau vào NHTMCP X (n i ơ

Công ty LHL m tài kho n ti n g iở ả ề ử ). Trướ ực s ch ng ứ

ki n c a ông B, ông D vi t gi y n p 250 tri u đ ng ế ủ ế ấ ộ ệ ồ

ti n m t vào tài kho n công ty mình và đ a kèm m t ề ặ ả ư ộ

y nhi m chi chuy n tr cho ông B

tri u đ ngệ ồ Giao d ch viên nh n đ ti n và ký tr liên ị ậ ủ ề ả

2 gi y n p ti n và y nhi m chi cho ông D. Ông D ấ ộ ề ủ ệ

đ a l i ch ng t đó cho ông B và sau đó ông B giao ư ạ ứ ừ

s hàng hóa tr giá 250 tri u đ ng.ố ị ệ ồ

Trang 41

S

au khi gi i quy t h t lả ế ế ượng khách đang ch trờ ước

qu y c a mình, giao d ch viên c a ầ ủ ị ủ NHTMCP X m i ớ

b t đ u làm các ch ng t chuy n ti n và phát hi n s ắ ầ ứ ừ ể ề ệ ố

d trên tài kho n ư ả c a công ty TNHH LHL ủ không đ ủ

250 tri u đ ng n u tính c phí chuy n ti n. Khi giao ệ ồ ế ả ể ề

d ch viên g i, ông D b o s đem thêm ti n đ n n p ị ọ ả ẽ ề ế ộ

vào cho đ đ chuy n đi. Do quá nhi u vi c nên giao ủ ể ể ề ệ

d ch viên cũng quên món ti n này. Ngay sau đó ông D ị ề

đ n qu y giao d ch khác c a ế ầ ị ủ NHTMCP X rút h t 250 ế

tri u đ ng.ệ ồ

Trang 42

N

hi u ngày sau, ông B v n không th y ti n v trên tài ề ẫ ấ ề ề

kho n c a mình nên c m liên 2 đ n ả ủ ầ ế NHTMCP X

khi u n i v vi c m i v l Liên l c tìm ông D thì ế ạ ụ ệ ớ ỡ ở ạ

được bi t ông D đã sang Campuchia đánh b c và b ế ạ ị

c m gi vì n n n. ầ ữ ợ ầ

E

ng i r c r i, nh hạ ắ ố ả ưởng không t t mà ch a ch c thu ố ư ắ

h i đồ ược ti n t ông D, ề ừ NHTMCP X x lý b ng cách ử ằ

b t giao d ch viên nh n n vay 250 tri u đ ng tr cho ắ ị ậ ợ ệ ồ ả

ông B. Đ n nay ông D. v n ch a hoàn tr món ti n ế ẫ ư ả ề

trên cho ngân hàng X

Định dạng
Số trang	53
Dung lượng	1,75 MB