Bài viết Quyền của phụ nữ theo công ước quốc tế CEDAW và pháp luật Việt Nam trình bày và phân tích về quyền của phụ nữ theo công ước quốc tế CEDAW và pháp luật Việt Nam,... Mời các bạn cùng tham khảo.
Trang 1lao ăöơng quan troơng goâp phíìn phaât triïín kinh
tïị - xaô höơi, thuâc ăííy sûơ tiïịn böơ cuêa xaô höơi
Traêi qua hađng trùm nùm tranh ăíịu, ngađy nay, quýìn
cuêa phuơ nûô ăaô ặúơc thûđa nhíơn vađ trín troơng trïn
phaơm vi thïị giúâi. Nhiïìu vùn kiïơn vađ vùn baên phaâp
luíơt quöịc tïị ăaô xaâc ắnh, ăïì cao quýìn cuêa phuơ nûô,
coi ăoâ nhû lađ möơt traâch nhiïơm cuêa vùn minh thïị
giúâi. Viïơc quy ắnh quýìn cuêa phuơ nûô trong phaâp
luíơt lađ sûơ ghi nhíơn vïì mùơt phaâp lyâ ăöịi vúâi vai trođ
cuêa nûô giúâi trong xaô höơi, ăíy lađ bûúâc tiïịn trong sûơ
nghiïơp giaêi phoâng con ngûúđi noâi chung vađ giaêi phoâng
phuơ nûô noâi riïng
Trïn phaơm vi thïị giúâi, ngađy 18/12/1979 Ăaơi höơi
ăöìng Liïn Húơp Quöịc ăaô thöng qua “Cöng ûúâc
CEDAW”, cođn ặúơc goơi lađ “Cöng ûúâc vïì Phuơ nûô”
hay “Ăiïìu ûúâc quöịc tïị vïì quýìn phuơ nûô”. Cöng ûúâc
bao göìm lúđi múê ăíìu vađ 30 ăiïìu khoaên thûơc sûơ coâ
hiïơu lûơc tûđ ngađy 03/9/1981. Ăïịn nay trïn thïị giúâi
ăaô coâ 186 nûúâc lađ quöịc gia thađnh viïn cuêa Cöng
ûúâc nađy
CEDAW lađ cöng ûúâc quöịc tïị ăíìu tiïn vïì quýìn
phuơ nûô khöng chó vïì khña caơnh dín sûơ vađ chñnh trõ
mađ cođn vïì kinh tïị, xaô höơi, vùn hoâa vađ gia ằnh
CEDAW chó ra nhûông aênh hûúêng cuêa vùn hoâa vađ
truýìn thöịng lađm giúâi haơn quýìn cuêa ngûúđi phuơ nûô
vađ gíy khoâ khùn cho caâc nhađ chûâc traâch trong viïơc
thay ăöíi caâc thađnh kiïịn, khuön pheâp, phong tuơc, tíơp
quaân phín biïơt ăöịi xûê chöịng laơi phuơ nûô. Caâc quýìn
cuêa phuơ nûô trong CEDAW ặúơc thïí hiïơn:
Quýìn ặúơc giaâo duơc (Ăiïìu 10, 14): nam nûô
ặúơc taơo ăiïìu kiïơn nhû nhau trong nghïì nghiïơp vađ
hûúâng nghiïơp, tham gia hoơc tíơp vađ ăaơt ặúơc bùìng
cíịp úê caâc cú súê giaâo duơc thuöơc caâc loaơi hònh khaâc
nhau úê vuđng nöng thön cuông nhû thađnh thõ. Ăûúơc
hûúêng caâc loaơi hònh ăađo taơo, giaâo duơc chñnh quy vađ
khöng chñnh quy, göìm caâc loaơi hònh liïn quan túâi
viïơc daơy chûô
Quýìn ặúơc hûúêng caâc dõch vuơ chùm soâc sûâc
khoêe ăíìy ăuê, bao göìm caê dõch vuơ kïị hoaơch hoâa gia ằnh (Ăiïìu 11, 12, 14) : quýìn ặúơc hûúêng baêo hiïím
xaô höơi, ăùơc biïơt trong caâc trûúđng húơp vïì hûu thíịt nghiïơp, ăau öịm tađn tíơt, tuöíi giađ vađ caâc tònh traơng míịt khaê nùng lao ăöơng khaâc cuông nhû quýìn ặúơc nghó pheâp coâ hûúêng lûúng; quýìn ặúơc baêo vïơ sûâc khoêe vađ ăaêm baêo an toađn lao ăöơng, kïí caê baêo vïơ chûâc nùng sinh saên
Quýìn ặúơc vay tiïìn ngín hađng vađ tham gia caâc hònh thûâc tñn duơng khaâc (Ăiïìu 13, 14): ặúơc tiïịp cíơn
caâc loaơi hònh tñn duơng vađ vöịn vay dađnh cho nöng nghiïơp, caâc cú höơi thõ trûúđng, cöng nghïơ phuđ húơp
Quýìn ặúơc tham gia vađo caâc hoaơt ăöơng giaêi trñ, thïí thao vađ caâc mùơt cuêa ăúđi söịng vùn hoâa (Ăiïìu 10,
13, 14) : quýìn ặúơc tham gia caâc hoaơt ăöơng giaêi trñ,
thïí thao vađ moơi mùơt cuêa ăúđi söịng vùn hoâa; tham gia moơi hoaơt ăöơng cuêa cöơng ăöìng; nam nûô ặúơc taơo cú höơi nhû nhau ăïí tham gia vađo caâc hoaơt ăöơng thïí duơc thïí thao
Quýìn ặúơc quýịt ắnh söị con vađ khoaêng caâch giûôa caâc con (Ăiïìu 16): nam nûô coâ quýìn tûơ do vađ
traâch nhiïơm nhû nhau khi quýịt ắnh vïì söị con, khoaêng caâch giûôa caâc líìn sinh
Quýìn ặúơc chia seê nghôa vuơ lađm cha meơ ( Ăiïìu
16): nam nûô coâ quýìn vađ traâch nhiïơm nhû nhau vúâi vai trođ lađm cha meơ trong moơi víịn ăïì liïn quan túâi con caâi, bíịt kïí tònh traơng hön nhín nhû thïị nađo
Trong moơi trûúđng húơp, lúơi ñch cuêa con caâi lađ ăiïìu quan troơng nhíịt
Quýìn ặúơc hûúêng caâc cú höơi lađm viïơc nhû nhau cuông nhû nhûông phuâc lúơi xaô höơi vađ Quýìn ặúơc thuđ lao nhû nhau trïn cú súê thađnh quaê lađm viïơc (Ăiïìu
11, 14): trïn cú súê bònh ăùỉng, phuơ nûô vađ nam giúâi coâ quýìn hûúêng caâc cú höơi coâ viïơc lađm nhû nhau, bao göìm caê viïơc aâp duơng nhûông tiïu chuíín nhû nhau khi tuýín duơng lao ăöơng; quýìn ặúơc hûúêng thuđ lao nhû nhau, göìm caê phuâc lúơi, ặúơc ăöịi xûê
QUÝÌN CUÊA PHUƠ NÛÔ THEO CÖNG ÛÚÂC QUÖỊC TÏỊ CEDAW
VAĐ PHAÂP LUÍƠ T VIÏƠT NAM
ThS BUĐI THÕ BÑCH THUÍƠN*
* Trûúđng Ăaơi hoơc Cöng ăoađn
Trang 2cuông nhû ặúơc ăöịi xûê nhû nhau trong viïơc ăaânh
giaâ chíịt lûúơng cöng viïơc
Quýìn ặúơc baêo vïơ trûúâc moơi hònh thûâc baơo lûơc
vïì thïí chíịt, tònh duơc, caêm xuâc, tinh thíìn vađ kinh
tïị (Ăiïìu 6): caâc quöịc gia thađnh viïn phaêi aâp duơng tíịt
caê caâc biïơn phaâp thñch húơp, kïí caê biïơn phaâp phaâp
luíơt ăïí loaơi boê moơi hònh thûâc buön baân phuơ nûô vađ
boâc löơt phuơ nûô lađm nghïì maơi dím
Quýìn ặúơc tham gia bíìu cûê, ûâng cûê vađ tham
gia nhûông chûâc vuơ trong böơ maây nhađ nûúâc (Ăiïìu
7): ặúơc tham gia boê phiïịu trong moơi cuöơc bíìu cûê
vađ trûng cíìu dín yâ, ặúơc quýìn ûâng cûê vađo tíịt caê
caâc cú quan dín cûê; ặúơc tham gia xíy dûơng vađ
thûơc hiïơn caâc chñnh saâch cuêa Chñnh phuê, tham gia
caâc chûâc vuơ cuêa Nhađ nûúâc vađ thûơc hiïơn moơi chûâc
nùng cöơng ăöìng úê tíịt caê caâc cíịp chñnh quýìn;
tham gia vađo caâc töí chûâc vađ hiïơp höơi phi chñnh
phuê liïn quan ăïịn ăúđi söịng cöơng ăöìng vađ chñnh trõ
cuêa ăíịt nûúâc
Quýìn ặúơc ăaơi diïơn chñnh phuê cuêa hoơ úê cíịp
quöịc tïị (Ăiïìu 8): phuơ nûô coâ cú höơi ăaơi diïơn cho Chñnh
phuê trïn diïîn ăađn quöịc tïị vađ tham gia cöng viïơc cuêa
caâc töí chûâc quöịc tïị
Quýìn ặúơc nhíơp, thay ăöíi hay giûô nguýn quöịc
tõch (Ăiïìu 9): caâc nûúâc phaêi ăùơc biïơt ăaêm baêo lađ viïơc
kïịt hön vúâi ngûúđi nûúâc ngoađi, hay sûơ thay ăöíi quöịc
tõch cuêa ngûúđi chöìng trong thúđi gian hön nhín seô
khöng mùơc nhiïn lađm thay ăöíi quöịc tõch cuêa ngûúđi
vúơ, biïịn ngûúđi vúơ thađnh ngûúđi khöng coâ quöịc tõch
hay eâp buöơc ngûúđi vúơ phaêi líịy quöịc tõch cuêa ngûúđi
chöìng; phuơ nûô coâ quýìn bònh ăùỉng vúâi nam giúâi trong
víịn ăïì quöịc tõch con caâi
Nhû víơy, muơc ăñch cuêa CEDAW lađ mang laơi quýìn
bònh ăùỉng thûơc sûơ cho ngûúđi phuơ nûô. Nghôa lađ caâc
chñnh quýìn phaêi mang laơi nhûông kïịt quaê thûơc tïị
chûâ khöng phaêi chó mang tñnh lyâ thuýịt. CEDAW
ngùn chùơn caâc hađnh vi vađ chñnh saâch gíy bíịt lúơi cho
phuơ nûô trïn moơi phûúng diïơn. CEDAW buöơc caâc
quöịc gia thađnh viïn khöng chó ngùn chùơn nhûông xím
phaơm quýìn phuơ nûô búêi caâc cú quan nhađ nûúâc mađ
cođn búêi caâc töí chûâc vađ caâ nhín khaâc
Cöng ûúâc CEDAW ặúơc ăaânh giaâ lađ vùn baên phaâp
lyâ quöịc tïị ăíìu tiïn khùỉng ắnh nguýn tùưc khöng
chíịp nhíơn sûơ phín biïơt ăöịi xûê dûơa trïn cú súê giúâi
tñnh tûúng ăöịi triïơt ăïí, Cöng ûúâc CEDAW coâ yâ nghôa
thûơc tiïîn síu sùưc vađ lađ cú súê phaâp lñ quan troơng
trong quaâ trònh ăíịu tranh giaêi phoâng phuơ nûô vađ thûơc
hiïơn quýìn bònh ăùỉng cuêa phuơ nûô úê caâc quöịc gia
trïn thïị giúâi. Ngađy 17/02/1982, Viïơt Nam chñnh thûâc phï chuíín Cöng ûúâc CEDAW. Viïơc phï chuíín vađ trúê thađnh thađnh viïn chñnh thûâc cuêa Cöng ûúâc CEDAW coâ yâ nghôa ríịt quan troơng ăöịi vúâi viïơc phaât triïín phaâp luíơt vïì quýìn con ngûúđi, ăöịi vúâi viïơc taơo dûơng hađnh lang phaâp lñ quan troơng cho viïơc baêo ăaêm caâc quýìn bònh ăùỉng cuêa phuơ nûô, ăöìng thúđi lađ ýịu töị quöịc tïị thuâc ăííy viïơc xíy dûơng cú chïị quöịc gia vïì baêo vïơ, phaât triïín caâc quýìn cuêa phuơ nûô, goâp phíìn xíy dûơng vađ thûơc hiïơn chiïịn lûúơc quöịc gia vïì phaât triïín phuơ nûô taơi Viïơt Nam
Ngay tûđ khi múâi ra ăúđi nùm 1930, Ăaêng Cöơng
saên Viïơt Nam ăaô coi “nam, nûô bònh quýìn” lađ möơt
trong nhûông nhiïơm vuơ cöịt ýịu cuêa caâch maơng Viïơt Nam. Tuy nhiïn, quýìn cuêa ngûúđi phuơ nûô thûơc sûơ ặúơc ăïì cíơp ăïịn tûđ khi nhín dín ta giađnh ặúơc ăöơc líơp tûđ tay thûơc dín, phong kiïịn nùm 1945
Theo ăoâ, nhûông vùn baên phaâp luíơt ăíìu tiïn vïì quýìn cöng dín, trong ăoâ coâ quýìn cuêa phuơ nûô ặúơc ban hađnh
Hiïịn phaâp nùm 1946 : Hiïịn phaâp ăíìu tiïn cuêa
nûúâc Viïơt Nam dín chuê cöơng hođa chñnh thûâc ặúơc ban hađnh, quýìn bònh ăùỉng giûôa nam vađ nûô ặúơc cöng nhíơn. Cuơ thïí, Ăiïìu 9 Hiïịn phaâp nùm 1946 khùỉng ắnh: “Ăađn bađ ngang quýìn ăađn öng vïì moơi phûúng diïơn”. Khi quýìn nam nûô bònh ăùỉng ặúơc cöng böị vađ thûđa nhíơn, coâ ngûúđi líìm tûúêng rùìng viïơc giaêi phoâng phuơ nûô nhû víơy ăaô ặúơc giaêi quýịt, do ăoâ thi hađnh luíơt phaâp coâ thïí lađ dïî dađng, thuíơn lúơi. Tuy nhiïn, Chuê tõch Höì Chñ Minh ăaô khùỉng ắnh, con ặúđng ăíịu tranh ăïí thûơc hiïơn quýìn bònh ăùỉng thíơt sûơ cho phuơ nûô ríịt khoâ khùn vađ líu dađi, vò thín phíơn phuơ nûô chõu sûơ chi phöịi nùơng nïì cuêa chïị ăöơ cuô vađ phong tuơc, tíơp quaân ngûúđi Viïơt. Muöịn giaêi phoâng ngûúđi phuơ nûô khöng chó thûơc hiïơn möơt sûơ phín cöng múâi, bònh ăùỉng giûôa vúơ vađ chöìng trong nhûông cöng viïơc gia ằnh, mađ caâi cùn baên lađ phaêi coâ sûơ phín cöng, sùưp xïịp laơi lao ăöơng cuêa toađn xaô höơi, ặa phuơ nûô tham gia vađo nhiïìu ngađnh nghïì nhû nam giúâi
Cíìn töí chûâc laơi ăúđi söịng cöng nöng cuông nhû sinh hoaơt gia ằnh ăïí phuơ nûô giaêm nheơ cöng viïơc bïịp nuâc, chùm lo con caâi, coâ ăiïìu kiïơn tham gia saên xuíịt, hoơc tíơp níng cao trònh ăöơ moơi mùơt. Tûđ ăoâ, chõ em múâi coâ ăuê khaê nùng lađm nhiïìu cöng viïơc chuýn mön vađ ăaêm nhiïơm ặúơc nhûông chûâc vuơ cöng taâc ngang hađng vúâi nam giúâi. Coâ thïí noâi, quy ắnh cuêa Hiïịn phaâp nùm 1946 coâ yâ nghôa ríịt lúân trong böịi caênh nûúâc Viïơt Nam dín chuê cöơng hođa vûđa múâi ặúơc thađnh líơp, goâp phíìn phaâ tan xiïìng xñch tû tûúêng “troơng
Trang 3ắa nûêa phong kiïịn
Hiïịn phaâp nùm 1959 : Ăiïìu 24 quy ắnh: “Phuơ nûô
nûúâc Viïơt Nam dín chuê cöơng hođa coâ quýìn bònh
ăùỉng vúâi nam giúâi vïì caâc mùơt sinh hoaơt chñnh trõ,
kinh tïị, vùn hoâa, xaô höơi vađ gia ằnh”. Nhû víơy so vúâi
Hiïịn phaâp nùm 1946, Hiïịn phaâp nùm 1959 ăaô cuơ
thïí hoâa hún caâc lônh vûơc mađ ngûúđi phuơ nûô ặúơc
quýìn bònh ăùỉng vúâi nam giúâi
Hiïịn phaâp nùm 1980: Khaâc vúâi hai baên Hiïịn phaâp
nùm 1946 vađ nùm 1959, trong Hiïịn phaâp nùm 1980,
quýìn cuêa phuơ nûô vûđa ặúơc löìng vađo caâc quýìn cú
baên cuêa cöng dín, vûđa ặúơc quy ắnh riïng nhùìm
taơo ra nhûông ăiïím nhíịn quan troơng vađ ặúơc khùỉng
ắnh úê tíìm cao hún, cuơ thïí hún. Líìn ăíìu tiïn, Hiïịn
phaâp xaâc ắnh: “Cöng dín khöng phín biïơt dín töơc,
nam nûô, thađnh phíìn xaô höơi, tñn ngûúông tön giaâo,
trònh ăöơ vùn hoaâ, nghïì nghiïơp, thúđi haơn cû truâ, tûđ 18
tuöíi trúê lïn ăïìu coâ quýìn bíìu cûê vađ tûđ 21 tuöíi trúê lïn
ăïìu coâ thïí ặúơc bíìu vađo Quöịc höơi, Höơi ăöìng nhín
dín caâc cíịp” (Ăiïìu 57)
Bïn caơnh ăoâ, baên Hiïịn phaâp nađy cuông quy ắnh
ăaêm baêo sûơ bònh ăùỉng giûôa nam vađ nûô trong lônh vûơc
lao ăöơng, hön nhín vađ gia ằnh, cuơ thïí: “Cöng dín nûô
vađ nam coâ quýìn ngang nhau vïì moơi mùơt chñnh trõ,
kinh tïị, xaô höơi vađ gia ằnh. Nghiïm cíịm moơi hađnh vi
phín biïơt ăöịi xûê vúâi phuơ nûô, xuâc phaơm nhín phíím
phuơ nûô. Lao ăöơng nûô vađ nam viïơc lađm nhû nhau thò
tiïìn lûúng ngang nhau. Lao ăöơng nûô coâ quýìn hûúêng
chïị ăöơ thai saên. Phuơ nûô lađ viïn chûâc nhađ nûúâc vađ
ngûúđi lađm cöng ùn lûúng coâ quýìn nghó trûúâc vađ sau
khi sinh ăeê mađ víîn hûúêng lûúng, phuơ cíịp theo quy
ắnh cuêa phaâp luíơt. Nhađ nûúâc vađ xaô höơi taơo ăiïìu kiïơn
ăïí phuơ nûô níng cao trònh ăöơ moơi mùơt, khöng ngûđng
phaât huy vai trođ cuêa mònh trong xaô höơi. Chùm lo phaât
triïín caâc nhađ höơ sinh, khoa nhi, nhađ treê vađ caâc cú súê
phuâc lúơi xaô höơi khaâc ăïí giaêm nheơ gaânh nùơng gia ằnh,
taơo ăiïìu kiïơn cho phuơ nûô saên xuíịt, cöng taâc, hoơc tíơp,
chûôa bïơnh, nghó ngúi vađ lađm trođn böín phíơn cuêa ngûúđi
meơ” (Ăiïìu 63) vađ “hön nhín theo nguýn tùưc tûơ
nguýơn, tiïịn böơ, möơt vúơ möơt chöìng, vúơ chöìng bònh
ăùỉng Nhađ nûúâc vađ xaô höơi khöng thûđa nhíơn viïơc phín
biïơt ăöịi xûê giûôa caâc con” (Ăiïìu 64)
Hiïịn phaâp nùm 1992: Vïì cú baên, quýìn cuêa phuơ
nûô trong Hiïịn phaâp nùm 1992 kïị thûđa nhûông quy
ắnh tiïịn böơ cuêa Hiïịn phaâp nùm 1980, nhûng nhíịn
maơnh thïm: “Nghiïm cíịm moơi hađnh vi phín biïơt
ăöịi xûê vúâi phuơ nûô, xuâc phaơm nhín phíím phuơ nûô”
(Ăiïìu 63)
Hiïịn phaâp sûêa ăöíi nùm 2013: So vúâi Hiïịn phaâp
nùm 1992, Hiïịn phaâp múâi 2013 coâ nhûông sûêa ăöíi, böí sung vađ phaât triïín thïí hiïơn tíìm quan troơng vïì quýìn con ngûúđi, quýìn vađ nghôa vuơ cú baên cuêa cöng dín, trong ăoâ coâ caê quýìn cuêa phuơ nûô. Theo ăoâ, moơi ngûúđi ăïìu bònh ăùỉng trûúâc phaâp luíơt vađ khöng ai bõ phín biïơt ăöịi xûê trong ăúđi söịng chñnh trõ, dín sûơ, kinh tïị, vùn hoâa, xaô höơi; nam, nûô coâ quýìn kïịt hön,
ly hön, hön nhín theo nguýn tùưc tûơ nguýơn, tiïịn böơ, möơt vúơ möơt chöìng, vúơ chöìng bònh ăùỉng, tön troơng líîn nhau, Nhađ nûúâc baêo höơ hön nhín vađ gia ằnh, baêo höơ quýìn lúơi cuêa ngûúđi meơ vađ treê em. Ăùơc biïơt, Ăiïìu 26 Hiïịn phaâp nhíịn maơnh: Cöng dín nam, nûô bònh ăùỉng vïì moơi mùơt; Nhađ nûúâc coâ chñnh saâch baêo ăaêm quýìn vađ cú höơi bònh ăùỉng giúâi. Nhađ nûúâc, xaô höơi vađ gia ằnh taơo ăiïìu kiïơn ăïí phuơ nûô phaât triïín toađn diïơn, phaât huy vai trođ cuêa mònh trong xaô höơi; nghiïm cíịm phín biïơt ăöịi xûê vïì giúâi
Quýìn cú baên cuêa phuơ nûô theo quy ắnh cuêa Hiïịn phaâp ặúơc cuơ thïí hoâa trong caâc vùn baên phaâp luíơt nhû: Luíơt Bònh ăùỉng giúâi, Böơ luíơt Dín sûơ, Luíơt Baêo hiïím xaô höơi, Böơ luíơt Lao ăöơng, Luíơt Hön nhín vađ gia ằnh, Luíơt Bíìu cûê ăaơi biïíu Quöịc höơi, Luíơt Bíìu cûê ăaơi biïíu Höơi ăöìng nhín dín, Luíơt Cû truâ, Böơ luíơt Hònh sûơ, Luíơt Phođng chöịng baơo lûơc gia ằnh, Luíơt Quöịc tõch
Luíơt Bònh ăùỉng giúâi nùm 2006 quy ắnh nam, nûô coâ võ trñ, vai trođ ngang nhau trong caâc lônh vûơc cuêa ăúđi söịng xaô höơi vađ gia ằnh, ặúơc taơo ăiïìu kiïơn vađ cú höơi phaât huy nùng lûơc cuêa mònh cho sûơ phaât triïín cuêa cöơng ăöìng, cuêa gia ằnh vađ thuơ hûúêng nhû nhau vïì thađnh quaê cuêa sûơ phaât triïín ăoâ vađ khöng bõ phín biïơt ăöịi xûê vïì giúâi
Luíơt Baêo hiïím xaô höơi nùm 2006 quy ắnh phuơ nûô ặúơc hûúêng caâc chïị ăöơ baêo hiïím xaô höơi nhû: Chïị ăöơ öịm ăau, thai saên, tai naơn lao ăöơng - bïơnh nghïì nghiïơp, hûu trñ, tûê tuíịt, thíịt nghiïơp, míịt sûâc lao ăöơng Bïn caơnh ăoâ, Luíơt cođn quy ắnh quýìn lúơi mang tñnh ăùơc thuđ ăöịi vúâi ngûúđi phuơ nûô nhû: Lao ăöơng nûô ặúơc hûúêng caâc chïị ăöơ khaâm thai (nghó viïơc coâ hûúêng lûúng trúơ cíịp), nghó viïơc hûúêng lûúng trúơ cíịp sinh ăeê bùìng 100% tiïìn lûúng, dûúông sûâc sau khi sinh nïịu sûâc khoêe ýịu. Ngoađi ra, caâc ăöịi tûúơng xaô höơi lađ phuơ nûô cuông ặúơc hûúêng trúơ giuâp víơt chíịt vúâi tû caâch ăöịi tûúơng cûâu trúơ xaô höơi
Böơ luíơt Lao ăöơng: Böơ luíơt Lao ăöơng sûêa ăöíi
nùm 2013 dađnh möơt chûúng (Chûúng X) quy ắnh riïng vïì lao ăöơng nûô. Theo ăoâ, Nhađ nûúâc coâ chñnh saâch baêo ăaêm quýìn lađm viïơc bònh ăùỉng cuêa lao
Trang 4ăiïìu kiïơn ăïí lao ăöơng nûô coâ viïơc lađm thûúđng xuýn,
aâp duơng röơng raôi chïị ăöơ lađm viïơc theo thúđi gian
biïíu linh hoaơt, lađm viïơc khöng troơn thúđi gian, giao
viïơc lađm taơi nhađ; coâ biïơn phaâp taơo viïơc lađm, caêi
thiïơn ăiïìu kiïơn lao ăöơng, níng cao trònh ăöơ nghïì
nghiïơp, chùm soâc sûâc khoeê, tùng cûúđng phuâc lúơi vïì
víơt chíịt vađ tinh thíìn cuêa lao ăöơng nûô nhùìm giuâp
lao ăöơng nûô phaât huy coâ hiïơu quaê nùng lûơc nghïì
nghiïơp, kïịt húơp hađi hoađ cuöơc söịng lao ăöơng vađ cuöơc
söịng gia ằnh. Luíơt quy ắnh roô, nghiïm cíịm ngûúđi
sûê duơng lao ăöơng coâ hađnh vi phín biïơt ăöịi xûê vúâi
phuơ nûô, thûơc hiïơn nguýn tùưc bònh ăùỉng nam, nûô
vïì tuýín duơng, sûê duơng, níng bíơc lûúng vađ traê cöng
lao ăöơng; lao ăöơng nûô ặúơc dađnh thúđi gian trong
thúđi gian lao ăöơng ăïí cho con buâ, lađm vïơ sinh phuơ
nûô; khöng ặúơc sa thaêi hoùơc ăún phûúng chíịm dûât
húơp ăöìng lao ăöơng ăöịi vúâi lao ăöơng nûô vò kïịt hön,
coâ thai, nuöi con nhoê dûúâi 12 thaâng tuöíi. Ăùơc biïơt,
Böơ luíơt Lao ăöơng sûêa ăöíi nùm 2013 quy ắnh tùng
thúđi gian nghó thai saên cuêa lao ăöơng nûô tûđ 4 thaâng
lïn thađnh 6 thaâng
Luíơt Hön nhín vađ gia ằnh: Luíơt Hön nhín vađ gia
ằnh khùỉng ắnh nguýn tùưc vúơ, chöìng bònh ăùỉng
Nhađ nûúâc, xaô höơi vađ gia ằnh coâ traâch nhiïơm giuâp ăúô
caâc bađ meơ thûơc hiïơn töịt chûâc nùng cao quyâ cuêa ngûúđi
meơ; vúơ chöìng coâ nghôa vuơ cuđng nhau chia seê, thûơc
hiïơn caâc cöng viïơc trong gia ằnh; coâ nghôa vuơ söịng
chung vúâi nhau
Böơ luíơt Hònh sûơ: Thïí chïị hoaâ caâc quy ắnh cuêa
Hiïịn phaâp vïì quýìn con ngûúđi Böơ luíơt Hònh sûơ nùm
1999 (sûêa ăöíi, böí sung nùm 2009) ăaô quy ắnh nhûông
töơi phaơm liïn quan ăïịn phuơ nûô, caâc ăiïìu luíơt baêo vïơ
quýìn cuêa phuơ nûô: Hađnh vi phaơm töơi ăöịi vúâi phuơ nûô
coâ thai lađ tònh tiïịt tùng nùơng traâch nhiïơm hònh sûơ
(khoaên 1.h Ăiïìu 48) vađ cuông lađ tònh tiïịt tùng nùơng
ắnh khung, ăöìng thúđi cuông thïí hiïơn sûơ khoan höìng,
tñnh nhín ăaơo cuêa Ăaêng vađ Nhađ nûúâc trong viïơc xûê
lyâ töơi phaơm lađ nûô giúâi; coâ chñnh saâch giaêm nheơ traâch
nhiïơm hònh sûơ: ngûúđi phaơm töơi lađ phuơ nûô coâ thai
ặúơc quy ắnh lađ tònh tiïịt giaêm nheơ traâch nhiïơm hònh
sûơ (khoaên 1 Ăiïìu 46). Chñnh saâch nhín ăaơo, khoan
höìng ặúơc thïí hiïơn caê trong viïơc aâp duơng hònh phaơt
vađ thi hađnh aân: Khöng aâp duơng hònh phaơt tûê hònh ăöịi
vúâi phuơ nûô coâ thai hoùơc ăöịi vúâi phuơ nûô ăang nuöi con
dûúâi 36 thaâng tuöíi khi phaơm töơi hoùơc khi bõ xeât xûê,
khöng thi hađnh aân tûê hònh ăöịi vúâi phuơ nûô coâ thai
hoùơc nuöi con dûúâi 36 thaâng tuöíi ặúơc hoaôn cho ăïịn
khi con ăuê 36 thaâng tuöíi
Coâ thïí noâi, tûđ nùm 1945 ăïịn nay, quýìn cuêa ngûúđi phuơ nûô Viïơt Nam ăaô ặúơc Ăaêng vađ Nhađ nûúâc quan tím vađ ặúơc baêo vïơ bùìng phaâp luíơt. Tuy nhiïn, Viïơt Nam víîn lađ möơt nûúâc chíơm phaât triïín, laơi phaêi chõu aênh hûúêng nùơng nïì cuêa chïị ăöơ phong kiïịn gia trûúêng ăaô töìn taơi hađng ngađn nùm, do ăoâ viïơc thûơc hiïơn ăíìy ăuê quýìn bònh ăùỉng cuêa phuơ nûô víîn lađ quaâ trònh líu dađi. Naơn phín biïơt ăöịi xûê vúâi phuơ nûô víîn coâ
xu hûúâng tröîi díơy úê moơi núi, moơi luâc vađ ngay caê trong möîi con ngûúđi. Möơt söị khña caơnh vïì bíịt bònh ăùỉng giúâi víîn töìn taơi, nhíịt lađ taơi vuđng nöng thön, miïìn nuâi. Phuơ nûô coâ xu hûúâng lađm nhiïìu cöng viïơc giaên ăún hún so vúâi nam giúâi. Nhûông ắnh kiïịn vïì giúâi, tû tûúêng “troơng nam khinh nûô” cođn töìn taơi, nam giúâi víîn ặúơc coi troơng vađ ûu tiïn hún phuơ nûô trong cöng viïơc gia ằnh vađ xaô höơi. Tû tûúêng coi nam giúâi lađ “truơ cöơt” cođn phuơ nûô luön gùưn vúâi vai trođ nöơi trúơ, chùm soâc gia ằnh ăaô gíy ra caâch nhòn lïơch laơc vïì
vai trođ cuêa möîi giúâi, díîn ăïịn thiïịu sûơ chia seê traâch nhiïơm giûôa nam giúâi vađ phuơ nûô trong cöng viïơc gia ằnh vađ tham gia caâc hoaơt ăöơng xaô höơi. Bíịt bònh ăùỉng giúâi trïn möơt söị lônh vûơc cođn töìn taơi mađ sûơ thiïơt thođi chuê ýịu thuöơc vïì phuơ nûô
Vò víơy, ăïí baêo vïơ quýìn cuêa phuơ nûô ăođi hoêi bùìng nhiïìu caâch thûâc khaâc nhau, trong ăoâ ăiïìu quan troơng chñnh lađ baên thín phuơ nûô vađ nhûông ngûúđi coâ traâch nhiïơm baêo vïơ phuơ nûô nhû Cöng ăoađn, Höơi phuơ nûô
phaêi coâ sûơ hiïíu biïịt vïì phaâp luíơt, dûơa vađo cú súê phaâp lyâ lađm nïìn taêng ăođi hoêi xaô höơi phaêi thûđa nhíơn quýìn cuêa phuơ nûô trong thûơc tiïîn cuöơc söịng.
Tađi liïơu tham khaêo
1. Böơ Ngoaơi giao (2005), Thađnh tûơu baêo vïơ vađ phaât
triïín quýìn con ngûúđi úê Viïơt Nam, Nxb Chñnh trõ
Quöịc gia, Hađ Nöơi.
2. Nguýîn Sô Duông (2003), Quýìn cuêa phuơ nûô vađ treê
em trong caâc vùn baên phaâp lyâ quöịc tïị vađ phaâp luíơt
Viïơt Nam, Nxb Chñnh trõ Quöịc gia, Hađ Nöơi.
3. Uyê ban Nhín dín tónh Gia Lai. Súê Tû phaâp (2015),
Möơt söị quy ắnh cuêa phaâp luíơt quöịc tïị, phaâp luíơt
Viïơt Nam vïì quýìn cuêa phuơ nûô, Nxb Gia Lai.
4. Rea Abada Chiongson ; Dõch: Lï Thađnh Long (ch.b.) (2009) ; Vuô Ngoơc Bònh h.ă, CEDAW vađ phaâp
luíơt: Nghiïn cûâu rađ soaât vùn baên phaâp luíơt Viïơt Nam
trïn cú súê quýìn vađ giúâi qua lùng kñnh CEDAW , Nxb
Quyô phaât triïín phuơ nûô Liïn húơp quöịc, Hađ Nöơi.
5. Nguýîn Thõ Phûúng (2006), Hiïịn phaâp Viïơt Nam vúâi viïơc thûơc hiïơn quýìn bònh ăùỉng nam nûô theo cöng ûúâc quöịc tïị vïì xoaâ boê moơi hònh thûâc phín biïơt ăöịi xûê vúâi phuơ nûô (CEDAW), Taơp chñ Luíơt hoơc, söị 3, tr.30-36.