Bài giảng Luật chứng khoán: Chương 1 - Khái quát chung về thị trường chứng khoáng và luật chứng khoán trình bày các nội dung sau: Khái niệm thị trường tài chính, chức năng của thị trường tài chính, các công cụ của thị trường tiền tệ, các công cụ trên thị trường vốn, các định chế trung gian trên thị trường tài chính,...
Trang 1Nội dung 1:
NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH
KHÁI NIỆM THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH
Khái niệm: Là nơi diễn ra sự luân chuyển vốn
từ những người cĩ vốn nhàn rỗi đền những
người thiếu vốn
Động cơ hình thành:
TÀI CHÍNH GIÁN TIẾP
TÀI CHÍNH TRỰC TIẾP
CÁC TRUNG GIAN TÀI CHÍNH
THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH
Người cho vay vốn
1 Hộ gia đình
2 Doanh nghiệp
3 Chính phủ
Người đi vay vốn
1 Hộ gia đình
2 Doanh nghiệp
3 Chính phủ
CHỨC NĂNG CỦA THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH
Dẫn vốn từ nơi thừa đến nơi thiếu
Hình thành giá cho các tài sản tài chính
Tạo tính thanh khoản cho các tài sản tài chính
Giảm thiểu chi phí tìm kiếm và chi phí thơng tin trong
giao dịch tài sản tài chính
Ổn định và điều hồ lưu thơng tiền tệ:
Chính phủ phát hành trái phiếu bù đắp thâm hụt
ngân sách và kiểm sốt lạm phát
NHTW mua bán ngoại tệ để điều tiết tỷ giá hối đối
Cơng cụ ngắn hạn,
TT TIỀN TỆ Chiết khấu giấy tờ cĩ giá,
Thị trường tiền tệ liên ngân hàng
TT HỐI ĐỐI
TT BẢO HIỂM
Cơng cụ trung & dài hạn,
TT VỐN Thuê mua tài chính,
Thị trường chứng khốn
CƠ CẤU CỦA THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH
Trang 2CÁC CÔNG CỤ CỦA THỊ TRƯỜNG TIỀN TỆ
TÍN PHIẾU KHO BẠC
do kho bạc nhà nước phát hành (định kz 3 – 6 hoặc 9 tháng)
yếu của các ngân hàng thương mại
THƯƠNG PHIẾU
( kỳ phiếu thương mại )
Là loại giấy nhận nợ đặc biệt, người giữ nó có quyền
đòi tiền khi đến hạn
chậm k{ phát trao cho người mua hàng trả chậm
trong đó yêu cầu người mua phải trả một số tiền
nhất định khi đến hạn cho người bán hoặc bất cứ
người nào xuất trình hối phiếu này (người thụ
hưởng)
chậm k{ phát trao cho người bán hàng trả chậm
trong đó người mua cam kết trả một số tiền nhất
định khi đến hạn cho người thụ hưởng
CHỨNG CHỈ LƯU KHO
Là giấy do một công ty kinh doanh kho bãi k{ phát, thừa nhận có giữ hàng hóa cho người chủ hàng k{ gửi và cam kết giao hàng cho chủ hàng hay một người nào đó do chủ hàng chỉ định bằng cách k{ hậu
CÁC CHỨNG CHỈ TIỀN GỬI CÓ THỂ
CHUYỂN NHƯỢNG
Là giấy chứng nhận về việc gửi tiền và là một công cụ
vay nợ của ngân hàng đối với người gửi tiền
Trên chứng chỉ qui định người sở hữu nó sẽ nhận
được một khoản tiền lãi định kz và nhận đủ số vốn
khi đáo hạn
Người nắm giữ chứng chỉ này không được rút tiền
trước khi đến hạn mà chỉ có thể thu hồi tiền bằng
cách bán lại trên thị trường thứ cấp
Chứng chỉ tiền gửi là một công cụ quan trọng trong
việc tạo nguồn vốn hoạt động đảm bảo tính thanh
khoản cho ngân hàng
CHẤP PHIẾU NGÂN HÀNG
Là giấy do 1 công ty phát hành, bảo đảm rằng một ngân hàng
sẽ thanh toán vô điều kiện một khoản tiền nhất định vào một thời điểm nhất định trong tương lai cho người nắm giữ giấy này
Công ty trước khi phát hành công cụ này buộc phải gửi vào tài khoản ngân hàng một khoản tiền tương ứng với lượng tiền ghi trên chấp phiếu
Người nắm chấp phiếu ngân hàng cũng có thể chiết khấu lại trên thị trường để thu tiền trước
Lãi suất công cụ này tương đối thấp do tính an toàn cao
Trang 3CÁC CÔNG CỤ TRÊN THỊ TRƯỜNG VỐN
Cổ phiếu
Trái phiếu:
Trái phiếu chính quyền địa phương
Trái phiếu Chính phủ
Trái phiếu doanh nghiệp
Chứng chỉ quỹ đầu tư
Các công cụ khác
CÁC ĐỊNH CHẾ TRUNG GIAN TRÊN THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH
Các tổ chức nhận tiền gửi:
Ngân hàng
Các tổ chức tín dụng phi NH
Các tổ chức tiết kiệm theo hợp đồng:
Công ty bảo hiểm
Quỹ hưu trí
Các trung gian đầu tư:
Công ty tài chính
Quỹ đầu tư…
VAI TRÒ CÁC TRUNG GIAN TÀI CHÍNH
Là cầu nối giữa cung và cầu vốn
Đa dạng hoá và chuyển đổi thời gian đáo hạn của các
công cụ tài chính
Giảm thiểu rủi ro:
Đối với hoạt động tín dụng
Thông qua đa dạng hoá các hình thức đầu tư
Cung cấp cơ chế thành toán an toàn và hiệu quả
Nội dung 2:
NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN
Sàn giao dịch chứng khoán NYSE được dựng lại trên những hình ảnh
3D, mô phỏng hoạt động năm 1885 Ảnh: Fotosearch
KHÁI NIỆM THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN
khoán, bao gồm: cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ
đầu tư và các chứng khoán khác
dịch chứng khoán là địa điểm hoặc hình thức trao
đổi thông tin để tập hợp lệnh mua, bán và giao dịch
chứng khoán
SỰ HÌNH THÀNH THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN
Vào giữa thế kỷ XV hình thành các trung tâm thương mại ở phương Tây
Gĩưa thế kỷ XVII phân hoá thành 3 loại thị trường: thị trường hàng hoá, thị trường ngoại hối và thị trường giấy tờ có giá
Thị trường chứng khoán được tách ra giao dịch riêng
Năm 1921 việc giao dịch chứng khoán được chuyển từ “góc phố”
vào trong nhà (Sở giao dịch chứng khoán)
Các lần khủng hoảng của thị trường chứng khoán: 1929-1933,
1987, 1997…
Sự hình thành TTCK mang tính tự phát và được chuyển từ tự phát thành có quản l{ (tự quản và quản l{ Nhà nước)
Trang 4CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN
HOẠT ĐỘNG CỦA TTCK
Yếu tố chính trị
Yếu tố kinh tế:
Tăng trưởng kinh tế
Lạm phát, lãi suất
Tỷ giá hối đoái
Chính sách và pháp luật của Nhà nước
Yếu tố tâm l{-xã hội
Cung - cầu…
PHÂN LOẠI THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN
Thị trường sơ cấp (thị trường phát hành):
• Chứng khoán được phát hành và bán cho nhà đầu tư
• Doanh nghiệp huy động được vốn
• Nhà đầu tư sở hữu được chứng khoán
Thị trường thứ cấp:
• Chứng khoán được mua bán, trao đổi giữa các nhà đầu tư mà không làm phát sinh đồng vốn mới cho doanh nghiệp
• Tạo cơ chế để nhà đầu tư rút vốn và đầu tư
• Tạo tính thanh khoản cho chứng khoán
MỐI LIÊN HỆ GIỮA THỊ TRƯỜNG SƠ CẤP VÀ THỊ
TRƯỜNG THỨ CẤP
THỊ TRƯỜNG THỨ CẤP THỊ TRƯỜNG
SƠ CẤP
CUNG CẤP
TẠO TÍNH THANH KHOẢN
PHÂN LOẠI THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN
Theo hình thức tổ chức hoạt động:
• Chứng giao dịch đạt tiêu chuẩn nhất định
• Giao dịch tập trung tại một địa điểm hoặc lệnh giao dịch được tập trung tại nơi đặt máy chủ
• Đấu giá hoặc đấu lệnh tập trung
• Không có địa điểm, khu vực giao dịch cụ thể
• Chứng khoán giao dịch không đáp ứng điều kiện niêm yết ở
Sở giao dịch chứng khoán
• Giao dịch dịch thông qua công ty chứng khoán bằng hệ thống mạng hoặc điện thọai
• Thỏa thuận về giá
PHÂN LOẠI THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN
Thị trường tự do:
và chủ thể quản l{ điều hành
PHÂN LOẠI THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN
Thị trường cổ phiếu
Thị trường trái phiếu
Thị trường chứng chỉ quỹ đầu tư
Thị trường các công cụ phái sinh
Trang 5CHỦ THỂ CỦA THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN
Chủ thể phát hành:
• Chính phủ, chính quyền địa phương
• Các doanh nghiệp
• Các quỹ đấu tư
Chủ thể niêm yết: Các chủ thể có chứng khoán đã
phát hành được đưa vào giao dịch trên thị trường
giao dịch tập trung
CHỦ THỂ CỦA THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN
Nhà đầu tư cá nhân trong và ngoài nước
Nhà đầu tư tổ chức trong và ngoài nước:
• Các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế
• Các ngân hàng thương mại cổ phần
• Các công ty bảo hiểm
• Các công ty tài chính
• Công ty chứng khoán có chức năng tự doanh
• Quỹ đầu tư chứng khoán, công ty đầu tư chứng khoán
• Quỹ hưu trí
CHỦ THỂ CỦA THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN
Công ty chứng khoán
Công ty quản l{ quỹ
Trung tâm lưu k{
Ngân hàng thanh toán, ngân hàng giám sát
Công ty dịch vụ máy tính
Trung tâm thông tin và phân tích
Tổ chức định mức tín nhiệm
Các tổ chức tài trợ chứng khoán…
CHỦ THỂ CỦA THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN
Chủ thể quản l{ Nhà nước và giám sát:
Investment Board-SIB)
(Securities and Exchange Commission-SEC)
Surveillance Commission-ESC)
khoán (Securities and Exchange Commission-SEC) vàBan Gíam sát chứng khoán (Securities Supervise Board-SSB)
CHỦ THỂ CỦA THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN
Chủ thể điều hành thị trường:
Sở giao dịch chứng khoán, Trung tâm giao dịch chứng
khoán
Hiệp hội các nhà kinh doanh chứng khoán
NGUYÊN TẮC CỦA THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN
Nguyên tắc công khai
Nguyên tắc trung gian
Nguyên tắc đấu giá:
Đấu giá trực tiếp và đấu giá gián tiếp
Đấu giá thủ công và đấu giá tự động
Đấu giá định kz và đấu giá liên tục
Trang 6VAI TRÒ CỦA THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN
Huy động vốn đầu tư cho nền kinh tế
Đa dạng hoá việc thu hút đầu tư nước ngoài
Cung cấp môi trường đầu tư mới linh hoạt cho công
chúng
Tạo tính thanh khoản cho các chứng khoán
Đánh giá hoạt động và giúp doanh nghiệp kinh doanh
hiệu quả hơn
Tạo môi trường giúp Chính phủ thực hiện các chính
sách kinh tế vĩ mô
Giúp Chính phủ đẩy nhanh quá trình cổ phần hoá
MẶT TRÁI CỦA THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN
Hiện tượng “bong bóng”
Yếu tố đầu cơ, cấu kết để lũng đoạn thị trường
Giao dịch nội gián
Tung tin đồn thất thiệt để trục lợi
Hiện tượng rửa tiền qua TTCK…