luận văn thạc sĩ phát triển thị trường xuất khẩu của công ty cổ phần xuất nhập khẩu thủ công mỹ nghệ

Tổng quan tình hình nghiên cứu Tại Việt Nam hiện nay, đã có một số đề tài thạc sĩ nghiên cứu đến vấn đềphát triển thị trường xuất khẩu doanh nghiệp kinh doanh xuất khẩu hàng thủcông mỹ

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

Người hướng dẫn khoa học:

TS LÊ THỊ VIỆT NGA

HÀ NỘI, NĂM 2018

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là toàn bộ công trình nghiên cứu khoa học độc lậpcủa bản thân Các số liệu trích dẫn trình bày trong luận văn là trung thực, rõràng và có nguồn gốc cụ thể Kết quả nghiên cứu được trình bày trong luậnvăn chưa từng được công bố tại bất kỳ một công trình khoa học nào khác.Tôi xin chịu trách nhiệm về đề tài nghiên cứu của mình

Tác giả

Trịnh Quang Nguyên

LỜI CẢM ƠN

Luận văn tốt nghiệp cao học được hoàn thành tại Trường Đại họcThương mại, có được bản luận văn tốt nghiệp này, tác giả xin bày tỏ lòng biết

ơn chân thành và sâu sắc tới Trường Đại học Thương Mại, phòng đào tạo

Khoa sau Đại học, đặc biệt là TS Lê Thị Việt Nga đã trực tiếp hướng dẫn,

dìu dắt và giúp đỡ tác giả với những chỉ dẫn khoa học quý giá trong suốt quá

trình triển khai, nghiên cứu và hoàn thành để tài: “Phát triển thị trường xuất

khẩu của Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Thủ công mỹ nghệ” Xin chân

thành cảm ơn các thầy cô giáo đã trực tiếp giảng dạy và truyền đạt kiến thứcliên quan đến chuyên ngành Quản trị kinh doanh trong suốt quá trình tác giảhọc tại Trường Đại học Thương mại

Xin gửi tới Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Thủ công mỹ nghệ lời cảm

ơn sâu sắc vì đã tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp tác giả thu thập số liệu vàcác tài liệu nghiên cứu cần thiết liên quan tới đề tài tốt nghiệp

Có thể khẳng định sự thành công của luận văn này, trước hết thuộc vềcông lao của thầy cô hướng dẫn, của nhà trường, của cơ quan và xã hội cũngnhư sự động viên khích lệ của gia đình và người thân

Tác giả rất mong nhận được sự đóng góp, phê bình của Quý Thầy

Cô, các nhà khoa học, đọc giả và các bạn đồng nghiệp để bài luận vănđược hoàn thiện hơn

Xin chân thành cảm ơn!

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT vi

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu 2

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 4

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 5

5 Phương pháp nghiên cứu 5

6 Bố cục luận văn 6

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG XUẤT KHẨU CỦA DOANH NGHIỆP 7

1.1 Khái quát về thị trường xuất khẩu của doanh nghiệp 7

1.1.1 Định nghĩa thị trường xuất khẩu của doanh nghiệp 7

1.1.2 Vai trò của thị trường xuất khẩu đối với doanh nghiệp 8

1.2 Phát triển thị trường xuất khẩu của doanh nghiệp 9

1.2.1 Khái niệm phát triển thị trường xuất khẩu 9

1.2.2 Nội dung phát triển thị trường xuất khẩu của doanh nghiệp 10

1.2.3 Vai trò của phát triển thị trường xuất khẩu đối với doanh nghiệp .12 1.3 Những yếu tố tác động đến phát triển thị trường xuất khẩu của doanh nghiệp 14

1.3.1 Những yếu tố khách quan 14

1.3.2 Những yếu tố chủ quan 19

1.4 Quy trình phát triển thị trường xuất khẩu của doanh nghiệp 20

1.4.1 Nghiên cứu thị trường xuất khẩu 21

1.4.2 Xây dựng kế hoạch và đề ra các biện pháp phát triển thị trường

xuất khẩu 23

1.4.3 Thực hiện các biện pháp phát triển thị trường xuất khẩu 25

1.4.4 Đánh giá, kiểm tra quá trình phát triển thị trường xuất khẩu 30

CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG XUẤT KHẨU CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN XUẤT NHẬP KHẨU THỦ CÔNG MỸ NGHỆ 32

2.1 Một vài nét khái quát về công ty 32

2.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển 32

2.1.2 Lĩnh vực hoạt động của Công ty 33

2.1.3 Cơ cấu tổ chức, bộ máy quản lý 35

2.1.4 Kết quả hoạt động kinh doanh của Artexport trong những năm gần đây 36

2.2 Thực trạng xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ của công ty giai đoạn 2013-2016 38

2.2.1 Các mặt hàng thủ công mỹ nghệ xuất khẩu 38

2.2.2 Thị trường xuất khẩu 42

2.3 Phân tích thực trạng phát triển thị trường xuất khẩu của công ty 50

2.3.1 Các hoạt động nghiên cứu và thăm dò thị trường xuất khẩu 51

2.3.2 Xây dựng kế hoạch và các biện pháp phát triển thị trường xuất khẩu 52

2.3.3 Hoạt động thực hiện các biện pháp phát triển thị trường xuất khẩu 53

2.3.4 Hoạt động đánh giá, kiểm tra việc thực hiện phát triển thị trường xuất khẩu 56

2.4 Đánh giá chung về hoạt động phát triển thị trường xuất khẩu của Công ty .57

2.4.1 Kết quả đạt được 57

2.4.2 Những vấn đề chưa được và nguyên nhân 58

CHƯƠNG III: MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG XUẤT KHẨU CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN XUẤT NHẬP KHẨU THỦ

CÔNG MỸ NGHỆ 61

3.1 Định hướng hoạt động phát triển thị trường xuất khẩu của Công ty trong thời gian tới 61

3.2 Cơ hội và thách thức khi phát triển thị trường xuất khẩu 62

3.2.1 Cơ hội 62

3.2.2 Thách thức 63

3.3 Một số giải pháp phát triển thị trường xuất khẩu của Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Thủ công mỹ nghệ 65

3.3.1 Giải pháp tiếp tục duy trì và mở rộng thị trường xuất khẩu 65

3.3.2 Giải pháp tiếp tục cải tiến chất lượng, mẫu mã, đa dạng hóa sản phẩm 67

3.3.3 Giải pháp đổi mới kỹ thuật, công nghệ, cải tiến quy trình sản xuất kinh doanh 68

3.3.4 Giải pháp đẩy mạnh phát triển thương mại điện tử 69

3.3.5 Hoàn thiện công tác tổ chức nhân sự, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của Công ty 70

3.3.6 Nâng cao chất lượng tay nghề công nhân 71

3.3.7 Giải pháp tăng cường hợp tác với các doanh nghiệp khác 72

3.3.8 Giải pháp phát triển nguồn nguyên liệu 73

3.4 Một số kiến nghị đối với nhà nước 74

3.4.1 Chính sách hỗ trợ và xúc tiến thương mại 74

3.4.2 Kiện toàn bộ máy cán bộ hải quan và đơn giản hoá thủ tục xuất khẩu 75

3.4.3 Chính sách phát triển các làng nghề thủ công mỹ nghệ truyền thống 76

3.4.4 Chính sách thu hút khách du lịch quốc tế 77

KẾT LUẬN 79

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ

BẢN

Bảng 2 1 Tỷ trọng KNXK hàng TCMN của công ty trong giai 2013-2016 38 Bảng 2.2 Tỷ trọng KNXK hàng thủ công mỹ nghệ theo mặt hàng giai đoạn 2013- 2016 39 Bảng 2.3 Tỷ trọng KNXK hàng thủ công mỹ nghệ theo thị trường giai đoạn 2013- 2016 43 Bảng 2.4 Tỷ trọng KNXK hàng TCMN của thị trường châu Á 46 Bảng 2.5 Tỷ trọng KNXK hàng TCMN của thị trường EU 48

BIỂU Đ

Biểu đồ 2.1: Biểu đồ tăng trưởng doanh thu thuần, giá vốn hàng bán và lợi nhuận sau thuế của Công ty giai đoạn 2013-2016 36 Biểu đồ 2.2 Tăng trưởng KNXK theo thị trường của công ty Artexport từ 2013 - 2016 44 Biều đồ 2.3 Biểu đồ tăng trưởng KNXK hàng TCMN thị trường châu Á giai đoạn 2013-2016 45 Biều đồ 2.4 Biểu đồ tăng trưởng KNXK hàng TCMN thị trường EU giai đoạn 2013-2016 47 Biểu đồ 2.5 Tăng trưởng KNXK hàng TCMN vào thị trường Mỹ giai đoạn 2013- 2016 49

SƠ ĐỒ

Sơ đồ 2.1 Sơ đồ tổ chức của công ty 35

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Việc hội nhập kinh tế thế giới, mở rộng quan hệ thương mại với cácnước trên thế giới mở ra cơ hội phát triển đối với nền kinh tế Việt Nam, thúcđẩy các hoạt động xuất khẩu, thu hút vốn đầu tư nước ngoài,… Chúng tađang đứng trước rất nhiều thời cơ cũng như thách thức đối với quá trình pháttriển nền kinh tế của mình Hiện nay, hàng thủ công mỹ nghệ được xếp vàonhóm 10 mặt hàng có tiềm năng xuất khẩu lớn của Việt Nam, năm 2015 kimngạch xuất khẩu của ngành đạt 1,9 tỷ USD chiếm 1,6% thị phần thế giới.Sản phẩm thủ công mỹ nghệ của Việt Nam hiện nay đã và đang được xuấtkhẩu sang hơn 163 quốc gia trên thế giới, giải quyết hơn 11 triệu việc làmtrên cả nước

Trong bối cảnh Việt Nam ngày càng hội nhập sâu vào nền kinh tế thếgiới, các mặt hàng sản xuất trong nước sẽ phải đối diện với những cạnhtranh ngày càng cao, cùng với sự lựa chọn khắt khe của người tiêu dùng.Năm 2016 các doanh nghiệp xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ của ViệtNam gặp phải sự canh tranh rất lớn đến từ các nước xuất khẩu hàng thủ công

mỹ nghệ khác như Thái Lan, Indonexia, Philipin, Kim ngạch xuất khẩuhàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam giảm hơn 10% so với năm 2015, tỷ lệgiảm lớn nhất trong 5 năm gần đây Do đó việc tăng cường năng lực cạnhtranh và vị thế cho các doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường xuất khẩu đicùng với việc phát triển thị trường xuất khẩu của doanh nghiệp là rất cầnthiết tại thời điểm hiện nay Trong thực tế hiện nay mặc dù các doanh nghiệpViệt Nam đã rất chú trọng tới vấn đề phát triển thị trường nói chung và thịtrường xuất khẩu nói riêng, tuy nhiên họ vẫn gặp rất nhiều khó khăn khi thựchiện Xác định được đúng phương hướng, chiến lược phát triển thị trường

xuất khẩu phù hợp với tình hình thực tế là điều không dễ dàng, doanh nghiệpcần tận dụng tối đa nguồn lực nhằm phát huy những thế mạnh đang có, khắcphục các hạn chế còn tồn tại.

Tiềm năng phát triển thị trường xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ rấtkhả quan trong thời gian tới do nhu cầu của người tiêu dùng cao, đặc biệt làcác mặt hàng mang dấu ấn văn hóa của mỗi quốc gia với các kỹ thuật sản xuấttinh xảo, thiết kế sáng tạo Đây chính là cơ hội mà Việt Nam cần nắm bắt đểgia tăng sản lượng xuất khẩu

Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Thủ công mỹ nghệ là đơn vị chuyênkinh doanh, sản xuất, xuất khẩu ngành hàng thủ công mỹ nghệ Hoạt độngxuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ với các mặt hàng chính như hàng thêu,hàng mây tre đan, hàng gốm sứ, hàng sơn mài mỹ nghệ, hàng đá chiếm mộtphần không nhỏ trong tổng doanh thu hàng năm của doanh nghiệp Do đóphát triển thị trường xuất khẩu mặt hàng thủ công mỹ nghệ có vai trò rất quantrọng trong quá trình phát triển của Công ty nói chung và phát triển thị trườngxuất khẩu của Công ty nói riêng

Xuất phát từ những yếu tố trên em đã chọn đề tài “Phát triển thị trườngxuất khẩu của Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Thủ công mỹ nghệ”

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu

Tại Việt Nam hiện nay, đã có một số đề tài thạc sĩ nghiên cứu đến vấn đềphát triển thị trường xuất khẩu doanh nghiệp kinh doanh xuất khẩu hàng thủcông mỹ nghê như:

- Luận văn thạc sĩ: “Một số biện pháp phát triển thị trường xuất khẩuhàng thủ công mỹ nghệ ở Công ty Xuất nhập khẩu Tạp phẩm Hà Nội”, luậnvăn thạc sĩ trường Đại học Kinh tế Quốc dân của tác giả Ngô Duy Phong.Luận văn đã nghiên cứu tình hình phát triển thị trường tại công ty Xuấtnhập khẩu Tạp phẩm Hà Nội, từ đó đưa ra những biện pháp khuyến khích

các phòng ban trong doanh nghiệp tìm kiếm các thị trường mới, củng cốcác mối quan hệ truyền thống, sẵn có Tác giả đã đi sâu vào nghiên cứu tìmhiểu các thị trưởng mới, phát triển thị trường theo chiều rộng, các biệnpháp đưa ra phần nào giúp doanh nghiệp mở rộng và phát triển thêm thịtrường xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ Tuy nhiên, các biện pháp đưa racòn thiếu chiến lược định hướng phát triển lâu dài, các hoạt động nghiêncứu với thực tế còn chưa gắn kết với nhau.

Luận văn được viết trong thời kì Việt Nam mới bắt đầu hội nhập kinh

tế thế giới, giai đoạn hiện nay chúng ta đã có những thay đổi lớn về kinh tế

xã hội nói chung và hoạt động hội nhập kinh tế quốc tế nói riêng Do đó,một số biện pháp phát triển thị trường xuất khẩu nêu ra trong luận văn đãkhông còn phù hợp

- Luận văn thạc sĩ: “Phát triển thị trường xuất khẩu hàng thủ công mỹnghệ tại Tổng công ty thương mại Hà Nội” Luận văn thạc sĩ trường Đại họcKinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội, tác giả Phan Thị Nghĩa

Luận văn đã phân tích thực trạng phát triển thị trường xuất khẩu mặthàng thủ công mỹ nghệ của công ty, từ đó tìm ra những điểm mạnh và nhữnghạn chế của hoạt động này, trên cơ sở đó đưa ra những biện pháp nhằm thúcđẩy việc phát triển thị trường xuất nhập khẩu hàng thủ công mỹ nghệ củacông ty

Hạn chế của luận văn là chưa nêu được các thế mạnh của việc phát triểnkinh doanh mặt hàng thủ công mỹ nghệ tại Việt Nam nói chung và doanhnghiệp nói riêng

Luận án tiến sĩ kinh tế: “Giải pháp phát triển thị trường xuất khẩuhàng thủ công mỹ nghệ của Việt Nam”, tác giả Phạm Nguyên Minh

Luận án đã hệ thống và làm rõ cơ sở lý luận về phát triển thị trườngxuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ Từ đó phân tích đánh giá thực trạng

xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ của Việt Nam, nhằm đưa ra các biệnpháp phát triển thị trường xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ của Việt Nam Ngoài ra còn một số công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài trênnhư: đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ: “Những giải pháp vi mô nhằm đẩymạnh xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ” của Trường Đại học Thương mại,công trình: “Nghiên cứu quy hoạch phát triển ngành thủ công mỹ nghệ theohướng công nghiệp hóa nông thôn Việt Nam” của Bộ Nông nghiệp và Pháttriển nông thôn.

Các luận văn và đề tài nghiên cứu trên đã phần nào đưa ra được các giảipháp nhằm phát triển thị trường xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ của ViệtNam chung và của doanh nghiệp nói riêng tại thời điểm nghiên cứu Hiện nayviệc phát triển thị trường xuất khẩu của các doanh nghiệp xuất khẩu hàng thủcông mỹ nghệ đã có nhiều thay đổi, do đó đề tài “Phát triển thị trường xuấtkhẩu của công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Thủ công mỹ nghệ” là đề tài độclập, cần thiết và có ý nghĩa thực tiễn đối với công ty Cổ phần Xuất nhập khẩuThủ công mỹ nghệ nói riêng và các doanh nghiệp xuất nhập khẩu thủ công

Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về phát triển thị trường xuất khẩu củadoanh nghiệp

- Phân tích, đánh giá thực trạng phát triển thị trường xuất khẩu tại công

ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Thủ công mỹ nghệ

- Đề xuất các giải pháp nhằm phát triển thị trường xuất khẩu của Công tytrong thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động phát triển thị trường xuất khẩu của

Công ty Cổ phần xuất nhập khẩu Thủ công mỹ nghệ

Phạm vi nghiên cứu:

- Về mặt hàng: hàng thủ công mỹ nghệ xuất khẩu của Công ty Cổ phần

xuất nhập khẩu Thủ công mỹ nghệ

Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Thủ công mỹ nghệ thực hiện kinhdoanh các lĩnh vực như xuất khẩu: xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ, xuấtkhẩu nông sản, thủy sản, … trong đó mặt hàng thủ công mỹ nghệ là mặt hàngxuất khẩu truyền thống, chiếm tỷ trọng hơn 85% tổng kim ngạch xuất khẩuhàng năm của Công ty Các mặt hàng như thủy sản, nông sản, mới đượcCông ty đưa vào sản xuất kinh doanh trong những năm gần đây với khốilượng và kim ngạch xuất khẩu hạn chế Do vậy các thông tin và dữ liệu vềxuất khẩu thủy sản, nông sản của doanh nghiệp còn manh mún và hạn chế Vì

lẽ đó, trong phạm vi nghiên cứu của luận văn này, tác giả chỉ nghiên cứu vềphát triển thị trường xuất khẩu cho mặt hàng thủ công mỹ nghệ của Công ty,một mặt hàng truyền thống mà Công ty có thế mạnh trong việc xuất khẩu,đồng thời đây cũng là mặt hàng mà doanh nghiệp tiếp tục có nhiều cơ hội vàthuận lợi để phát triển xuất khẩu trong thời gian tới

- Về thời gian: từ năm 2013 đến năm 2016

5 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu số liệu phổ biến nhưthống kê, phân tích, tổng hợp và so sánh Ngoài ra mốt số phương pháp khácnhư khảo sát trực tiếp tại đơn vị cũng được sử dụng

6 Bố cục luận văn

Luận văn được chia là 3 chương cụ thể như sau:

Mở đầu Tổng quan nghiên cứu đề tài

Chương 1 Cơ sở lý luận về phát triển thị trường xuất khẩu

Chương 2 Thực trạng phát triển thị trường xuất khẩu của Công ty Cổphần Xuất nhập khẩu Thủ công mỹ nghệ

Chương 3 Một số giải pháp phát triển thị trường xuất khẩu của Công ty

Cổ phần Xuất nhập khẩu Thủ công mỹ nghệ

Kết luận

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG

XUẤT KHẨU CỦA DOANH NGHIỆP

1.1 Khái quát về thị trường xuất khẩu của doanh nghiệp

1.1.1 Định nghĩa thị trường xuất khẩu của doanh nghiệp

“Thị trường là nơi diễn ra các hoạt động kinh doanh, là một phạm trù củakinh tế hàng hoá Thuật ngữ "thị trường" đã được rất nhiều các nhà nghiêncứu về kinh tế trên thế giới định nghĩa, tuy nhiên đến nay vẫn chưa có mộtkhái niệm nào mang tính khái quát thống nhất và trọn vẹn Vì vậy, tùy vàohoàn cảnh, lĩnh vực và mỗi giai đoạn phát triển khái niệm “thị trường” lạiđược hiểu một cách khác nhau” (nguồn: voer.edu.vn)

Theo quan điểm kinh tế học khái niệm thị trường được hiểu là: “thị trường

là nơi chuyển giao quyền sở hửu sản phẩm, dịch vụ hoặc tiền tệ nhằm thỏa mã nhu cầu của hai bên cung cầu về một loại sản phẩm nhất định theo các thông lệ hiện hành, từ đó xác định rõ số lượng và giá cả cần thiết của sản phẩm dịch vụ”.

Bản chất của thị trường trong giai đoạn này là tổng thể các mối quan hệ về lưuthông tiền tệ, hàng hoá, các dịch vụ và các giao dịch mua bán

Theo quan điểm của marketing khái niệm thị trường được hiểu là: “Thị trường có thể hiểu là một nhóm khách hàng tiềm năng với những nhu cầu tương tự (giống nhau) và những người bán đưa ra sản phẩm khác nhau với cách thức khác nhau để thoả mãn nhu cầu đó.” “Khái niệm này không chỉ nói

lên bản chất của thị trường mà còn giúp cho doanh nghiệp xác định được địnhhướng, mục tiêu kinh doanh là hướng tới khách hàng Để đạt được lợi nhuậntối đa, doanh nghiệp cần đạt mục tiêu thoả mãn mọi nhu cầu của khách hàng.”

Từ các khái niệm này chúng ta có thể đưa ra định nghĩa về thị trường xuất

khẩu của doanh nghiệp như sau: “Thị trường xuất khẩu của doanh nghiệp là tập hợp những khách hàng nước ngoài tiềm năng của doanh nghiệp tức là

những khách hàng nước ngoài đang mua hoặc sẽ mua sản phẩm của doanh nghiệp ấy”.

Định nghĩa này giúp cho doanh nghiệp xác định được mục tiêu củadoanh nghiệp là hướng tới nhu cầu của khách hàng, những nhu cầu này mangđặc tính cơ bản của thị trường quốc tế, bị chi phối bởi tập quán văn hoá, ngônngữ lối sống, điều kiện tự nhiên của các quốc gia Thị trường xuất khẩu củadoanh nghiệp ở đây được hiểu là tập hợp tất cả các thị trường quốc tế hiện tại

và tiềm năng, tập hợp tất cả các khách hàng nước ngoài có nhu cầu với sảnphẩm và dịch vụ mà doanh nghiệp cung cấp

1.1.2 Vai trò của thị trường xuất khẩu đối với doanh nghiệp

Trong nền kinh tế thị trường, với mỗi doanh nghiệp thị trường luôn làyếu tố trung tâm tác động đến sự phát triển của doanh nghiệp đó Thị trườngxuất khẩu là một phần của thị trường nói chung, đối với các doanh nghiệpxuất nhập khẩu thị trường xuất khẩu giữ vai trò sống còn đối với sự phát triểncủa doanh nghiệp

Thị trường là nơi cung cấp thông tin về cung, cầu, giá, số lượng sảnphẩm, v.v… để từ đó doanh nghiệp đưa ra các quyết định về mục tiêu kinhdoanh, chiến lược phát triển của doanh nghiệp

Thị trường xuất khẩu cung cấp cho doanh nghiệp các thông tin về cung,cầu, giá cả, số lượng sản phẩm tại các nước bên ngoài, điều đó thúc đẩydoanh nghiệp mở rộng quy mô sản xuất để không chỉ cung cấp hàng hóa sảnphẩm cho thị trường nội địa mà còn là các thị trường nước ngoài Từ nhữngyêu cầu của thị trường xuất khẩu doanh nghiệp xây dựng được quy mô sảnxuất kinh doanh cho phù hợp với khả năng tiêu thị tại các thị trường

Thị trường xuất khẩu thúc đẩy doanh nghiệp nghiên cứu, sang tạo, tìmtòi ra những sản phẩm mới để ngày càng đáp ứng tốt hơn nhu cầu của kháchhàng tại các thị trường nước ngoài

Mục tiêu kinh doanh, chiến lược phát triển của doanh nghiệp có đạtđược hay không chịu ảnh hưởng rất lớn từ sự phát triển của các thị trườngxuất khẩu Chiễm lĩnh được thị trường xuất khẩu giúp cho doanh nghiệp tối

đa hóa lợi nhuận của mình

Việc đảm bảo được doanh thu và lợi nhuận là điều kiện thuận lợi chodoanh nghiệp tài đầu tư, cải tiến công nghệ đảm bảo cho doanh nghiệp sựphát triển bền vững

Thị trường xuất khẩu càng lớn doanh nghiệp càng khẳng định được uytín và thương hiệu của mình trên thương trường, vị thế cạnh tranh của doanhnghiệp được nâng cao

Thị trường xuất khẩu không chỉ có vai trò quan trọng đối với doanhnghiệp mà với người tiêu dùng thị trường xuất khẩu cũng có vai trò nhất định.Thị trường xuất khẩu phát triển đi đôi với phát triển kinh tế xã hội, sức muađược nâng cao, việc mở rộng thị trường xuất khẩu cho phép người tiêu dùngtiếp cận với các chủng loại hàng hóa đa dạng, phong phú so với việc chỉ tiếpcận với hàng hóa của các doanh nghiệp nội địa

1.2 Phát triển thị trường xuất khẩu của doanh nghiệp

1.2.1 Khái niệm phát triển thị trường xuất khẩu

Đối với mỗi doanh nghiệp hiệu quả kinh doanh luôn được đặt lên hàngđầu, để đảm bảo điều đó các doanh nghiệp cần đạt được lợi nhuận tối đa trênthị phần của doanh nghiệp Lợi nhuận tối đa đạt được khi các doanh nghiệptăng tối đa khả năng tiêu thụ sản phẩm trên thị trường, đối với các doanhnghiệp xuất khẩu thì việc tăng khả năng tiêu thụ sản phẩm chính là phát triểnthị trường xuất khẩu của doanh nghiệp đó nhằm chiếm được nhiều thị phầntrên thị trường

Khái niệm phát triển thị trường xuất khẩu ở đây được hiểu là:“tổng hợp các hoạt động của doanh nghiệp nhằm tăng khối lượng, giá trị sản phẩm tiêu thụ trên thị trường nhằm mục tiêu đạt lợi nhuận tối đa”.

Phát triển thị trường xuất khẩu của doanh nghiệp bao gồm hai nội dungchính là: phát triển thị trường xuất khẩu theo chiều rộng, phát triển thị trườngxuất khẩu theo chiều sâu Tại phần 1.2.2 dưới đây tác giả sẽ phân tích rõ hơn

về từng nội dung phát triển thị trường xuất khẩu của doanh nghiệp

1.2.2 Nội dung phát triển thị trường xuất khẩu của doanh nghiệp.

Thứ nhất: Phát triển thị trường xuất khẩu theo chiều rộng

- Phát triển thị trường xuất khẩu theo chiều rộng: “là phương thức màdoanh nghiệp phát triển thị trường xuất khẩu của mình bằng việc mang sảnphẩm của mình sang tiêu thụ tại các thị trường mới” Phương thức nàythường được áp dụng trong trường hợp doanh nghiệp gặp khó khăn trongviệc gia tăng thị phần, lợi nhuận tại thị trường hiện có Khi các thị trườnghiện tại của doanh nghiệp đã bão hòa, không có khả năng xâm nhập và tăng

số lượng sản phẩm tiêu thụ, doanh nghiệp sẽ cần mở rộng ra các thị trườngmới để tìm kiếm khách hàng Việc mở rộng sang các thị trường mới phụthuộc rất nhiều vào các yếu tố vĩ mô như phong tục tập quán, văn hóa, cơchế chính sách, pháp luật, v.v… ( Phạm Nguyên Minh, 2012)

- Phát triển thị trường xuất khẩu theo chiều rộng có thể dược hiểu theo 3 cách: + Theo tiêu thức địa lý: Ở đây phát triển thị trường xuất khẩu chính làviệc doanh nghiệp nghiên cứu các điều kiện thị trường, nhu cầu và đặc điểmcủa khách hàng tại các quốc gia, lãnh thổ, vùng địa lý khác nhau nhằm đưacác sản phẩm hiện tại của doanh nghiệp sang tiêu thụ tại các quốc gia, lãnhthổ, vùng địa lý mới

+ Theo tiêu thức sản phẩm: Doanh nghiệp phát triển thị trường xuất khẩutheo chiều rộng bằng cách nghiên cứu, đa dạng hóa sản phẩm nhằm mục đíchđưa thêm các sản phẩm mới vào tiêu thụ tại thị trường hiện tại

+ Theo tiêu thức khách hàng: Phát triển thị trường xuất khẩu theo chiềurộng là việc doanh nghiệp nghiên cứu nhu cầu của khách hàng nhằm kích

thích, lôi kéo thêm khách hàng mới từ thị trường hiện có Các khách hàng này

có thể là các khách hàng tiềm năng của doanh nghiệp, có thể là khách hàngcủa đối thủ cạnh tranh

Thứ hai: Phát triển thị trường xuất khẩu theo chiều sâu

- Phát triển thị trường xuất khẩu theo chiều sâu: “là sự phát triển vềchất lượng của thị trường Doanh nghiệp phát triển thị trường bằng việcnâng cao chất lượng dịch vụ, hàng hóa để đảm bảo thỏa mãn nhu cầu ngàymột cao hơn của khách hàng Doanh nghiệp chiếm lĩnh thị trường bằng khảnăng cạnh tranh và tiềm lực của doanh nghiệp nhằm vượt qua các rào cản

về địa lý, sức mua, đối thủ cạnh tranh, v.v…” (Phạm Nguyên Minh, 2012)

- Phát triển thị trường xuất khẩu theo chiều sâu được doanh nghiệp ápdụng khi thị trường tiêu thụ sản phẩm hiện tại của doanh nghiệp ổn định, sảnphẩm của doanh nghiệp có khả năng đáp ứng cao nhu cầu của thị trường Phát triển thị trường xuất khẩu theo chiều sâu có thể hiểu theo ba cách:

- Theo tiêu thức địa lý: là phương thức phát triển thị trường bằng cáchtăng doanh số bán sản phẩm của doanh nghiệp ở thị trường hiện tại Dựa trêncác kết quả đạt được trong quá trình nghiên cứu thị trường, doanh nghiệp đưa

ra các biện pháp khuyến khích khách hàng tiêu thụ nhiều hơn các sản phẩmcủa doanh nghiệp Các biện pháp doanh nghiệp sử dụng thường là khuyếnmại, marketing, quảng cáo nhằm thu hút khách hàng, các khách hàng ở đây cóthể là khách hàng tiềm năng chưa sử dụng sản phẩm của doanh nghiệp, hay làcác khách hàng của đối thủ cạnh tranh

- Theo tiêu thức khách hàng: là việc doanh nghiệp khuyến khích cáckhách hàng đang là khách hàng của doanh nghiệp sử dụng thêm các sảnphẩm của doanh nghiệp Bằng các chính sách và dịch vụ chăm sóc kháchhàng, doanh nghiệp biến các khách hàng này thành khách hàng trung thànhcủa doanh nghiệp

- Theo tiêu thức sản phẩm: là hình thức doanh nghiệp phát triển thịtrường xuất khẩu bằng việc gia tăng số lượng sản phẩm tiêu thụ trên thịtrường với giá trị cao nhất, làm tối đa hóa lợi nhuận mà sản phẩm đó mang lạicho doanh nghiệp Sản phẩm này thường là sản phẩm mà doanh nghiệp có lợithế trên thị trường, sản phẩm sáng tạo mang tính độc quyền cao.

1.2.3 Vai trò của phát triển thị trường xuất khẩu đối với doanh nghiệp

Phát triển là quy luật chung của mọi sự vật, hiện tượng trên thế giới,không nằm ngoài quy luật đó các doanh nghiệp để có thể tồn tại trong nềnkinh tế thị trường cũng không ngừng phát triển

Phát triển thị trường xuất khẩu có vai trò rất quan trọng đối với cácdoanh nghiệp kinh doanh xuất nhập khẩu, thực hiện tốt hoạt động phát triểnthị trường giúp cho doanh nghiệp đạt được mục tiêu kinh doanh Các vai tròcủa phát triển thị trường xuất khẩu đối với doanh nghiệp có thể kể đến như:

- Nâng cao khả năng sản xuất kinh doanh: phát triển thị trường xuất

khẩu là động lực giúp doanh nghiệp nghiên cứu, phát triển các sản phẩm mớinhằm đáp ứng ngày một tốt hơn sự thay đổi của thị trường Thông qua việcphát triển thị trường doanh nghiệp có thể đánh giá một cách chính xác hiệuquả của các chiến lược, chính sách kinh doanh mà doanh nghiệp đang thựchiện Điều này giúp cho doanh nghiệp nhận ra hiệu quả đạt được và các hạnchế thiếu sót cần khắc phục

- Nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp: Thị trường xuất

khẩu càng lớn doanh nghiệp càng khẳng định được uy tín và thương hiệu củamình trên thương trường, vị thế cạnh tranh của doanh nghiệp được nâng cao.Phát triển thị trường xuất khẩu mở ra cho doanh nghiệp cơ hội kinh doanh tạicác thị trường mới, việc đưa sản phẩm tiêu thụ tại các thị trường này giúpdoanh nghiệp tiếp cận được mốt số lượng khách hàng nhất định nhờ đó quảng

bá được sản phẩm và thương hiệu của doanh nghiệp, nâng cao vị thế khả năngcạnh tranh của doanh nghiệp trên thương trường quốc tế

- Đảm bảo doanh thu, tối đa hóa lợi nhuận: Phát triển thị trường xuất

khẩu giúp cho doanh nghiệp gia tăng doanh số bán hàng, doanh nghiệp có thểbán các sản phẩm cũ tại các thị trường mới, các sản phẩm mới tại các thịtrường cũ Rất nhiều sản phẩm tuy không phù hợp với thị trường này nhưnglại phù hợp với thị trường khác, do đó phát triển thị trường mở ra cơ hội tiêuthụ các sản phẩm cũ còn tồn đọng của doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp tối đahóa doanh thu và lợi nhuận Việc đảm bảo được doanh thu và lợi nhuận làđiều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tài đầu tư, cải tiến công nghệ đảmbảo cho doanh nghiệp sự phát triển bền vững

- Nâng cao năng lực cho cán bộ nhân viên: Phát triển thị trường xuất

khẩu có vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng lực của cán bộ, nhân viêntrong doanh nghiệp Với các doanh nghiệp xuất khẩu, việc phát triển thịtrường xuất khẩu gắn liền với hoạt động của đội ngũ kinh doanh, thị trườngngày càng mở rộng đòi hỏi nhân viên nghiên cứu, tìm hiểu nhiều hơn về cácthị trường mới, sản phẩm mới từ đó nâng cao năng lực của bản thân

Thị trường xuất khẩu không chỉ có vai trò quan trọng đối với doanhnghiệp mà với người tiêu dùng thị trường xuất khẩu cũng có vai trò nhất định.Thị trường xuất khẩu phát triển đi đôi với phát triển kinh tế xã hội, sức muađược nâng cao, việc mở rộng thị trường xuất khẩu cho phép người tiêu dùngtiếp cận với các chủng loại hàng hóa đa dạng, phong phú so với việc chỉ tiếpcận với hàng hóa của các doanh nghiệp nội địa

Nền kinh tế thị trường luôn có quy luật cạnh tranh rất khắc nghiệt, cácdoanh nghiệp không theo kịp sự phát triển của thị trường đều sẽ bị đào thải.Phát triển thị trường là biện pháp hữu hiệu nhất giúp cho doanh nghiệp tránhđược sự tụt hậu

1.3 Những yếu tố tác động đến phát triển thị trường xuất khẩu của doanh nghiệp

Phát triển thị trường xuất khẩu là một hoạt động thường xuyên trong cáchoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp xuất nhâp khẩu, có rất nhiềuyếu tố tác động đến hoạt động phát triển thị trường xuất khẩu của doanhnghiệp trong đó có cả các yếu tố chủ quan và các yếu tố khách quan Để thựchiện tốt quá trình phát triển thị trường của mình, doanh nghiệp cần chú ý đếncác yếu tố ảnh hưởng trên

1.3.1 Những yếu tố khách quan

1.3.1.1 Những yếu tố ảnh hưởng từ môi trường trong nước

- Những yếu tố từ môi trường kinh tế, chính trị, pháp luật, văn hóa, xã hội

Những chính sách về kinh tế, pháp luật liên quan đến hoạt động xuấtnhập khẩu sẽ tác động trực tiếp đến hoạt động kinh doanh xuất khẩu củadoanh nghiệp trong đó có hoạt động phát triển thị trường Những yếu tố nàytác động đến hoạt động của doanh nghiệp trong cả hiện tại và tương lai, do đó

để đảm bảo tính hiệu quả và bền vững trong hoạt động phát triển thị trường,doanh nghiệp cần xem xét sự tác động của các yêu tố trên

Trong quá trình hội nhập vào kinh tế thế giới, Việt Nam đang đẩy mạnhcác hoạt động xuất khẩu, tăng nguồn thu ngoại tệ Nhà nước tập trung pháttriển xuất khẩu các mặt hàng có thế mạnh, có ưu thế cạnh tranh trên thị trườngthế giới Nhà nước cũng thúc đẩy xuất khẩu với các chính sách tự do hóathương mại, các hiệp định song phương, đa phương với các quốc gia, các tổchức trên thế giới từ đó tạo thuận lợi cho việc xuất khẩu các mặt hàng ViệtNam ra thị trường thế giới

Các doanh nghiệp kinh doanh xuất khẩu các mặt hàng trọng tâm được sựủng hộ chính sách Nhà nước sẽ có lợi thế trên thị trường với sự ủng hộ vềviệc tạo nguồn hàng xuất khẩu, hỗ trợ tài chính… Ngược lại, nhà nước cũng

có những chính sách hạn chế xuất khẩu các mặt hàng khi việc xuất khẩu cácmặt hàng đó có ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển của đất nước ví dụ như:các mặt hàng quý hiếm, các sản phẩm liên quan đến lịch sử, văn hóa, các sảnphẩm vũ khí sát thương, v.v

- Tỷ giá hối đoái

Tỷ giá hối đoái (còn được gọi là “tỷ giá trao đổi ngoại tệ”) giữa hai

đồng tiền tệ là tỷ giá mà tại đó một đồng tiền này sẽ được trao đổi cho mộtđồng tiền khác Nhà nước thông qua Ngân hàng nhà nước điều hành tỷ giáhối đoái nhằm đảm bảo tính ổn định của đồng tiền, đảm bảo an ninh tiền tệquốc gia

Tỷ giá hối đoái có ảnh hướng rất lớn đối với các doanh nghiệp xuấtkhẩu, nó liên quan trực tiếp đến hoạt động thu, đổi ngoại tệ sang đồng ViệtNam của doanh nghiệp Các doanh nghiệp kinh doanh xuất khẩu luôn luônphải theo dõi tỷ giá hối đoái và tỷ suất ngoại tệ xuất khẩu, khi tỷ giá hốiđoái lớn hơn tỷ suất ngoại tệ doanh nghiệp sẽ được lợi khi thực hiện cáchoạt động xuất khẩu

- Khả năng sản xuất hàng xuất khẩu của từng quốc gia

Khả năng này đảm bảo tính ổn định cho nguồn hàng xuất khảu củadoanh nghiệp Với các doanh nghiệp kinh doanh xuất khẩu ngoài việc tự sảnxuất hàng xuất khẩu, rất nhiều các doanh nghiệp thực hiện chức năng thương

mại xuất khẩu các mặt hàng sản xuất trong nước Khả năng sản xuất trong

nước đáp ứng tốt các tiêu chuẩn của thị trường tiêu thụ quốc tế sẽ mang lại lợithế cạnh tranh cho các doanh nghiệp xuất khẩu

Tại các nước có trình độ khoa học kĩ thuật tiên tiến, trình độ sản xuất

kĩ thuật cao, công nhân lành nghề các sản phẩm tạo ra sẽ có tính đa dạng,chất lượng, mẫu mã, đạt tiêu chuẩn cao Nhờ đó các doanh nghiệp xuấtkhẩu sản phẩm có lợi thế lớn khi phát triển thị trường xuất khẩu Ngược lại,

tại các quốc gia có trình độ sản xuất trong nước còn thấp, không có khảnăng tạo ra các sản phẩm chất lượng cao, đa dạng về mẫu mã và hình thứcthì sẽ là hạn chế lớn đối với khả năng cạnh tranh và phát triển thị trườngxuất khẩu của các doanh nghiệp.

Tại Việt Nam hiện nay, do trình độ khoa học công nghệ còn hạn chế sovới thế giới nên năng lực sản xuất một số mặt hàng của nước ta còn yếu, sảnphẩm sản xuất ra chưa đạt tiêu chuẩn chất lượng theo quốc tế Đây là yếu tốảnh hưởng trực tiếp đến khả năng phát triển thị trường xuất khẩu của cácdoanh nghiệp kinh doanh xuất khẩu của Việt Nam

- Khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp xuất khẩu trong nước

Tại mỗi quốc gia luôn luôn có rất nhiều các doanh nghiệp cùng kinhdoanh xuất khẩu một loại hàng hóa, giữa các doanh nghiệp này luôn có sựcạnh tranh gay gắt để tồn tại và phát triển

Cạnh tranh là yếu tố tác động giúp cho doanh nghiệp luôn luôn phảivận động, các doanh nghiệp không có sự phát triển hay không có chỗ đứngbền vững trên thị trường sẽ bị các doanh nghiệp khác vượt qua Tại ViệtNam hiện nay việc phát triển nóng của nền kinh tế thị trường đã tạo điềukiện cho rất nhiều các doanh nghiệp tham gia vào hoạt động kinh doanhxuất nhập khẩu, điều này là cho sự cạnh tranh trong ngành càng trở nên gaygắt Các doanh nghiệp cần xem xét đến yếu tố này trong quá trình pháttriển thị trường xuất khẩu của mình, cạnh tranh càng cao khó khăn củadoanh nghiệp càng lớn

- Cơ sở hạ tầng kĩ thuật của đất nước

Hệ thống cơ sở hạ tầng giao thông vận tải như: đường bộ, đường sắt,đường thủy, đường không, nhà ga, bến tàu, sân bay là các yếu tố ảnh hưởngđến hoạt động phát triển thị trường xuất khẩu của doanh nghiệp Hệ thốnggiao thông vận tải đồng bộ và hiện đại là yếu tố giúp các doanh nghiệp giảm

bớt thời gian vận chuyển hàng hóa, giảm thiểu chi phí Việt Nam là quốc gia

có lợi thế lớn về giao thông đường biển với đường bờ biển dài, trải dọc đấtnước và trình độ đóng tàu phát triển ở mức cao Tuy vậy, giao thông đườngkhông, đường sắt và đường bộ nước ta còn chưa phát triển đồng bộ, đâycũng là yếu tố gây khó khăn đối với các doanh nghiệp

Cơ sở hạ tầng về thông tin liên lạc là yếu tố giúp doanh nghiệp tăngcường khả năng tiếp cận với thế giới, đảm bảo hệ thống hạ tầng cơ sở thôngtin liên lạc là đảm bảo cho các doanh nghiệp nắm bắt được sự thay đổi củathị trường, là yếu tố thuận lợi trong phát triển thị trường xuất khẩu củadoanh nghiệp

1.3.1.2 Những yếu tố ảnh hưởng từ môi trường quốc tế

- Những yếu tố từ môi trường kinh tế, chính trị, pháp luật, văn hóa, xã hội của thị trường xuất khẩu

Tình hinh phát triển kinh tế của quốc gia mà doanh doanh nghiệp xuấtkhẩu hàng hóa sang trị trường đó là yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến nhucầu và khả năng thanh toán của thị trường Tình hình phát triển kinh tế củamỗi quốc gia thể hiện qua: tổng sản phẩm quốc dân, tình trạng lạm phát,thu nhập của người dân, v.v… Các quốc gia phát triển về kinh tế, có sự ổnđịnh về kinh tế chính trị là thị trường tiềm năng để doanh nghiệp phát triểnthị trường xuất khẩu sản phẩm của mình

Các quốc gia có nền chính trị ổn định là tiền đề để thúc đẩy phát triểnkinh tế xã hội, nhu cầu mua sắm của người dân nâng cao Bất ổn chính trị đikèm các nguy cơ về chiến tranh, lạm phát do đó các quốc gia có tính ổn định

về chính trị luôn là các thị trường tiềm năng của các doanh nghiệp Nền chínhtrị ổn định giúp cho quốc gia đó tăng cường khả năng hợp tác quốc tế, thamgia vào các khối chính trị, kinh tế trong khu vực và thế giới Đây là yếu tốthuận lợi cho việc phát triển thị trường của các doanh nghiệp

Một yếu tố nữa tác động trực tiếp đến hoạt động phát triển thị trườngxuất khẩu của doanh nghiệp là các chính sách về thương mại của mỗi quốcgia Các quốc gia có chính sách tự do hóa thương mại tạo điều kiện thuận lợicho sản phẩm xuất khẩu của các doanh nghiệp thâm nhập thị trường, ngượclại các quốc gia có chính sách thương mại chặt chẽ sẽ là khó khăn lớn đối vớicác doanh nghiệp.

Những đặc điểm về tôn giáo, văn hóa, xã hội của mỗi quốc gia ảnhhưởng trực tiếp đến nhu cầu về hàng hóa của người dân tại thị trường đó.Nắm bắt được những yếu tố này giúp doanh nghiệp trong việc xây dựngchiến lược và lựa chọn sản phẩm nhằm phát triển thị trường xuất khẩu tạicác quốc gia này

- Trình độ khoa học kĩ thuật của thị trường xuất khẩu

Tại các nước có trình độ khoa học kĩ thuật cao việc sản xuất các sảnphẩm công nghiệp sẽ rất phát triển, doanh nghiệp xuất khẩu mặt hàng này sẽphải cạnh tranh gay gắt với các sẩn phẩm sản xuất trong nước của thị trường

đó Ngược lại các sản phẩm lợi thế cho doanh nghiệp sẽ là các sản phẩm thủcông, có tính nghệ thuật và thẩm mỹ cao Lựa chọn đúng sản phẩm xuất khẩulợi thế mang lại khả năng cạnh tranh cho doanh nghiệp trong việc phát triểnthị trường tại các quốc gia này

- Mức độ cạnh tranh trên thị trường quốc tế:

Doanh nghiệp xuất khẩu không chỉ phải cạnh tranh với các doanh nghiệptrong nước mà còn phải cạnh tranh với các doanh nghiệp xuất khẩu của nướcngoài khi tham gia vào thị trường xuất khẩu Thị trường xuất khẩu của doanhnghiệp càng được mở rộng thì mức độ cạnh tranh càng lớn, doanh nghiệp cànxác định cho mình các lợi thế khi tham gia thị trường quốc tế nhằm đảm bảoviệc duy trì và mở rộng thị trường xuất khẩu của doanh nghiệp

- Yếu tố tình hình kinh chính trị, kinh tế, xã hội thế giới

Những biến động lớn của tình hình kinh tế, chính trị xã hội trên thế giớiđều ảnh hưởng đến các hoạt động thương mại quốc tế nói chung và các doanhnghiệp kinh doanh xuất khẩu nói riêng Trong xu thế phát triển kinh tế thếgiới hiện nay, rất ít quốc gia đứng vững trước những thay đổi chung của nềnkinh tế thế giới, Việt Nam chúng ta cũng không phải ngoại lệ Những biếnđộng của tình hình kinh tế chính trị xã hội thế giới không chỉ tác động đến sảnxuất trong nước mà nó cũng ảnh hưởng trực tiếp đến nền kinh tế của các quốcgia đang là thị trường của các doanh nghiệp xuất khẩu

- Khả năng lãnh đạo và quản trị doanh nghiệp của nhà quản trị

Nhà quản trị ở đây được hiểu là những người đứng đầu doanh nghiệp, lànhững người có khả năng đưa ra những quyết định về chiến lược phát triểncủa doanh nghiệp như: hội đồng quản trị, ban giám đốc, … Khả năng lãnhđạo và quản trị của những người lãnh đạo có ảnh hưởng rất lớn đển khả năngphát triển của doanh nghiệp nói chung và hoạt động phát triển thị trương xuấtkhẩu của doanh nghiệp nói riêng Người lãnh đạo có năng lực tốt sẽ giúp chodoanh nghiệp có các quyết sách đúng đắn, lựa chọn các chiến lược phù hợpcho hoạt động phát triển thị trường xuất khẩu của mình

- Trình độ và năng lực của đội ngũ cán bộ, nhân viên

Năng lực của đội ngũ cán bộ nhân viên trong doanh nghiệp là một trongcác yếu tố quan trọng đến thành công trong hoạt động phát triển thị trườngcủa doanh nghiệp Cán bộ, nhân viên có năng lực, chuyên môn phù hợp với vịtrí công việc được giao sẽ phát huy tối đa khả năng của mình, đóng góp vào

mục tiêu chung của doanh nghiệp Với hoạt động phát triển thị trường xuấtkhẩu, năng lực của các cán bộ kinh doanh sẽ trực tiếp tác động đến thànhcông hay thất bại của doanh nghiệp Họ là người thực hiện việc nghiên cứu,thăm dò thị trường từ đó đề xuất ban lãnh đạo phê duyệt chiến lược phát triển

cụ thể cho từng thị trường xuất khẩu, cũng chính họ là người thực hiện cácchính sách được ban lãnh đạo doanh nghiệp đề ra nhằm đạt được mục tiêu củahoạt động phát triển thị trường xuất khẩu

- Nguồn lực tài chính của doanh nghiệp

Nguồn lực tài chính của doanh nghiệp được thể hiện qua vốn hiện có vàkhả năng huy động vốn của doanh nghiệp Nguồn lực tài chính là yếu tố tiênquyết, có khả năng tác động đến các nguồn lực khác của doanh nghiệp Mộtdoanh nghiệp có khả năng tài chính tốt là điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệptrong việc mở rộng quy mô sản xuất, áp dụng công nghệ tiên tiến, khoa học kĩthuật vào hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Khả năng tài chínhcũng đảm bảo cho doanh nghiệp duy trì đội ngũ nhân viên chất lượng cao, đảmbảo cho doanh nghiệp đứng vững trước các biến cố của thị trường

- Nguồn lực về cơ sở vật chất, khoa học kĩ thuật của doanh nghiệp

Trong hoạt động phát triển thị trường xuất khẩu yếu tố về cơ sở vật chất,khoa học kĩ thuật tác động trực tiếp đến việc lựa chọn các chiến lược, cácchính sách phát triển thị trường sao cho phù hợp với năng lực sản xuất kinhdoanh của doanh nghiệp đó Một doanh nghiệp có nền tảng khoa học kĩ thuật,

cơ sở vật chất tốt sẽ dễ dàng đáp ứng việc sản xuát các sản phẩm mới sao chophù hợp với nhu cầu của thị trường, là lợi thế lớn của doanh nghiệp trongcạnh tranh và phát triển thị trường xuất khẩu

1.4 Quy trình phát triển thị trường xuất khẩu của doanh nghiệp.

Phát triển thị trường xuất khẩu là hoạt động quan trọng trong sự pháttriển của doanh nghiệp kinh doanh xuất nhập khẩu Doanh nghiệp sẽ xâydựng kế hoạch và các chính sách phát triển thị trường từ đó đưa ra các biện

pháp và thực hiện nó nhằm đảm bảo các mục tiêu kinh doanh đề ra Hoạtđộng phát triển thị trường của doanh nghiệp thường được thực hiện theo quytrình sau:

- Bước 1: Nghiên cứu và thăm dò thị trường xuất khẩu

- Bước 2: Xây dựng kế hoạch và đưa ra các biện pháp phát triển thịtrường xuất khẩu

- Bước 3: Thực hiện các hoạt động phát triển thị trường xuất khẩu

- Bước 4: Đánh giá, kiểm tra qua trình phát triển thị trường xuất khẩu

1.4.1 Nghiên cứu thị trường xuất khẩu

Thị trường xuất khẩu chính là nơi giúp doanh nghiệp xác định được cácvấn đề kinh doanh cơ bản của mình Nghiên cứu thị trường xuất khẩu là điềukiện rất cần thiết để các doanh nghiệp xuất nhập khẩu xác định được đúnghướng mục tiêu kinh doanh của mình tại thị trường đó Nghiên cứu thịtrường cũng là tiền đề để xây dựng các kế hoạch, chiến lược kinh doanhnhằm đáp ứng nhu cầu của thị trường Nhu cầu của người tiêu dùng đối vớisản phẩm luôn luôn biến đổi, do đó để đảm bảo tính bền vững trong kinhdoanh các doanh nghiệp cần nghiên cứu phát hiện ra các nhu cầu mới của thịtrường, đảm bảo bắt kịp sự phát triển của thị trường

Nghiên cứu thị trường xuất khẩu chính là nghiên cứu tất cả những yếu tốảnh hưởng đến việc phát triển thị trường xuất khẩu của doanh nghiệp Quátrình nghiên cứu này giúp doanh nghiệp xác định được khó khăn và lợi thếkhi xuất khẩu vào thị trường Có hai phương pháp nghiên cứu được sử dụnglà:

- Phương pháp nghiên cứu tại bàn: đây là phương pháp nghiên cứu màdoanh nghiệp thông qua các thông tin thu được từ tài liệu, sách báo, cácphương tiện truyền thông, các báo cáo thống kê, … có liên quan đến mặt hàngdoanh nghiệp đang muốn phát triển tại thị trường đó

- Phương pháp nghiên cứu tại hiện trường là phương pháp mà doanh

nghiệp cử trực tiếp nhân viên đến thị trường để nghiên cứu Nhân viên nghiêncứu thị trường sẽ thực hiện các hoạt động như điều tra chọn mẫu, quan sáttrực tiêp, phỏng vấn, lấy phiếu thăm dò ý kiến, tham gia các hội chợ triển lãmsản phẩm,… từ đó thu thập thông tin liên quan đến phát triển thị trường xuấtkhẩu sản phẩm của doanh nghiệp tại thị trường

Quá trình nghiên cứu thị trường được thực hiện theo trình tự sau:

- Thu thập thông tin, phân loại thị trường

Tiềm lực của mỗi doanh nghiệp có hạn, các doanh nghiệp không thể cùnglúc triển khai nghiên cứu tại tất cả các thị trường, do đó các doanh nghiệp cầnlựa chọn thị trường mục tiêu phù hợp nhằm tiết kiệm chi phí và thực hiện cóhiệu quả việc nghiên cứu thị trường Bằng phương pháp thu thập thông tin,nghiên cứu tại bàn thông qua các thông tin thu thập được từ tài liệu, sách báo,các phương tiện truyền thông, các báo cáo liên quan, doanh nghiệp sẽ phânloại các thị trường, hướng đến các thị trường mục tiêu là những thị trường cótiềm năng phát triển, có khả năng mang lại lợi nhuận cao cho doanh nghiệp

- Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng

Việc tiếp cận kinh doanh ở thị trường xuât khẩu thường khó khăn vàphức tạp hơn so với thị trường trong nước, thị trường xuất khẩu chịu ảnhhưởng của nhiều yêu tố Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động phát triển thịtrường xuất khẩu của doanh nghiệp là:

+ Mức sống, thói quen sinh hoạt tiêu dùng của khách hàng

+ Rào cản về ngôn ngữ, văn hóa, phong tục tập quán

+ Chính trị, các chính sách phát luật, kinh tế, an ninh của nước sở tại + Rào cản về thuế, hạn ngạch, tỷ giá hối đoái

Doanh nghiệp có thể nghiên cứu ảnh hưởng của các yếu tố này bằng cảhai phương pháp nghiên cứu tại bàn và nghiên cứu tại hiện trường Nhữngthông tin thu được từ quá trình nghiên cứu sẽ giúp cho doanh nghiệp đánh giá

và phân tích những khó khăn thuận lợi khi phát triển thị trường xuất khẩu tại

các thị trường này.

- Đánh giá và phân tích thị trường

Dựa trên các thông tin thu được về thị trường, xác định được sự ảnhhưởng của các yếu tố đối với hoạt động phát triển thị trường xuất khẩu, doanhnghiệp sẽ căn cứ vào các mục tiêu kinh doanh, nguồn lực của doanh nghiệp

để phân tích, đánh giá thị trường Đây là tiền đề để doanh nghiệp đưa ra cácchiến lược và mục tiêu cụ thể cho từng thị trường Có hai phương pháp đánhgiá là định tính và định lượng

+ Phương pháp định lượng: dùng các biện pháp thống kê tổng hợp nhằmxác định số lượng dự kiến về khách hàng, khối lượng hàng hóa tiêu thụ,doanh thu, lợi nhuận

+ Phương pháp định tính: dựa trên những thông tin thu được về văn hóa,kinh tế, chính trị của nước sở tại nhằm đánh giá các yếu tố khó khăn thuận lợiđối với doanh nghiệp khi phát triển thị trường xuất khẩu tại thị trường này

1.4.2 Xây dựng kế hoạch và đề ra các biện pháp phát triển thị trường xuất khẩu

Quá trình phát triển thị trường xuất khẩu của doanh nghiệp là chuỗi cáchoạt động được đặt ra trong một khoảng thời gian nhất định nhằm giúp chodoanh nghiệp đạt được mục tiêu phát triển thị trường xuất khẩu của mình Thị trường xuất khẩu luôn luôn có sự chuyển dịch, nhu cầu của người tiêu

dung tại các thị trường cũng luôn luôn thay đổi vì vậy các doanh nghiệp cần cónhững chính sách phát triển thị trường nhằm thích hợp với sự biến đổi đó, cácchính sách này cũng giúp cho các hoạt động phát triển thị trường được thựchiện một cách đồng bộ, nhất quán, hướng tới một mục đích chung đã đặt ra

Kế hoạch phát triển thị trường của doanh nghiệp do ban lãnh đạo quyếtđịnh dựa trên việc nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động phát triểnthị trường xuất khẩu của doanh nghiệp đó

Xây dựng kế hoạch phát triển thị trường xuất khẩu của doanh nghiệp làviệc xác định những nội dung sau:

- Đặt ra mục tiêu cần đạt được, thời gian thực hiện và nguồn lực cho hoạtđộng phát triển thị trường xuất khẩu của doanh nghiêp

- Hoạch định các phương án kinh doanh, các chính sách kinh tế, cáchcông cụ marketing cần áp dụng, v.v nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường

- Đưa ra các phương án về nhân sự, tài chính cho các hoạt động pháttriển thị trường xuất khẩu

- Dự đoán kết quả đạt được, các rủi ro mà doanh nghiệp có thể gặp phảitrong quá trình phát triển thị trường

Các biện pháp phát triển thị trường xuất khẩu của doanh nghiệp cũng sẽđược nêu ra trong kế hoạch này, các biện pháp thường được các doanhnghiệp áp dụng là:

- Nâng cao chất lượng, mẫu mã, đa dạng hóa sản phẩm

- Đưa ra các chính sách về giá phù hợp với từng thị trường, từng giaiđoạn của sản phẩm để nâng cao khả năng tiêu thụ sản phẩm tại các thị trường

- Phát triển mở rộng thị trường theo vùng địa lý, đưa sản phẩm có mặt tạicác quốc gia, khu vực, vùng lãnh thổ mới nhằm gia tăng khả năng tiêu thụ sảnphẩm của doanh nghiệp

- Thực hiện quảng cáo, xúc tiến bán hàng quảng cáo nhằm đưa thông tinđến khách hàng, lôi kéo khách hàng

- Đa dạng hoá kinh doanh, nhằm phát triển doanh số và hỗ trợ cho hoạtđộng kinh doanh chính, hạn chế rủi ro.

- Không ngừng tạo dựng và nâng cao uy tín sản phẩm, xây dựng nhãnhiệu hàng hoá và xây dựng uy tín của doanh nghiệp

- Hoàn thiện bộ máy nhân sự, đào tạo nhân viên kinh doanh, đào tạo cácnhà quản lý kinh doanh, chuyên gia giỏi về thị trường

- Kiện toàn cơ cấu tổ chức, bộ máy sản xuất kinh doanh sao cho phù hợ,đạt những người có khả năng vào đúng vị trí phát huy sở trường

- Liên kết, hợp tác với các doanh nghiệp trong ngành, biến đối thủ cạnhtranh thành đồng minh để cùng hợp tác và phát triển

Xây dựng một kế hoạch phát triển thị trường xuất khẩu phù hợp vớinguồn lực và lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp sẽ đảm bảo cho thànhcông của doanh nghiệp Doanh nghiệp có đạt được mục tiêu phát triển thịtrường xuất khẩu đã đề ra hay không phục thuộc rất nhiều vào tính đúngđắn của kế hoạch này

1.4.3 Thực hiện các biện pháp phát triển thị trường xuất khẩu

Các biện pháp phát triển thị trường của doanh nghiệp được thực hiện khicác doanh nghiệp khẳng định được sự đúng đắn của các biện pháp đã đượcđưa ra và các biện pháp đó giúp cho doanh nghiệp đạt được các mục tiêukinh doanh đã đề ra Để thực hiện các biện pháp phát triển thị trường xuấtkhẩu doanh nghiệp cần xem xét lại mục tiêu đề ra của doanh nghiệp, tình hìnhthị trường hiện tại, nguồn lực sẵn có của doanh nghiệp, các yếu tố trên đượccân đối sao cho các mục tiêu đặt ra là hợp lý, có tính khả thi

Để thực hiện kế hoạch và đạt được các mục tiêu đề ra doanh nghiệp cầnphân bổ các nguồn lực một cách hợp lý, bao gồm: nguồn nhân lực, nguồn lực

tài chính, nguồn lực về kỹ thuật công nghệ và cơ sở hạ tầng của doanh nghiệp.Việc sử dụng các nguồn lực một cách hợp lý trong thực hiện chiến lược pháttriển thị trường của doanh nghiệp giúp doanh nghiệp tận dụng tối đa các lợithế sẵn có

Phát triển thị trường xuất khẩu là quá trình các hoạt động được doanhnghiệp triển khai theo kế hoạch, thực hiện các giải pháp đã được đề ra trong

kế hoạch đó Các hoạt động này được hiểu là việc doanh nghiệp đưa ra cácchính sách, sử dụng các công cụ kinh tế, các hoạt động nhằm đạt được mụctiêu kinh doanh của doanh nghiệp Những chính sách biện pháp cụ thể đượcdoanh nghiệp áp dụng là:

Các hoạt động mở rộng thị trường:

Mở rộng thị trường là các hoạt động mà doanh nghiệp thực hiện nhằmđưa thêm sản phẩm đến tiêu thụ tại các quốc gia, vùng địa lý mới Các hoạtđộng thường được doanh nghiệp triển khai là:

- Đào tạo nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ quản lý và nhân viênkinh doanh, cán bộ quản lý và nhân viên phát triển thị trường

- Thực hiện các hoạt động nghiên cứu, khảo sát thực địa, điều tra nhucầu, … tại các thị trường hướng đến

- Tham gia các hội trợ, triển lãm sản phẩm tại trong nước và quốc tếnhằm giới thiệu sản phẩm và thương hiệu của công ty đến với khách hàng

- Thực hiện các hoạt động marketing nhằm tăng số lượng sản phẩm đượctiêu thụ tại các thị trường

Các chính sách phát triển sản phẩm:

Doanh nghiệp có thể sử dụng các chính sách phát triển sản phẩm để đạtđược mục tiêu phát triển thị trường xuất khẩu của mình theo cả chiều rộng vàchiều sâu như: chính sách nâng cao chất lượng sản phẩm, chính sách cải tiếnbao bì mẫu mã sản phẩm, chính sách về dịch vụ đi kèm sản phẩm, v.v…

Các chính sách để nâng cao chất lượng sản phẩm của doanh nghiệp cóthể kể đến như:

- Đảm bảo nguồn nguyên liệu đầu vào ổn định, chất lượng cao, nguyênliệu tốt là yếu tố tiên quyết để tạo ra những sản phẩm tốt

- Hoàn thiện quy trình sản xuất, tích cực đổi mới, hiện đại hóa công nghệ,dây truyền sản xuất, đảm bảo tính hoàn thiện chính xác với mỗi sản phẩm

- Nâng cao tay nghề công nhân từ đó gia tăng năng suất lao động, cácsản phẩm là kết tinh trí lực của người lao động nhất là các sản phẩm thủ công

Đa dạng hóa sản phẩm bằng việc nghiên cứu các sản phẩm mới, từ cácchất liệu mới sản xuất ra các sản phẩm ngày càng đa dạng có đặc tính ưu việthơn so với các sản phẩm cũ

Thường xuyên cải tiến mẫu mã sản phẩm theo xu hướng của thị trường,dựa vào các kết quả thu được trong quá trình nghiên cứu thăm dò thị trườngdoanh nghiệp cần xác định các nhu cầu trong tương lai để có thể thiết kế mẫu

mã, hình thức của sản phẩm ngày càng đa dạng, phóng phú

Các chính sách về giá cả:

Ngoài chất lượng sản phẩm thì giá cả của sản phẩm là mốt yếu tố rấtquan trọng tác động đến sức mua của khách hàng Chính sách giá trực tiếp tácdụng đến lợi nhuận của doanh nghiệp, một chính sách giá hợp lý giúp chodoanh nghiệp thu hút được khách hàng và tối đa hóa lợi nhuận của mình Đốivới các doanh nghiệp xuất nhập khẩu các chính sách phổ biến về giá thườngđược áp dụng là: chính sách hạ giá, chính sách giá linh hoạt, chính sách giátheo vòng đời sản phẩm, chính sách giá theo thị trường, v.v… Các chính sách

về giá có thể kể đến như:

- Chính sách giá thấp: chính sách giá thấp, lợi nhuận trên từng sản phẩm

ít sẽ giúp cho doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận thị trường, tạo điều kiện để tăngdoanh số bán hàng

- Chính sách giá cao: Giá bán cao sẽ giúp giá trị lợi nhuận trên từng sảnphẩm đạt tối đa, tuy nhiên giá cao cũng tiềm ẩn rủi ro về lượng sản phẩm bán

ra, nếu sản phẩm không phải là sản phẩm mới, có tính độc nhất, sự ưu việt sẽrất dễ bị tẩy chay trên thị trường

- Chính sách giá dẫn và tuân theo: Khi các doanh nghiệp chiếm lĩnhđược thị trường, sản phẩm của doanh nghiệp chiếm đa số trên thị trường khi

đó tạo điều kiện để doanh nghiệp có thể áp đặt giá lên sản phẩm, các doanhnghiệp khác hay đối thủ cạnh tranh cũng phải tuân theo mức giá đó

- Chính sách phân biệt giá: tùy vào từng thời điểm, từng hoàn cảnh cụthể mà hàng hóa được định giá khác nhau Doanh nghiệp có thể áp dụng giábán với hàng hóa trên từng trị trường khác nhau, tùy thuộc vào đặc điểm thịtrường từ đó thúc đẩy sự phát triển thị trường

- Chính sách giá linh hoạt: doanh nghiệp có thể điều chỉnh giá cả theochu kì sản phẩm, theo tiến độ thanh toán của khách hàng Các sản phẩm tồnkho, bán ế sẽ được giảm giá, với khách hàng thanh toán một lần giá sẽ được

ưu đãi so với khách hàng trả chậm, …

Giá cả luôn là yếu tố quan trọng trong việc phát triển thị trường xuấtkhẩu của doanh nghiệp, việc đưa ra các chính sách về giá hợp lý với từng giaiđoạn phát triển thị trường, chu kì của sản phẩm sẽ giúp doanh nghiệp gia tăngkhả năng tiêu thụ sản phẩm, số lượng khách hàng

Chính sách tiêu thụ và phân phối sản phẩm:

Chính sách phân phối sản phẩm: là việc doanh nghiệp sử dụng các kênhphân phối một cách hợp lý để đưa hàng hóa đến tay người tiêu dùng Kênhphân phối sản phẩm được chia làm 2 loại là kênh phân phối trực tiếp và kênhphân phối gián tiếp

+ Kênh phân phối trực tiếp: doanh nghiệp trực tiếp bán hàng cho ngườitiêu dùng, lợi thế của kênh phân phối này là doanh nghiệp mang tiếp xúc trựctiếp với khách hàng, nắm bắt được thị hiếu, nhu cầu của khách hàng

+ Kênh phân phối gián tiếp: là hình thức doanh nghiệp thông qua cácđơn vi trung gian để xuất khẩu hàng hóa ra nước ngoài Đây là hình thức phổbiến đối với các doanh nghiệp mới, hoặc khi doanh nghiệp tiếp xúc với các thịtrường mới gặp nhiều khó khăn Kênh phân phối này giúp doanh nghiệp dễtiếp cận hơn với các thị trường nhưng lại làm giảm lợi nhuận do bị chia sẻ vớicác đơn vị phân phối

Tùy thuộc vào đặc điểm các thị trường khác nhau, doanh nghiệp cần cónhững chính sách tiêu thụ sản phẩm khác nhau để có thể tối đa hóa số lượngsản phẩm bán ra tại các thị trường Việc xây dựng các chính sách tiêu thụ sảnphẩm của doanh nghiệp cần nhắm đến một loại sản phẩm hàng hoá cụ thể, thịtrường và đối tượng tiêu thụ cụ thể, phải đảm bảo được tính linh hoả nhạybén, tính thích ứng kịp thời với những thay đổi nhanh chóng của thị trường

Các hoạt động quảng bá, phát triển thương hiệu, sản phẩm của doanh nghiệp:

Hình ảnh và thương hiệu của doanh nghiệp là yếu tố quan trọng giúpcác doanh nghiệp phát triển thị trường xuất khẩu của mình Các hoạt độngquảng bá, phát triển thương hiệu, sản phẩm giúp doanh nghiệp dễ dàng hơntrong việc tiếp cận các thị trường mới Các hoạt động mà doanh nghiệp cóthể thực hiện là:

- Quảng bà thương hiệu, sản phẩm của doanh nghiệp thông qua các kênhthông tin truyền thống như báo, đài truyền thanh, truyền hình, … Đây là cácquảng bá thường xuyên nhất được các doanh nghiệp sủ dụng

- Tổ chức các sự kiện, hội thảo, hội chợ, … nhằm mục tiêu giới thiệu,quảng bá sản phẩm, thương hiệu của doanh nghiệp với khách hàng

- Thường xuyên cập nhật thông tin của doanh nghiệp, của sản phẩmthông qua thư điện tử, tin nhắn điện thoại, từ đó tăng độ nhận diện của thươnghiệu, sản phẩm đối với khách hàng