Bài giảng Pháp Luật Việt Nam đại cương: Bài 2 - Vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lý. Bài họ có nội dung: Vi phạm pháp luật, trách nhiệm pháp lý. Mời các bạn cùng tham khảo tài liệu.
Trang 1Bài 2: VI PH M PHÁP LU T VÀ TRÁCH NHI M PHÁP LÝ Ạ Ậ Ệ
1. Vi ph m pháp lu tạ ậ
1.1 Khái ni m và d u hi u c a vi ph m pháp lu t ệ ấ ệ ủ ạ ậ
Khái ni m: Là hành vi (hành đ ng hay không hành đ ng), trái pháp lu t, cóệ ộ ộ ậ
l i, do ch th có năng l c trách nhi m pháp lý th c hi n, xâm h i ho c đeỗ ủ ể ự ệ ự ệ ạ ặ
d a xâm h i các quan h xã h i đọ ạ ệ ộ ược pháp lu t b o v ậ ả ệ
D u hi u c a vi ph m pháp lu tấ ệ ủ ạ ậ
+ Là hành vi xác đ nh c a con ngị ủ ười. S biên phap ly hoăc nh ng quan điêm,ự ́ ́ ́ ̣ ữ ̉ quan niêm, t ṭ ư ưởng cua con ng̉ ươi du co tinh chât tiêu c c cung nh ng nêù ̀ ́ ́ ́ ự ̃ ư ́ không biêu hiên thanh hanh vi (Hanh đông hoăc không hanh đông) thi không̉ ̣ ̀ ̀ ̀ ̣ ̣ ̀ ̣ ̀ phai la dâu hiêu cua vi pham phap luât.̉ ̀ ́ ̣ ̉ ̣ ́ ̣
+ Trái pháp lu t, la hanh vi cua chu thê th c hiên không đung v i nh ng quiậ ̀ ̀ ̉ ̉ ̉ ự ̣ ́ ớ ữ đinh cua phap luât. Chu thê th c hiên hanh vi bi phap luât câm, không th c̣ ̉ ́ ̣ ̉ ̉ ự ̣ ̀ ̣ ́ ̣ ́ ự hiên nh ng hanh vi phap luât băt buôc phai th c hiên, th c hiên hanh vi ṿ ữ ̀ ́ ̣ ́ ̣ ̉ ự ̣ ự ̣ ̀ ượ t qua gi i han phap luât cho phep.́ ớ ̣ ́ ̣ ́
+ Có l i (cô y hoăc vô y)ỗ ́ ́ ̣ ́
+ Do ch th có năng l c trách nhi m pháp lý th c hi n.( Đô tuôi chiu trachủ ể ự ệ ự ệ ̣ ̉ ̣ ́ nhiêm phap ly; kha năng nhân th c cua ca nhân)̣ ́ ́ ̉ ̣ ứ ̉ ́
1.2 C u thành c a vi ph m pháp lu t ấ ủ ạ ậ
1.2.1 M t khách quan c a vi ph m pháp lu t ặ ủ ạ ậ
Là nh ng bi u hi n ra bên ngoài c a vi ph m pháp lu t mà con ngữ ể ệ ủ ạ ậ ười có
th nh n th c để ậ ứ ược b ng tr c quan.ằ ự
M t khách quan là c a vi ph m pháp lu t g m:ặ ủ ạ ậ ồ
+ Hành vi trái pháp lu t: th hi n dậ ể ệ ướ ại d ng hành đ ng hay không hành đ ng,ộ ộ trái pháp lu t gây thi t h i ho c đe d a gây thi t h i cho xã h i.ậ ệ ạ ặ ọ ệ ạ ộ
+ S thi t h i c a xã h i: là nh ng t n th t th c t v m t v t ch t, tinhự ệ ạ ủ ộ ữ ổ ấ ự ế ề ặ ậ ấ
th n mà xã h i ph i gánh ch u; ho c nguy c x y ra thi t h i v v t ch tầ ộ ả ị ặ ơ ả ệ ạ ề ậ ấ
ho c tinh th n n u hành vi trái pháp lu t không đặ ầ ế ậ ược ngăn ch n k p th i.ặ ị ờ
+ M i quan h nhân qu gi a hành vi trái pháp lu t và s thi t h i cho xãố ệ ả ữ ậ ự ệ ạ
h i: hành vi trái pháp lu t đóng vai trò là nguyên nhân tr c ti p, còn s thi tộ ậ ự ế ự ệ
h i c a xã h i đóng vai trò là k t qu t t y u.ạ ủ ộ ế ả ấ ế
Trang 2Ngoài nh ng y u t nói trên, còn có các y u t khác thu c m t khách quanữ ế ố ế ố ộ ặ
c a vi ph m pháp lu t nh : công c th c hi n hành vi vi ph m (dao, súng…),ủ ạ ậ ư ụ ự ệ ạ
th i gian, đ a đi m th c hi n hành vi vi ph m…vv.ờ ị ể ự ệ ạ
1.2.2 M t ch quan c a vi ph m pháp lu t ặ ủ ủ ạ ậ
Là tr ng thái tâm lý bên trong c a ch th vi ph m pháp lu t.ạ ủ ủ ể ạ ậ
M t ch quan c a vi ph m pháp lu t bao g m các y u t sau đây:ặ ủ ủ ạ ậ ồ ế ố
L i: là tr ng thái tâm lý ph n ánh thái đ tiêu c c c a ch th đ i v iỗ ạ ả ộ ự ủ ủ ể ố ớ hành vi trái pháp lu t c a mình và h u qu do hành vi đó gây ra. Lôĩậ ủ ậ ả
được chia thanh 4 loai:̀ ̣
L i c ý tr c ti pỗ ố ự ế : ch th vi ph m pháp lu t nh n th c đủ ể ạ ậ ậ ứ ược hành vi
c a mình là trai phap luât, th y trủ ́ ́ ̣ ấ ước thi t h i cho xã h i do hành vi c aệ ạ ộ ủ mình gây ra nh ng mong mu n h u qu x y ra.ư ố ậ ả ả
L i c ý gián ti pỗ ố ế : ch th vi ph m nh n th c đủ ể ạ ậ ứ ược hành vi c a mình làủ trai phap luât, th y tŕ ́ ̣ ấ ước thi t h i co thê xay ra cho xã h i, tuy không mongệ ạ ́ ̉ ̉ ộ
mu n nh ng có ý th c đ m c cho h u qu đó x y ra.ố ư ứ ể ặ ậ ả ả
L i vô ý vì quá t tinỗ ự : ch th c a vi ph m nh n th c đủ ể ủ ạ ậ ứ ược hanh vi cuà ̉ minh la trai phap luât, th y tr̀ ̀ ́ ́ ̣ ấ ước h u qu thi t h i cho xã h i do hành viậ ả ệ ạ ộ
c a mình gây ra, nh ng hy v ng, tin tủ ư ọ ưởng h u qu đó không x y ra ho cậ ả ả ặ
có th ngăn ch n để ặ ược
L i vô ý do c u thỗ ẩ ả: ch th vi ph m do khinh su t, c u th nên khôngủ ể ạ ấ ẩ ả
nh n th y trậ ấ ước thi t h i cho xã h i do hành vi c a mình gây ra, m c dùệ ạ ộ ủ ặ
có th ho c c n ph i th y trể ặ ầ ả ấ ước h u qu đó.ậ ả
Đ ng c : là cái thúc đ y ch th th c hi n hành vi vi ph m phápộ ơ ẩ ủ ể ự ệ ạ
lu t.(VD: vi muôn chiêm đoat tai san ma giêt ngậ ̀ ́ ́ ̣ ̀ ̉ ̀ ́ ươi)̀
mà trong suy nghĩ c a mình, ch th mong mu n đ t đủ ủ ể ố ạ ược khi th cự
hi n hành vi vi ph m pháp lu t.ệ ạ ậ
1.2.3 Khách th c a vi ph m pháp lu t ể ủ ạ ậ
Là nh ng quan h xã h i đữ ệ ộ ược pháp lu t b o v nh ng b hành vi vi ph mậ ả ệ ư ị ạ pháp lu t xâm h i t i.(Quan hê nhân thân, quan hê tai san, trât t giao thông… ) ậ ạ ớ ̣ ̣ ̀ ̉ ̣ ự Tính ch t c a khách th b xâm h i ph n ánh m c đ nguy hi m c a hànhấ ủ ể ị ạ ả ứ ộ ể ủ
vi vi ph m pháp lu t.ạ ậ
1.2.4 Ch th c a vi ph m pháp lu t ủ ể ủ ạ ậ
Là các cá nhân, t ch c có năng l c trách nhi m pháp lý.ổ ứ ự ệ
Trang 3 Năng l c trách nhi m pháp lý: là kh năng c a ch th t ch u trách nhi mự ệ ả ủ ủ ể ự ị ệ
v hành vi c a mình trề ủ ước Nhà nước
1.3 Phân lo i vi ph m pháp lu t ạ ạ ậ
Căn c vào tính ch t và m c đ nguy hi m cho xã h i, vi ph m pháp lu tứ ấ ứ ộ ể ộ ạ ậ
được chia thành b n lo i:ố ạ
Vi ph m hình s (còn g i là t i ph m): là hành vi trái pháp lu t, có l i,ạ ự ọ ộ ạ ậ ỗ nguy hi m cho xã h i, để ộ ược quy đ nh trong B lu t Hình s , do ngị ộ ậ ự ười có năng l c trách nhi m hình s th c hi n.ự ệ ự ự ệ
Vi ph m hành chính: là hành vi trái pháp lu t, có l i, nh ng m c đ nguyạ ậ ỗ ư ứ ộ
hi m cho xã h i th p h n so v i t i ph m, xâm h i t i các quan h xã h iể ộ ấ ơ ớ ộ ạ ạ ớ ệ ộ
được pháp lu t hành chính quy đ nh.ậ ị
Vi ph m k lu t: là nh ng hành vi có l i, trái pháp lu t, k lu t c a đ n v ,ạ ỷ ậ ữ ỗ ậ ỷ ậ ủ ơ ị
c quan nhà nơ ước
Vi ph m dân s : là hành vi xâm h i t i quan h tài s n và quan h nhânạ ự ạ ớ ệ ả ệ thân có liên quan t i tài s n, quan h phi tài s n. Vi ph m dân s ch y uớ ả ệ ả ạ ự ủ ế
được quy đ nh trong B lu t Dân s ị ộ ậ ự
2.Trách nhi m pháp lý ệ
2.1 Khái ni m, đ c đi m c a trách nhi m pháp lý ệ ặ ể ủ ệ
Khái ni m trách nhi m pháp lý: là m t lo i quan h pháp lu t đ c bi t gi aệ ệ ộ ạ ệ ậ ặ ệ ữ Nhà nước (thông qua nhà ch c trách, c quan Nhà nứ ơ ước có th m quy n) vàẩ ề
ch th vi ph m pháp lu t, trong đó, Nhà nủ ể ạ ậ ước có quy n áp d ng các bi nề ụ ệ pháp cưỡng ch có tính ch t tr ng ph t đế ấ ừ ạ ược quy đ nh trong ch tài c aị ế ủ quy ph m pháp lu t đ i v i ch th vi ph m và ch th đó có nghĩa vạ ậ ố ớ ủ ể ạ ủ ể ụ
ph i gánh ch u h u qu b t l i do hành vi c a mình gây ra.ả ị ậ ả ấ ợ ủ
Đ c đi m c a trách nhi m pháp lý:ặ ể ủ ệ
+ C s th c t c a trách nhi m pháp lý là vi ph m pháp lu t.ơ ở ự ế ủ ệ ạ ậ
+ C s pháp lý c a trách nhi m pháp lý là văn b n áp d ng pháp lu t có hi uơ ở ủ ệ ả ụ ậ ệ
l c c a c quan Nhà nự ủ ơ ước có th m quy n.ẩ ề
+ Trách nhi m pháp lý liên quan m t thi t v i cệ ậ ế ớ ưỡng ch Nhà nế ước
2.2 Phân lo i trách nhi m pháp lý ạ ệ
Căn c vào vi c phân lo i vi ph m pháp lu t, có b n lo i trách nhi m phápứ ệ ạ ạ ậ ố ạ ệ lý:
Trách nhi m hình s (Hinh phat);ệ ự ̀ ̣
Trách nhi m dân s ;ệ ự
Trang 4 Trách nhi m hành chính;ệ
Trách nhi m k lu tệ ỷ ậ
HÊT́